มหาภารตะ · อัธยายะ 12.116
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.116.1
न सन्ति कुलजा यत्र सहायाः पार्थिवस्य तु ।
अकुलीनाश्च कर्तव्या न वा भरतसत्तम् ॥ १२.११६.१ ॥
ในที่ใดที่พระราชามิได้มีผู้ช่วยเหลือจากตระกูลสูง โอ้ยอดของภรตะ ควรใช้คนต่ำศักดิ์หรือไม่
12.116.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
निदर्शनं परं लोके सज्जनाचरितं सदा ॥ १२.११६.२ ॥
ในเรื่องนี้ก็มีผู้เล่าเรื่องเก่าแก่นี้ไว้ เป็นตัวอย่างอันยิ่งในโลก ที่คนดีประพฤติปฏิบัติอยู่เสมอ
12.116.3
अस्यैवार्थस्य सदृशं यच्छ्रुतं मे तपोवने ।
जामदग्न्यस्य रामस्य यदुक्तमृषिसत्तमैः ॥ १२.११६.३ ॥
สิ่งที่ข้าพเจ้าได้ยินมาในป่าตบะ อันเหมือนกับเรื่องนี้ ซึ่งฤๅษีผู้ประเสริฐที่สุดได้กล่าวถึงพระรามบุตรของชมทัคนี
12.116.4
वने महति कस्मिंश्चिदमनुष्यनिषेविते ।
ऋषिर्मूलफलाहारो नियतो नियतेन्द्रियः ॥ १२.११६.४ ॥
ในป่าใหญ่แห่งหนึ่ง ซึ่งไม่มีมนุษย์อาศัย มีฤๅษีผู้หนึ่งที่กินรากไม้และผลไม้ ควบคุมตนและควบคุมอินทรีย์ได้
12.116.5
दीक्षादमपरिश्रान्तः स्वाध्यायपरमः शुचिः ।
उपवासविशुद्धात्मा सततं सत्पथे स्थितः ॥ १२.११६.५ ॥
ผู้เหน็ดเหนื่อยด้วยการถือศีลและการข่มใจ ยึดมั่นในการศึกษาพระเวทอย่างยิ่ง บริสุทธิ์ มีจิตวิสุทธิ์ด้วยการอดอาหาร ดำรงอยู่ในทางอันดีตลอดเวลา
12.116.6
तस्य संदृश्य सद्भावमुपविष्टस्य धीमतः ।
सर्वे सत्वाः समीपस्था भवन्ति वनचारिणः ॥ १२.११६.६ ॥
เมื่อเห็นจิตใจอันดีของฤๅษีผู้มีปัญญาซึ่งนั่งอยู่ สัตว์ทั้งหลายที่เที่ยวอยู่ในป่าต่างก็มาอยู่ใกล้ท่านทั้งสิ้น
12.116.7
सिंहा व्याघ्राः सशरभा मत्ताश्चैव महागजाः ।
द्वीपिनः खङ्गभल्लूका ये चान्ये भीमदर्शनाः ॥ १२.११६.७ ॥
สิงโต เสือ สรภะ ช้างใหญ่ที่คลั่ง เสือดาว แรดและหมี และสัตว์อื่นๆ ที่น่าสะพรึงกลัวแก่ผู้เห็น
12.116.8
ते सुखप्रश्नदाः सर्वे भवन्ति क्षतजाशनाः ।
तस्यर्षेः शिष्यवच्चैव चित्तज्ञाः प्रियकारिणः ॥ १२.११६.८ ॥
สัตว์เหล่านั้นทั้งหมดกลายเป็นผู้ถามไถ่ด้วยความเมตตา และกินเลือดเป็นอาหาร แต่เหมือนศิษย์ของฤๅษี รู้ใจของท่าน และทำสิ่งที่ท่านพอใจ
12.116.9
उक्त्वा च ते सुखप्रश्नं सर्वे यान्ति यथासुखम् ।
ग्राम्यस्त्वेकः पशुस्तत्र नाजहात्स महामुनिम् ॥ १२.११६.९ ॥
เมื่อพูดคำไถ่ถามด้วยความเมตตาแล้ว สัตว์เหล่านั้นทั้งหมดก็ไปตามสบายไปยังที่ที่ต้องการ มีสัตว์เลี้ยงในบ้านตัวหนึ่งเท่านั้นที่ไม่ยอมจากไปจากมหามุนีผู้นั้น
12.116.10
भक्तोऽनुरक्तः सततमुपवासकृशोऽबलः ।
फलमूलोत्तराहारः शान्तः शिष्टाकृतिर्यथा ॥ १२.११६.१० ॥
มันจงรักภักดีและผูกพัน ผอมและอ่อนแรงเพราะการอดอาหารอยู่เสมอ กินผลไม้และรากไม้เป็นอาหารสุดท้าย สงบ และมีท่าทางเหมือนคนที่ได้รับการอบรมดี
12.116.11
तस्यर्षेरुपविष्टस्य पादमूले महामतेः ।
मनुष्यवद्गतो भावं स्नेहबद्धोऽभवद्भृशम् ॥ १२.११६.११ ॥
มันนั่งอยู่ที่ใต้เท้าของฤๅษีผู้มีใจยิ่งใหญ่นั้น ได้รับจิตใจแบบมนุษย์ และผูกพันด้วยความรักอย่างยิ่ง
12.116.12
ततोऽभ्ययान्महारौद्रो द्वीपी क्षतजभोजनः ।
श्वार्थमत्यर्थमुद्धुष्टः क्रूरः कालइवान्तकः ॥ १२.११६.१२ ॥
ครั้งนั้น เสือดาวอันดุร้ายน่าสะพรึงกลัว กินเลือดเป็นอาหาร คำรามดังลั่นเพื่อสุนัขตัวนั้น โหดร้ายดุจกาลเวลา ดุจยมผู้ทำลาย พุ่งเข้ามาหาพวกเขา
12.116.13
लेलिह्यमानस्तृषितः पुच्छास्फोटनतत्परः ।
व्यादितास्यः क्षुधाः भुग्नः प्रार्थयानस्तदामिषम् ॥ १२.११६.१३ ॥
มันเลียริมฝีปาก กระหายน้ำ ตั้งใจสะบัดหาง อ้าปากกว้าง ถูกความหิวทรมานและหมอบอยู่ ปรารถนาเนื้อนั้น
12.116.14
दृष्ट्वा तं क्रूरमायान्तं जीवितार्थी नराधिप ।
प्रोवाच श्वा मुनिं तत्र तच्छृणुष्व विशांपते ॥ १२.११६.१४ ॥
โอ้จอมคน เมื่อเห็นสัตว์ดุร้ายนั้นกำลังเข้ามา สุนัขผู้ปรารถนาจะมีชีวิตอยู่ได้กล่าวกับฤๅษีที่นั่น โอ้ผู้ปกครองประชาชน จงฟังสิ่งนั้น
12.116.15
श्वशत्रुर्भगवन्नेष द्वीपी मां हन्तुमिच्छति ।
त्वत्प्रसादाद्भयं न स्यादस्मान्मम महामुने।
तथा कुरु महाबाहो सर्वज्ञस्त्वं न संशयः ॥ १२.११६.१५ ॥
ข้าแต่ท่านผู้เจริญ เสือดาวตัวนี้เป็นศัตรูของสุนัข ต้องการจะฆ่าข้าพเจ้า ข้าแต่มหามุนี ขอให้ข้าพเจ้าไม่ต้องกลัวมันเพราะพระคุณของท่าน โอ้ผู้มีแขนอันทรงพลัง ขอท่านทำเถิด ท่านรอบรู้ทุกสิ่ง ไม่มีข้อสงสัยเลย
12.116.16
स मुनिस्तस्य विज्ञाय भावज्ञो भयकारणम् ।
रुतज्ञः सर्वसत्वानां तमैश्वर्यसमन्वितः ॥ १२.११६.१६ ॥
ฤๅษีผู้นั้นรู้ความรู้สึกของมันและสาเหตุแห่งความกลัว รู้ภาษาของสัตว์ทั้งปวง และประกอบด้วยอำนาจ จึงได้ทำเช่นนั้น
12.116.17
न भयं द्वीपिनः कार्यं मृत्युतस्ते कथंचन ।
एष श्वरूपरहितो द्वीपी भवसि पुत्रक ॥ १२.११६.१७ ॥
ลูกเอ๋ย เจ้าไม่ควรกลัวเสือดาวด้วยประการใดๆ ต่อความตาย ตั้งแต่บัดนี้ เจ้าจะพ้นจากรูปของสุนัข และจะกลายเป็นเสือดาว
12.116.18
ततः श्वा द्वीपितां नीतो जाम्बूनदनिभाकृति ।
चित्राङ्गो विस्फुरद्दंष्ट्रो वने वसति निर्भयः ॥ १२.११६.१८ ॥
ครั้นแล้ว สุนัขตัวนั้นก็ถูกทำให้เป็นเสือดาว มีรูปร่างดุจทองคำ มีลายที่อวัยวะ มีเขี้ยวแวววาว และบัดนี้อาศัยอยู่ในป่าอย่างไม่หวาดหวั่น
12.116.19
तं दृष्ट्वा संमुखे द्वीपी आत्मनः सदृशं पशुम् ।
अविरुद्धस्ततस्तस्य क्षणेन समपद्यत ॥ १२.११६.१९ ॥
เมื่อเสือดาวเห็นสัตว์ที่เหมือนตนอยู่ตรงหน้า มันก็ไม่เป็นปฏิปักษ์ต่อมันในทันที ภายในชั่วขณะหนึ่ง
12.116.20
ततोऽभ्ययान्महारौद्रो व्यादितास्यः क्षुधान्विः ।
द्वीपिनं लेलिहन्वक्रं व्याघ्रो रुधिरलालसः ॥ १२.११६.२० ॥
ครั้นแล้ว เสือโคร่งอันน่าสะพรึงกลัวยิ่ง อ้าปากกว้าง ถูกความหิวครอบงำ และกระหายเลือด ก็พุ่งเข้าหาเสือดาวที่กำลังเลียหน้าตนอยู่
12.116.21
व्याघ्रं दृष्ट्वा क्षुधा भुग्नं दंष्ट्रिणं वनचारिणम् ।
द्वीपि जीवितरक्षार्थमृषिं शरणमेयिवान् ॥ १२.११६.२१ ॥
เมื่อเห็นเสือโคร่งที่อ่อนแรงเพราะความหิว มีเขี้ยวและเที่ยวหากินในป่า จิ้งจอกลายที่หวังจะรักษาชีวิตของตน จึงเข้าไปขอพึ่งฤๅษี
12.116.22
ततः संवासजं स्नेहमृषिणा कुर्वता तदा ।
स द्वीपी व्याघ्रतां नीतो रिपुभ्यो बलवत्तरः ॥ १२.११६.२२ ॥
ฝ่ายฤๅษีผู้แสดงความรักที่เกิดจากการอยู่ร่วมกันมาแต่ก่อน ได้ทำให้จิ้งจอกลายนั้นกลายเป็นเสือโคร่ง มีกำลังมากกว่าศัตรูทั้งหลาย
12.116.23
ततोऽदृष्ट्वा स शार्दूलो नाभ्यघ्नत्तं विशांपते ।
स तु श्चा व्याघ्रतां प्राप्य बलवान्पिशिताशनः ॥ १२.११६.२३ ॥
ข้าแต่จอมคน เสือโคร่งตัวนั้นเมื่อมองไม่เห็นฤๅษีจึงมิได้ทำร้ายเขา ส่วนสุนัข ครั้นได้กลายเป็นเสือโคร่ง ก็มีกำลังแข็งแรงและกินเนื้อเป็นอาหาร
12.116.24
न मूलफलभोगेषु स्पृहामप्यकरोत्तदा ।
यथा मृगपतिर्नित्यं प्रकाङ्क्षति वनौकसः।
तथैव स महाराज व्याघ्रः समभवत्तदा ॥ १२.११६.२४ ॥
ตอนนั้นมันมิได้แม้แต่ปรารถนาจะกินรากไม้และผลไม้ เหมือนอย่างที่ราชสีห์ผู้เป็นจ้าวแห่งสัตว์ป่าย่อมปรารถนาสัตว์ที่อาศัยในป่าอยู่เสมอ ข้าแต่มหาราชา เสือโคร่งนั้นก็เป็นเช่นนั้นเหมือนกันในตอนนั้น