มหาภารตะ · อัธยายะ 12.119
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.119.1
एवं गुणयुतान्भृत्यान्स्वेस्वे स्थाने नराधिपः ।
नियोजयति कृत्येषु स राज्यफलमश्नुते ॥ १२.११९.१ ॥
ผู้เป็นใหญ่ในหมู่มนุษย์ที่แต่งตั้งข้ารับใช้ซึ่งประกอบด้วยคุณธรรมดังนี้ ให้อยู่ในที่ของตนแต่ละคนและมอบหน้าที่ให้ตามกิจ ผู้นั้นย่อมได้รับผลแห่งการปกครองแผ่นดิน
12.119.2
न वा स्वस्थानमुत्क्रम्य प्रमाणमपि सत्कृतम् ।
आरोप्य चापि स्वस्थानमुत्क्रम्यान्यत्प्रपद्यते ॥ १२.११९.२ ॥
ไม่ควรละเมิดที่ของตน แม้จะเป็นผู้มีอำนาจที่ได้รับความเคารพแล้วก็ตาม และไม่ควรยกผู้ใดขึ้นสู่ที่ของตนแล้วให้เขาละเมิดที่นั้นไปยึดถือสิ่งอื่น
12.119.3
स्वजातिगुणसंपन्नाः स्वेषु धर्मेष्ववस्थिताः ।
प्रकर्तव्या ह्यमात्यास्तु नास्थाने प्रक्रिया क्षमा ॥ १२.११९.३ ॥
อำมาตย์ที่ประกอบด้วยคุณสมบัติของวรรณะของตน และตั้งมั่นอยู่ในธรรมของตน ควรได้รับการแต่งตั้งให้ทำงาน เพราะการกระทำในที่ที่ไม่เหมาะสมย่อมไม่สมควร
12.119.4
अनुरूपाणि कर्माणि भृत्येभ्यो यः प्रयच्छति ।
स भृत्यगुणसंपन्नं राजा फलमुपाश्नुते ॥ १२.११९.४ ॥
กษัตริย์ผู้มอบงานที่เหมาะสมแก่ข้ารับใช้ และข้ารับใช้นั้นประกอบด้วยคุณสมบัติของข้ารับใช้ที่ดี ย่อมได้รับผลนั้น
12.119.5
शरभः शरभस्थाने सिंहः सिंह इवोत्थितः ।
व्याघ्रो व्याघ्र इव स्थाप्यो द्वीपी द्वीपी यथा तथा ॥ १२.११९.५ ॥
เหมือนสรภะตั้งอยู่ในที่ของสรภะ และสิงห์ลุกขึ้นเป็นสิงห์ ควรแต่งตั้งเสือเป็นเสือ และแมวป่าเป็นแมวป่าฉันนั้น
12.119.6
कर्मस्विहानुरूपेषु न्यस्या भृत्या यथाविधि ।
प्रतिलोमं न भृत्यास्ते स्थाप्याः कर्मफलैषिणा ॥ १२.११९.६ ॥
ในหน้าที่ที่เหมาะสมนี้ ควรมอบหมายข้ารับใช้ให้ตามวิธีที่ถูกต้อง ไม่ควรให้ข้ารับใช้อยู่ในตำแหน่งกลับหัว ผู้แสวงหาผลแห่งการกระทำควรทำเช่นนี้
12.119.7
यः प्रमाणमतिक्रम्य प्रतिलोमं नराधिपः ।
भृत्यान्स्थापयतेऽबुद्धिर्न स रञ्जयते प्रजाः ॥ १२.११९.७ ॥
กษัตริย์ผู้ละเมิดขอบเขตที่ควรและแต่งตั้งข้ารับใช้กลับลำดับ ผู้ไม่มีปัญญานั้นย่อมไม่ทำให้ประชาชนพอใจ
12.119.8
न बालिशा न च क्षुद्रा नाप्राज्ञा नाजितेन्द्रियाः ।
नाकुलीना जनाः पार्श्वे स्थाप्या राज्ञा गुणैषिणा ॥ १२.११९.८ ॥
กษัตริย์ผู้แสวงหาคุณงามความดีไม่ควรให้คนโง่ คนต่ำช้า คนไร้ปัญญา คนที่ไม่สำรวมอินทรีย์ หรือคนที่ไม่มีตระกูลสูงอยู่ข้างกาย
12.119.9
साधवः कुलजाः शूरा ज्ञानवन्तोऽनसूयकाः ।
अक्षुद्राः शुचयो दक्षाः स्युर्नराः पारिपार्श्वकाः ॥ १२.११९.९ ॥
คนดี เกิดในตระกูลสูง กล้าหาญ มีความรู้ ไม่ริษยา ใจกว้าง บริสุทธิ์ และชำนาญ คนเช่นนี้ควรเป็นผู้ติดตามอยู่เคียงข้าง
12.119.10
उद्भूतास्तत्पराः शान्ताश्चौक्षाः प्रकृतिजाः शुभाः ।
स्वेस्वे स्थानेऽनुपाकृष्टास्ते स्यू राज्ञो बहिश्चराः ॥ १२.११९.१० ॥
ผู้มีกำเนิดดี ทุ่มเทแด่กษัตริย์ สงบ ซื่อตรง ดีโดยธรรมชาติ เป็นมงคล และไม่ถูกดึงออกจากตำแหน่งของตน คนเหล่านี้ควรเป็นทูตของกษัตริย์ที่เดินทางไปต่างแดน
12.119.11
सिंहस्य सततं पार्श्वे सिंह एव जनो भवेत् ।
असिंहः सिंहसहितः सिंहवल्लभते फलम् ॥ १२.११९.११ ॥
ข้างสิงห์ควรมีคนที่เป็นสิงห์อยู่เสมอ ผู้ที่ไม่ใช่สิงห์แต่มีสิงห์ร่วมอยู่ด้วย ย่อมได้ผลเหมือนสิงห์
12.119.12
यस्तु सिंहः श्वभिः कीर्णः सिंहकर्मफले रतः ।
न स सिंहफलं भोक्तुं शक्तः श्वभिरुपासितः ॥ १२.११९.१२ ॥
ส่วนสิงห์ที่ถูกหมาล้อมรอบ แม้จะขวนขวายในการกระทำและผลของสิงห์ ก็ไม่สามารถรับผลของสิงห์ได้ เพราะถูกหมาห้อมล้อมอยู่
12.119.13
एव मेतैर्मनुष्येन्द्र शूरैः प्राज्ञैर्बहुश्रुतैः ।
कुलीनैः सह शक्येत कृत्स्ना जेतुं वसुंधरा ॥ १२.११९.१३ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ เพียงร่วมกับวีรบุรุษ ผู้มีปัญญา ผู้ได้ศึกษามาก และผู้มีกำเนิดสูงเช่นนี้ จึงจะสามารถพิชิตแผ่นดินทั้งสิ้นได้
12.119.14
नावैद्यो नानृजुः पार्श्वे नाप्राज्ञो ना महायशाः ।
संग्राह्यो वसुधापालैर्भृत्यो भृत्यवतां वर ॥ १२.११९.१४ ॥
ข้างกษัตริย์ไม่ควรมีผู้ไม่รู้วิชา ผู้ไม่ซื่อตรง ผู้ไร้ปัญญา หรือผู้ไม่มีชื่อเสียง ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีข้ารับใช้ กษัตริย์ควรเลือกข้ารับใช้ด้วยวิธีนี้
12.119.15
वाणवद्विसृता यान्ति स्वामिकार्यपरा नराः ।
ये भृत्याः पार्थिवहितास्तेषु सान्त्वं सदा चरेत् ॥ १२.११९.१५ ॥
เหมือนลูกศรที่ถูกยิงออกไป คนที่มุ่งทำงานของนายย่อมไปข้างหน้า ส่วนข้ารับใช้ผู้ปรารถนาความผาสุกของกษัตริย์ ควรปฏิบัติต่อพวกเขาด้วยการปลอบโยนอยู่เสมอ
12.119.16
कोशश्च सततं रक्ष्यो यत्नमास्थाय राजभिः ।
कोशमूला हि राजानः कोशवृद्धिकरो भवेत् ॥ १२.११९.१६ ॥
กษัตริย์ควรพยายามรักษาคลังหลวงอยู่เสมอ เพราะกษัตริย์ตั้งอยู่บนรากฐานของคลัง และควรเป็นผู้ที่ทำให้คลังเติบโต
12.119.17
कोष्ठागारं च ते नित्यं स्फीतं धान्यैः सुसंचितैः ।
सदा त्वं सत्सु संन्यस्तधनधान्यपको भव। ॥ १२.११९.१७ ॥
ขอให้ยุ้งฉางของท่านเต็มเปี่ยมด้วยธัญญาหารที่สะสมไว้ดี ขอให้ท่านเป็นผู้มอบทรัพย์และธัญญาหารแก่คนดีอยู่เสมอ
12.119.18
नित्ययुक्ताश्च ते भृत्या भवन्तु रणकोविदाः ।
वाजिनां च प्रयोगेषु वैशारद्यमिहेष्यते ॥ १२.११९.१८ ॥
ขอให้ข้ารับใช้ของท่านทำงานอยู่เสมอ และเชี่ยวชาญในการรบ ในการใช้ม้าก็ปรารถนาความชำนาญเช่นกัน
12.119.19
ज्ञातिबन्धुजनावेक्षी मित्रसंबन्धिसत्कृतः ।
पौरकार्यहितान्वेक्षई भव कौरवनन्दन ॥ १२.११९.१९ ॥
จงเป็นผู้ดูแลญาติพี่น้องและมิตรสหาย ได้รับเกียรติจากมิตรและญาติ และใส่ใจกิจการและความผาสุกของราษฎร ข้าแต่ความยินดีของชาวกุรุ
12.119.20
एषा ते नैष्ठिकी बुद्धिः प्रज्ञा चाभिहिता मषा ।
श्वाते निदर्शनं तात किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १२.११९.२० ॥
นี่คือปัญญามั่นคงของท่าน และปัญญานี้ได้ถูกสอนแก่ท่านแล้วโดยไม่สูญเปล่า ลูกรัก ผู้เฒ่าผมขาวคือตัวอย่างของเรื่องนี้ ท่านยังปรารถนาจะฟังสิ่งใดอีกเล่า