മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.119
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.119.1
एवं गुणयुतान्भृत्यान्स्वेस्वे स्थाने नराधिपः ।
नियोजयति कृत्येषु स राज्यफलमश्नुते ॥ १२.११९.१ ॥
ഇങ്ങനെ ഗുണസമ്പന്നരായ ഭൃത്യന്മാരെ അവരവരുടെ സ്ഥാനത്ത് കർമ്മങ്ങളിൽ നിയോഗിക്കുന്ന രാജാവ് രാജ്യത്തിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കുന്നു.
12.119.2
न वा स्वस्थानमुत्क्रम्य प्रमाणमपि सत्कृतम् ।
आरोप्य चापि स्वस्थानमुत्क्रम्यान्यत्प्रपद्यते ॥ १२.११९.२ ॥
സ്വന്തം സ്ഥാനം ലംഘിച്ച് ആദരിക്കപ്പെട്ട പ്രമാണപുരുഷനെയും ചേർക്കരുത്; സ്വസ്ഥാനത്ത് ഉയർത്തിയവനെയും ആ സ്ഥാനം ലംഘിച്ച് മറ്റൊന്നിനെ ആശ്രയിക്കരുത്.
12.119.3
स्वजातिगुणसंपन्नाः स्वेषु धर्मेष्ववस्थिताः ।
प्रकर्तव्या ह्यमात्यास्तु नास्थाने प्रक्रिया क्षमा ॥ १२.११९.३ ॥
സ്വജാതിഗുണസമ്പന്നരും സ്വധർമ്മങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നവരുമായ അമാത്യന്മാരെ മാത്രമേ നിയോഗിക്കാവൂ; തെറ്റായ സ്ഥാനത്ത് പ്രവർത്തനം യോഗ്യമല്ല.
12.119.4
अनुरूपाणि कर्माणि भृत्येभ्यो यः प्रयच्छति ।
स भृत्यगुणसंपन्नं राजा फलमुपाश्नुते ॥ १२.११९.४ ॥
ഭൃത്യന്മാർക്ക് അനുയോജ്യമായ കർമ്മങ്ങൾ നൽകുന്ന രാജാവ്, ഭൃത്യഗുണസമ്പന്നനായി ഫലം അനുഭവിക്കുന്നു.
12.119.5
शरभः शरभस्थाने सिंहः सिंह इवोत्थितः ।
व्याघ्रो व्याघ्र इव स्थाप्यो द्वीपी द्वीपी यथा तथा ॥ १२.११९.५ ॥
ശരഭം ശരഭസ്ഥാനത്തും, സിംഹം സിംഹംപോലെ ഉയർന്നുനിൽക്കുന്നതുപോലെയും; വ്യാഘ്രം വ്യാഘ്രംപോലെയും, ദ്വീപി ദ്വീപിപോലെയും സ്ഥാപിക്കണം.
12.119.6
कर्मस्विहानुरूपेषु न्यस्या भृत्या यथाविधि ।
प्रतिलोमं न भृत्यास्ते स्थाप्याः कर्मफलैषिणा ॥ १२.११९.६ ॥
ഇവിടെ അനുയോജ്യമായ കർമ്മങ്ങളിൽ ഭൃത്യന്മാരെ വിധിപ്രകാരം നിയോഗിക്കണം; പ്രതികൂല സ്ഥാനത്ത് ഭൃത്യന്മാരെ വയ്ക്കരുത് — കർമ്മഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അങ്ങനെ ചെയ്യണം.
12.119.7
यः प्रमाणमतिक्रम्य प्रतिलोमं नराधिपः ।
भृत्यान्स्थापयतेऽबुद्धिर्न स रञ्जयते प्रजाः ॥ १२.११९.७ ॥
ഏതു രാജാവ് മര്യാദ ലംഘിച്ച് വിപരീത ക്രമത്തിൽ ഭൃത്യന്മാരെ നിയമിക്കുന്നുവോ, ആ വിവേകശൂന്യൻ പ്രജകളെ സന്തോഷിപ്പിക്കുകയില്ല.
12.119.8
न बालिशा न च क्षुद्रा नाप्राज्ञा नाजितेन्द्रियाः ।
नाकुलीना जनाः पार्श्वे स्थाप्या राज्ञा गुणैषिणा ॥ १२.११९.८ ॥
ഗുണങ്ങളെ തേടുന്ന രാജാവ് സമീപത്ത് ബാലിശരെയും ക്ഷുദ്രരെയും അവിവേകികളെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ അടക്കാത്തവരെയും കുലഹീനരെയും വെക്കരുത്.
12.119.9
साधवः कुलजाः शूरा ज्ञानवन्तोऽनसूयकाः ।
अक्षुद्राः शुचयो दक्षाः स्युर्नराः पारिपार्श्वकाः ॥ १२.११९.९ ॥
സജ്ജനങ്ങളും കുലീനരും ശൂരരും ജ്ഞാനികളും അസൂയയില്ലാത്തവരും ഉദാരരും ശുദ്ധരും ദക്ഷരുമായ മനുഷ്യരാകണം സമീപത്തെ സഹായികൾ.
12.119.10
उद्भूतास्तत्पराः शान्ताश्चौक्षाः प्रकृतिजाः शुभाः ।
स्वेस्वे स्थानेऽनुपाकृष्टास्ते स्यू राज्ञो बहिश्चराः ॥ १२.११९.१० ॥
ഉന്നതരും അവനുതന്നെ അർപ്പിതരും ശാന്തരും ശുദ്ധരും സ്വഭാവത്താൽ നല്ലവരും ശുഭരും സ്വസ്ഥാനങ്ങളിൽനിന്ന് വലിച്ചുമാറ്റപ്പെടാത്തവരുമായവരാകണം രാജാവിന്റെ പുറത്തേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്ന ദൂതന്മാർ.
12.119.11
सिंहस्य सततं पार्श्वे सिंह एव जनो भवेत् ।
असिंहः सिंहसहितः सिंहवल्लभते फलम् ॥ १२.११९.११ ॥
സിംഹത്തിന്റെ സമീപത്ത് എപ്പോഴും സിംഹസദൃശനായ മനുഷ്യൻ തന്നെയാകണം; സിംഹമല്ലാത്തവൻ സിംഹങ്ങളോടൊപ്പം ചേർന്ന് സിംഹത്തിന്റെ ഫലം നേടുന്നു.
12.119.12
यस्तु सिंहः श्वभिः कीर्णः सिंहकर्मफले रतः ।
न स सिंहफलं भोक्तुं शक्तः श्वभिरुपासितः ॥ १२.११९.१२ ॥
നായ്ക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട സിംഹം, സിംഹകർമ്മത്തിലും സിംഹഫലത്തിലും ആസക്തനാണെങ്കിലും, നായ്ക്കളാൽ സേവിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ സിംഹത്തിന്റെ ഫലം ഭോഗിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനല്ല.
12.119.13
एव मेतैर्मनुष्येन्द्र शूरैः प्राज्ञैर्बहुश्रुतैः ।
कुलीनैः सह शक्येत कृत्स्ना जेतुं वसुंधरा ॥ १२.११९.१३ ॥
മനുഷ്യേന്ദ്രാ, ഇങ്ങനെയുള്ള ശൂരന്മാരോടും പ്രാജ്ഞരോടും ബഹുശ്രുതരോടും കുലീനരോടും ചേർന്നാൽ മാത്രമേ ഭൂമി മുഴുവൻ ജയിക്കാനാകൂ.
12.119.14
नावैद्यो नानृजुः पार्श्वे नाप्राज्ञो ना महायशाः ।
संग्राह्यो वसुधापालैर्भृत्यो भृत्यवतां वर ॥ १२.११९.१४ ॥
രാജാവിന്റെ അരികിൽ അറിവില്ലാത്തവനെയോ വക്രബുദ്ധിയുള്ളവനെയോ വിവേകമില്ലാത്തവനെയോ യശസ്സില്ലാത്തവനെയോ നിർത്തരുത്; ഭൃത്യവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, രാജാക്കന്മാർ ഭൃത്യന്മാരെ ഇങ്ങനെ തിരഞ്ഞെടുക്കണം.
12.119.15
वाणवद्विसृता यान्ति स्वामिकार्यपरा नराः ।
ये भृत्याः पार्थिवहितास्तेषु सान्त्वं सदा चरेत् ॥ १२.११९.१५ ॥
അമ്പ് തൊടുത്തുവിട്ടതുപോലെ യജമാനന്റെ കാര്യത്തിൽ മുഴുകിയ മനുഷ്യർ പോകുന്നു; രാജഹിതത്തിൽ നിൽക്കുന്ന ഭൃത്യന്മാരോട് എപ്പോഴും ആശ്വാസത്തോടെ പെരുമാറണം.
12.119.16
कोशश्च सततं रक्ष्यो यत्नमास्थाय राजभिः ।
कोशमूला हि राजानः कोशवृद्धिकरो भवेत् ॥ १२.११९.१६ ॥
രാജാക്കന്മാർ പ്രയത്നത്തോടെ ഖജനാവ് എപ്പോഴും സംരക്ഷിക്കണം; രാജാക്കന്മാർക്ക് ഖജനാവാണ് അടിസ്ഥാനം; ഖജനാവിനെ വർധിപ്പിക്കുന്നവനായിരിക്കണം.
12.119.17
कोष्ठागारं च ते नित्यं स्फीतं धान्यैः सुसंचितैः ।
सदा त्वं सत्सु संन्यस्तधनधान्यपको भव। ॥ १२.११९.१७ ॥
നിന്റെ ധാന്യപ്പുര എപ്പോഴും നന്നായി സംഭരിച്ച ധാന്യങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കട്ടെ; നീ എപ്പോഴും സജ്ജനങ്ങളെ ഏൽപ്പിച്ചവനായിരിക്കണം.
12.119.18
नित्ययुक्ताश्च ते भृत्या भवन्तु रणकोविदाः ।
वाजिनां च प्रयोगेषु वैशारद्यमिहेष्यते ॥ १२.११९.१८ ॥
നിന്റെ ഭൃത്യന്മാർ എപ്പോഴും നിയുക്തരും യുദ്ധനിപുണരുമായിരിക്കട്ടെ; ഇവിടെ കുതിരകളുടെ പ്രയോഗത്തിലും വൈദഗ്ധ്യം ആവശ്യമാണ്.
12.119.19
ज्ञातिबन्धुजनावेक्षी मित्रसंबन्धिसत्कृतः ।
पौरकार्यहितान्वेक्षई भव कौरवनन्दन ॥ १२.११९.१९ ॥
കൗരവനന്ദനാ, നീ ബന്ധുജനങ്ങളെയും ജ്ഞാതികളെയും പരിപാലിക്കുന്നവനും, മിത്രങ്ങളാലും ബന്ധുക്കളാലും ആദരിക്കപ്പെടുന്നവനും, പൗരന്മാരുടെ കാര്യങ്ങളിലും ക്ഷേമത്തിലും ശ്രദ്ധയുള്ളവനുമായിരിക്കുക.
12.119.20
एषा ते नैष्ठिकी बुद्धिः प्रज्ञा चाभिहिता मषा ।
श्वाते निदर्शनं तात किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १२.११९.२० ॥
ഇത് നിന്റെ ഉറച്ച ബുദ്ധിയാണ്; ഈ പ്രജ്ഞയും നിനക്ക് വെറുതെയല്ല ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടത്. പ്രിയ പുത്രാ, ഇതിന് ഉദാഹരണമായി വെളുത്ത (വൃദ്ധനായ ഗുരു) ഇതാ. ഇനി എന്തു കേൾക്കാനാണ് നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?