મહાભારત · અધ્યાય 12.129

12.129.1

नामृतस्येव पर्याप्तिर्ममास्ति ब्रुवति त्वयि ।
यथाहि स्वात्मवृत्तिस्थस्तथा तृप्तोऽस्मि भारत ॥ १२.१२९.१ ॥

તમે બોલો છો ત્યારે અમૃત જેવી તૃપ્તિ મને નથી. હે ભારત, પોતાના સ્વભાવમાં સ્થિત રહેનારની જેમ હું હવે તૃપ્ત છું.

तस्मात्कथय भूयोऽपि त्वं ममेह पितामह ।
न हि तृप्तिमहं यामि पिबन्धर्मामृतं हि ते ॥ १२.१२९.२ ॥

તેથી હે પિતામહ, અહીં મને ફરી કહો. તમારું ધર્મામૃત પીતાં પણ મને તૃપ્તિ થતી નથી.

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
गौतमस्य च संवादं यमस्य च महात्मनः ॥ १२.१२९.३ ॥

અહીં પણ લોકો આ પ્રાચીન ઇતિહાસ કહે છે — ગૌતમ અને મહાત્મા યમનો સંવાદ.

पारियात्रं गिरिं प्राप्य गौतमस्याश्रमो महान् ।
वसते गौतमो यत्र तपसा दग्धकिल्विषः ॥ १२.१२९.४ ॥

પારિયાત્ર પર્વત પર પહોંચતાં ગૌતમનો મહાન આશ્રમ છે; તપથી પાપ બાળી નાખનાર ગૌતમ ત્યાં વસે છે.

पृष्टिं वर्षसहस्राणि सोऽतप्यद्गौतमस्तपः ।
तमुग्रतपसा युक्तं भावितं सुमहामुनिम् ॥ १२.१२९.५ ॥

…હજારો વર્ષો સુધી ગૌતમે તપ કર્યું. ઉગ્ર તપથી યુક્ત, શુદ્ધ થયેલા તે મહામુનિને.

उपयातो नरव्याघ्र लोकपालो यमस्तदा ।
तमपश्यत्सुतपसमृषिं वै गौतमं तदा ॥ १२.१२९.६ ॥

હે નરવ્યાઘ્ર, ત્યારે લોકપાલ યમ ત્યાં આવ્યા. ત્યારે તે અત્યંત તપસ્વી ઋષિ ગૌતમને તેમણે જોયા.

स तं विदित्वा ब्रह्मर्षियेममागतमोजसा ।
प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा उपसृप्तस्तपोधनः ॥ १२.१२९.७ ॥

તેણે તે બ્રહ્મર્ષિને ઓળખ્યા, જેઓ પોતાના તેજથી અહીં આવ્યા હતા. તપોધને હાથ જોડી પ્રણામ કરીને નજીક આવ્યા.

तं धर्मराजो दृष्ट्वैव नमस्कृत्य द्विजोत्तमम् ।
न्यमन्त्रयत धर्मेण क्रियतां किमिति ब्रुवन् ॥ १२.१२९.८ ॥

ધર્મરાજે તેમને જોતાં જ, તે શ્રેષ્ઠ દ્વિજને નમસ્કાર કરીને ધર્મ અનુસાર પૂછ્યું, "શું કરવું?"

मातापितृभ्यामानृण्यं किं कृत्वा समवाप्नुयात् ।
कथं च लोकानाप्नोति पुरुषो दुर्लभाञ्शुभान् ॥ १२.१२९.९ ॥

માતા-પિતાના ઋણમાંથી મુક્ત થવા માટે માણસે શું કરવું? દુર્લભ શુભ લોકો માણસ કેવી રીતે પ્રાપ્ત કરે છે?

तपः शौचवता नित्यं सत्यधर्मरतेन च ।
मातापित्रोरहरहः पूजनं कार्यमञ्जसा ॥ १२.१२९.१० ॥

તપ અને શુચિતા ધરાવનારે, સદા સત્ય અને ધર્મમાં રત રહેનારે માતા-પિતાની દરરોજ યથાવિધિ પૂજા કરવી.

अश्वमेधैश्च यष्टव्यं बहुभिः स्वाप्तदक्षिणैः ।
तेन लोकानवाप्नोति पुरुषोऽद्भुतदर्शनान् ॥ १२.१२९.११ ॥

યોગ્ય દક્ષિણાઓ સાથે અનેક અશ્વમેધ યજ્ઞો પણ કરવા જોઈએ; તેનાથી માણસ અદ્ભુત દર્શનવાળા લોક પ્રાપ્ત કરે છે.