ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.13.1
न बाह्यं द्रव्यमुत्सृज्य सिद्धिर्भवति भारत ।
शारीरं द्रव्यमुत्सृज्य सिद्धिर्भवति वा न वा ॥ १२.१३.१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਬਾਹਰੀ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗੇ ਬਿਨਾਂ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸਰੀਰਕ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?
12.13.2
बाह्यद्रव्यविमुक्तस्य शारीरेष्वनुगृध्यतः ।
यो धर्मो यत्सुखं वा स्याद्द्विषतां तत्तथाऽस्तु नः ॥ १२.१३.२ ॥
ਬਾਹਰੀ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸਰੀਰਕ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲਸਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਂ ਸੁਖ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ।
12.13.3
शारीरंद्रव्यमुत्सृज्य पृथिवीमनुशासतः ।
यो धर्मो यत्सुखं वा स्यात्सुहृदां तत्तथाऽस्तु नः ॥ १२.१३.३ ॥
ਸਰੀਰਕ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਂ ਸੁਖ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ।
12.13.4
द्व्यक्षरस्तु भवेन्मृत्युरुयक्षरं ब्रह्म शाश्वतम् ।
ममेति द्व्यक्षरो मृत्युर्न ममेति च शाश्वतम् ॥ १२.१३.४ ॥
'ਮਮ' ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੌਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ 'ਬ੍ਰਹਮ' ਸਦੀਵੀ ਹੈ। 'ਮਮ' ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੀ ਮੌਤ ਹੈ; 'ਨ ਮਮ' ਸਦੀਵੀ ਹੈ।
12.13.5
ब्रह्ममृत्यू ततो राजन्नात्मन्येव समाश्रितौ ।
अदृश्यमानौ भूतानि योजयेतामसंशयम् ॥ १२.१३.५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੋਵੇਂ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।
12.13.6
अविनाशोऽस्य सत्वस्य नियतो यदि भारत ।
हित्वा शरीरं भूतानां न हिंसा प्रतिपत्स्यते ॥ १२.१३.६ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜੇ ਇਸ ਜੀਵ ਦੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ਤਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
12.13.7
अथापि च सहोत्पत्तिः सत्वस्य प्रलयस्तथा ।
नष्टे शरीरे नष्टः स्याद्वृथा च स्यात्क्रियापथः ॥ १२.१३.७ ॥
ਜੇ ਜੀਵ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਹੀ ਜਨਮਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਹੀ ਲੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੇ ਜੀਵ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਮਾਰਗ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
12.13.8
तस्मादेकान्तमुत्सृज्य पूर्वैः पूर्वतरैश्च यः ।
पन्था निषेवितः सद्भिः स निषेव्यो विजानता ॥ १२.१३.८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਪੁਰਖਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਨੇ ਜੋ ਮਾਰਗ ਅਪਣਾਇਆ, ਉਹੀ ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.13.9
स्वायंभुवेन मनुना तथाऽन्यैश्तक्रवर्तिभिः ।
यद्ययं ह्यधमः पन्थाः कस्मात्तैस्तैर्निषेवितः ॥ १२.१३.९ ॥
ਜੇ ਇਹ ਮਾਰਗ ਨੀਵਾਂ ਸੀ, ਤਾਂ ਸਵਾਇੰਭੁਵ ਮਨੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੱਕਰਵਰਤੀਆਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਕਿਉਂ ਅਪਣਾਇਆ?
12.13.10
कृतत्रेतादियुक्तानि गुणवन्ति च भारत ।
युगानि बहुशस्तैश्च भुक्तेयमवनी नृप ॥ १२.१३.१० ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਆਦਿ ਗੁਣਵਾਨ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਭੋਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
12.13.11
लब्ध्वाऽपि पृथिवीं कृत्स्नां सहस्थावरजङ्गमाम् ।
न भुङ्क्ते यो नृपः सम्यक्किंफलं तस्य जीविते ॥ १२.१३.११ ॥
ਚਰ-ਅਚਰ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵੀ ਜੋ ਰਾਜਾ ਉਸਦਾ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੀ ਫਲ?
12.13.12
अथवा वसतो राजन्वने वन्येन जीवतः ।
द्रव्येषु यस्य ममता मृत्योरास्ये स वर्तते ॥ १२.१३.१२ ॥
ਜਾਂ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ ਜੰਗਲੀ ਫਲਾਂ-ਮੂਲਾਂ ਨਾਲ ਜੀਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਸਦੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਮਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
12.13.13
बाह्यान्तराणां भूतानां स्वभावं पश्य भारत ।
ये तु पश्यन्ति तद्भूतं मुच्यन्ते ते महाभयात् ॥ १२.१३.१३ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਵੇਖ। ਜੋ ਉਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਭੈ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
12.13.14
भवान्पिता भवान्माता भवान्भ्राता भवान्गुरुः ।
दुःखप्रलापानार्तस्य तन्मे त्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ १२.१३.१४ ॥
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਹੋ। ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦੇ ਪੀੜਤ ਮੈਨੂੰ, ਮੇਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ (ਬੋਲਾਂ) ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਮਾਫ਼ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋ।
12.13.15
तथ्यं वा यदि वाऽतथ्यं यन्मयैतत्प्रभाषितम् ।
तद्विद्वि पृथिवीपाल भक्त्या भरतसत्तम ॥ १२.१३.१५ ॥
ਮੈਂ ਜੋ ਆਖਿਆ ਉਹ ਸੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਝੂਠ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀਪਾਲ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜਾਣੋ।