ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.117
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.117.1
व्याघ्रश्वोटजमूलस्थस्तृप्तः सुप्तो हतैर्मृगैः ।
नागभागात्तमुद्देशं मत्तो मेघ इवोत्थितः ॥ १२.११७.१ ॥
ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਝੋਂਪੜੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਬਾਘ, ਮਾਰੇ ਹਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁੱਤਾ ਸੀ; ਹਾਥੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਮਦਮੱਤ ਹੋ ਕੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਉੱਠਿਆ।
12.117.2
प्र…करटः प्रांशुः पद्मी विततकुम्भकः ।
सु…णो महाकायो मेघगम्भीरनिः स्वनः ॥ १२.११७.२ ॥
ਪ੍ਰ…ਕਰਟਃ, ਉੱਚਾ, ਪਦਮਧਾਰੀ, ਚੌੜੇ ਕੁੰਭਸਥਲ ਵਾਲਾ; ਸੁ…ਣ, ਮਹਾਕਾਇ, ਬੱਦਲ ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ ਗਰਜ ਵਾਲਾ।
12.117.3
तं दृष्ट्वा कुञ्जरं मत्तमायान्तं बलगर्वितम् ।
व्या हस्तिभयान्त्रस्तस्तमृषिं शरणं ययौ ॥ १२.११७.३ ॥
ਉਸ ਮਦਮੱਤ, ਬਲ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦਾ ਬਾਘ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਗਿਆ।
12.117.4
ततोऽनयत्कुञ्जरत्वं व्याघ्रं तमृषिसत्तमः ।
महमेघोपमं दृष्ट्वा स भीतो ह्यभवद्गजः ॥ १२.११७.४ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਨੇ ਬਾਘ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਮਹਾ ਮੇਘ ਵਰਗਾ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਹਾਥੀ ਡਰ ਗਿਆ।
12.117.5
ततः कमलषण्डानि सल्लकीगहनानि च ।
व्य…रत्स मुदायुक्तः पझरेणुविभूषितः ॥ १२.११७.५ ॥
ਫਿਰ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸੱਲਕੀ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿ…, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪਦਮ-ਧੂੜ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ…
12.117.6
कदचिद्दममाणस्य हस्तिनः संमुखं तदा ।
ऋषेस्तस्योटस्थस्य कालोऽगच्छद्दिवानिशम् ॥ १२.११७.६ ॥
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਕਾਬੂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਦੋਂ ਝੋਂਪੜੀ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਿਆ।
12.117.7
अथाजगाम तं देशं केसरी केसरारुणः ।
गिन्विन्दरजो भीमः सिंहो नागकुलान्तकः ॥ १२.११७.७ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੇਸਰੀ ਸ਼ੇਰ ਆਇਆ; ਆਪਣੀ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਲਾਲ, ਭਿਆਨਕ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਨਸਲ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ੇਰ।
12.117.8
तं… सिंहमायान्तं नागः सिंहभयार्दितः ।
ऋषिं शरणमापेदे वेपमानो भयातुरः ॥ १२.११७.८ ॥
ਉਸ … ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਹ ਹਾਥੀ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ, ਡਰ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
12.117.9
स त-ः सिंहतां नीतो गजेन्द्रो मुनिना तदा ।
तं च नागणयत्सिंहं तुल्यजातिसमन्वयात् ॥ १२.११७.९ ॥
ਉਹ … ਗਜੇਂਦਰ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਮੁਨੀ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਹਾਥੀ ਇੱਕੋ ਜਾਤ ਦੇ ਸਬੰਧ ਕਾਰਨ ਉਸ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਸਮਝਣ ਲੱਗਾ।
12.117.10
दृष्ट्वा च सोऽभवत्सिंहो वन्यो हिंसन्नवाग्बलः ।
स चाश्रपेऽवसत्सिंहस्तस्मिन्नेव सुखी वने ॥ १२.११७.१० ॥
ਉਹ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਜੰਗਲੀ ਸ਼ੇਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਨਵੇਂ ਬਲ ਨਾਲ ਹਿੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ੇਰ ਉਸੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ।
12.117.11
न चान्ये क्षुद्रपशवस्तपोवनसमीपतः ।
व्यदृश्यन्त तदा त्रस्ता जीविताकाङ्क्षिणस्तथा ॥ १२.११७.११ ॥
ਤਪੋਵਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਦੋਂ ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਜੀਵ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਏ; ਉਹ ਡਰੇ ਹੋਏ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।
12.117.12
कदाचित्कालयोगेन सर्वप्राणिविहिंसकः ।
बलवान्क्षतजाहारो नानासत्वभयंकरः ॥ १२.११७.१२ ॥
ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਕਾਲ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਬਲਵਾਨ, ਲਹੂ ਦਾ ਆਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਨੇਕ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਿਆ।
12.117.13
अष्टपादर्ध्वनयनः शरभो वनगोचरः ।
तं सिंहं हन्तुमागच्छन्मुनेस्तस्य निवेशने ॥ १२.११७.१३ ॥
ਅੱਠ ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਵੇਖਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਸ਼ਰਭ ਉਸ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਮੁਨੀ ਦੇ ਡੇਰੇ ਆਇਆ।
12.117.14
तं दृष्ट्वा शरभं यान्तं सिंहः परभयान्वितः ।
ऋषिं शरणमापेदे वेपमानः कृताञ्जलिः ॥ १२.११७.१४ ॥
ਉਸ ਸ਼ਰਭ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਸ਼ੇਰ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੁਨੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
12.117.15
सं मुनिः शरभं चक्रे बलोत्कटमरिंदम ।
ततः स शरभो वन्यो मुनेः शरभमग्रतः।
दृष्ट्वा बलिनमत्युग्रं द्रुतं संप्राद्रवद्वनम् ॥ १२.११७.१५ ॥
ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ਰਭ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤਦ ਉਹ ਜੰਗਲੀ ਸ਼ਰਭ ਮੁਨੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਭ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਿਆ।
12.117.16
स एवं शरभस्थाने न्यस्तो वै मुनिना तदा ।
मुनेः पार्श्वगतो नित्यं शरभः सुखमाप्तवान् ॥ १२.११७.१६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਨੀ ਵੱਲੋਂ ਉਦੋਂ ਸ਼ਰਭ ਦੀ ਥਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਉਹ, ਮੁਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਸੁਖ ਪਾਉਣ ਲੱਗਾ।
12.117.17
ततः शरभसंत्रस्ताः सर्वे मृगगणा वनात् ।
दिशः संप्राद्रवत्राजन्भयाज्जीवितकाङ्क्षिणः ॥ १२.११७.१७ ॥
ਤਦ ਸ਼ਰਭ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਮਿਰਗ ਸਮੂਹ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਡਰ ਕੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਚਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ।
12.117.18
शरभोऽप्यतिसंहृष्टो नित्यं प्राणिवधे रतः ।
फलमूलाशनं कर्तुं नैच्छत्स पिशिताशनः ॥ १२.११७.१८ ॥
ਸ਼ਰਭ ਵੀ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸਦਾ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਧ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ; ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਉਹ ਫਲ ਅਤੇ ਮੂਲ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
12.117.19
ततः क्षुद्रसमाचारो बलेन च समन्वितः ।
इयेष तं मुनिं हन्तुमकृतज्ञः कृतान्वयः ॥ १२.११७.१९ ॥
ਤਦ ਨੀਚ ਆਚਰਣ ਵਾਲਾ, ਬਲਵਾਨ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਉਹ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
12.117.20
चिन्तयामास च तदा शरभः श्वानपूर्वकः ॥ १२.११७.२० ॥
ਤਦ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੱਤਾ ਸੀ ਜੋ ਸ਼ਰਭ, ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
12.117.21
अस्य प्रभावात्संप्राप्तो वाङ्भात्रेणैव केवलम् ।
शरभत्वं सुदुष्प्रापं सर्वभूतभयंकरम् ॥ १२.११७.२१ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਕੇਵਲ ਬਚਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਦੁਰਲੱਭ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਰਭਪਣ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
12.117.22
अन्येऽप्यत्र भयत्रस्ताः सन्ति सत्वा भयार्दिताः ।
मुनिमाश्रित्य जीवन्तो मृगाः पक्षिगणास्तथा ॥ १२.११७.२२ ॥
ਇੱਥੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ, ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਰ ਜੀਵ ਵੀ ਹਨ; ਉਸ ਮੁਨੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।
12.117.23
तेषामपि कदाचिच्च शरभत्वं प्रयच्छति ।
सर्वसत्वोत्तमं लोके बलं यत्र प्रतिष्ठितम् ॥ १२.११७.२३ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਸ਼ਰਭਪਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਬਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
12.117.24
पक्षिणामप्ययं दद्यात्कदाचिद्गारुडं बलम् ॥ १२.११७.२४ ॥
ਇਹ ਕਦੇ ਕਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗਰੁੜ ਦਾ ਬਲ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
12.117.25
यावदन्यस्य संप्रीतः कारुण्यं तु समाश्रितः ।
न ददाति बलं तुष्टः सत्वस्यान्यस्य कस्यचित् ॥ १२.११७.२५ ॥
ਜਦ ਤੱਕ ਕੋਈ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕਰੁਣਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਬਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
12.117.26
तावदेनमहं विप्रं वधिष्यामि च शीघ्रतः ।
स्थातुं मया शक्यमिह मुनिघातान्न संशयः ॥ १२.११७.२६ ॥
ਤਦ ਮੈਂ ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਮੁਨੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਮੇਰਾ ਟਿਕਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
12.117.27
ततस्तेन तपःशक्त्या विदितो ज्ञानचक्षुषा ।
विज्ञाय च मुनिः प्राज्ञस्ततः शापं प्रयुक्तवान् ॥ १२.११७.२७ ॥
ਫਿਰ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਗਿਆਨ-ਚਕ੍ਸ਼ੂ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਅਤੇ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮੁਨੀ ਨੇ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ।
12.117.28
अहमग्निप्रभो नाम मुनिर्भृगुकुलान्वयः ।
मनसा निर्दहेयं च जगत्संधारयामि च ॥ १२.११७.२८ ॥
ਮੈਂ ਅਗਨਿਪ੍ਰਭ ਨਾਮ ਦਾ ਮੁਨੀ ਹਾਂ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ। ਮਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਧਾਰਦਾ ਵੀ ਹਾਂ।
12.117.29
मम वश्यं जगत्सर्वं देवा यच्च चराचरम् ।
सन्ति देवाश्च ये भीताः स्वधर्मं न त्यजन्ति ये।
स्वधर्माच्चलितान्सर्वान्वाङ्भात्रेणापि निर्दहे ॥ १२.११७.२९ ॥
ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਚਰ-ਅਚਰ ਹੈ। ਜੋ ਭੈਭੀਤ ਦੇਵਤੇ ਹਨ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ; ਜੋ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਡੋਲਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਬੋਲ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।
12.117.30
किमङ्ग त्वं मया नीतः शरभत्वमनामयम् ।
क्रूरः स सर्वभूतेषु हीनश्चाशुचिरेव च ॥ १२.११७.३० ॥
ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਨਿਰੋਗ ਸ਼ਰਭ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਲੈ ਗਿਆ? ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਰੂਰ, ਨੀਚ ਅਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ।
12.117.31
श्वा त्वं द्वीपित्वमापन्नो द्वीपी व्याघ्रत्वमागतः ।
व्याघ्रान्नागो मदपटुर्नागः सिंहत्वमागतः ॥ १२.११७.३१ ॥
ਤੂੰ ਕੁੱਤੇ ਤੋਂ ਚੀਤੇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪਾਈ; ਚੀਤਾ ਬਾਘ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ; ਬਾਘ ਤੋਂ ਮਦ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਾਥੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਹਾਥੀ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ।
12.117.32
सिंहस्त्वं बलमापन्नो भूयः शरभतां गतः ।
मया स्नेहपरीतेन विसृष्टो न कुलान्वयः ॥ १२.११७.३२ ॥
ਤੂੰ ਸ਼ੇਰ ਬਣ ਕੇ ਬਲ ਪਾਇਆ, ਫਿਰ ਸ਼ਰਭ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵੱਸ ਹੋਏ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ — ਕੁਲ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ।
12.117.33
यस्मादेवमपापं मां पाप हिंसितुमिच्छसि ।
तस्मात्स्वयोनिमापन्नः पुनः श्वानो भविष्यसि ॥ १२.११७.३३ ॥
ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਪਾਪੀ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਫਿਰ ਕੁੱਤੇ ਹੋਵੇਂਗਾ।
12.117.34
ततो मुनिजनद्वेष्टा दुष्टात्मा प्राकृतोऽबुधः ।
ऋषिणा शरभः शप्तस्तद्रूपं पुनराप्तवान् ॥ १२.११७.३४ ॥
ਤਦ ਮੁਨੀ-ਜਨਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਨੀਚ ਅਤੇ ਮੂਰਖ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਰਭ ਹੋਣ ਦਾ ਸਰਾਪ ਪਾ ਕੇ ਫਿਰ ਉਹੀ ਰੂਪ ਪਾ ਗਿਆ।