Mahābhārata · Adhyāya 12.119
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.119.1
एवं गुणयुतान्भृत्यान्स्वेस्वे स्थाने नराधिपः ।
नियोजयति कृत्येषु स राज्यफलमश्नुते ॥ १२.११९.१ ॥
Así, el rey que asigna a sus servidores dotados de buenas cualidades a su lugar propio en sus tareas disfruta del fruto del reinado.
12.119.2
न वा स्वस्थानमुत्क्रम्य प्रमाणमपि सत्कृतम् ।
आरोप्य चापि स्वस्थानमुत्क्रम्यान्यत्प्रपद्यते ॥ १२.११९.२ ॥
No se debe, transgrediendo el propio lugar, ni siquiera colocar a una autoridad honrada; ni, habiendo elevado a alguien a su lugar, permitir que lo transgreda y recurra a otro.
12.119.3
स्वजातिगुणसंपन्नाः स्वेषु धर्मेष्ववस्थिताः ।
प्रकर्तव्या ह्यमात्यास्तु नास्थाने प्रक्रिया क्षमा ॥ १२.११९.३ ॥
Deben emplearse ministros dotados de las cualidades de su propia clase y establecidos en sus propios deberes; una acción en un lugar inadecuado no es apropiada.
12.119.4
अनुरूपाणि कर्माणि भृत्येभ्यो यः प्रयच्छति ।
स भृत्यगुणसंपन्नं राजा फलमुपाश्नुते ॥ १२.११९.४ ॥
El rey que asigna a sus servidores tareas acordes con ellos, y que se rodea de servidores dotados de buenas cualidades, goza del fruto.
12.119.5
शरभः शरभस्थाने सिंहः सिंह इवोत्थितः ।
व्याघ्रो व्याघ्र इव स्थाप्यो द्वीपी द्वीपी यथा तथा ॥ १२.११९.५ ॥
Como el sharabha ocupa el lugar de un sharabha y el león se alza como león, así el tigre debe ser colocado como tigre y el leopardo como leopardo.
12.119.6
कर्मस्विहानुरूपेषु न्यस्या भृत्या यथाविधि ।
प्रतिलोमं न भृत्यास्ते स्थाप्याः कर्मफलैषिणा ॥ १२.११९.६ ॥
Aquí, los servidores deben ser asignados debidamente a tareas adecuadas según la regla; no deben colocarse en una posición invertida: así debe hacerlo quien busca el fruto de la acción.
12.119.7
यः प्रमाणमतिक्रम्य प्रतिलोमं नराधिपः ।
भृत्यान्स्थापयतेऽबुद्धिर्न स रञ्जयते प्रजाः ॥ १२.११९.७ ॥
El rey que, traspasando la medida debida, instala a sus servidores en orden inverso, ese insensato no complace a sus súbditos.
12.119.8
न बालिशा न च क्षुद्रा नाप्राज्ञा नाजितेन्द्रियाः ।
नाकुलीना जनाः पार्श्वे स्थाप्या राज्ञा गुणैषिणा ॥ १२.११९.८ ॥
El rey que busca las virtudes no debe tener a su lado a necios, viles, insensatos, incontrolados en los sentidos, ni a hombres de linaje indigno.
12.119.9
साधवः कुलजाः शूरा ज्ञानवन्तोऽनसूयकाः ।
अक्षुद्राः शुचयो दक्षाः स्युर्नराः पारिपार्श्वकाः ॥ १२.११९.९ ॥
Hombres buenos, de noble cuna, valientes, sabios, libres de envidia, generosos, puros y hábiles: tales deben ser los asistentes a su lado.
12.119.10
उद्भूतास्तत्पराः शान्ताश्चौक्षाः प्रकृतिजाः शुभाः ।
स्वेस्वे स्थानेऽनुपाकृष्टास्ते स्यू राज्ञो बहिश्चराः ॥ १२.११९.१० ॥
Que sean de alta condición, entregados a él, serenos, puros, buenos por naturaleza, auspiciosos y no apartados de sus puestos: esos deben ser los emisarios del rey que recorren el exterior.
12.119.11
सिंहस्य सततं पार्श्वे सिंह एव जनो भवेत् ।
असिंहः सिंहसहितः सिंहवल्लभते फलम् ॥ १२.११९.११ ॥
Junto al león siempre debe estar un hombre que sea león; el que no es león, acompañado de leones, obtiene el fruto como un león.
12.119.12
यस्तु सिंहः श्वभिः कीर्णः सिंहकर्मफले रतः ।
न स सिंहफलं भोक्तुं शक्तः श्वभिरुपासितः ॥ १२.११९.१२ ॥
Pero el león rodeado de perros, aunque dedicado a las acciones y frutos de un león, no es capaz de disfrutar el fruto de un león, pues es servido por perros.
12.119.13
एव मेतैर्मनुष्येन्द्र शूरैः प्राज्ञैर्बहुश्रुतैः ।
कुलीनैः सह शक्येत कृत्स्ना जेतुं वसुंधरा ॥ १२.११९.१३ ॥
Oh señor de los hombres, solo junto a tales héroes, sabios, eruditos y hombres de noble linaje puede conquistarse toda la tierra.
12.119.14
नावैद्यो नानृजुः पार्श्वे नाप्राज्ञो ना महायशाः ।
संग्राह्यो वसुधापालैर्भृत्यो भृत्यवतां वर ॥ १२.११९.१४ ॥
Junto al rey no debe haber hombre ignorante, deshonesto, falto de sabiduría ni sin renombre; oh el mejor de los que tienen servidores, los reyes deben elegir a sus sirvientes así.
12.119.15
वाणवद्विसृता यान्ति स्वामिकार्यपरा नराः ।
ये भृत्याः पार्थिवहितास्तेषु सान्त्वं सदा चरेत् ॥ १२.११९.१५ ॥
Como flechas disparadas avanzan los hombres atentos a los asuntos de su señor; hacia aquellos servidores devotos del bienestar del rey, siempre se debe practicar la conciliación.
12.119.16
कोशश्च सततं रक्ष्यो यत्नमास्थाय राजभिः ।
कोशमूला हि राजानः कोशवृद्धिकरो भवेत् ॥ १२.११९.१६ ॥
Los reyes deben proteger siempre el tesoro con esfuerzo constante, pues los reyes tienen en el tesoro su raíz; deben ser quienes acrecientan el tesoro.
12.119.17
कोष्ठागारं च ते नित्यं स्फीतं धान्यैः सुसंचितैः ।
सदा त्वं सत्सु संन्यस्तधनधान्यपको भव। ॥ १२.११९.१७ ॥
Que tu granero esté siempre lleno y bien provisto de grano; sé siempre quien confía la riqueza y el grano a los dignos.
12.119.18
नित्ययुक्ताश्च ते भृत्या भवन्तु रणकोविदाः ।
वाजिनां च प्रयोगेषु वैशारद्यमिहेष्यते ॥ १२.११९.१८ ॥
Que tus servidores estén siempre dispuestos y sean diestros en la guerra; aquí también se desea pericia en el manejo de los caballos.
12.119.19
ज्ञातिबन्धुजनावेक्षी मित्रसंबन्धिसत्कृतः ।
पौरकार्यहितान्वेक्षई भव कौरवनन्दन ॥ १२.११९.१९ ॥
Sé quien vela por tus parientes y allegados, honrado por amigos y conexiones, y atento a los asuntos y al bienestar de los ciudadanos, oh deleite de los Kurus.
12.119.20
एषा ते नैष्ठिकी बुद्धिः प्रज्ञा चाभिहिता मषा ।
श्वाते निदर्शनं तात किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १२.११९.२० ॥
Esta es tu inteligencia firme, y esta sabiduría te ha sido enseñada, no en vano. Querido hijo, el de cabellos blancos (el maestro anciano) es su ejemplo. ¿Qué más deseas escuchar?