મહાભારત · અધ્યાય 12.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.13.1
न बाह्यं द्रव्यमुत्सृज्य सिद्धिर्भवति भारत ।
शारीरं द्रव्यमुत्सृज्य सिद्धिर्भवति वा न वा ॥ १२.१३.१ ॥
હે ભારત, બાહ્ય દ્રવ્યનો ત્યાગ કર્યા વિના સિદ્ધિ થતી નથી. શારીરિક દ્રવ્યનો ત્યાગ કરવાથી સિદ્ધિ થાય છે કે નહીં?
12.13.2
बाह्यद्रव्यविमुक्तस्य शारीरेष्वनुगृध्यतः ।
यो धर्मो यत्सुखं वा स्याद्द्विषतां तत्तथाऽस्तु नः ॥ १२.१३.२ ॥
બાહ્ય દ્રવ્યનો ત્યાગ કરીને શારીરિક વસ્તુઓમાં આસક્ત રહેનારને જે ધર્મ કે સુખ હોય, તે અમારા શત્રુઓને હો, અને અમને પણ તેવું જ હો.
12.13.3
शारीरंद्रव्यमुत्सृज्य पृथिवीमनुशासतः ।
यो धर्मो यत्सुखं वा स्यात्सुहृदां तत्तथाऽस्तु नः ॥ १२.१३.३ ॥
શારીરિક દ્રવ્યનો ત્યાગ કરીને પૃથ્વી પર શાસન કરનારને જે ધર્મ કે સુખ હોય, તે અમારા મિત્રોને હો, અને અમને પણ તેવું જ હો.
12.13.4
द्व्यक्षरस्तु भवेन्मृत्युरुयक्षरं ब्रह्म शाश्वतम् ।
ममेति द्व्यक्षरो मृत्युर्न ममेति च शाश्वतम् ॥ १२.१३.४ ॥
'મમ' એ બે અક્ષરનો શબ્દ મૃત્યુ છે; ત્રણ અક્ષરનું 'બ્રહ્મ' શાશ્વત છે. 'મમ' એ બે અક્ષરનું મૃત્યુ છે; 'ન મમ' એ જ શાશ્વત છે.
12.13.5
ब्रह्ममृत्यू ततो राजन्नात्मन्येव समाश्रितौ ।
अदृश्यमानौ भूतानि योजयेतामसंशयम् ॥ १२.१३.५ ॥
હે રાજન, ત્યારે બ્રહ્મ અને મૃત્યુ બંને આત્મામાં જ આશ્રય પામેલા છે. અદૃશ્ય રહીને તેઓ નિઃસંદેહ પ્રાણીઓને જોડે છે.
12.13.6
अविनाशोऽस्य सत्वस्य नियतो यदि भारत ।
हित्वा शरीरं भूतानां न हिंसा प्रतिपत्स्यते ॥ १२.१३.६ ॥
હે ભારત, આ જીવનું અવિનાશીપણું નિશ્ચિત હોય, તો શરીરનો ત્યાગ કરીને પ્રાણીઓની હિંસા થશે નહીં.
12.13.7
अथापि च सहोत्पत्तिः सत्वस्य प्रलयस्तथा ।
नष्टे शरीरे नष्टः स्याद्वृथा च स्यात्क्रियापथः ॥ १२.१३.७ ॥
જો જીવ શરીર સાથે જ ઉત્પન્ન થાય અને શરીર સાથે જ લય પામે, તો શરીર નષ્ટ થતાં જીવ પણ નષ્ટ થાય, અને કર્મમાર્ગ વ્યર્થ થાય.
12.13.8
तस्मादेकान्तमुत्सृज्य पूर्वैः पूर्वतरैश्च यः ।
पन्था निषेवितः सद्भिः स निषेव्यो विजानता ॥ १२.१३.८ ॥
તેથી પૂર્વજો અને તેમના પહેલાંના સત્પુરુષોએ જે માર્ગ અનુસર્યો, તે જ જ્ઞાની માણસે સંપૂર્ણપણે અનુસરવો.
12.13.9
स्वायंभुवेन मनुना तथाऽन्यैश्तक्रवर्तिभिः ।
यद्ययं ह्यधमः पन्थाः कस्मात्तैस्तैर्निषेवितः ॥ १२.१३.९ ॥
જો આ માર્ગ હલકો હતો, તો સ્વાયંભુવ મનુ અને બીજા ચક્રવર્તીઓએ તેને કેમ અનુસર્યો?
12.13.10
कृतत्रेतादियुक्तानि गुणवन्ति च भारत ।
युगानि बहुशस्तैश्च भुक्तेयमवनी नृप ॥ १२.१३.१० ॥
હે ભરતવંશી, કૃત, ત્રેતા વગેરે ગુણવાન યુગોમાં તેમણે આ પૃથ્વીનો અનેકવાર ઉપભોગ કર્યો છે, હે રાજન.
12.13.11
लब्ध्वाऽपि पृथिवीं कृत्स्नां सहस्थावरजङ्गमाम् ।
न भुङ्क्ते यो नृपः सम्यक्किंफलं तस्य जीविते ॥ १२.१३.११ ॥
ચર-અચર પ્રાણીઓ સહિત આખી પૃથ્વી મેળવીને પણ જે રાજા તેનો યોગ્ય ઉપભોગ કરતો નથી, તેના જીવનનું ફળ શું?
12.13.12
अथवा वसतो राजन्वने वन्येन जीवतः ।
द्रव्येषु यस्य ममता मृत्योरास्ये स वर्तते ॥ १२.१३.१२ ॥
અથવા રાજન, જે વનમાં રહીને વનના ફળમૂળથી જીવે છે, પણ જેની વસ્તુઓ પર મમતા છે, તે મૃત્યુના મુખમાં જ રહે છે.
12.13.13
बाह्यान्तराणां भूतानां स्वभावं पश्य भारत ।
ये तु पश्यन्ति तद्भूतं मुच्यन्ते ते महाभयात् ॥ १२.१३.१३ ॥
હે ભારત, બાહ્ય અને આંતરિક ભૂતોનો સ્વભાવ જુઓ. જેઓ તે સત્ય જુએ છે, તેઓ મહાભયથી મુક્ત થાય છે.
12.13.14
भवान्पिता भवान्माता भवान्भ्राता भवान्गुरुः ।
दुःखप्रलापानार्तस्य तन्मे त्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ १२.१३.१४ ॥
આપ મારા પિતા છો, આપ મારી માતા છો, આપ મારા ભાઈ છો, આપ મારા ગુરુ છો. દુઃખમાં વિલાપ કરતા પીડિત એવા મને, મારા તે (વચનો) માટે આપે ક્ષમા કરવા યોગ્ય છો.
12.13.15
तथ्यं वा यदि वाऽतथ्यं यन्मयैतत्प्रभाषितम् ।
तद्विद्वि पृथिवीपाल भक्त्या भरतसत्तम ॥ १२.१३.१५ ॥
મેં જે કહ્યું તે સત્ય હો કે અસત્ય, હે પૃથ્વીપાલ, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તે ભક્તિભાવથી જાણો.