ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.128
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.128.1
वीरद्युम्न इति ख्यातो राजाऽहं दिक्षु विश्रुतः ।
भूरिद्युम्नं सुतं नष्टमन्वेष्टुं वनमागतः ॥ १२.१२८.१ ॥
ನಾನು ವೀರದ್ಯುಮ್ನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ರಾಜ; ದಿಕ್ಕುದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು. ಕಳೆದುಹೋದ ನನ್ನ ಮಗ ಭೂರಿದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಕಾಡಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.
12.128.2
एकः पुत्रः स विप्राग्र्य बाल एव च सोऽनघः ।
न दृश्यते वने चास्मिंस्तमन्वेष्टुं चराम्यहम् ॥ १२.१२८.२ ॥
ಅವನೇ ನನ್ನ ಏಕಮಾತ್ರ ಪುತ್ರ; ವಿಪ್ರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅವನು ಇನ್ನೂ ಬಾಲಕ, ನಿರ್ದೋಷಿ. ಈ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ; ಹಾಗಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
12.128.3
इत्युक्ते तेन वचने राज्ञा मुनिरधोमुखः ।
तूष्णीमेवाभवत्तत्र न च प्रत्युक्तवान्नृपम् ॥ १२.१२८.३ ॥
ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಮುನಿಯು ತಲೆ ತಗ್ಗಿಸಿ ಅಲ್ಲೇ ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತನು; ರಾಜನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ.
12.128.4
स हि तेन पुरा विप्रो राज्ञा नात्यर्थमानितः ।
आशाकृतश्च राजेन्द्र तपो दीर्घं समाश्रितः ॥ १२.१२८.४ ॥
ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಹಿಂದೆ ಆ ರಾಜನು ಈ ವಿಪ್ರನನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಿಸಿರಲಿಲ್ಲ; ಆಶೆ ತೋರಿಸಿಯೂ ಈಡೇರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವನು ದೀರ್ಘ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು.
12.128.5
प्रतिग्रहमहं राज्ञां न करिष्ये कथंचन ।
अन्येषां चैव वर्णानामिति कृत्वा धियं तदा ॥ १२.१२८.५ ॥
'ರಾಜರಿಂದಾಗಲಿ ಇತರ ವರ್ಣದವರಿಂದಾಗಲಿ ನಾನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ದಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಅವನು ಆಗ ಹಾಗೆ ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದನು.
12.128.6
आशा हि पुरुषं बालमालापयति तस्थूषी ।
तामहं व्यपनेष्यामि इति कृत्वा व्यवस्थितः।
वीरद्युम्नस्तु तं भूयः पप्रच्छ मुनिसत्तमम् ॥ १२.१२८.६ ॥
ಆಶೆಯು ಮೂಢ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು ಅವನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ. 'ಅದನ್ನು ನಾನು ದೂರಮಾಡುವೆ' ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಅವನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತನು. ಆಗ ವೀರದ್ಯುಮ್ನನು ಆ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದನು.
12.128.7
आशायाः किंच वृत्तं वै किंचेह भुवि दुर्लभम् ।
ब्रवीतु भगवानेतत्त्वं हि धर्मार्थदर्शिवान् ॥ १२.१२८.७ ॥
ಆಶೆಯ ಸ್ವಭಾವವೇನು, ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಲಭವಾದುದು ಯಾವುದು? ಧರ್ಮಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲ ಭಗವಂತನೇ, ಇದನ್ನು ನೀವು ಹೇಳಿ.
12.128.8
ततः संस्मृत्य तत्सर्वं स्मारयिष्यन्निवाब्रवीत् ।
राजानं भगवान्विप्रस्ततः कृशतनुस्तदा ॥ १२.१२८.८ ॥
ನಂತರ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ರಾಜನಿಗೆ ನೆನಪಿಸುವವನಂತೆ, ಆಗ ಕೃಶ ದೇಹದ ಆ ಭಗವಂತ ವಿಪ್ರನು ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
12.128.9
कृशत्वेन समं राजन्नाशाया विद्यते नृप ।
तस्या वै दुर्लभत्वाच्च प्रार्थितः पार्थिवो मया ॥ १२.१२८.९ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಕೃಶತೆಗೆ ಸಮನಾದುದು ಆಶೆಗೆ ಬೇರೆ ಇಲ್ಲ. ಓ ನೃಪನೇ, ಅದು ದುರ್ಲಭವಾದ್ದರಿಂದ ನಾನು ರಾಜನನ್ನು ಕೇಳಿದೆನು.
12.128.10
कृशाकृशे मया ब्रह्मन्गृहीते वचनात्तव ।
दुर्लभत्वं च तस्यैव वेदवाक्यमिवाद्विजे ॥ १२.१२८.१० ॥
ಓ ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ನಿಮ್ಮ ಮಾತಿನಿಂದ ನಾನು ಕೃಶವನ್ನೂ ಅಕೃಶವನ್ನೂ ಗ್ರಹಿಸಿದೆನು. ಆಶೆಯ ದುರ್ಲಭತೆಯು ವೇದವಾಕ್ಯದಂತೆಯೇ ಇದೆ, ಓ ದ್ವಿಜ.
12.128.11
संशयस्तु महाप्राज्ञ संजातो हृदये मम ।
तन्मुने मम तत्त्वेन वक्तुमर्हसि पृच्छतः ॥ १२.१२८.११ ॥
ಆದರೆ ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಹುಟ್ಟಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ಮುನಿಯೇ, ಕೇಳುತ್ತಿರುವ ನನಗೆ ನೀವು ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಹೇಳಬೇಕು.
12.128.12
त्वत्तः कृशतरं किंनु ब्रवीतु भगवानिदम् ।
यदि गुह्यं न ते विप्र लोके किंचेह दुर्लभम् ॥ १२.१२८.१२ ॥
ನಿಮಗಿಂತ ಕೃಶವಾದುದು ಯಾವುದು? ಭಗವಂತನು ಇದನ್ನು ಹೇಳಲಿ, ಓ ವಿಪ್ರನೇ, ಇದು ನಿಮಗೆ ಗುಪ್ತವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದುರ್ಲಭವಾದುದು ಏನಾದರೂ ಇದ್ದರೆ.
12.128.13
दुर्लभोऽप्यथवा नास्ति योऽर्थी धृतिमवाप्नुयात् ।
स दुर्लभतरस्तात योऽर्थिनं नावमन्यते ॥ १२.१२८.१३ ॥
ಅಥವಾ ಅಪರೂಪನಾದರೂ ಯಾಚಕನಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ನೀಡುವವನಿಲ್ಲ; ಮಗೂ, ಯಾಚಕನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸದವನೇ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪ.
12.128.14
सत्कृत्य नोपक्रियते परं शक्त्या यथार्थतः ।
या सक्ता सर्वभूतेषु साऽऽशा कृशतरी मया ॥ १२.१२८.१४ ॥
ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ, ಗೌರವದಿಂದ ಇತರರಿಗೆ ಅವರ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡದ ಆಸೆ — ಅದೇ ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷೀಣವಾದುದು.
12.128.15
कृतघ्नेषु च या सक्ता नृशंसेष्वलसेषु च ।
अपकारिषु चासक्ता साऽऽशा कृशतरी मया ॥ १२.१२८.१५ ॥
ಕೃತಘ್ನರು, ನಿರ್ದಯರು, ಸೋಮಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡು, ಅಪಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಟದ ಆಸೆ — ಅದೇ ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷೀಣ.
12.128.16
एकपुत्रः पिता पुत्रे नष्टे वा प्रोषितेऽपि वा ।
प्रवृत्तिं यो न जानाति साऽऽशा कृशतरी मता ॥ १२.१२८.१६ ॥
ಒಬ್ಬನೇ ಮಗನಿರುವ ತಂದೆ, ಆ ಮಗ ಕಳೆದುಹೋದರೂ ಅಥವಾ ದೂರ ಹೋದರೂ, ಅವನ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೆ — ಆ ತಂದೆಯ ಆಸೆ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷೀಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
12.128.17
प्रसवे चैव नारीणां वृद्धानां पुत्रकारिता ।
तथा नरेन्द्र धनिनां साऽशा कृशतरी मता ॥ १२.१२८.१७ ॥
ಹೆರಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ, ವೃದ್ಧರ ಪುತ್ರಕಾಮನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಓ ನರೇಂದ್ರ, ಶ್ರೀಮಂತರ (ಆಸೆ) — ಆ ಆಸೆ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷೀಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
12.128.18
प्रदानकाङ्क्षिणीनां च कन्यानां वयसि स्थिते ।
श्रुत्वा कथास्तथायुक्ताः साऽऽशा कृशतरी मता ॥ १२.१२८.१८ ॥
ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಬಯಸುವವರ, ಮದುವೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಕನ್ಯೆಯರ (ಆಸೆ) — ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಆ ಆಸೆಯೂ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷೀಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
12.128.19
एतच्छ्रुत्वा ततो राजन्स राजा सावरोधनः ।
संस्पृश्य पादौ शिरसा निपपात द्विजर्षभे ॥ १२.१२८.१९ ॥
ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಓ ರಾಜನೇ, ಆ ರಾಜನು ತನ್ನ ಅಂತಃಪುರದೊಂದಿಗೆ ಆ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ತಲೆಬಾಗಿ ಅವನ ಮುಂದೆ ಬಿದ್ದನು.
12.128.20
प्रसादये त्वां भगवन्पुत्रेणेच्छामि संगमम् ।
यदेतदुक्तं भवता संप्रति द्विजसत्तम।
वृणीष्व च वरान्विप्र यानिच्छसि यथाविधि ।
अब्रवीच्चैव तद्वाक्यं राजा राजीवलोचनः ॥ १२.१२८.२० ॥
ಓ ಭಗವಂತನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ; ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಗಮವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ, ನೀನು ಈಗ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಓ ವಿಪ್ರನೇ, ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದ ವರಗಳನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೋ. ಕಮಲನಯನ ರಾಜನು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
12.128.21
सत्यमेतत्त्वया विप्र यथोक्तं नान्यथा मृषा ॥ १२.१२८.२१ ॥
ಓ ವಿಪ್ರನೇ, ನೀನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಇದು ಸತ್ಯ; ಅದು ಬೇರೆ ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳು ಅಲ್ಲ.
12.128.22
ततः प्रहस्य भगवांस्तनुर्धर्मभृतां वरः ।
पुत्रमस्यानयत्क्षिप्रं तपसा च श्रुतेन च ॥ १२.१२८.२२ ॥
ಆಗ ಧರ್ಮಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭಗವಂತ ತನು ನಕ್ಕು, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಯ ಬಲದಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಅವನ ಮಗನನ್ನು ಕರೆತಂದನು.
12.128.23
स समानीय तत्पुत्रं तमुपालभ्य पार्थिवम् ।
आत्मानं दर्शयामास धर्मं धर्मभृतांवरः ॥ १२.१२८.२३ ॥
ಆ ಮಗನನ್ನು ಕರೆತಂದು, ಆ ರಾಜನನ್ನು ಗದರಿಸಿ, ಧರ್ಮಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಧರ್ಮನು ತನ್ನನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು.
12.128.24
स दर्शयित्वा चात्मानं दिव्यमद्भुतदर्शनम् ।
विपाप्मा विगतक्रोधश्चचार वनमन्तिकात् ॥ १२.१२८.२४ ॥
ಅವನು ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತ ರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಪಾಪರಹಿತನಾಗಿ, ಕೋಪವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ, ಸಮೀಪದ ಕಾಡಿನಿಂದ ಹೊರಟುಹೋದನು.
12.128.25
एतदॄष्टं मया राजंस्त्वत्तश्च वचनं श्रुतम् ।
आशामपनय त्वाशु ततः कृषतरीमिमाम् ॥ १२.१२८.२५ ॥
ರಾಜನೇ, ಇದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ; ನಿನ್ನಿಂದ ಮಾತುಗಳನ್ನೂ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಈಗಲೇ ಈ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷೀಣವಾದ ಆಶೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು.
12.128.26
स तथोक्तस्तदा राजन्नृषभेण महात्मना ।
सुमित्रोऽपानयत्क्षिप्रमाशां कृशतरीं ततः ॥ १२.१२८.२६ ॥
ರಾಜನೇ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ವೃಷಭನು ಹಾಗೆ ಹೇಳಲು, ಸುಮಿತ್ರನು ಆಗಲೇ ಬೇಗನೆ ಆ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷೀಣವಾದ ಆಶೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು.
12.128.27
एवं त्वमपि कौन्तेय श्रुत्वा वाणीमिमां मम ।
स्थिरो भव महाराज हिमवानिव निश्चलः ॥ १२.१२८.२७ ॥
ಹಾಗೆಯೇ, ಕೌಂತೇಯ, ನೀನೂ ನನ್ನ ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರು. ಮಹಾರಾಜನೇ, ಹಿಮವಂತನಂತೆ ಅಚಲನಾಗಿರು.
12.128.28
त्वं हि श्रुत्वा च पृष्ट्वा च कृच्छ्रेष्वर्थेषु तेष्विह ।
श्रुत्वा मम महाराज न संतप्तुमिहार्हसि ॥ १२.१२८.२८ ॥
ನೀನು ಈ ಕಷ್ಟಕರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಯೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಯೂ ಇದ್ದೀಯೆ. ಮಹಾರಾಜನೇ, ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿ ದುಃಖಿಸುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.