మహాభారతం · అధ్యాయం 12.119
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.119.1
एवं गुणयुतान्भृत्यान्स्वेस्वे स्थाने नराधिपः ।
नियोजयति कृत्येषु स राज्यफलमश्नुते ॥ १२.११९.१ ॥
ఈ విధంగా గుణవంతులైన సేవకులను వారివారి తగిన స్థానాల్లో పనులకు నియమించే రాజు రాజ్యఫలాన్ని అనుభవిస్తాడు.
12.119.2
न वा स्वस्थानमुत्क्रम्य प्रमाणमपि सत्कृतम् ।
आरोप्य चापि स्वस्थानमुत्क्रम्यान्यत्प्रपद्यते ॥ १२.११९.२ ॥
తన స్థానాన్ని అతిక్రమించి గౌరవనీయ ప్రమాణ వ్యక్తిని కూడా కాదు; తన స్థానంలో నియమించినవారిని కూడా ఆ స్థానాన్ని దాటి మరొకరిని ఆశ్రయించకూడదు.
12.119.3
स्वजातिगुणसंपन्नाः स्वेषु धर्मेष्ववस्थिताः ।
प्रकर्तव्या ह्यमात्यास्तु नास्थाने प्रक्रिया क्षमा ॥ १२.११९.३ ॥
తమ జాతి గుణాలతో సంపన్నులై, తమ తమ ధర్మాలలో స్థిరంగా ఉన్న అమాత్యులనే నియమించాలి; తగని స్థానంలో చేసే పని తగినది కాదు.
12.119.4
अनुरूपाणि कर्माणि भृत्येभ्यो यः प्रयच्छति ।
स भृत्यगुणसंपन्नं राजा फलमुपाश्नुते ॥ १२.११९.४ ॥
సేవకులకు తగిన పనులను అప్పగించే రాజు, సేవకుల గుణాలతో సంపన్నమై ఫలాన్ని పొందుతాడు.
12.119.5
शरभः शरभस्थाने सिंहः सिंह इवोत्थितः ।
व्याघ्रो व्याघ्र इव स्थाप्यो द्वीपी द्वीपी यथा तथा ॥ १२.११९.५ ॥
శరభం శరభ స్థానంలో, సింహం సింహంలా లేచి నిలబడుతుంది; వ్యాఘ్రం వ్యాఘ్రంలా స్థాపించాలి, ద్వీపి ద్వీపిలా — అలాగే.
12.119.6
कर्मस्विहानुरूपेषु न्यस्या भृत्या यथाविधि ।
प्रतिलोमं न भृत्यास्ते स्थाप्याः कर्मफलैषिणा ॥ १२.११९.६ ॥
ఇక్కడ తగిన కర్మలలో సేవకులను విధి ప్రకారం నియమించాలి; సేవకులను విరుద్ధ స్థానంలో ఉంచకూడదు — కర్మఫలాన్ని కోరేవాడు ఇలా చేయాలి.
12.119.7
यः प्रमाणमतिक्रम्य प्रतिलोमं नराधिपः ।
भृत्यान्स्थापयतेऽबुद्धिर्न स रञ्जयते प्रजाः ॥ १२.११९.७ ॥
ఏ రాజు మర్యాదను అతిక్రమించి, తలకిందుల క్రమంలో సేవకులను నియమిస్తాడో, ఆ అవివేకి ప్రజలను సంతోషపెట్టలేడు.
12.119.8
न बालिशा न च क्षुद्रा नाप्राज्ञा नाजितेन्द्रियाः ।
नाकुलीना जनाः पार्श्वे स्थाप्या राज्ञा गुणैषिणा ॥ १२.११९.८ ॥
గుణాలను కోరే రాజు తన పక్కన మూర్ఖులను, నీచులను, అజ్ఞానులను, ఇంద్రియ నిగ్రహం లేనివారిని, కులహీనులను ఉంచకూడదు.
12.119.9
साधवः कुलजाः शूरा ज्ञानवन्तोऽनसूयकाः ।
अक्षुद्राः शुचयो दक्षाः स्युर्नराः पारिपार्श्वकाः ॥ १२.११९.९ ॥
సాధువులు, కులీనులు, శూరులు, జ్ఞానవంతులు, అసూయ లేనివారు, ఉదారులు, శుచులు, దక్షులు అయిన మనుషులే పక్కన సేవకులుగా ఉండాలి.
12.119.10
उद्भूतास्तत्पराः शान्ताश्चौक्षाः प्रकृतिजाः शुभाः ।
स्वेस्वे स्थानेऽनुपाकृष्टास्ते स्यू राज्ञो बहिश्चराः ॥ १२.११९.१० ॥
ఉన్నతులు, ఆ రాజుకే అంకితమైనవారు, శాంతులు, శుద్ధులు, స్వభావంగా మంచివారు, శుభులు, తమ తమ స్థానాల నుండి తొలగించబడనివారు — వారే రాజు బయటికి వెళ్ళే దూతలు కావాలి.
12.119.11
सिंहस्य सततं पार्श्वे सिंह एव जनो भवेत् ।
असिंहः सिंहसहितः सिंहवल्लभते फलम् ॥ १२.११९.११ ॥
సింహం పక్కన ఎప్పుడూ సింహంలాంటి మనిషే ఉండాలి; సింహం కాని వ్యక్తి సింహాలతో కలిసి ఉంటూ సింహంలా ఫలం పొందుతాడు.
12.119.12
यस्तु सिंहः श्वभिः कीर्णः सिंहकर्मफले रतः ।
न स सिंहफलं भोक्तुं शक्तः श्वभिरुपासितः ॥ १२.११९.१२ ॥
కుక్కలతో చుట్టుముట్టబడిన సింహం, సింహ కర్మలో మరియు సింహ ఫలంలో నిమగ్నమైనప్పటికీ, కుక్కలచే సేవించబడుతుండటంతో సింహ ఫలాన్ని అనుభవించగల సమర్థుడు కాడు.
12.119.13
एव मेतैर्मनुष्येन्द्र शूरैः प्राज्ञैर्बहुश्रुतैः ।
कुलीनैः सह शक्येत कृत्स्ना जेतुं वसुंधरा ॥ १२.११९.१३ ॥
మనుష్యేంద్రా, ఇలాంటి శూరులు, ప్రాజ్ఞులు, బహుశ్రుతులు, కులీనులతో కలిసినప్పుడే భూమినంతటినీ జయించగలరు.
12.119.14
नावैद्यो नानृजुः पार्श्वे नाप्राज्ञो ना महायशाः ।
संग्राह्यो वसुधापालैर्भृत्यो भृत्यवतां वर ॥ १२.११९.१४ ॥
రాజు పక్కన అజ్ఞానిని, అవినీతిపరుడిని, ప్రాజ్ఞుడు కానివాడిని, మహాయశస్సు లేనివాడిని ఉంచకూడదు; భృత్యవంతులలో శ్రేష్ఠుడా, రాజులు సేవకులను ఇలాగే ఎంచుకోవాలి.
12.119.15
वाणवद्विसृता यान्ति स्वामिकार्यपरा नराः ।
ये भृत्याः पार्थिवहितास्तेषु सान्त्वं सदा चरेत् ॥ १२.११९.१५ ॥
బాణంలా ప్రయోగించబడినవారిలా స్వామి కార్యంలో నిమగ్నులైన మనుషులు వెళ్తారు; రాజహితం కోరే సేవకుల పట్ల ఎల్లప్పుడూ సాంత్వనతో మెలగాలి.
12.119.16
कोशश्च सततं रक्ष्यो यत्नमास्थाय राजभिः ।
कोशमूला हि राजानः कोशवृद्धिकरो भवेत् ॥ १२.११९.१६ ॥
రాజులు ప్రయత్నపూర్వకంగా ఖజానాను ఎల్లప్పుడూ కాపాడాలి, ఎందుకంటే రాజులకు ఖజానానే మూలం; వారు ఖజానాను పెంచేవారిగా ఉండాలి.
12.119.17
कोष्ठागारं च ते नित्यं स्फीतं धान्यैः सुसंचितैः ।
सदा त्वं सत्सु संन्यस्तधनधान्यपको भव। ॥ १२.११९.१७ ॥
నీ ధాన్యాగారం ఎల్లప్పుడూ బాగా నిల్వచేసిన ధాన్యాలతో నిండి ఉండాలి; నీవు ఎల్లప్పుడూ సజ్జనుల వద్ద ధనధాన్యాల బాధ్యత అప్పగించేవాడిగా ఉండు.
12.119.18
नित्ययुक्ताश्च ते भृत्या भवन्तु रणकोविदाः ।
वाजिनां च प्रयोगेषु वैशारद्यमिहेष्यते ॥ १२.११९.१८ ॥
నీ సేవకులు ఎల్లప్పుడూ నియుక్తులై యుద్ధకుశలులుగా ఉండాలి; ఇక్కడ గుర్రాల నిర్వహణలో నైపుణ్యమూ కోరబడుతుంది.
12.119.19
ज्ञातिबन्धुजनावेक्षी मित्रसंबन्धिसत्कृतः ।
पौरकार्यहितान्वेक्षई भव कौरवनन्दन ॥ १२.११९.१९ ॥
కౌరవ నందనా, నీవు జ్ఞాతులను బంధువులను చూసుకునేవాడవు, మిత్రులు సంబంధీకులచే గౌరవించబడేవాడవు, పౌరుల కార్యాలను హితాన్ని పరిశీలించేవాడవు కమ్ము.
12.119.20
एषा ते नैष्ठिकी बुद्धिः प्रज्ञा चाभिहिता मषा ।
श्वाते निदर्शनं तात किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १२.११९.२० ॥
ఇది నీ స్థిరమైన బుద్ధి; ఈ ప్రజ్ఞ కూడా నీకు వ్యర్థంగా కాక చెప్పబడినది. ప్రియ పుత్రా, దీనికి తెల్లని (వృద్ధ గురువు) ఉదాహరణ. ఇంకా ఏమి వినదలచుకున్నావు?