マハーバーラタ · 章 12.121
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.121.1
अयं पितामहेनोक्तो राजधर्मः सनातनः ।
कीदृशश्च महादण्डो दण्डे सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १२.१२१.१ ॥
祖父が説いたこの永遠の王法とはどのようなものか。すべてが依拠する大刑罰とはどのようなものか。
12.121.2
देवतानामृषीणां च पितॄणां च महात्मनाम् ।
यक्षरक्षः पिशाचानां मर्त्यानां च विशेषतः ॥ १२.१२१.२ ॥
神々、仙人、偉大な祖霊、夜叉、羅刹、ピシャーチャ、そして特に人間にも（これが及ぶ）。
12.121.3
सर्वेषां प्राणिनां लोके तिर्यक्ष्वपि निवासिनाम् ।
सर्वस्यापि महातेजा दण्डः श्रेयानिति प्रभो ॥ १२.१२१.३ ॥
大いなる輝きのある主よ、あなたは世のすべての生き物にとって、動物の中に住むものにさえ、刑罰こそが最善だと説かれました。
12.121.4
इत्येतदुक्तं भवता दण्डे वै सचराचरम् ।
पश्यतां लोक आयत्तं ससुरासुरमानुषम्।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तत्त्वेन भरतर्षभ ॥ १२.१२१.४ ॥
あなたは、動くものと動かぬもの、神々・アスラ・人間を含む全世界が刑罰に依存していると説かれました。バラタの牡牛よ、これを真実のままに聞きたいのです。
12.121.5
को दण्डः कीदृशो दण्डः किंरूपः किंपरायणः ।
किमात्मकः कथंभूतः कतिमूर्तिः कथं प्रभुः ॥ १२.१२१.५ ॥
刑罚とは何か。刑罚はどのようなものか。その形は何か、その最高の目的は何か、その本性は何か。どのように成り立ち、いくつの姿を持ち、どうして主なのか。
12.121.6
जागर्ति च कथं दण्डः प्रजासु विहितात्मकः ।
कश्च पूर्वापरमिदं जागर्ति प्रतिपालयन् ॥ १२.१२१.६ ॥
臣民の間に定められた本性をもつ刑罰は、どのように目覚めているのか。この過去と未来の世界を守りながら、目覚めているのは誰か。
12.121.7
कश्च विज्ञायते पूर्वः को वरो दण्डसंज्ञितः ।
किंसंस्थश्चाभवद्दण्डः का चास्य गतिरिष्यते ॥ १२.१२१.७ ॥
罰（daṇḍa）と呼ばれる最初で最良のものは何と知られるか。罰は何に拠って立ち、その道筋は何と考えられるか。
12.121.8
शृणु कौरव्य यो दण्डो व्यवहारो यथा च सः ।
यस्मिन्हि सर्वमायत्तं स धर्म इति केवलः ॥ १२.१२१.८ ॥
クル族の子孫よ、聞け。罰（daṇḍa）とは何か、それが実践においてどうあるか。すべてがそれに依存するもの、それこそがただ法である。
12.121.9
धर्मस्यार्थे महाराज व्यवहार इतीष्यते ।
तस्य लोपः कथं न स्याल्लोकेष्विह महात्मनः ॥ १२.१२१.९ ॥
大王よ、ヴィヤヴァハーラ（処断・慣行）は法のためにあると言われる。この世で偉大な人にとってその破れがどうして起きないことがあろうか。
12.121.10
इत्यर्थं व्यवाहरस्य व्यवहारत्वमिष्यते ।
अपि चैतत्पुरा राजन्मनुना प्रोक्तमादितः ॥ १२.१२१.१० ॥
このように、ヴィヤヴァハーラがヴィヤヴァハーラたることは、このためにあるとされる。また王よ、これは昔、初めから manu が説いたものである。
12.121.11
सुप्रणीतेन दण्डेन प्रियाप्रियसमात्मना ।
प्रजा रक्षति यः सम्यग्धर्म एव स केवलः ॥ १२.१२१.११ ॥
よく整えられた罰をもって、好ましい者にも好ましくない者にも等しい心で、臣民を正しく守る者、それこそがただ法である。
12.121.12
यथोक्तमेतद्वचनं प्रागेव मनुना पुरा ।
यन्मयोक्तं वसिष्ठेन ब्रह्मणो वचनं महत् ॥ १२.१२१.१२ ॥
この言葉は、昔マヌが言ったとおり、以前にも既に述べられた。私がヴァシシュタによって語られたブラフマーの大いなる言葉として説いたものである。
12.121.13
प्रागिदं वचनं प्रोक्तमतः प्राग्वचनं विदुः ।
व्यवहारस्य चाख्यानाद्व्यवहार इहोच्यते ॥ १२.१२१.१३ ॥
この言葉は以前に述べられたので、前言と知られる。法的手続きを語るゆえに、ここでは「vyavahāra」と呼ばれる。
12.121.14
दण्डान्त्रिवर्गः सततं सुप्रणीतात्प्रवर्तते ।
दैवं हि परमो दण्डो रूपतोऽग्निरिवोत्थितः ॥ १२.१२१.१४ ॥
よく執行された罰によって三つの目的は絶えず進む。神聖な罰こそ至高であり、その姿は火のように立ち上がっている。
12.121.15
नीलोत्पलदलश्यामश्चतुर्दंष्ट्रश्चतुर्भुजः ।
अष्टपान्नैकनयनः शङ्कुकर्णोर्ध्वरोमवान् ॥ १२.१२१.१५ ॥
青蓮の花びらのように黒く、四本の牙を持ち、四本の腕、八本の足、一つの目、杭のような耳、逆立つ毛を持つ。
12.121.16
जटी द्विजिह्वस्ताम्रास्यो मृगराजतनुच्छदः ।
एतद्रूपं बिभर्त्युग्रं दण्डो नित्यं दुरासदः ॥ १२.१२१.१६ ॥
もつれた髪、二つの舌、銅色の顔、獅子の皮をまとう。罰は常にこの猛々しい姿をとり、近づきがたい。
12.121.17
असिर्धनुर्गदा शक्तिस्त्रिशूलं मुद्गरः शरः ।
मुसलं परशुश्चक्रं प्रासदण्डर्ष्टितोमराः ॥ १२.१२१.१७ ॥
剣、弓、棍棒、槍、三叉戟、鉄棍、矢、杵の棍、斧、円盤、投槍、杖、投げ槍とトーマラ。
12.121.18
सर्वप्रहरणीयानि यानि यानीह कानिचित् ।
दण्ड एव स सर्वात्मा लोके चरति मूर्तिमान् ॥ १२.१२१.१८ ॥
ここで打つことのできる武器はすべて罰そのものである。その万物の自己が形をとって世界を行く。
12.121.19
भिन्दंश्छिन्दन्रुजन्कृन्तन्दारयन्पाटयंस्तथा ।
घातयन्नभिधावंश्च दण्ड एव चरत्युत ॥ १२.१२१.१९ ॥
刺し、切り、砕き、裂き、割り、同様に打ち倒し、襲いかかる——罰そのものがこのように動くのである。
12.121.20
असिर्विशसनो धर्मस्तीक्ष्णवर्मा दुरासदः ।
श्रीगर्भो विजयः शास्ता व्यवहारः प्रजागरः ॥ १२.१२१.२० ॥
剣、処刑者、法、鋭い鎧をまとう者、近づき難き者、吉祥の胎、勝利、支配者、裁判の手続き、民の守護者。
12.121.21
शास्त्रं ब्राह्मणमन्त्राश्च शास्ता प्रवचनं परम् ।
धर्मपालोऽक्षरो गोपः सत्यगो नित्यगो गृहः ॥ १२.१२१.२१ ॥
聖典、ブラーフマナの真言、支配者、至高の教え、法の守護者、不滅者、保護者、真理を行く者、永遠に行く者、住処。
12.121.22
असङ्गो रुद्रतनयो मनुर्ज्येष्ठः शिवंकरः ।
नामान्येतानि दण्डस्य कीर्तितानि युधिष्ठिर ॥ १२.१२१.२२ ॥
無執者、ルドラの子、マヌ、長子、吉祥を授ける者——これらが罰の名として説かれた、ユディシュティラよ。
12.121.23
दण्डो हि भगवान्विष्णुर्यज्ञो नारायणः प्रभुः ।
शश्वद्रुपं महद्बिभ्रन्महात्पुरुष उच्यते ॥ १२.१२१.२३ ॥
罰こそ世尊ヴィシュヌ、ヤジュニャ、ナーラーヤナ、主である。永遠で偉大な姿を帯びる者は「大人（マハープルシャ）」と呼ばれる。
12.121.24
तथोक्ता ब्रह्मकन्येति लक्ष्मीर्नीतिः सरस्वती ।
दण्डनीतिर्जगद्धात्री दण्डो हि बहुविग्रहः ॥ १२.१२१.२४ ॥
このように、ブラフマーの娘と呼ばれる——ラクシュミー、政道、サラスヴァティー。刑罰の学は世界の養い手であり、罰は実に多くの姿を持つ。
12.121.25
अर्थानर्थौ सुखं दुःखं धर्माधर्मौ बलाबले ।
दौर्भाग्यं भागधेयं च पुण्यापुण्ये गुणागुणौ ॥ १२.१२१.२५ ॥
利益と損失、幸福と苦悩、法と非法、力と弱さ、不運と運命、功徳と罪、徳と無徳。
12.121.26
कामाकामावृतुर्मासः शर्वरी दिवसः क्षणः ।
अप्रमादः प्रमादश्च हर्षशोकौ शमो दमः ॥ १२.१२१.२६ ॥
欲と無欲、季節と月、夜と昼、刹那、不放逸と放逸、喜びと悲しみ、寂静と自制。
12.121.27
दैवं पुरुषकारश्च मोक्षामोक्षौ भयाभये ।
हिंसाहिंसे तपो यज्ञः संयमोऽथ विषामृते ॥ १२.१२१.२७ ॥
運命と人力、解脱と非解脱、恐れと無畏、暴力と非暴力、苦行、祭祀、節制、毒と甘露。
12.121.28
अन्तश्चादिश्च मध्यं च कृतानां च प्रपञ्चनम् ।
मदः प्रमोदो दर्पश्च दम्भो धैर्यं नयानयौ ॥ १२.१२१.२८ ॥
終わりと始まりと中間、造られたものの展開、陶酔と喜び、傲慢と偽善、堅忍、正しい政策と誤った政策。
12.121.29
अशक्तिः शक्तिरित्येवं मानस्तम्भौ व्ययाव्ययौ ।
विनयश्च विसर्गश्च कालाकालौ च कौरव ॥ १२.१२१.२९ ॥
無力と有力、同様に慢心と頑固、消費と非消費、謙遜と放棄、時と非時、クルの子よ。
12.121.30
अनृतं चाज्ञता सत्यं श्रद्धाश्रद्धे तथैव च ।
क्लीबता व्यवसायश्च लाभालाभौ जयाजयौ ॥ १२.१२१.३० ॥
虚偽と無知、真実、信と不信、同様に、臆病と決意、利益と非利益、勝利と敗北。
12.121.31
तीक्ष्णता मृदुतात्युग्रमागमानागमौ तथा ।
विरोधश्चाविरोधश्च कार्याकार्ये बलाबले ॥ १२.१२१.३१ ॥
厳しさと柔らかさ、極端な苛烈さ、利得の来ることと来ないこと、またそのように敵対と非敵対、為すべきことと為すべきでないこと、力と弱さ。
12.121.32
असूया चानसूया च धर्माधर्मौ तथैव च ।
अपत्रपानपत्रपे ह्रीश्च संपद्विपच्च ह ॥ १२.१२१.३२ ॥
嫉妬と非嫉妬、ダルマと非ダルマ、また同様に羞恥と無恥、慎み、繁栄と災厄。
12.121.33
तेजः कर्माणि पाण्डित्यं वाक्शक्तिर्बुद्धितत्वता ।
एवं दण्डस्य लोकेऽस्मिञ्जागर्ति बहुरूपता ॥ १२.१२१.३३ ॥
威光、行為、学識、言葉の力、知性の真実。このように、この世には罰の多様な姿が常に目覚めている。
12.121.34
न स्याद्यदीह दण्डो वै प्रमथेयुः परस्परम् ।
भयाद्दण्डस्य नान्योन्यं घ्नन्ति चैव युधिष्ठिर ॥ १२.१२१.३४ ॥
もしこの世に罰がなければ、人々は互いに苦しめ合うだろう。罰への恐れゆえに、彼らは互いを殺さないのだ、ユディシュティラよ。
12.121.35
दण्डेन रक्ष्यमाणा हि राजन्नहरहः प्रजाः ।
राजानं वर्धयन्तीह तस्माद्दण्डः परायणम् ॥ १२.१२१.३५ ॥
王よ、罰によって守られる臣民は日々、王を栄えさせる。ゆえにこの世では罰こそが最高の拠り所である。
12.121.36
व्यवस्थापयते नित्यमिमं लोकं नरेश्वर ।
सत्ये व्यवस्थितो धर्मो ब्राह्मणेष्ववतिष्ठते ॥ १२.१२१.३६ ॥
人王よ、それは常にこの世界を秩序づける。真実に立つダルマは、バラモンたちの中に留まる。
12.121.37
धर्मयुक्ता द्विजश्रेष्ठा देवयुक्ता भवन्ति च ।
बभूव यज्ञो देवेभ्यो यज्ञः प्रीणाति देवताः ॥ १२.१२१.३७ ॥
法を備えた再生族の最勝者たちは、神々を備えた者ともなる。祭祀は神々のために生じ、祭祀は神々を喜ばせる。
12.121.38
प्रीताश्च देवता लोकमिन्द्रे प्रतिददत्युत ।
अत्रं ददाति शक्रश्चाप्यनुगृह्णन्निमाः प्रजाः ॥ १२.१२१.३८ ॥
喜んだ神々はインドラを通じて世界に返す。シャクラは食物を与え、これらの生き物に恵みを施す。
12.121.39
प्राणाश्च सर्वभूतानां नित्यमन्ने प्रतिष्ठिताः ।
तस्मात्प्रजाः प्रतिष्ठन्ते दण्डो जागर्ति तासु च ॥ १२.१२१.३९ ॥
一切の生類の命気は常に食物に依って立つ。ゆえに民は存続し、罰杖はそれらの上で目覚めている。
12.121.40
एवंप्नयोजनश्चैव दण्डः क्षत्रियतां गतः ।
रक्षप्रजाः स जागर्ति नित्यं स्ववहितोक्षरः ॥ १२.१२१.४० ॥
このように有用な罰杖は王族の位を得た。民を守りつつ、それは常に目覚め、自制し、不滅である。
12.121.41
ईश्वरः पुरुषः प्राणः सत्वं वृत्तं प्रजापतिः ।
भूतात्मा जीव इत्येवं नामभिः प्रोच्यतेऽष्टभिः ॥ १२.१२१.४१ ॥
主、プルシャ、気息、本性、行い、生主、生類の我、生命我——この八つの名で彼は呼ばれる。
12.121.42
अददद्दण्डमेवास्मै धृतमैश्वर्यमेव च ।
बले नयश्च संयुक्तः सदा पञ्चविधात्मकः ॥ १२.१२१.४२ ॥
彼はこれに罰杖を授け、保持された統治権をも授けた。力と政策に結ばれ、常に五重の本性を持つ者として。
12.121.43
कुलं बहुधनामात्याः प्रज्ञा प्रोक्ता बलानि तु ।
आहार्यमष्टकैर्द्रव्यैर्बलमन्यद्युधिष्ठिर ॥ १२.१२१.४३ ॥
家柄、豊かな富、大臣、そして智慧は力と言われる。しかし、ユディシュティラよ、八種の資材によって得られる力は別のものである。
12.121.44
हस्तिनोऽश्वा रथाः पत्तिर्नावो विष्टिस्तथैव च ।
देशिकाश्चादिकाश्चैव तदष्टाङ्गं बलं स्मृतम् ॥ १२.१२१.४४ ॥
象、馬、戦車、歩兵、舟、賦役の民、案内人、そして同類の者たち——これが八肢の軍と伝えられる。
12.121.45
अथ चाङ्गस्य युक्तस्य रथिनो हस्तियायिनः ।
अश्वारोहाः पदाताश्च मन्त्रिणो रसदाश्च ये ॥ १२.१२१.४५ ॥
また、支分を備えた軍のうち、戦車兵、象に乗る者、騎兵、歩兵、大臣、そして糧食を供給する者たち——彼らもまたその中に含まれる。
12.121.46
भिक्षुकाः प्राड्विवाकाश्च मौहूर्ता दैवचिन्तकाः ।
कोशो मित्राणि धान्यं च सर्वोपकरणानि च ॥ १२.१२१.४६ ॥
托鉢僧、裁判官、吉時を計る者と運命を占う者、宝庫、同盟者、穀物、そしてあらゆる道具——これらもまたそこに数えられる。
12.121.47
सप्तप्रकृति चाष्टाङ्गं शरीरमिह तं विदुः ।
राज्यस्य दण्डमेवाङ्गं दण्डः प्रभव एव च ॥ १२.१२१.४७ ॥
七つの要素と八つの肢からなるこの身体を、ここでは彼らは王国と知っている。王国の肢はまさに刑罰の杖であり、刑罰はまた主権の源でもある。
12.121.48
ईश्वरेण प्रसन्नेन कारणात्क्षत्रियस्य च ।
दण्डो दत्तः सदा गोप्ता दण्डो हीदं सनातनम् ॥ १२.१२१.४८ ॥
主は喜び、まさにその理由によって刹帝利に刑罰の杖を授けた。刑罰は常に守護者であり、この刑罰は永遠のものだからである。
12.121.49
राजा पूज्यतमो नान्यो यथा धर्मः प्रदर्शितः ।
ब्रह्मणा लोकरक्षार्थं स्वधर्मस्थापनाय च ॥ १२.१२१.४९ ॥
王こそ最も敬うべき者であり、ダルマが示されるように他に誰もいない。梵天は世界の守護と各人の自分のダルマの確立のためにこれを示された。
12.121.50
भर्तृप्रत्यय उत्पन्नो व्यवहारस्तथाविधः ।
तस्याद्य सहितो दृष्टो भर्तृप्रत्ययलक्षणः ॥ १२.१२१.५० ॥
統治者への信頼から生じる裁判の手続きはこのようなものである。今やそれと結びつき、統治者への信頼を特徴とする手続きが見られた。
12.121.51
व्यवहारस्तु वेदात्मा वेदप्रत्यय उच्यते ।
मौलश्च नरशार्दूल शास्त्रोक्तश्च तथाऽपरः ॥ १२.१२१.५१ ॥
しかし裁判は本質がヴェーダであり、ヴェーダに基づくと言われる。人中の虎よ、一つは伝承によるもの、もう一つは聖典に説かれたものである。
12.121.52
उक्तो यश्चापि दण्डोऽसौ भर्तृप्रत्ययलक्षणः ।
ज्ञेयो नः स नरेन्द्रस्थो दण्डः प्रत्यय एव च ॥ १२.१२१.५२ ॥
述べられた刑罰もまた統治者への信頼の特徴を持つ。我々はそれを知るべきである——その刑罰は王にあり、それがまさに信頼でもある。
12.121.53
दण्डप्रत्ययदृष्टोऽपि व्यवहारात्मकः स्मृतः ।
व्यवहारः स्मृतो यश्च स वेदविषयात्मकः ॥ १२.१२१.५३ ॥
刑罰への信頼として見られるものも裁判を本性とすると伝えられる。そして伝えられた裁判は、ヴェーダの主題を本性とする。
12.121.54
यश्च वेदप्रसूतात्मा स धर्मो गुणदर्शनः ।
धर्मप्रत्यय उद्दिष्टो यश्च धर्मः कृतात्मभिः ॥ १२.१२१.५४ ॥
ヴェーダから生じた本性を持つそのダルマは、徳を示すものである。そして自己を制した人々が「ダルマへの信頼」と宣言したダルマも、まさに同じダルマである。
12.121.55
व्यवहारः प्रजागोप्ता ब्रह्मदृष्टो युधिष्ठिर ।
त्रीन्धारयति लोकान्वै सत्यात्मा भूतिवर्धनः ॥ १२.१२१.५५ ॥
ヴィヤヴァハーラ（法の運用）は民の守護者であり、ヴェーダに見られたもの、ユディシュティラよ。真実を本性とし繁栄を増す、それこそが三界を支えるのだ。
12.121.56
यश्च दण्डः स दृष्टो नो व्यवहारः सनातनः ।
व्यवहारश्च दृष्टो यः स वेद इति नः श्रुतिः ॥ १२.१२१.५६ ॥
我々が見た刑罰は、そして法の手続きは永遠である。見られた法の手続きこそがヴェーダである、と我々の聖伝は伝える。
12.121.57
यश्च वेदः स वै धर्मो यश्च धर्मः स सत्पथः ।
ब्रह्मा पितामहः पूर्वं भगवांश्च प्रजापतिः ॥ १२.१२१.५७ ॥
ヴェーダこそ法であり、法こそ正しい道である。昔、祖父ブラフマーと尊き主プラジャーパティがこれを示した。
12.121.58
लोकानां स हि सर्वेषां ससुरासुररक्षसाम् ।
स मनुष्योरगवतां कर्ता चैव स भूतकृत् ॥ १२.१२१.५८ ॥
彼はすべての世界の創造者であり、神々・阿修羅・羅刹を含むすべてのもの、人間や蛇族の創造者でもある。まことに彼は存在を生み出す者である。
12.121.59
ततो नो व्यवहारोऽयं भर्तृप्रत्ययलक्षणः ।
तस्मादिदमवोचाम व्यवहारनिदर्शनम् ॥ १२.१२१.५९ ॥
ゆえに、主への信頼に特徴づけられる我々の法の手続きこそ、法の手続きの例として我々が宣べたものである。
12.121.60
माता पिता च भ्राता च भार्या चैव पुरोहितः ।
नादण्ड्यो विद्यते राज्ञो यः स्वधर्मेण तिष्ठति ॥ १२.१२१.६० ॥
母も父も兄弟も妻も家の祭官も、王の罰を免れることはない。ただ自らの法に従って立つ者だけが免れる。