महाभारत · अध्याय 12.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.13.1
न बाह्यं द्रव्यमुत्सृज्य सिद्धिर्भवति भारत ।
शारीरं द्रव्यमुत्सृज्य सिद्धिर्भवति वा न वा ॥ १२.१३.१ ॥
हे भारता, बाह्य द्रव्याचा त्याग केल्याशिवाय सिद्धी होत नाही. शारीरिक द्रव्याचा त्याग केल्यास सिद्धी होते की नाही?
12.13.2
बाह्यद्रव्यविमुक्तस्य शारीरेष्वनुगृध्यतः ।
यो धर्मो यत्सुखं वा स्याद्द्विषतां तत्तथाऽस्तु नः ॥ १२.१३.२ ॥
बाह्य द्रव्याचा त्याग करून शारीरिक गोष्टींत आसक्त असलेल्याला जो धर्म किंवा सुख असेल, तो आमच्या शत्रूंना होवो, तसाच आम्हालाही होवो.
12.13.3
शारीरंद्रव्यमुत्सृज्य पृथिवीमनुशासतः ।
यो धर्मो यत्सुखं वा स्यात्सुहृदां तत्तथाऽस्तु नः ॥ १२.१३.३ ॥
शारीरिक द्रव्याचा त्याग करून पृथ्वीवर राज्य करणाऱ्याला जो धर्म किंवा सुख असेल, तो आमच्या सुहृदांना होवो, तसाच आम्हालाही होवो.
12.13.4
द्व्यक्षरस्तु भवेन्मृत्युरुयक्षरं ब्रह्म शाश्वतम् ।
ममेति द्व्यक्षरो मृत्युर्न ममेति च शाश्वतम् ॥ १२.१३.४ ॥
'मम' हा दोन अक्षरी शब्द मृत्यू आहे; तीन अक्षरी 'ब्रह्म' शाश्वत आहे. 'मम' हा दोन अक्षरी मृत्यू आहे; 'न मम' हेच शाश्वत आहे.
12.13.5
ब्रह्ममृत्यू ततो राजन्नात्मन्येव समाश्रितौ ।
अदृश्यमानौ भूतानि योजयेतामसंशयम् ॥ १२.१३.५ ॥
हे राजा, तेव्हा ब्रह्म आणि मृत्यू हे दोघेही आत्म्यातच आश्रयाला आहेत. अदृश्य राहून ते निःसंशय प्राण्यांना जोडतात.
12.13.6
अविनाशोऽस्य सत्वस्य नियतो यदि भारत ।
हित्वा शरीरं भूतानां न हिंसा प्रतिपत्स्यते ॥ १२.१३.६ ॥
हे भारता, या प्राण्याचे अविनाशित्व निश्चित असेल, तर शरीराचा त्याग करून प्राण्यांची हिंसा घडणार नाही.
12.13.7
अथापि च सहोत्पत्तिः सत्वस्य प्रलयस्तथा ।
नष्टे शरीरे नष्टः स्याद्वृथा च स्यात्क्रियापथः ॥ १२.१३.७ ॥
शरीरासोबत जीव उत्पन्न होतो आणि शरीरासोबतच त्याचा लय होतो, तर शरीर नष्ट झाल्यावर जीवही नष्ट होईल आणि कर्माचा मार्ग व्यर्थ ठरेल.
12.13.8
तस्मादेकान्तमुत्सृज्य पूर्वैः पूर्वतरैश्च यः ।
पन्था निषेवितः सद्भिः स निषेव्यो विजानता ॥ १२.१३.८ ॥
म्हणून पूर्वज आणि त्यांच्याही पूर्वीचे सत्पुरुष ज्या मार्गाने चालले, तोच मार्ग ज्ञानी माणसाने पूर्णपणे स्वीकारावा.
12.13.9
स्वायंभुवेन मनुना तथाऽन्यैश्तक्रवर्तिभिः ।
यद्ययं ह्यधमः पन्थाः कस्मात्तैस्तैर्निषेवितः ॥ १२.१३.९ ॥
हा मार्ग जर निकृष्ट होता, तर स्वायंभुव मनू आणि इतर चक्रवर्ती सम्राटांनी तो का अनुसरला?
12.13.10
कृतत्रेतादियुक्तानि गुणवन्ति च भारत ।
युगानि बहुशस्तैश्च भुक्तेयमवनी नृप ॥ १२.१३.१० ॥
हे भरतवंशज, कृत, त्रेता इत्यादी गुणसंपन्न युगांत त्यांनी ही पृथ्वी अनेकदा उपभोगली आहे, हे नृपा.
12.13.11
लब्ध्वाऽपि पृथिवीं कृत्स्नां सहस्थावरजङ्गमाम् ।
न भुङ्क्ते यो नृपः सम्यक्किंफलं तस्य जीविते ॥ १२.१३.११ ॥
चरअचर प्राण्यांसह संपूर्ण पृथ्वी मिळूनही जो राजा तिचा योग्य उपभोग घेत नाही, त्याच्या जीवनाला काय फळ?
12.13.12
अथवा वसतो राजन्वने वन्येन जीवतः ।
द्रव्येषु यस्य ममता मृत्योरास्ये स वर्तते ॥ १२.१३.१२ ॥
किंवा, हे राजा, जो रानात राहून रानातील अन्नावर जगतो, पण ज्याची वस्तूंवर ममता आहे, तो मृत्यूच्या तोंडातच राहतो.
12.13.13
बाह्यान्तराणां भूतानां स्वभावं पश्य भारत ।
ये तु पश्यन्ति तद्भूतं मुच्यन्ते ते महाभयात् ॥ १२.१३.१३ ॥
हे भारता, बाह्य आणि अंतर्गत भूतांचा स्वभाव पाहा. जे ते सत्य पाहतात, ते महान भयापासून मुक्त होतात.
12.13.14
भवान्पिता भवान्माता भवान्भ्राता भवान्गुरुः ।
दुःखप्रलापानार्तस्य तन्मे त्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ १२.१३.१४ ॥
आपण माझे पिता, आपण माझी माता, आपण माझे बंधू, आपण माझे गुरु आहात. दुःखाने विलाप करणाऱ्या, पीडित अशा मला, माझ्या त्या (बोलण्याबद्दल) आपण क्षमा करावी.
12.13.15
तथ्यं वा यदि वाऽतथ्यं यन्मयैतत्प्रभाषितम् ।
तद्विद्वि पृथिवीपाल भक्त्या भरतसत्तम ॥ १२.१३.१५ ॥
मी जे बोललो ते सत्य असो वा असत्य, हे पृथ्वीपाला, हे भरतश्रेष्ठा, ते भक्तीने जाणा.