महाभारत · अध्याय 12.126
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.126.1
प्रविश्य च महारण्यं तापसानामथाश्रमम् ।
आससाद ततो राजा श्रान्तश्चोपाविशत्तदा ॥ १२.१२६.१ ॥
महान अरण्यात प्रवेश करून तपस्व्यांच्या आश्रमाजवळ पोहोचला; तेव्हा थकलेला राजा तेथे बसला.
12.126.2
तं कार्मुकधरं दृष्ट्वा श्रमार्तं क्षुधितं तदा ।
समेत्य ऋषयस्तस्मै पूजां चक्रुर्यथाविधि ॥ १२.१२६.२ ॥
धनुर्धर त्याला श्रमलेला आणि भुकेलेला पाहून ऋषींनी एकत्र येऊन यथाविधी त्याचा सत्कार केला.
12.126.3
स पूजामृषिभिर्दत्तां प्रतिगृह्य नराधिपः ।
अपृच्छत्तापसान्सर्वांस्तपोवृद्धिमनुत्तमाम् ॥ १२.१२६.३ ॥
ऋषींनी दिलेला सत्कार स्वीकारून त्या नरेश्वराने सर्व तपस्व्यांना त्यांच्या श्रेष्ठ तपोवृद्धीबद्दल विचारले.
12.126.4
ते तस्य राज्ञो वचनं प्रतिगृह्य तपोधनाः ।
ऋषयो राजशार्दूलमपृच्छंस्तत्प्रयोजनम् ॥ १२.१२६.४ ॥
त्या राजाचे बोल ऐकून तपोधन ऋषींनी त्या राजशार्दूलाला त्याच्या येण्याचे प्रयोजन विचारले.
12.126.5
केन भद्रमुखार्थेन तपोवनमुपागतः ।
पदातिर्बद्धनिस्त्रिंशो धन्वी बाणी नरेश्वर ॥ १२.१२६.५ ॥
हे नरेश्वरा! कोणत्या शुभ हेतूने तू तपोवनात आलास? पायी, तलवार बांधून, धनुष्य-बाण घेऊन?
12.126.6
एतदिच्छामहे श्रोतुं कुतः प्राप्तोऽसि मानद ।
कस्मिन्कुले तु जातस्त्वं किंनामा चासि ब्रूहि नः ॥ १२.१२६.६ ॥
हे मानदा! तू कोठून आलास हे आम्हाला ऐकायचे आहे; कोणत्या कुलात तुझा जन्म झाला आणि तुझे नाव काय? आम्हाला सांग.
12.126.7
ततः स राजा सर्वेभ्यो द्विजेभ्यः पुरुषर्षभ ।
आचख्यौ तद्यथावृत्तं परिचर्यां च भारत ॥ १२.१२६.७ ॥
तेव्हा त्या राजाने, हे पुरुषश्रेष्ठ भारता, सर्व द्विजांना जे घडले ते आणि आपली सेवा यथावत सांगितली.
12.126.8
हैहयानां कुले जातः सुमित्रोऽमित्रकर्शनः ।
चरामि मृगयूथानि निघ्रन्बाणैः सहस्रशः ॥ १२.१२६.८ ॥
हैहय कुलात जन्मलेला सुमित्र मी, शत्रूंना पीडणारा. हजारो बाणांनी मृगांचे कळप मारत मी फिरतो.
12.126.9
बलेन महता ब्रह्मन्सामात्यः सावरोधकः ।
मृगस्तु विद्धो बाणेन मया सरति शल्यवान् ॥ १२.१२६.९ ॥
हे ब्रह्मन्, मंत्री आणि अंतःपुरासह मोठ्या सैन्यासह मी आलो होतो. माझ्या बाणाने विद्ध झालेले ते हरीण पळत आहे.
12.126.10
तं द्रवन्तमनुप्राप्तो वनमेतद्यदृच्छया ।
भवत्सकाशं नष्टश्रीर्हताशः श्रमकर्शितः ॥ १२.१२६.१० ॥
पळणाऱ्या त्या हरणाचा पाठलाग करत योगायोगाने मी या वनात आलो. आपल्या समीप, तेज हरवलेला, आशाभंग झालेला, श्रमाने कृश झालेला.
12.126.11
किंनु दुःखमतोऽन्यद्वै यदहं श्रमकर्शितः ।
भवतामाश्रमं प्राप्तो हताशो भ्रष्टलक्षणः ॥ १२.१२६.११ ॥
यापेक्षा दुसरे कोणते दुःख असू शकेल? श्रमाने कृश, आशाभंग झालेला, राजचिन्हांना भ्रष्ट होऊन मी आपल्या आश्रमात आलो आहे.
12.126.12
न राजलक्षणत्यागः पुनरस्य तपोधनाः ।
दुःखं करोति मे तीव्रं यथाऽऽशा विहता मम ॥ १२.१२६.१२ ॥
हे तपोधनांनो, राजचिन्हांचा त्याग मला इतके दुःख देत नाही; माझी आशा कशी भंगली, हेच मला तीव्र दुःख देते.
12.126.13
हिमवान्वा महाशैलः समुद्रो वा महोदधिः ।
महत्त्वान्नान्वपद्येतां रोदस्योरन्तरं यथा ॥ १२.१२६.१३ ॥
हिमालयासारखा महापर्वत किंवा महासागर, त्यांच्या महत्त्वामुळेही, आकाश आणि पृथ्वी यांमधील अंतराइतके नाहीत.
12.126.14
आशायास्तपसि श्रेष्ठास्तथा नान्तमहं गतः ।
भवतां विदितं सर्वं सर्वज्ञा हि तपोधनाः ॥ १२.१२६.१४ ॥
हे श्रेष्ठ तपस्व्यांनो, आशेच्या तपाचा अंत मी गाठलेला नाही; तुम्ही सर्वज्ञ आहात, हे तपोधनांनो, सर्व काही तुम्हाला ठाऊक आहे.
12.126.15
भवन्तः सुमहाभागास्तस्मात्पृच्छामि संशयम् ।
आशावान्पुरुषो यः स्यादन्तरिक्षमथापि वा ॥ १२.१२६.१५ ॥
हे महाभाग्यवंतांनो, म्हणून एक शंका विचारतो: जो आशावान पुरुष असतो तो आकाशासारखा असतो का, की दुसरे काही?
12.126.16
किंनु ज्यायस्तरं लोके महत्त्वे प्रतिभाति वः ।
एतदिच्छामि तत्त्वेन श्रोतुं किमिह दुर्लभम् ॥ १२.१२६.१६ ॥
जगात महत्त्वात आपल्याला काय श्रेष्ठ वाटते? हे मला खरेखर ऐकायचे आहे; येथे दुर्लभ काय आहे?
12.126.17
यदि गुह्यं न वो नित्यं तदा प्रब्रूत मा चिरम् ।
न हि गुह्यतमं श्रोतुमिच्छामि द्विजपुङ्गवाः ॥ १२.१२६.१७ ॥
हे तुम्हाला नेहमी गुप्त नसेल तर, हे द्विजश्रेष्ठांनो, विलंब न करता सांगा. मी अत्यंत गुप्त गोष्ट ऐकू इच्छित नाही.
12.126.18
भवत्तपोविघातो वा येन स्याद्विरमे ततः ।
यदि वाऽस्ति कथायोगो योऽयं प्रश्नो मयेरितः ॥ १२.१२६.१८ ॥
तुमच्या तपात विघ्न येऊन तुम्हाला थांबावे लागले तर तसे होवो; किंवा मी विचारलेल्या या प्रश्नाचा कथायोग असेल तर…
12.126.19
एतत्कारणसामर्थ्यं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
भवन्तोऽपि तपोनित्या ब्रूयुरेतत्समाहिताः ॥ १२.१२६.१९ ॥
या कारणाचे सामर्थ्य मला तत्त्वतः ऐकायचे आहे. तपात नित्य असलेल्या तुम्हीही एकाग्रचित्ताने हे सांगा.