มหาภารตะ · อัธยายะ 12.129

12.129.1

नामृतस्येव पर्याप्तिर्ममास्ति ब्रुवति त्वयि ।
यथाहि स्वात्मवृत्तिस्थस्तथा तृप्तोऽस्मि भारत ॥ १२.१२९.१ ॥

ขณะที่ท่านกล่าวอยู่ ข้าพเจ้าไม่รู้สึกพอใจดุจได้รับน้ำอมฤต แต่ข้าพเจ้าก็อิ่มเอมใจ โอ ภารตะ เหมือนผู้ที่ดำรงอยู่ในธรรมชาติของตนเอง

तस्मात्कथय भूयोऽपि त्वं ममेह पितामह ।
न हि तृप्तिमहं यामि पिबन्धर्मामृतं हि ते ॥ १२.१२९.२ ॥

เหตุฉะนั้น โอ ปิตามหะ ขอท่านจงกล่าวอีกครั้งที่นี่ให้แก่ข้าพเจ้า เพราะข้าพเจ้ายังไม่อิ่มเอมแม้จะดื่มน้ำอมฤตแห่งธรรมจากท่าน

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
गौतमस्य च संवादं यमस्य च महात्मनः ॥ १२.१२९.३ ॥

ที่นี่ผู้คนยังเล่าอิติหาสโบราณนี้ คือบทสนทนาระหว่างเคาตมะกับท่านยมผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่

पारियात्रं गिरिं प्राप्य गौतमस्याश्रमो महान् ।
वसते गौतमो यत्र तपसा दग्धकिल्विषः ॥ १२.१२९.४ ॥

เมื่อถึงภูเขาปาริยาตระ ก็มีอาศรมอันยิ่งใหญ่ของเคาตมะ ซึ่งเคาตมะพำนักอยู่ ผู้ที่บาปถูกเผาผลาญไปด้วยตบะ

पृष्टिं वर्षसहस्राणि सोऽतप्यद्गौतमस्तपः ।
तमुग्रतपसा युक्तं भावितं सुमहामुनिम् ॥ १२.१२९.५ ॥

…เป็นเวลาหลายพันปี เคาตมะได้บำเพ็ญตบะ มหาฤๅษีผู้นั้นประกอบด้วยตบะอันแรงกล้า และบริสุทธิ์แล้ว

उपयातो नरव्याघ्र लोकपालो यमस्तदा ।
तमपश्यत्सुतपसमृषिं वै गौतमं तदा ॥ १२.१२९.६ ॥

โอ ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ในเวลานั้นท่านยมผู้พิทักษ์โลกได้เสด็จมาถึงที่นั่น และในเวลานั้นท่านได้เห็นฤๅษีเคาตมะผู้มีตบะยิ่งใหญ่

स तं विदित्वा ब्रह्मर्षियेममागतमोजसा ।
प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा उपसृप्तस्तपोधनः ॥ १२.१२९.७ ॥

ท่านทราบว่าพระพรหมฤๅษีผู้นั้นได้มาถึงที่นี่ด้วยพลังของตน จึงประนมมือ ก้มกราบลงและเข้าไปใกล้ ผู้มีตบะเป็นสมบัติ

तं धर्मराजो दृष्ट्वैव नमस्कृत्य द्विजोत्तमम् ।
न्यमन्त्रयत धर्मेण क्रियतां किमिति ब्रुवन् ॥ १२.१२९.८ ॥

พระธรรมราชเห็นท่านแล้ว ก็ถวายความเคารพแด่ทวิชผู้ประเสริฐที่สุดทันที และตามธรรมได้กล่าวว่า "จะให้ทำอย่างไรดี"

मातापितृभ्यामानृण्यं किं कृत्वा समवाप्नुयात् ।
कथं च लोकानाप्नोति पुरुषो दुर्लभाञ्शुभान् ॥ १२.१२९.९ ॥

บุรุษจะต้องทำอย่างไรจึงจะพ้นจากหนี้บุญคุณต่อมารดาและบิดาได้โดยสมบูรณ์ และบุรุษจะบรรลุโลกอันประเสริฐหาได้ยากได้อย่างไร

तपः शौचवता नित्यं सत्यधर्मरतेन च ।
मातापित्रोरहरहः पूजनं कार्यमञ्जसा ॥ १२.१२९.१० ॥

ผู้ที่มีตบะและความบริสุทธิ์ และยึดมั่นในความจริงและธรรมอยู่เสมอ จะต้องบูชามารดาและบิดาทุกวัน อย่างถูกต้องและเหมาะสม

अश्वमेधैश्च यष्टव्यं बहुभिः स्वाप्तदक्षिणैः ।
तेन लोकानवाप्नोति पुरुषोऽद्भुतदर्शनान् ॥ १२.१२९.११ ॥

ควรประกอบอัศวเมธยัญหลายครั้ง พร้อมทั้งถวายทักษิณาอันอุดมและเหมาะสม ด้วยการนั้น บุรุษย่อมบรรลุโลกอันน่าอัศจรรย์ในการรับรู้