महाभारत · अध्याय 12.125
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.125.1
शीलं प्रधानं पुरुषे कथितं ते पितामह ।
कथमाशा समुत्पन्ना का च सा तद्वदस्व मे ॥ १२.१२५.१ ॥
युधिष्ठिर म्हणाले: हे पितामह, पुरुषात शीलच प्रधान आहे असे आपण सांगितले. तर आशा कशी उत्पन्न होते आणि ती काय आहे? ते मला सांगा.
12.125.2
संशयो मे महानेष समुत्पन्नः पितामह ।
छेत्ता च तस्य नान्योऽस्ति त्वत्तः परपुरंजय ॥ १२.१२५.२ ॥
युधिष्ठिर म्हणाले: हे पितामह, माझ्या मनात हा मोठा संशय उत्पन्न झाला आहे. हे शत्रुनगरविजेत्या, त्याचे निवारण करणारा तुमच्याशिवाय दुसरा कोणी नाही.
12.125.3
पितामहाशा महती ममासीद्धि सुयोधने ।
प्राप्ते युद्धे तु तद्युक्तं तत्कर्ताऽयमिति प्रभो ॥ १२.१२५.३ ॥
युधिष्ठिर म्हणाले: हे पितामह, सुयोधनाविषयी माझी मोठी आशा होती. पण युद्ध प्राप्त झाल्यावर, हे प्रभो, त्याचा कर्ता हाच आहे हे योग्यच आहे.
12.125.4
सर्वस्याशा सुमहती पुरुषस्योपजायते ।
स्यां विहन्यमानायां दुःखो मृत्युर्न संशयः ॥ १२.१२५.४ ॥
प्रत्येक पुरुषामध्ये फार मोठी आशा उत्पन्न होते. ती आशा नष्ट होत असताना मृत्यू दुःखदायी ठरतो, यात संशय नाही.
12.125.5
ऽहं हताशो दुर्बुद्धिः कृतस्तेन दुरात्मना ।
र्तराष्ट्रेण राजेन्द्र पश्य मन्दात्मतां मम ॥ १२.१२५.५ ॥
मी आशाहत आणि दुर्बुद्धी केलो गेलो आहे — त्या दुरात्मा धृतराष्ट्रपुत्राने. हे राजेंद्रा, माझी मंदबुद्धी पहा.
12.125.6
आशां बृहत्तरीं मन्ये पर्वतादपि सद्रुमात् ।
आकाशादपि वा राजन्नप्रमेयाऽथवा पुनः ॥ १२.१२५.६ ॥
मी आशा वृक्षांसह असलेल्या पर्वतापेक्षाही मोठी मानतो; हे राजा, आकाशापेक्षाही, किंवा अमाप.
12.125.7
एषा चैव कुरुश्रेष्ठ दुर्विचिन्त्या सुदुर्लभा ।
दुर्लभत्वाच्च पश्यामि किमन्यद्दुर्लभं ततः ॥ १२.१२५.७ ॥
हे कुरुश्रेष्ठा, ही (आशा) दुर्विचार्य आणि अतिदुर्लभ आहे. तिच्या दुर्लभतेमुळे, तिच्यापेक्षा दुर्लभ दुसरे काय आहे असे मला दिसते?
12.125.8
अत्र ते वर्तयिष्यामि युधिष्ठिर निबोध मे ।
इतिहासं सुमित्रस्य निर्वृत्तमृषभस्य च ॥ १२.१२५.८ ॥
हे युधिष्ठिरा, येथे मी तुला सुमित्र आणि ऋषभ यांचा पूर्ण झालेला इतिहास सांगेन; माझे ऐक.
12.125.9
सुमित्रो नाम राजर्षिर्हैहयो मृगयां गतः ।
ससार च मृगं विद्ध्वा बाणेनानतपर्वणा ॥ १२.१२५.९ ॥
सुमित्र नावाचा राजर्षी, हैहय वंशातील, शिकारीसाठी गेला होता. वाकलेल्या पर्वाच्या बाणाने एका हरणाला घायाळ करून त्याचा पाठलाग केला.
12.125.10
स मृगो बाणमादाय ययावतिपराक्रमः ।
स च राजा बली तूर्णं ससार मृगमन्तिकात् ॥ १२.१२५.१० ॥
तो मृग बाण घेऊन अतिपराक्रमाने पळाला. आणि तो बलवान राजा लगेच जवळून मृगाचा पाठलाग करू लागला.
12.125.11
ततो निम्नं स्थलं चैव समृगोऽद्रवदाशुगः ।
मुहूर्तमिव राजेन्द्र समेन स पथाऽगमत् ॥ १२.१२५.११ ॥
मग तो वेगवान मृग सखल आणि उंच भूमीवरून धावला. हे राजेंद्रा, तो जणू एका क्षणात सपाट मार्गाने निघून गेला.
12.125.12
ततः स राजा तारुण्यादौरसन बलेन च ।
चचार बाणासनभृत्सखङ्गो हंसवत्तदा ॥ १२.१२५.१२ ॥
तेव्हा तो राजा तारुण्याने आणि बळाने धनुष्य व खड्ग धारण करून हंसासारखा विचरू लागला.
12.125.13
ततो नदान्नदीश्चैव पल्वलानि वनानि च ।
अतिक्रम्याभ्यतिक्रम्य ससारैको वनेचरः ॥ १२.१२५.१३ ॥
मग नद्या, नदी, तळी आणि वने ओलांडून ओलांडून, तो एकटा वनचारी (मृग) धावत राहिला.
12.125.14
स तु तावन्मृगो राजन्नासाद्यासाद्य पार्थिवम् ।
पुनरभ्येति जवनो जवेन महता ततः ॥ १२.१२५.१४ ॥
हे राजा, तो हरीण वेगाने राजाजवळ पुन्हा पुन्हा येऊन, मोठ्या वेगाने परत त्याच्या जवळ येत असे.
12.125.15
स तस्य बाणैर्बहुभिः समभ्यस्तो वनेचरः ।
प्रक्रीडन्निव राजेन्द्र पुनरभ्येति चान्तिकम् ॥ १२.१२५.१५ ॥
हे राजेंद्रा, त्याच्या अनेक बाणांनी ताडला गेला तरी तो वनचारी मृग खेळल्यासारखा पुन्हा जवळ येत असे.
12.125.16
पुनश्च जवमास्थाय जवनो मृगयूथपः ।
अतीत्यातीत्य राजेन्द्र पुनरभ्येति चान्तिकम् ॥ १२.१२५.१६ ॥
पुन्हा वेगाचा आश्रय घेऊन, तो वेगवान मृगयूथपती, हे राजेंद्रा, वारंवार पुढे जाऊन पुन्हा जवळ येत असे.
12.125.17
तस्य मर्मच्छिदं घोरं सुमित्रोऽमित्रकर्शनः ।
समादाय शरं श्रेष्ठं कार्मुकान्निरवासयत् ॥ १२.१२५.१७ ॥
त्याचे मर्मस्थान भेदणारा भयंकर, शत्रूंना पीडा देणारा सुमित्र, श्रेष्ठ बाण घेऊन धनुष्यातून सोडता झाला.
12.125.18
ततो गव्यूतिमात्रेण मृगयूथपयूथपः ।
तस्य बाणपथं मुक्त्वा तस्थिवान्प्रहसन्निव ॥ १२.१२५.१८ ॥
मग एक गव्यूती अंतरावर, मृगयूथपतींचाही अधिपती तो त्याच्या बाणाचा मार्ग सोडून हसल्यासारखा उभा राहिला.
12.125.19
तस्मिन्निपतिते बाणे भूमौ ज्वलिततेजसि ।
प्रविवेश मृगोऽरण्यं मृगं राजाऽप्यभिद्रवत् ॥ १२.१२५.१९ ॥
ज्वलंत तेजाचा तो बाण भूमीवर पडल्यावर ते हरिण अरण्यात शिरले; राजानेही त्या हरिणाचा पाठलाग केला.