મહાભારત · અધ્યાય 12.126
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.126.1
प्रविश्य च महारण्यं तापसानामथाश्रमम् ।
आससाद ततो राजा श्रान्तश्चोपाविशत्तदा ॥ १२.१२६.१ ॥
મહાન અરણ્યમાં પ્રવેશીને તપસ્વીઓના આશ્રમે પહોંચ્યો; ત્યારે થાકેલો રાજા ત્યાં બેઠો.
12.126.2
तं कार्मुकधरं दृष्ट्वा श्रमार्तं क्षुधितं तदा ।
समेत्य ऋषयस्तस्मै पूजां चक्रुर्यथाविधि ॥ १२.१२६.२ ॥
ધનુષ્ધારી તેને થાકેલો અને ભૂખ્યો જોઈને ઋષિઓએ ભેગા થઈ વિધિપૂર્વક તેનું સત્કાર કર્યું.
12.126.3
स पूजामृषिभिर्दत्तां प्रतिगृह्य नराधिपः ।
अपृच्छत्तापसान्सर्वांस्तपोवृद्धिमनुत्तमाम् ॥ १२.१२६.३ ॥
ઋષિઓએ આપેલું સત્કાર સ્વીકારીને તે નરાધિપે સર્વ તપસ્વીઓને તેમની ઉત્તમ તપોવૃદ્ધિ વિશે પૂછ્યું.
12.126.4
ते तस्य राज्ञो वचनं प्रतिगृह्य तपोधनाः ।
ऋषयो राजशार्दूलमपृच्छंस्तत्प्रयोजनम् ॥ १२.१२६.४ ॥
તે રાજાનાં વચન સાંભળીને તપોધન ઋષિઓએ તે રાજશાર્દૂલને તેના આગમનનું પ્રયોજન પૂછ્યું.
12.126.5
केन भद्रमुखार्थेन तपोवनमुपागतः ।
पदातिर्बद्धनिस्त्रिंशो धन्वी बाणी नरेश्वर ॥ १२.१२६.५ ॥
હે નરેશ્વર! કયા શુભ હેતુથી તમે તપોવનમાં આવ્યા છો? પગપાળા, તલવાર બાંધીને, ધનુષ્ય-બાણ સાથે?
12.126.6
एतदिच्छामहे श्रोतुं कुतः प्राप्तोऽसि मानद ।
कस्मिन्कुले तु जातस्त्वं किंनामा चासि ब्रूहि नः ॥ १२.१२६.६ ॥
હે માનદ! તમે ક્યાંથી આવ્યા છો તે અમે સાંભળવા ઇચ્છીએ છીએ; કયા કુળમાં તમારો જન્મ થયો અને તમારું નામ શું છે? અમને કહો.
12.126.7
ततः स राजा सर्वेभ्यो द्विजेभ्यः पुरुषर्षभ ।
आचख्यौ तद्यथावृत्तं परिचर्यां च भारत ॥ १२.१२६.७ ॥
ત્યારે તે રાજાએ, હે પુરુષશ્રેષ્ઠ ભારત, સર્વ બ્રાહ્મણોને જે બન્યું હતું અને પોતાની સેવા યથાવત્ કહી.
12.126.8
हैहयानां कुले जातः सुमित्रोऽमित्रकर्शनः ।
चरामि मृगयूथानि निघ्रन्बाणैः सहस्रशः ॥ १२.१२६.८ ॥
હૈહય કુળમાં જન્મેલો સુમિત્ર હું છું, શત્રુઓને પીડનારો. હજારો બાણોથી મૃગોનાં ટોળાં મારતો હું ફરું છું.
12.126.9
बलेन महता ब्रह्मन्सामात्यः सावरोधकः ।
मृगस्तु विद्धो बाणेन मया सरति शल्यवान् ॥ १२.१२६.९ ॥
હે બ્રહ્મન્, મંત્રીઓ અને અંતઃપુર સાથે વિશાળ સેના લઈને હું આવ્યો હતો. મારા બાણથી વીંધાયેલું તે મૃગ દોડે છે.
12.126.10
तं द्रवन्तमनुप्राप्तो वनमेतद्यदृच्छया ।
भवत्सकाशं नष्टश्रीर्हताशः श्रमकर्शितः ॥ १२.१२६.१० ॥
દોડતા તે મૃગનો પીછો કરતાં આકસ્મિક રીતે હું આ વનમાં આવી પહોંચ્યો. તમારી સમક્ષ, શોભા ગુમાવી, આશા ભગ્ન થયેલો, થાકથી ક્ષીણ.
12.126.11
किंनु दुःखमतोऽन्यद्वै यदहं श्रमकर्शितः ।
भवतामाश्रमं प्राप्तो हताशो भ्रष्टलक्षणः ॥ १२.१२६.११ ॥
આથી વધુ બીજું કયું દુઃખ હોય? થાકથી ક્ષીણ, આશા ભગ્ન, રાજલક્ષણોથી ભ્રષ્ટ થઈને હું તમારા આશ્રમમાં આવ્યો છું.
12.126.12
न राजलक्षणत्यागः पुनरस्य तपोधनाः ।
दुःखं करोति मे तीव्रं यथाऽऽशा विहता मम ॥ १२.१२६.१२ ॥
હે તપોધનો, રાજલક્ષણોનો ત્યાગ મને એટલું દુઃખ નથી આપતો; મારી આશા કેવી રીતે ભાંગી તે જ મને તીવ્ર દુઃખ આપે છે.
12.126.13
हिमवान्वा महाशैलः समुद्रो वा महोदधिः ।
महत्त्वान्नान्वपद्येतां रोदस्योरन्तरं यथा ॥ १२.१२६.१३ ॥
હિમાલય જેવો મહાપર્વત કે મહાસાગર, પોતાની મહત્તાને કારણે પણ, આકાશ અને પૃથ્વી વચ્ચેના અંતર સુધી પહોંચતા નથી.
12.126.14
आशायास्तपसि श्रेष्ठास्तथा नान्तमहं गतः ।
भवतां विदितं सर्वं सर्वज्ञा हि तपोधनाः ॥ १२.१२६.१४ ॥
હે શ્રેષ્ઠ તપસ્વીઓ, આશાના તપનો અંત હું પામ્યો નથી; તમે સર્વજ્ઞ છો, હે તપોધનો, બધું તમને જાણીતું છે.
12.126.15
भवन्तः सुमहाभागास्तस्मात्पृच्छामि संशयम् ।
आशावान्पुरुषो यः स्यादन्तरिक्षमथापि वा ॥ १२.१२६.१५ ॥
હે મહાભાગ્યવંતો, તેથી હું એક શંકા પૂછું છું: જે પુરુષ આશાવાન છે તે આકાશ જેવો છે કે બીજું કંઈ?
12.126.16
किंनु ज्यायस्तरं लोके महत्त्वे प्रतिभाति वः ।
एतदिच्छामि तत्त्वेन श्रोतुं किमिह दुर्लभम् ॥ १२.१२६.१६ ॥
જગતમાં મહત્ત્વમાં તમને શું શ્રેષ્ઠ લાગે છે? આ હું યથાર્થ રીતે સાંભળવા ઇચ્છું છું; અહીં દુર્લભ શું છે?
12.126.17
यदि गुह्यं न वो नित्यं तदा प्रब्रूत मा चिरम् ।
न हि गुह्यतमं श्रोतुमिच्छामि द्विजपुङ्गवाः ॥ १२.१२६.१७ ॥
જો આ તમારા માટે સદા ગુપ્ત ન હોય, તો હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો, વિલંબ કર્યા વિના કહો. હું અત્યંત ગુપ્ત વાત સાંભળવા ઇચ્છતો નથી.
12.126.18
भवत्तपोविघातो वा येन स्याद्विरमे ततः ।
यदि वाऽस्ति कथायोगो योऽयं प्रश्नो मयेरितः ॥ १२.१२६.१८ ॥
તમારી તપસ્યામાં વિઘ્ન આવીને તમારે અટકવું પડે તો એમ થાઓ; અથવા મેં પૂછેલા આ પ્રશ્નનો કથાયોગ હોય તો…
12.126.19
एतत्कारणसामर्थ्यं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
भवन्तोऽपि तपोनित्या ब्रूयुरेतत्समाहिताः ॥ १२.१२६.१९ ॥
આ કારણનું સામર્થ્ય હું તત્ત્વતઃ સાંભળવા ઇચ્છું છું. તપમાં નિત્ય રહેલા આપ પણ એકાગ્ર ચિત્તે આ કહો.