ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.125
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.125.1
शीलं प्रधानं पुरुषे कथितं ते पितामह ।
कथमाशा समुत्पन्ना का च सा तद्वदस्व मे ॥ १२.१२५.१ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਲ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਤਾਂ ਆਸ਼ਾ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
12.125.2
संशयो मे महानेष समुत्पन्नः पितामह ।
छेत्ता च तस्य नान्योऽस्ति त्वत्तः परपुरंजय ॥ १२.१२५.२ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਡਾ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਸ਼ਤਰੂ-ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਇਸਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
12.125.3
पितामहाशा महती ममासीद्धि सुयोधने ।
प्राप्ते युद्धे तु तद्युक्तं तत्कर्ताऽयमिति प्रभो ॥ १२.१२५.३ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਸੁਯੋਧਨ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਆਸ ਸੀ। ਪਰ ਯੁੱਧ ਆਣ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਸਦਾ ਕਰਤਾ ਇਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਠੀਕ ਹੀ ਹੈ।
12.125.4
सर्वस्याशा सुमहती पुरुषस्योपजायते ।
स्यां विहन्यमानायां दुःखो मृत्युर्न संशयः ॥ १२.१२५.४ ॥
ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਆਸ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਸ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਤੇ ਮੌਤ ਦੁੱਖਦਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
12.125.5
ऽहं हताशो दुर्बुद्धिः कृतस्तेन दुरात्मना ।
र्तराष्ट्रेण राजेन्द्र पश्य मन्दात्मतां मम ॥ १२.१२५.५ ॥
ਮੈਂ ਆਸ ਤੋਂ ਹਾਰਿਆ ਤੇ ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹਾਂ — ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ। ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਮੇਰੀ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਵੇਖੋ।
12.125.6
आशां बृहत्तरीं मन्ये पर्वतादपि सद्रुमात् ।
आकाशादपि वा राजन्नप्रमेयाऽथवा पुनः ॥ १२.१२५.६ ॥
ਮੈਂ ਆਸ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਬਤ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਕਾਸ਼ ਨਾਲੋਂ ਵੀ, ਜਾਂ ਅਪਾਰ।
12.125.7
एषा चैव कुरुश्रेष्ठ दुर्विचिन्त्या सुदुर्लभा ।
दुर्लभत्वाच्च पश्यामि किमन्यद्दुर्लभं ततः ॥ १२.१२५.७ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਦੁਰਵਿਚਾਰਨਯੋਗ ਅਤੇ ਅਤਿ ਦੁਰਲਭ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਦੁਰਲਭਤਾ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁਰਲਭ ਹੋਰ ਕੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ?
12.125.8
अत्र ते वर्तयिष्यामि युधिष्ठिर निबोध मे ।
इतिहासं सुमित्रस्य निर्वृत्तमृषभस्य च ॥ १२.१२५.८ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਭ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਈ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ; ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।
12.125.9
सुमित्रो नाम राजर्षिर्हैहयो मृगयां गतः ।
ससार च मृगं विद्ध्वा बाणेनानतपर्वणा ॥ १२.१२५.९ ॥
ਸੁਮਿੱਤਰ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਹੈਹਯ ਵੰਸ਼ ਦਾ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਗਿਆ। ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਗੰਢ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ।
12.125.10
स मृगो बाणमादाय ययावतिपराक्रमः ।
स च राजा बली तूर्णं ससार मृगमन्तिकात् ॥ १२.१२५.१० ॥
ਉਹ ਹਿਰਨ ਬਾਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਤਿ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਾ ਤੁਰੰਤ ਨੇੜਿਓਂ ਹਿਰਨ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
12.125.11
ततो निम्नं स्थलं चैव समृगोऽद्रवदाशुगः ।
मुहूर्तमिव राजेन्द्र समेन स पथाऽगमत् ॥ १२.१२५.११ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਹਿਰਨ ਨੀਵੀਂ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਦੌੜਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸਮਤਲ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
12.125.12
ततः स राजा तारुण्यादौरसन बलेन च ।
चचार बाणासनभृत्सखङ्गो हंसवत्तदा ॥ १२.१२५.१२ ॥
ਤਦ ਉਹ ਰਾਜਾ ਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗਾ।
12.125.13
ततो नदान्नदीश्चैव पल्वलानि वनानि च ।
अतिक्रम्याभ्यतिक्रम्य ससारैको वनेचरः ॥ १२.१२५.१३ ॥
ਫਿਰ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਛੱਪੜਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਵਨਚਾਰੀ ਦੌੜਦਾ ਰਿਹਾ।
12.125.14
स तु तावन्मृगो राजन्नासाद्यासाद्य पार्थिवम् ।
पुनरभ्येति जवनो जवेन महता ततः ॥ १२.१२५.१४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਹਰਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਵੇਗ ਨਾਲ ਫਿਰ ਉਸ ਕੋਲ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ।
12.125.15
स तस्य बाणैर्बहुभिः समभ्यस्तो वनेचरः ।
प्रक्रीडन्निव राजेन्द्र पुनरभ्येति चान्तिकम् ॥ १२.१२५.१५ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਉਹ ਵਨਚਾਰੀ ਹਰਨ ਖੇਡਦਾ ਹੋਇਆ ਫਿਰ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦਾ।
12.125.16
पुनश्च जवमास्थाय जवनो मृगयूथपः ।
अतीत्यातीत्य राजेन्द्र पुनरभ्येति चान्तिकम् ॥ १२.१२५.१६ ॥
ਫਿਰ ਵੇਗ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਤੇਜ਼ ਮ੍ਰਿਗਯੂਥਪਤੀ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲੰਘ ਕੇ ਫਿਰ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦਾ।
12.125.17
तस्य मर्मच्छिदं घोरं सुमित्रोऽमित्रकर्शनः ।
समादाय शरं श्रेष्ठं कार्मुकान्निरवासयत् ॥ १२.१२५.१७ ॥
ਉਸਦੇ ਮਰਮ-ਥਾਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੁਮਿਤ੍ਰ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੱਡਿਆ।
12.125.18
ततो गव्यूतिमात्रेण मृगयूथपयूथपः ।
तस्य बाणपथं मुक्त्वा तस्थिवान्प्रहसन्निव ॥ १२.१२५.१८ ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਗਵਯੂਤੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ, ਮ੍ਰਿਗ-ਯੂਥਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਰਦਾਰ ਉਹ, ਉਸਦੇ ਤੀਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
12.125.19
तस्मिन्निपतिते बाणे भूमौ ज्वलिततेजसि ।
प्रविवेश मृगोऽरण्यं मृगं राजाऽप्यभिद्रवत् ॥ १२.१२५.१९ ॥
ਬਲਦੇ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਉਹ ਬਾਣ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਹਿਰਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ; ਰਾਜਾ ਵੀ ਉਸ ਹਿਰਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਿਆ।