మహాభారతం · అధ్యాయం 12.116
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.116.1
न सन्ति कुलजा यत्र सहायाः पार्थिवस्य तु ।
अकुलीनाश्च कर्तव्या न वा भरतसत्तम् ॥ १२.११६.१ ॥
భరతోత్తమా, రాజుకు కులీనులైన సహాయకులు లేనప్పుడు, అకులీనులను నియమించాలా లేదా?
12.116.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
निदर्शनं परं लोके सज्जनाचरितं सदा ॥ १२.११६.२ ॥
ఇక్కడ కూడా ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతారు; ఇది లోకంలో అత్యుత్తమ దృష్టాంతం, సజ్జనులు ఎల్లప్పుడూ ఆచరించినది.
12.116.3
अस्यैवार्थस्य सदृशं यच्छ्रुतं मे तपोवने ।
जामदग्न्यस्य रामस्य यदुक्तमृषिसत्तमैः ॥ १२.११६.३ ॥
ఇదే అర్థానికి తగినది నేను తపోవనంలో విన్నాను; అది జమదగ్ని కుమారుడైన రాముని గురించి శ్రేష్ఠ ఋషులు చెప్పినది.
12.116.4
वने महति कस्मिंश्चिदमनुष्यनिषेविते ।
ऋषिर्मूलफलाहारो नियतो नियतेन्द्रियः ॥ १२.११६.४ ॥
మనుషులు సంచరించని ఒక పెద్ద అడవిలో, వేళ్లు పండ్లు మాత్రమే తింటూ, నియమంతో, ఇంద్రియనిగ్రహంతో ఉన్న ఒక ఋషి ఉండేవాడు.
12.116.5
दीक्षादमपरिश्रान्तः स्वाध्यायपरमः शुचिः ।
उपवासविशुद्धात्मा सततं सत्पथे स्थितः ॥ १२.११६.५ ॥
దీక్షలతో, దమంతో అలసినవాడు, స్వాధ్యాయంలో పరమంగా నిమగ్నమైనవాడు, పవిత్రుడు, ఉపవాసంతో శుద్ధాత్ముడు; నిరంతరం సత్పథంలో స్థిరంగా ఉండేవాడు.
12.116.6
तस्य संदृश्य सद्भावमुपविष्टस्य धीमतः ।
सर्वे सत्वाः समीपस्था भवन्ति वनचारिणः ॥ १२.११६.६ ॥
ఆ బుద్ధిమంతుడు కూర్చున్నప్పుడు అతని సద్భావాన్ని చూసి, అడవిలో తిరిగే ప్రాణులన్నీ అతని సమీపానికి చేరుకునేవి.
12.116.7
सिंहा व्याघ्राः सशरभा मत्ताश्चैव महागजाः ।
द्वीपिनः खङ्गभल्लूका ये चान्ये भीमदर्शनाः ॥ १२.११६.७ ॥
సింహాలు, పులులు, శరభాలు, మదించిన మహా గజాలు, చిరుతలు, ఖడ్గమృగాలు, ఎలుగుబంట్లు, ఇంకా చూడటానికి భయంకరమైన ఇతర జంతువులు.
12.116.8
ते सुखप्रश्नदाः सर्वे भवन्ति क्षतजाशनाः ।
तस्यर्षेः शिष्यवच्चैव चित्तज्ञाः प्रियकारिणः ॥ १२.११६.८ ॥
అవన్నీ సుఖప్రశ్నలు అడిగేవిగా, రక్తమాంసాహారులైనా, ఆ మునికి శిష్యుల వలె, ఆయన మనస్సును అర్థం చేసుకుని ప్రియంగా ప్రవర్తించేవిగా మారాయి.
12.116.9
उक्त्वा च ते सुखप्रश्नं सर्वे यान्ति यथासुखम् ।
ग्राम्यस्त्वेकः पशुस्तत्र नाजहात्स महामुनिम् ॥ १२.११६.९ ॥
సుఖప్రశ్నలు అడిగి అవన్నీ ఇష్టమైన చోటికి సుఖంగా వెళ్ళిపోతాయి; కాని అక్కడ ఒక గ్రామ్య పశువు ఆ మహామునిని విడిచిపెట్టలేదు.
12.116.10
भक्तोऽनुरक्तः सततमुपवासकृशोऽबलः ।
फलमूलोत्तराहारः शान्तः शिष्टाकृतिर्यथा ॥ १२.११६.१० ॥
అతడు భక్తుడు, అనురాగి; నిరంతర ఉపవాసాలతో కృశించి బలహీనుడై, ఫలమూలాలే ఆహారంగా తినేవాడై, శాంతుడై, శిష్టుల వంటి ఆకృతి కలిగినవాడిలా ఉండెను.
12.116.11
तस्यर्षेरुपविष्टस्य पादमूले महामतेः ।
मनुष्यवद्गतो भावं स्नेहबद्धोऽभवद्भृशम् ॥ १२.११६.११ ॥
ఆ మహామతి అయిన మునిపాదాల వద్ద కూర్చున్న అది, మనిషి వలె భావాన్ని పొంది, ప్రేమతో అత్యంతంగా బంధింపబడింది.
12.116.12
ततोऽभ्ययान्महारौद्रो द्वीपी क्षतजभोजनः ।
श्वार्थमत्यर्थमुद्धुष्टः क्रूरः कालइवान्तकः ॥ १२.११६.१२ ॥
అప్పుడు అత్యంత భయంకరమైన, రక్తాహారి అయిన చిరుత, కుక్క కోసం గర్జిస్తూ, క్రూరంగా, కాలునిలా, యముని వలె అటు వచ్చింది.
12.116.13
लेलिह्यमानस्तृषितः पुच्छास्फोटनतत्परः ।
व्यादितास्यः क्षुधाः भुग्नः प्रार्थयानस्तदामिषम् ॥ १२.११६.१३ ॥
నాలుక చప్పరిస్తూ, దాహంతో, తోకను విదిలించడంలో నిమగ్నమై, నోరు తెరిచి, ఆకలితో బాధపడుతూ, వంగి, ఆ మాంసాన్ని కోరుతూ.
12.116.14
दृष्ट्वा तं क्रूरमायान्तं जीवितार्थी नराधिप ।
प्रोवाच श्वा मुनिं तत्र तच्छृणुष्व विशांपते ॥ १२.११६.१४ ॥
ఆ క్రూరుడు సమీపిస్తుండగా చూసి, నరాధిపా, ప్రాణాన్ని కోరిన కుక్క అక్కడ ముని వద్ద పలికింది; విశాంపతీ, అది విను.
12.116.15
श्वशत्रुर्भगवन्नेष द्वीपी मां हन्तुमिच्छति ।
त्वत्प्रसादाद्भयं न स्यादस्मान्मम महामुने।
तथा कुरु महाबाहो सर्वज्ञस्त्वं न संशयः ॥ १२.११६.१५ ॥
భగవాన్, కుక్కలకు శత్రువైన ఈ చిరుతపులి నన్ను చంపాలనుకుంటోంది. మహాముని, మీ అనుగ్రహంతో అతని నుండి నాకు భయం కలగకుండా చేయండి. మహాబాహూ, అలాగే చేయండి; మీరు సర్వజ్ఞులు, సందేహం లేదు.
12.116.16
स मुनिस्तस्य विज्ञाय भावज्ञो भयकारणम् ।
रुतज्ञः सर्वसत्वानां तमैश्वर्यसमन्वितः ॥ १२.११६.१६ ॥
ఆ ముని అతని భావాన్ని, భయకారణాన్ని తెలుసుకుని, సర్వప్రాణుల భాష తెలిసినవాడై, ఐశ్వర్యంతో కూడినవాడై, అలా చేశాడు.
12.116.17
न भयं द्वीपिनः कार्यं मृत्युतस्ते कथंचन ।
एष श्वरूपरहितो द्वीपी भवसि पुत्रक ॥ १२.११६.१७ ॥
పుత్రకా, చిరుతపులి నుండి నీకు ఏ విధంగానూ మృత్యుభయం కలగకూడదు; ఈ కుక్క రూపాన్ని వదిలి నీవు చిరుతపులివిగా అవుతావు.
12.116.18
ततः श्वा द्वीपितां नीतो जाम्बूनदनिभाकृति ।
चित्राङ्गो विस्फुरद्दंष्ट्रो वने वसति निर्भयः ॥ १२.११६.१८ ॥
అప్పుడు ఆ కుక్క చిరుతపులి స్థితికి చేరింది; బంగారు వర్ణ రూపం, మచ్చల అవయవాలు, మెరిసే కోరలతో అడవిలో నిర్భయంగా నివసిస్తుంది.
12.116.19
तं दृष्ट्वा संमुखे द्वीपी आत्मनः सदृशं पशुम् ।
अविरुद्धस्ततस्तस्य क्षणेन समपद्यत ॥ १२.११६.१९ ॥
అతన్ని ఎదురుగా చూసిన చిరుతపులి, తనలాంటి ఆ జంతువుతో వెంటనే విరోధం లేకుండా కలిసిపోయింది.
12.116.20
ततोऽभ्ययान्महारौद्रो व्यादितास्यः क्षुधान्विः ।
द्वीपिनं लेलिहन्वक्रं व्याघ्रो रुधिरलालसः ॥ १२.११६.२० ॥
తరువాత అతి భయంకరమైన, నోరు తెరిచిన, ఆకలితో ఉన్న, రక్తాశ కలిగిన పులి, చిరుతపులి మీదకు దూకి దాని ముఖాన్ని నాకుతూ వచ్చింది.
12.116.21
व्याघ्रं दृष्ट्वा क्षुधा भुग्नं दंष्ट्रिणं वनचारिणम् ।
द्वीपि जीवितरक्षार्थमृषिं शरणमेयिवान् ॥ १२.११६.२१ ॥
ఆకలితో బలహీనమైన, కోరలు గల, అడవిలో తిరిగే పులిని చూసి, చిరుతపులి తన ప్రాణ రక్షణ కోసం ఋషి శరణు పొందింది.
12.116.22
ततः संवासजं स्नेहमृषिणा कुर्वता तदा ।
स द्वीपी व्याघ्रतां नीतो रिपुभ्यो बलवत्तरः ॥ १२.११६.२२ ॥
అప్పుడు ఋషి సహవాసం వల్ల కలిగిన ప్రేమ చూపినప్పుడు, ఆ చిరుతపులి పులి స్థితిని పొంది, శత్రువుల కంటే మరింత బలవంతమైంది.
12.116.23
ततोऽदृष्ट्वा स शार्दूलो नाभ्यघ्नत्तं विशांपते ।
स तु श्चा व्याघ्रतां प्राप्य बलवान्पिशिताशनः ॥ १२.११६.२३ ॥
ఓ రాజా! అప్పుడు ఆ పులి అతన్ని గుర్తించక అతనిపై దాడి చేయలేదు. కానీ ఆ కుక్క పులి రూపం పొంది బలవంతంగా మాంసాహారిగా మారింది.
12.116.24
न मूलफलभोगेषु स्पृहामप्यकरोत्तदा ।
यथा मृगपतिर्नित्यं प्रकाङ्क्षति वनौकसः।
तथैव स महाराज व्याघ्रः समभवत्तदा ॥ १२.११६.२४ ॥
అప్పుడు అతను దుంపలు, పండ్లు తినడంలో కూడా కోరిక చూపలేదు. మృగపతి (సింహం) ఎప్పుడూ అడవిలో నివసించే జీవులను కోరుకున్నట్లుగా, ఓ మహారాజా, అప్పుడు అతను పులిగా మారాడు.