ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.117
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.117.1
व्याघ्रश्वोटजमूलस्थस्तृप्तः सुप्तो हतैर्मृगैः ।
नागभागात्तमुद्देशं मत्तो मेघ इवोत्थितः ॥ १२.११७.१ ॥
ଋଷିଙ୍କ କୁଟୀରର ମୂଳରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ବାଘ, ମରିଥିବା ହରିଣମାନଙ୍କରେ ତୃପ୍ତ ହୋଇ ଶୋଇଥିଲା; ହାତୀର ଭାଗରୁ ସେହି ସ୍ଥାନରୁ ମତ୍ତ ହୋଇ ମେଘ ପରି ଉଠିଲା।
12.117.2
प्र…करटः प्रांशुः पद्मी विततकुम्भकः ।
सु…णो महाकायो मेघगम्भीरनिः स्वनः ॥ १२.११७.२ ॥
ପ୍ର…କରଟଃ, ଉଚ୍ଚ, ପଦ୍ମଧାରୀ, ବିସ୍ତୃତ କୁମ୍ଭସ୍ଥଳ ବିଶିଷ୍ଟ; ସୁ…ଣ, ମହାକାୟ, ମେଘ ପରି ଗମ୍ଭୀର ଶବ୍ଦକାରୀ।
12.117.3
तं दृष्ट्वा कुञ्जरं मत्तमायान्तं बलगर्वितम् ।
व्या हस्तिभयान्त्रस्तस्तमृषिं शरणं ययौ ॥ १२.११७.३ ॥
ସେହି ମତ୍ତ, ବଳ ଗର୍ବରେ ଆସୁଥିବା ହାତୀକୁ ଦେଖି, ହାତୀର ଭୟରେ ତ୍ରସ୍ତ ବାଘ ସେହି ଋଷିଙ୍କ ଶରଣରେ ଗଲା।
12.117.4
ततोऽनयत्कुञ्जरत्वं व्याघ्रं तमृषिसत्तमः ।
महमेघोपमं दृष्ट्वा स भीतो ह्यभवद्गजः ॥ १२.११७.४ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଘକୁ ହାତୀ ରୂପରେ ପରିଣତ କଲେ; ମହାମେଘ ପରି ତାହାକୁ ଦେଖି ସେହି ହାତୀ ଭୟଭୀତ ହେଲା।
12.117.5
ततः कमलषण्डानि सल्लकीगहनानि च ।
व्य…रत्स मुदायुक्तः पझरेणुविभूषितः ॥ १२.११७.५ ॥
ତା'ପରେ କମଳ ସମୂହ ଓ ସଲ୍ଲକୀ ବୃକ୍ଷର ଘନ ବନରେ, ବି…, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ପଦ୍ମରେଣୁରେ ବିଭୂଷିତ…
12.117.6
कदचिद्दममाणस्य हस्तिनः संमुखं तदा ।
ऋषेस्तस्योटस्थस्य कालोऽगच्छद्दिवानिशम् ॥ १२.११७.६ ॥
ଏକ ସମୟରେ, ଦମନ ହେଉଥିବା ହାତୀର ସମ୍ମୁଖରେ, ସେତେବେଳେ କୁଟୀର ପାଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେହି ଋଷିଙ୍କ ସମୟ ଦିନରାତି ବିତିଗଲା।
12.117.7
अथाजगाम तं देशं केसरी केसरारुणः ।
गिन्विन्दरजो भीमः सिंहो नागकुलान्तकः ॥ १२.११७.७ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ଅଞ୍ଚଳକୁ କେଶରୀ ସିଂହ ଆସିଲା; ଆପଣା କେଶରରେ ରକ୍ତିମ, ଭୟଙ୍କର, ହାତୀକୁଳର ବିନାଶକ ସିଂହ।
12.117.8
तं… सिंहमायान्तं नागः सिंहभयार्दितः ।
ऋषिं शरणमापेदे वेपमानो भयातुरः ॥ १२.११७.८ ॥
ସେହି … ସିଂହକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସିଂହଭୟରେ ପୀଡିତ ସେହି ହାତୀ କମ୍ପି କମ୍ପି ଭୟରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ଋଷିଙ୍କ ଶରଣ ନେଲା।
12.117.9
स त-ः सिंहतां नीतो गजेन्द्रो मुनिना तदा ।
तं च नागणयत्सिंहं तुल्यजातिसमन्वयात् ॥ १२.११७.९ ॥
ସେହି … ଗଜେନ୍ଦ୍ରକୁ ସେତେବେଳେ ମୁନି ସିଂହରୂପରେ ପରିଣତ କଲେ; ଏବଂ ସେହି ହାତୀ ସମାନ ଜାତିର ସମ୍ବନ୍ଧ ହେତୁ ସେହି ସିଂହକୁ ନିଜର ବୋଲି ଭାବିଲା।
12.117.10
दृष्ट्वा च सोऽभवत्सिंहो वन्यो हिंसन्नवाग्बलः ।
स चाश्रपेऽवसत्सिंहस्तस्मिन्नेव सुखी वने ॥ १२.११७.१० ॥
ତାହା ଦେଖି ସେ ବନ୍ୟ ସିଂହ ହେଲା, ନୂଆ ବଳରେ ହିଂସା କରି; ଏବଂ ସେହି ସିଂହ ସେହି ବନରେ, ଆଶ୍ରମରେ ସୁଖରେ ବାସ କଲା।
12.117.11
न चान्ये क्षुद्रपशवस्तपोवनसमीपतः ।
व्यदृश्यन्त तदा त्रस्ता जीविताकाङ्क्षिणस्तथा ॥ १२.११७.११ ॥
ତପୋବନ ନିକଟରେ ସେତେବେଳେ ଅନ୍ୟ ଛୋଟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦେଖାଗଲେ ନାହିଁ; ସେମାନେ ଭୟରେ ତ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଲୁଚିଯାଇଥିଲେ।
12.117.12
कदाचित्कालयोगेन सर्वप्राणिविहिंसकः ।
बलवान्क्षतजाहारो नानासत्वभयंकरः ॥ १२.११७.१२ ॥
ଏକ ସମୟରେ କାଳଯୋଗରେ ସେ ସବୁ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହିଂସକ, ବଳବାନ, ରକ୍ତାହାରୀ, ନାନା ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ହେଲା।
12.117.13
अष्टपादर्ध्वनयनः शरभो वनगोचरः ।
तं सिंहं हन्तुमागच्छन्मुनेस्तस्य निवेशने ॥ १२.११७.१३ ॥
ଆଠ ପାଦ ଓ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖୀ ଆଖି ବିଶିଷ୍ଟ, ବନରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ଶରଭ ସେହି ସିଂହକୁ ମାରିବାକୁ ମୁନିଙ୍କ ଆବାସକୁ ଆସିଲା।
12.117.14
तं दृष्ट्वा शरभं यान्तं सिंहः परभयान्वितः ।
ऋषिं शरणमापेदे वेपमानः कृताञ्जलिः ॥ १२.११७.१४ ॥
ସେହି ଶରଭକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଅନ୍ୟର ଭୟରେ ଭରିତ ସେହି ସିଂହ ଥରି ଥରି ହାତଯୋଡ଼ି ଋଷିଙ୍କ ଶରଣ ନେଲା।
12.117.15
सं मुनिः शरभं चक्रे बलोत्कटमरिंदम ।
ततः स शरभो वन्यो मुनेः शरभमग्रतः।
दृष्ट्वा बलिनमत्युग्रं द्रुतं संप्राद्रवद्वनम् ॥ १२.११७.१५ ॥
ମୁନି ସେହି ଶରଭକୁ ଅତି ବଳବାନ କଲେ। ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ, ତେବେ ସେ ବନ୍ୟ ଶରଭ ମୁନିଙ୍କ ଆଗରେ ଥିବା ଶରଭକୁ ଅତି ବଳବାନ ଓ ଉଗ୍ର ଦେଖି ଶୀଘ୍ର ବନ ଆଡ଼କୁ ପଳାଇଲା।
12.117.16
स एवं शरभस्थाने न्यस्तो वै मुनिना तदा ।
मुनेः पार्श्वगतो नित्यं शरभः सुखमाप्तवान् ॥ १२.११७.१६ ॥
ଏହିପରି ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେତେବେଳେ ଶରଭଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପିତ ସେ, ମୁନିଙ୍କ ପାଖରେ ସର୍ବଦା ରହି ସୁଖ ଲାଭ କଲା।
12.117.17
ततः शरभसंत्रस्ताः सर्वे मृगगणा वनात् ।
दिशः संप्राद्रवत्राजन्भयाज्जीवितकाङ्क्षिणः ॥ १२.११७.१७ ॥
ତେବେ ଶରଭରୁ ଭୀତ ସମସ୍ତ ମୃଗଗଣ, ହେ ରାଜନ୍, ଜୀବନ ଇଚ୍ଛାରେ ଭୟରେ ବନରୁ ଦିଗ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
12.117.18
शरभोऽप्यतिसंहृष्टो नित्यं प्राणिवधे रतः ।
फलमूलाशनं कर्तुं नैच्छत्स पिशिताशनः ॥ १२.११७.१८ ॥
ଶରଭ ମଧ୍ୟ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସର୍ବଦା ପ୍ରାଣୀ ବଧରେ ରତ ରହୁଥିଲା; ମାଂସାହାରୀ ସେ ଫଳମୂଳ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁ ନ ଥିଲା।
12.117.19
ततः क्षुद्रसमाचारो बलेन च समन्वितः ।
इयेष तं मुनिं हन्तुमकृतज्ञः कृतान्वयः ॥ १२.११७.१९ ॥
ଏବେ ନୀଚ ଆଚରଣ ଓ ବଳଯୁକ୍ତ, ଅକୃତଜ୍ଞ ସେ, ଉଚ୍ଚ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେହି ମୁନିଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲା।
12.117.20
चिन्तयामास च तदा शरभः श्वानपूर्वकः ॥ १२.११७.२० ॥
ତେବେ ପୂର୍ବରୁ କୁକୁର ଥିବା ଶରଭ ଚିନ୍ତା କଲା।
12.117.21
अस्य प्रभावात्संप्राप्तो वाङ्भात्रेणैव केवलम् ।
शरभत्वं सुदुष्प्रापं सर्वभूतभयंकरम् ॥ १२.११७.२१ ॥
ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ, କେବଳ ବାକ୍ୟମାତ୍ରରେ, ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଓ ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଶରଭତ୍ୱ ମୁଁ ପାଇଲି।
12.117.22
अन्येऽप्यत्र भयत्रस्ताः सन्ति सत्वा भयार्दिताः ।
मुनिमाश्रित्य जीवन्तो मृगाः पक्षिगणास्तथा ॥ १२.११७.२२ ॥
ଏଠାରେ ଭୟରେ ତ୍ରସ୍ତ, ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ସେହି ମୁନିଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ହରିଣ ଓ ପକ୍ଷୀଗଣ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚନ୍ତି।
12.117.23
तेषामपि कदाचिच्च शरभत्वं प्रयच्छति ।
सर्वसत्वोत्तमं लोके बलं यत्र प्रतिष्ठितम् ॥ १२.११७.२३ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କେବେ କେବେ ସେ ଶରଭତ୍ୱ ଦିଏ; ଯାହା ଜଗତର ସର୍ବ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ, ଯେଉଁଠାରେ ବଳ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
12.117.24
पक्षिणामप्ययं दद्यात्कदाचिद्गारुडं बलम् ॥ १२.११७.२४ ॥
ଏ କେବେ କେବେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗରୁଡ଼ର ବଳ ଦେଇପାରେ।
12.117.25
यावदन्यस्य संप्रीतः कारुण्यं तु समाश्रितः ।
न ददाति बलं तुष्टः सत्वस्यान्यस्य कस्यचित् ॥ १२.११७.२५ ॥
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେହି ଅନ୍ୟ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କରୁଣାର ଆଶ୍ରୟ ନିଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ସେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ ବଳ ଦିଏ ନାହିଁ।
12.117.26
तावदेनमहं विप्रं वधिष्यामि च शीघ्रतः ।
स्थातुं मया शक्यमिह मुनिघातान्न संशयः ॥ १२.११७.२६ ॥
ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଶୀଘ୍ର ବଧ କରିବି। ମୁନି-ହତ୍ୟାରେ ଏଠାରେ ମୋର ରହିବା ସମ୍ଭବ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
12.117.27
ततस्तेन तपःशक्त्या विदितो ज्ञानचक्षुषा ।
विज्ञाय च मुनिः प्राज्ञस्ततः शापं प्रयुक्तवान् ॥ १२.११७.२७ ॥
ତା'ପରେ ତପଃଶକ୍ତିରେ, ଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁରେ ତାହାକୁ ଜାଣି ଓ ବୁଝି ସେ ପ୍ରାଜ୍ଞ ମୁନି ଶାପ ଦେଲେ।
12.117.28
अहमग्निप्रभो नाम मुनिर्भृगुकुलान्वयः ।
मनसा निर्दहेयं च जगत्संधारयामि च ॥ १२.११७.२८ ॥
ମୁଁ ଅଗ୍ନିପ୍ରଭ ନାମକ ମୁନି, ଭୃଗୁକୁଳରେ ଜାତ। ମନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ମୁଁ ଦହନ କରିପାରେ, ଏବଂ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରେ।
12.117.29
मम वश्यं जगत्सर्वं देवा यच्च चराचरम् ।
सन्ति देवाश्च ये भीताः स्वधर्मं न त्यजन्ति ये।
स्वधर्माच्चलितान्सर्वान्वाङ्भात्रेणापि निर्दहे ॥ १२.११७.२९ ॥
ମୋ ବଶରେ ସମଗ୍ର ଜଗତ, ଦେବତା ଏବଂ ଚରାଚର ଯାହା କିଛି ଅଛି। ଭୀତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ସ୍ୱଧର୍ମରୁ ବିଚଳିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ କେବଳ ବାକ୍ୟମାତ୍ରେ ଦହନ କରିପାରେ।
12.117.30
किमङ्ग त्वं मया नीतः शरभत्वमनामयम् ।
क्रूरः स सर्वभूतेषु हीनश्चाशुचिरेव च ॥ १२.११७.३० ॥
ହେ ମିତ୍ର, ନିରାମୟ ଶରଭତ୍ୱକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କାହିଁକି ନେଇଗଲି? ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରତି କ୍ରୂର, ହୀନ ଏବଂ ପ୍ରକୃତରେ ଅଶୁଚି।
12.117.31
श्वा त्वं द्वीपित्वमापन्नो द्वीपी व्याघ्रत्वमागतः ।
व्याघ्रान्नागो मदपटुर्नागः सिंहत्वमागतः ॥ १२.११७.३१ ॥
ତୁମେ କୁକୁରରୁ ଚିତାବାଘର ଅବସ୍ଥା ପାଇଲ; ଚିତାବାଘ ବାଘର ଅବସ୍ଥାରେ ଆସିଲା; ବାଘରୁ ମଦରେ ପଟୁ ହସ୍ତୀ, ଏବଂ ସେ ହସ୍ତୀ ସିଂହର ଅବସ୍ଥା ପାଇଲା।
12.117.32
सिंहस्त्वं बलमापन्नो भूयः शरभतां गतः ।
मया स्नेहपरीतेन विसृष्टो न कुलान्वयः ॥ १२.११७.३२ ॥
ତୁମେ ସିଂହ ହୋଇ ବଳ ପାଇଲ, ପୁଣି ଶରଭର ଅବସ୍ଥାକୁ ଗଲ; ସ୍ନେହରେ ବଶୀଭୂତ ମୁଁ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲି — କୁଳ ଓ ବଂଶ ନ ଦେଖି।
12.117.33
यस्मादेवमपापं मां पाप हिंसितुमिच्छसि ।
तस्मात्स्वयोनिमापन्नः पुनः श्वानो भविष्यसि ॥ १२.११७.३३ ॥
ଯେହେତୁ ତୁମେ ଏହି ନିଷ୍ପାପ ମୋତେ ଏପରି ମାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ, ହେ ପାପୀ; ତେଣୁ ତୁମେ ନିଜ ଯୋନିରେ ପହଞ୍ଚି ପୁଣି କୁକୁର ହେବ।
12.117.34
ततो मुनिजनद्वेष्टा दुष्टात्मा प्राकृतोऽबुधः ।
ऋषिणा शरभः शप्तस्तद्रूपं पुनराप्तवान् ॥ १२.११७.३४ ॥
ତାପରେ ମୁନି-ଜନଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରୁଥିବା, ଦୁଷ୍ଟମନା, ନୀଚ ଓ ମୂର୍ଖ ସେ ଋଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶରଭ ହେବା ଶାପ ପାଇ ପୁଣି ସେହି ରୂପ ପାଇଲା।