ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.116
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.116.1
न सन्ति कुलजा यत्र सहायाः पार्थिवस्य तु ।
अकुलीनाश्च कर्तव्या न वा भरतसत्तम् ॥ १२.११६.१ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ರಾಜನಿಗೆ ಕುಲೀನ ಸಹಾಯಕರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಅಕುಲೀನರನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಬೇಡವೇ?
12.116.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
निदर्शनं परं लोके सज्जनाचरितं सदा ॥ १२.११६.२ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಇದು ಲೋಕದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಿದರ್ಶನ, ಸಜ್ಜನರು ಸದಾ ಆಚರಿಸಿದುದು.
12.116.3
अस्यैवार्थस्य सदृशं यच्छ्रुतं मे तपोवने ।
जामदग्न्यस्य रामस्य यदुक्तमृषिसत्तमैः ॥ १२.११६.३ ॥
ಇದೇ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಸದೃಶವಾದುದನ್ನು ನಾನು ತಪೋವನದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಅದು ಜಮದಗ್ನಿಯ ಮಗ ರಾಮನ ಕುರಿತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದುದು.
12.116.4
वने महति कस्मिंश्चिदमनुष्यनिषेविते ।
ऋषिर्मूलफलाहारो नियतो नियतेन्द्रियः ॥ १२.११६.४ ॥
ಮನುಷ್ಯರು ಸಂಚರಿಸದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ, ಬೇರು-ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತ, ನಿಯಮಬದ್ಧನೂ ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹಿಯೂ ಆದ ಒಬ್ಬ ಋಷಿ ಇದ್ದನು.
12.116.5
दीक्षादमपरिश्रान्तः स्वाध्यायपरमः शुचिः ।
उपवासविशुद्धात्मा सततं सत्पथे स्थितः ॥ १२.११६.५ ॥
ದೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ದಮದಿಂದ ದಣಿದವನು, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಪರಮ ನಿರತನು, ಶುಚಿಯಾದವನು, ಉಪವಾಸದಿಂದ ಶುದ್ಧ ಆತ್ಮವುಳ್ಳವನು; ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸತ್ಪಥದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದನು.
12.116.6
तस्य संदृश्य सद्भावमुपविष्टस्य धीमतः ।
सर्वे सत्वाः समीपस्था भवन्ति वनचारिणः ॥ १२.११६.६ ॥
ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಕುಳಿತಿರುವಾಗ ಅವನ ಸದ್ಭಾವವನ್ನು ಕಂಡು, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅವನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದವು.
12.116.7
सिंहा व्याघ्राः सशरभा मत्ताश्चैव महागजाः ।
द्वीपिनः खङ्गभल्लूका ये चान्ये भीमदर्शनाः ॥ १२.११६.७ ॥
ಸಿಂಹಗಳು, ಹುಲಿಗಳು, ಶರಭಗಳು, ಮದಿಸಿದ ಮಹಾಗಜಗಳು, ಚಿರತೆಗಳು, ಖಡ್ಗಮೃಗಗಳು, ಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ನೋಡಲು ಭಯಂಕರವಾದ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು.
12.116.8
ते सुखप्रश्नदाः सर्वे भवन्ति क्षतजाशनाः ।
तस्यर्षेः शिष्यवच्चैव चित्तज्ञाः प्रियकारिणः ॥ १२.११६.८ ॥
ಅವೆಲ್ಲವೂ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುವವು, ರಕ್ತಾಹಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಆ ಋಷಿಯ ಶಿಷ್ಯರಂತೆ, ಅವನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರಿತು ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡುವವಾದವು.
12.116.9
उक्त्वा च ते सुखप्रश्नं सर्वे यान्ति यथासुखम् ।
ग्राम्यस्त्वेकः पशुस्तत्र नाजहात्स महामुनिम् ॥ १२.११६.९ ॥
ಕ್ಷೇಮ ವಿಚಾರಿಸಿ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಇಷ್ಟಬಂದತ್ತ ಸುಖವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ್ಯ ಪಶು ಆ ಮಹಾಮುನಿಯನ್ನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ.
12.116.10
भक्तोऽनुरक्तः सततमुपवासकृशोऽबलः ।
फलमूलोत्तराहारः शान्तः शिष्टाकृतिर्यथा ॥ १२.११६.१० ॥
ಅವನು ಭಕ್ತನೂ ಅನುರಕ್ತನೂ ಆಗಿದ್ದನು; ನಿರಂತರ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಕೃಶನೂ ದುರ್ಬಲನೂ ಆಗಿ, ಹಣ್ಣು-ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಸೇವಿಸುವವನಾಗಿ, ಶಾಂತನಾಗಿ, ಸಜ್ಜನರ ರೂಪವುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದನು.
12.116.11
तस्यर्षेरुपविष्टस्य पादमूले महामतेः ।
मनुष्यवद्गतो भावं स्नेहबद्धोऽभवद्भृशम् ॥ १२.११६.११ ॥
ಆ ಮಹಾಮತಿ ಋಷಿಯ ಪಾದಗಳ ಬಳಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಅದು, ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದು, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಬಂಧಿತವಾಯಿತು.
12.116.12
ततोऽभ्ययान्महारौद्रो द्वीपी क्षतजभोजनः ।
श्वार्थमत्यर्थमुद्धुष्टः क्रूरः कालइवान्तकः ॥ १२.११६.१२ ॥
ಆಗ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರವಾದ, ರಕ್ತಭೋಜಿಯಾದ ಚಿರತೆ ನಾಯಿಗಾಗಿ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ, ಕ್ರೂರವಾಗಿ, ಕಾಲನಂತೆ, ಯಮನಂತೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿತು.
12.116.13
लेलिह्यमानस्तृषितः पुच्छास्फोटनतत्परः ।
व्यादितास्यः क्षुधाः भुग्नः प्रार्थयानस्तदामिषम् ॥ १२.११६.१३ ॥
ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ ನೆಕ್ಕುತ್ತಾ, ದಾಹದಿಂದ, ಬಾಲವನ್ನು ಬಡಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ, ಬಾಯಿ ತೆರೆದು, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಬಗ್ಗಿ, ಆ ಮಾಂಸವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾ.
12.116.14
दृष्ट्वा तं क्रूरमायान्तं जीवितार्थी नराधिप ।
प्रोवाच श्वा मुनिं तत्र तच्छृणुष्व विशांपते ॥ १२.११६.१४ ॥
ಆ ಕ್ರೂರನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಜೀವವನ್ನು ಬಯಸಿದ ನಾಯಿ ಅಲ್ಲಿ ಮುನಿಗೆ ಹೇಳಿತು; ಅದನ್ನು ಕೇಳು, ಪ್ರಜೆಗಳ ಒಡೆಯನೇ.
12.116.15
श्वशत्रुर्भगवन्नेष द्वीपी मां हन्तुमिच्छति ।
त्वत्प्रसादाद्भयं न स्यादस्मान्मम महामुने।
तथा कुरु महाबाहो सर्वज्ञस्त्वं न संशयः ॥ १२.११६.१५ ॥
ಭಗವನ್, ನಾಯಿಗಳ ಶತ್ರುವಾದ ಈ ಚಿರತೆ ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸುತ್ತಿದೆ. ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ನಿಮ್ಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಅದರಿಂದ ನನಗೆ ಭಯ ಉಂಟಾಗದಿರಲಿ. ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಹಾಗೆ ಮಾಡು; ನೀನು ಸರ್ವಜ್ಞ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
12.116.16
स मुनिस्तस्य विज्ञाय भावज्ञो भयकारणम् ।
रुतज्ञः सर्वसत्वानां तमैश्वर्यसमन्वितः ॥ १२.११६.१६ ॥
ಆ ಮುನಿಯು ಅವನ ಭಾವವನ್ನು ಮತ್ತು ಭಯದ ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಲ್ಲವನಾಗಿ, ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದನು.
12.116.17
न भयं द्वीपिनः कार्यं मृत्युतस्ते कथंचन ।
एष श्वरूपरहितो द्वीपी भवसि पुत्रक ॥ १२.११६.१७ ॥
ಮಗನೇ, ಚಿರತೆಯಿಂದ ನಿನಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಮೃತ್ಯುಭಯ ಬೇಡ; ನಾಯಿ ರೂಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀನು ಚಿರತೆಯಾಗುವೆ.
12.116.18
ततः श्वा द्वीपितां नीतो जाम्बूनदनिभाकृति ।
चित्राङ्गो विस्फुरद्दंष्ट्रो वने वसति निर्भयः ॥ १२.११६.१८ ॥
ಆಗ ಆ ನಾಯಿ ಚಿರತೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿತು; ಚಿನ್ನದಂತಹ ರೂಪ, ಚಿತ್ರಿತ ಅಂಗಗಳು, ಹೊಳೆಯುವ ಕೋರೆದಾಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ.
12.116.19
तं दृष्ट्वा संमुखे द्वीपी आत्मनः सदृशं पशुम् ।
अविरुद्धस्ततस्तस्य क्षणेन समपद्यत ॥ १२.११६.१९ ॥
ಅವನನ್ನು ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಚಿರತೆ, ತನ್ನಂತೆಯೇ ಇದ್ದ ಆ ಪ್ರಾಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವಿರೋಧವಿಲ್ಲದೆ ಒಂದಾಯಿತು.
12.116.20
ततोऽभ्ययान्महारौद्रो व्यादितास्यः क्षुधान्विः ।
द्वीपिनं लेलिहन्वक्रं व्याघ्रो रुधिरलालसः ॥ १२.११६.२० ॥
ನಂತರ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರವಾದ, ಬಾಯಿ ತೆರೆದ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ, ರಕ್ತಾಸೆಯ ಹುಲಿ ಚಿರತೆಯ ಮೇಲೆ ಎರಗಿ ಅದರ ಮುಖವನ್ನು ನೆಕ್ಕುತ್ತಾ ಬಂದಿತು.
12.116.21
व्याघ्रं दृष्ट्वा क्षुधा भुग्नं दंष्ट्रिणं वनचारिणम् ।
द्वीपि जीवितरक्षार्थमृषिं शरणमेयिवान् ॥ १२.११६.२१ ॥
ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲಿದ, ಕೋರೆದಾಡೆ ಉಳ್ಳ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಹುಲಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಚಿರತೆ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಋಷಿಯ ಶರಣು ಹೊಕ್ಕಿತು.
12.116.22
ततः संवासजं स्नेहमृषिणा कुर्वता तदा ।
स द्वीपी व्याघ्रतां नीतो रिपुभ्यो बलवत्तरः ॥ १२.११६.२२ ॥
ಆಗ ಋಷಿ ಸಹವಾಸದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತೋರಿದಾಗ, ಆ ಚಿರತೆ ಹುಲಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಶತ್ರುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಲಶಾಲಿಯಾಯಿತು.
12.116.23
ततोऽदृष्ट्वा स शार्दूलो नाभ्यघ्नत्तं विशांपते ।
स तु श्चा व्याघ्रतां प्राप्य बलवान्पिशिताशनः ॥ १२.११६.२३ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ಆಗ ಆ ಹುಲಿ ಅವನನ್ನು ಗುರುತಿಸದೆ ಅವನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ನಾಯಿ ಹುಲಿಯ ರೂಪ ಪಡೆದು ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಯಾಯಿತು.
12.116.24
न मूलफलभोगेषु स्पृहामप्यकरोत्तदा ।
यथा मृगपतिर्नित्यं प्रकाङ्क्षति वनौकसः।
तथैव स महाराज व्याघ्रः समभवत्तदा ॥ १२.११६.२४ ॥
ಆಗ ಅವನು ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನೂ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನೂ ತಿನ್ನುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಆಸೆ ತೋರಲಿಲ್ಲ. ಮೃಗಪತಿಯಾದ ಸಿಂಹ ಸದಾ ಕಾಡಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಯಸುವಂತೆ, ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಅವನು ಹುಲಿಯಾದನು.