マハーバーラタ · 章 12.118
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.118.1
स श्वा प्रकृतिमापन्नः परं दैन्यमुपागमत् ।
ऋषिणा हुंकृतः पापस्तपोवनबहिष्कृतः ॥ १२.११८.१ ॥
その犬は本性に陥り、この上ない惨めさに至った。聖仙に「フーム」と叱責され、その罪人は苦行の森から追い出された。
12.118.2
एवं राज्ञा मतिमता विदित्वा शीलशौचताम् ।
आर्जवं प्रकृतिं सत्वं श्रुतं वृत्तं कुलं दमम् ॥ १२.११८.२ ॥
このように賢明な王は、品行と清浄、率直さ、本性、気質、学識、行い、家系、自制を知ったうえで、家臣を選ぶべきである。
12.118.3
अनुक्रोशं बलं वीर्यं प्रभावं प्रशमं क्षमाम् ।
भृत्यायेमन्त्रिणो योग्यास्तत्र स्थाप्याः सुरक्षिताः ॥ १२.११८.३ ॥
慈悲、力、勇気、威光、寂静、忍耐を備えた適任の大臣を、そこに仕えさせ、よく守って配置すべきである。
12.118.4
नाषरीक्ष्य महीपालः प्रकर्तुं भृत्यमर्हति ।
अकुलीननराकीर्णो न राजा सुखमेधते ॥ १२.११८.४ ॥
王は見極めずに家臣を用いてはならない。卑しい家柄の者で満ちた国では、王は幸せに栄えない。
12.118.5
कुलजः प्राकृतो राजंस्तत्कुलीनतया सदा ।
न पापे कुरुते बुद्धिं निन्द्यमानोऽप्यनागसि ॥ १२.११८.५ ॥
王よ、名門に生まれた平凡な人は、その高貴さのゆえに、罪なくして非難されても、決して悪に心を向けることはない。
12.118.6
अकुलीनस्तु पुरुषः प्राकृतः साधुसंक्षयात् ।
दुर्लभैश्वर्यतां प्राप्तो निन्दितः शत्रुतां व्रजेत् ॥ १२.११८.६ ॥
しかし卑しい家柄の凡人は、善人が失われたために、得難い権力を得ても非難され、敵意を招くことになる。
12.118.7
काकः श्वानोऽकुलीनश्च बिडालः सर्प एव च ।
अकुलीना च या नारी तुल्यास्ते परिकीर्तिताः ॥ १२.११८.७ ॥
カラス、犬、卑しい生まれの男、猫と蛇、そして卑しい生まれの女は、いずれも同じであると言われる。
12.118.8
लोकपालाः सदोद्विग्नाः पश्यन्त्यकुलजान्यथा ।
नारीं वा पुरुषं वाऽथ शीलं तत्रापि कारणम् ॥ १२.११८.८ ॥
世界守護神たちは常に心を乱している。彼らは卑しい家に生まれた女や男をそのように見る。そこでも原因は行いにある。
12.118.9
दुष्कुलीना च या स्त्री स्याद्दुष्कुलीनश्च यः पुम ।
अहिंसाशीलसंयोगाद्धर्मश्चाऽऽकुलतां व्रजेत् ॥ १२.११८.९ ॥
卑しい家の女や男が不殺生の行いと結びつくならば、ダルマさえも混乱に陥ることがある。
12.118.10
धर्मं प्रति महाराज श्लोकानाह बृहस्पतिः ।
शृणु सर्वान्महीपाल हृदि तांश्च करिष्यसि ॥ १२.११८.१० ॥
大王よ、ブリハスパティはダルマについてこれらの詩節を語られた。大地の守護者よ、すべてを聞きなさい。あなたはそれらを心に留めるだろう。
12.118.11
असितं सितकर्माणं यथा दान्तं तपस्विनम् ।
वृत्तस्थमपि चण्डालं तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.११८.११ ॥
色は黒くとも清らかな行いをし、自制して苦行し、行いに安住する者——たとえチャーンダーラであっても、神々は彼をバラモンと知る。
12.118.12
यदि घातयते कश्चित्पापसत्वं प्रजाहितः ।
सर्वसत्वहितार्थाय न तेनासौ विहिंसकः ॥ १२.११८.१२ ॥
民の福祉を思う者が、悪の性質をもつ生き物を殺させたとしても、すべての生き物の利益のためであるから、その者は害を加える者ではない。
12.118.13
द्वीपिनं शरभं सिंहं व्याघ्रं कुञ्जरमेव च ।
महिषं च वराहं च सूकरं श्वानपन्नगान् ॥ १२.११८.१३ ॥
豹、シャラバ、獅子、虎、象、水牛、野猪、豚、犬と蛇。
12.118.14
गोब्राह्मणहितार्थाय बालस्त्रीरक्षणाय च ।
वृद्धातुरपरित्राणे यो हिनस्ति स धर्मवित् ॥ १२.११८.१४ ॥
牛とバラモンの利益のため、子どもと女性を守るため、老人と病人を救うために殺す者は、法を知る者である。
12.118.15
ब्राह्मणः पापकर्मा च म्लेच्छो वा धार्मिकः शु वः ।
श्रेयांस्तत्र भवेन्म्लेच्छो ब्राह्मणः पापकृत्तमः ॥ १२.११८.१५ ॥
悪行をなすバラモンであれ、正しいミレッチャであれ、そこではミレッチャのほうが優れている。罪を犯すバラモンこそ最大の罪人である。
12.118.16
दुष्कुलीनः कुलीनो वा यः कश्चिच्छीलवान्नरः ।
प्रकृतिं तस्य विज्ञाय स्थिरां वा यदि वाऽस्थिराम् ॥ १२.११८.१६ ॥
low-born or noble-born、徳ある者なら誰であれ、その本性を知った上で、それが安定しているか不安定であるかを問わず。
12.118.17
शीलं वाऽनुत्तमं कर्म कुर्याद्राजा समाहितः ।
नियुञ्जीत महीपालो दुर्वृत्तं पापकर्मसु ॥ १२.११८.१७ ॥
王は心を集中し、最上の徳または最上の行いを行うべきである。大地の守護者は、不品行な者を悪事の任に就かせるがよい。
12.118.18
कुलीनं शिक्षितं प्राज्ञं ज्ञानविज्ञानकोविदम् ।
सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञं सहिष्णुं देशजं तथा ॥ १२.११८.१८ ॥
高貴な生まれで、教育を受け、賢く、知識と見識に秀で、すべての論書の真意に通じ、忍耐強く、その土地の出身である者——そのような人を任命すべきである。
12.118.19
कृतज्ञं बलवन्तं च क्षान्तं दान्तं जितेन्द्रियम् ।
अलुब्धं लब्धसंतुष्टं स्वामिमित्रबुभूषकम् ॥ १२.११८.१९ ॥
恩を知り、力強く、忍耐強く、自制し、感覚を制し、貪欲でなく、得たものに満足し、主君と友人の利益を願う者であるべきである。
12.118.20
सचिवं देशकालज्ञं सर्वसंग्रहणे रतम् ।
संस्कृतं युक्तवचनं हितैषिणमतन्द्रितम् ॥ १२.११८.२० ॥
大臣は場所と時を知り、すべてを集めることを喜び、教養があり、適切な言葉を語り、利益を求め、怠らない者であるべきである。
12.118.21
युक्ताचारं स्वविषये संधिविग्रहकोविदम् ।
शस्तं त्रिवर्गवेत्तारं पौरजानपदप्रियम् ॥ १२.११८.२१ ॥
自国で適切な行いをし、和平と戦争に通じ、称賛され、三つの人生の目的を知り、都市と地方の民に愛される者である。
12.118.22
सेनाव्यूहनतत्त्वज्ञं बलहर्षणकोविदम् ।
इङ्गिताकरातत्त्वज्ञं यात्रासेनाविशारदम् ॥ १२.११८.२२ ॥
軍陣の配置の理を知り、兵の力と意気を奮い立たせることに長け、合図と容姿の真の意味を知り、軍の行軍に熟達した者である。
12.118.23
हस्तिशिक्षाश्वतत्त्वज्ञमहंकारविवर्जितम् ।
प्रगल्भं दक्षिणं दान्तं बलिनं युक्तमन्त्रिणम् ॥ १२.११८.२३ ॥
象の調教と馬の本性を知り、高慢を離れ、勇敢で、有能で、自制し、力強く、よく助言する大臣である。
12.118.24
चौक्षं चौक्षजनाकीर्णं सुवेषं सुखदर्शनम् ।
नायकं नीतिकुशलं गुणैः षङ्भिः समन्वितम् ॥ १२.११८.२४ ॥
清らかで、清らかな人々に囲まれ、よい身なりで見目よく、政治に巧みな指導者であり、六つの徳を備えている。
12.118.25
अस्तब्धं प्रश्रितं श्लक्ष्णं मृदुवादिनमेव च ।
धीरं महर्द्धि च देशकालोपपादकम् ॥ १२.११८.२५ ॥
傲慢さがなく、謙虚で穏やかで、やわらかく話し、堅固で、大いに富み、場所と時に応じて行動する者。
12.118.26
सचि यः प्रकुरुते न चैनमवमन्यते ।
तस्य विस्तीर्यते राज्यं ज्योत्स्ना ग्रहपतेरिव ॥ १२.११८.२६ ॥
顧問を敬い、彼らを軽んじない者の王国は、星々の主である月の光のように広がる。
12.118.27
एतैरेव गुणैर्युक्तो राजा शास्त्रविशारदः ।
एष्टव्यो धर्मपरमः प्रजापालनतत्परः ॥ १२.११८.२७ ॥
まさにこれらの徳を備え、聖典に通じ、ダルマに最も篤く、臣民の保護に専心する王こそ選ぶべき者である。
12.118.28
धीरो मर्षी शुचिः शीघ्रः काले पुरुषकारवित् ।
शुश्रूषुः श्रुतवाञ्श्रोता ऊहापोहविशारदः ॥ १२.११८.२८ ॥
堅固で忍耐強く、清らかで、機敏であり、時に応じて努力の用い方を知り、聞くことを望み、学識があり、よく聴き、論理の検討に長けた者。
12.118.29
मेधावी धारणायुक्तो यथान्यायोपपादकः ।
दान्तः सदा प्रियाभाषी क्षमावांश्च विपर्यये ॥ १२.११८.२९ ॥
聡明で記憶に優れ、正義に従って行動し、常に自制し、心地よく話し、逆境において寛容な者。
12.118.30
नातिच्छेत्ता स्वयंकारी श्रद्धालुः सुखदर्शनः ।
आर्तहस्तप्रदो नित्यमाप्तामात्यो नये रतः ॥ १२.११८.३० ॥
厳罰に走らず、自ら考えて行動し、信心深く、会いやすく、困窮する者に常に手を差し伸べ、信頼できる大臣を持ち、政策に専心する者。
12.118.31
नाहंवादी ननिर्द्वन्द्वो नयत्किंचनकारकः ।
कृते कर्मण्यमोघानां कर्ता भृत्यजनप्रियः ॥ १२.११८.३१ ॥
彼は高慢に語らず、対立の二元を超え、為すべきことは何でもする。実りある行いを成し遂げ、従者と民に愛される。
12.118.32
संगृहीतजनोऽस्तब्धः प्रसन्नवदनः सदा ।
त्राता भृत्यजनापेक्षी न क्रोधी सुमहामनाः ॥ १२.११८.३२ ॥
彼は人々を身近に集め、謙虚で、いつも穏やかな顔をしている。守護者であり、従者に目を配り、怒らず、非常に度量が大きい。
12.118.33
युक्तदण्डो न निर्दण्डो धर्मकार्यानुशासनः ।
चारनेत्रः प्रजावेक्षी धर्मार्थकुशलः सदा ॥ १२.११८.३३ ॥
彼は罰を正しく用い、罰を欠くことはなく、ダルマの務めを指導する。間諜を自らの目とし、民を見守り、常にダルマと富に通じている。
12.118.34
राजा गुणशताकीर्ण एष्टव्यस्तादृशो भवेत् ।
योधाश्चैव मनुष्येन्द्र सर्वैर्गुणगणैर्वृताः ॥ १२.११८.३४ ॥
王は百の徳を備えた者であるべきで、そのような者こそ求められるべきである。人主よ、戦士もまた、あらゆる徳の集まりを備えているべきである。
12.118.35
अन्वेष्टव्याः सुपुरुषाः सहाया राज्यधारणे ।
न विमानयितव्यास्ते राज्ञा वृद्धिमभीप्सता ॥ १२.११८.३५ ॥
王国を支えるために、優れた人々を助力者として探し求めるべきである。繁栄を望む王は、彼らを軽んじてはならない。
12.118.36
योधाः समरशौण्डीराः कृतज्ञाः शास्त्रकोविदाः ।
धर्मशास्त्रसमायुक्ताः पदातिजनसंवृताः ॥ १२.११८.३६ ॥
戦士は戦いに長け、恩を知り、聖典に通じ、ダルマの学を備え、歩兵に囲まれているべきである。
12.118.37
अर्थमानविवृद्धाश्च रथचर्याविशारदाः ।
इष्वस्त्रकुशला यस्य तस्येयं नृपतेर्मही ॥ १२.११८.३७ ॥
その王の大地であり、その戦士たちは富と名誉によって栄え、戦車の操縦に熟達し、弓矢や武器に通じている。
12.118.38
ज्ञातीनामनवज्ञानं भृत्येष्वशठता तथा ।
नैपुणं चार्थचर्यासु यस्यैते तस्य सा मही ॥ १२.११८.३८ ॥
これらの資質を備えた王のものであるこの大地。親族を軽んじず、従者に誠実で、実務に長けている。
12.118.39
आलस्यं चैव निद्रा च व्यसनान्यतिहास्यता ।
यस्तैतानि न विद्यन्ते तस्यैव सुचिरं मही ॥ १२.११८.३९ ॥
怠惰、睡眠、悪癖、過度の軽薄さ、これらを持たない王のもとに、この大地は長く留まる。
12.118.40
वृद्धसेवी महोत्साहो वर्णानां चैव रक्षिता ।
धर्मचर्याः सदा यस्य तस्येयं सुचिरं मही ॥ १२.११८.४० ॥
長老に仕え、大いに気力があり、種姓を守り、常に法を行う王のもとに、この大地は長く留まる。
12.118.41
नीतिवर्त्मानुसरणं नित्यमुत्थानमेव च ।
रिपूणामनवज्ञानं तस्येयं सुचिरं मही ॥ १२.११८.४१ ॥
常に政道の道に従い、常に奮い立って行動し、敵を軽んじない王のもとに、この大地は長く留まる。
12.118.42
उत्थानं चैव दैवं च तयोर्नानात्वमेव च ।
मनुना वर्णितं पूर्वं वक्ष्ये शृणु तदेव हि ॥ १२.११८.४२ ॥
努力と運命、そしてその両者の違いは、かつてマヌが説いたものである。まさにそれを私は語ろう。聞け。
12.118.43
उत्थानं हि नरेन्द्राणां बृहस्पतिरभाषत ।
नयानयविधानज्ञः सदा भव कुरूद्वह ॥ १२.११८.४३ ॥
ブリハスパティは王にとっての努力（ウッターナ）を説いた。クルの最良の者よ、常に正しい政策と誤った政策の規則を知る者であれ。
12.118.44
दुर्हृदां छिद्रदर्शी यः सुहृदामुपकारवान् ।
विशेषविच्च भृत्यानां स राज्यफलमश्नुते ॥ १२.११८.४४ ॥
敵の欠点を見抜き、友に恩恵を与え、従者の違いをよく知る者は、王権の果実を享受する。
12.118.45
सर्वसंग्रहणे युक्तो नृपो भवति यः सदा ।
उत्थानशीलो मन्त्राढ्यः स राजा राजसत्तमः ॥ १२.११८.४५ ॥
常に万事を取りまとめることに専心し、努力を惜しまず、助言に富む王こそ、王の中の最良の王である。
12.118.46
शक्या चाश्वसहस्रेण वीरारोहेण भारत ।
संगृहीतमनुष्येण कृत्स्ना जेतुं वसुंधरा ॥ १२.११८.४६ ॥
バラタの子孫よ、千頭の馬と勇敢な騎兵、そしてよく組織された兵士の軍勢があれば、大地全体を征服することができる。