ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.133
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.133.1
स्वराष्ट्रात्परराष्ट्राच्च कोशं संजनयेन्नृपः ।
कोशाद्धि धर्मः कौन्तेय राज्यमूलं प्रवर्तते ॥ १२.१३३.१ ॥
ରାଜା ନିଜ ରାଷ୍ଟ୍ରରୁ ଏବଂ ପରରାଷ୍ଟ୍ରରୁ ମଧ୍ୟ କୋଷ ସଂଗ୍ରହ କରିବେ। ହେ କୌନ୍ତେୟ, କୋଷରୁ ହିଁ ଧର୍ମ ପ୍ରବର୍ତ୍ତେ; ତାହା ରାଜ୍ୟର ମୂଳ।
12.133.2
तस्मात्संजनयेत्कोशं सत्कृत्य परिपालयेत् ।
परिपाल्यानुगृह्णीयादेव धर्मः सनातनः ॥ १२.१३३.२ ॥
ତେଣୁ କୋଷ ସଂଗ୍ରହ କରିବ, ସମ୍ମାନ ସହ ତାହାର ରକ୍ଷା କରିବ; ରକ୍ଷା କରି ତାହାଦ୍ୱାରା ଅନୁଗ୍ରହ କରିବ। ଏହା ସନାତନ ଧର୍ମ।
12.133.3
स कोशः शुद्धभावेन न नृशंसेन जायते ।
मध्यमं पदमास्थाय कोशसंग्रहणं चरेत् ॥ १२.१३३.३ ॥
ସେ କୋଷ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ମିଳେ, ନିଷ୍ଠୁରତାରେ ନୁହେଁ। ମଧ୍ୟମ ପଥ ଅବଲମ୍ବନ କରି କୋଷ ସଂଗ୍ରହ କରିବ।
12.133.4
अबलस्य कुतः कोशो ह्यकोशस्य कुतो बलम् ।
अबलस्य कुतो राज्यमराज्ये श्रीर्भवेत्कुतः ॥ १२.१३३.४ ॥
ଦୁର୍ବଳର କୋଷ କେଉଁଠୁ? କୋଷହୀନର ବଳ କେଉଁଠୁ? ଦୁର୍ବଳର ରାଜ୍ୟ କେଉଁଠୁ; ରାଜ୍ୟହୀନର ଶ୍ରୀ କେଉଁଠୁ ହେବ?
12.133.5
उच्चैर्वृत्तेः श्रियो हानिर्यथैव मरणं तथा ।
तस्मात्कोशं बलं मित्रमथ राजा विवर्धयेत् ॥ १२.१३३.५ ॥
ଉଚ୍ଚ ଆଚରଣକାରୀଙ୍କ ଶ୍ରୀ ହ୍ରାସ ମୃତ୍ୟୁ ପରି। ତେଣୁ ରାଜା କୋଷ, ବଳ ଓ ମିତ୍ର ବୃଦ୍ଧି କରିବ।
12.133.6
हीनकोशं हि राजानमवमन्यन्ति शत्रवः ।
न चास्याल्पे तुष्यन्ति कर्मणाऽप्युत्सहन्ति च ॥ १२.१३३.६ ॥
କୋଷହୀନ ରାଜାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁମାନେ ଅବମାନନା କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ସାମାନ୍ୟ କର୍ମରେ ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ବରଂ ସାହସ କରି ଆଗକୁ ଆସନ୍ତି।
12.133.7
श्रियो हि कारणाद्राजा सत्क्रियां लभते पराम् ।
साऽस्य गूहति पापानि वासो गुह्यमिव स्त्रियाः ॥ १२.१३३.७ ॥
ରାଜା ଧନ ପାଇଁ ହିଁ ଉଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି। ସେହି ଧନ ତାଙ୍କ ଦୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ଆବୃତ କରେ, ଯେପରି ସ୍ତ୍ରୀର ଗୁପ୍ତ ବସ୍ତ୍ର ତାଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ଅଙ୍ଗକୁ ଆବୃତ କରେ।
12.133.8
ऋद्धिमस्यानुतप्यन्ते पुरा विप्रकृता नराः ।
सालावृका इवाजस्नं जिघांसूनेव विन्दति।
ईदृशस्य कुतो राज्यं सुखं भरतसत्तम ॥ १२.१३३.८ ॥
ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁମାନେ ଅପମାନିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ପରେ ଅନୁତାପ କରନ୍ତି। ସାଲବୃକ୍ଷ ଓ ନେକଡ଼ିଆ ପରି ସେ ସର୍ବଦା ହତ୍ୟା ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ହିଁ ପାଆନ୍ତି। ଏପରି ଲୋକଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଓ ସୁଖ କେଉଁଠାରୁ ମିଳିବ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ?
12.133.9
उद्यच्छेदेव न ग्लायेदुद्यमो ह्येव पौरुषम् ।
अप्यपर्वणि भज्येत न नमेतेह कस्यचित् ॥ १२.१३३.९ ॥
ମଣିଷ ଉଦ୍ୟମ କରିବା ଉଚିତ, କ୍ଳାନ୍ତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଉଦ୍ୟମ ହିଁ ପୌରୁଷ। ଗଣ୍ଠି ନଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ ମଧ୍ୟ, ଏଠାରେ କାହା ଆଗରେ ନଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
12.133.10
अप्यरण्यं समाश्रित्य चरेन्मृगगणैः सह ।
न त्वेवोद्रिक्तमर्यादैर्दस्युभिः सहितश्चरेत् ॥ १२.१३३.१० ॥
ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ମଣିଷ ଅରଣ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ କରି ହରିଣ ଦଳ ସହ ରହିପାରେ; କିନ୍ତୁ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଲଙ୍ଘନକାରୀ ଡକାୟତମାନଙ୍କ ସହ କେବେ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
12.133.11
दस्यूनां सुलभा सेना रौद्रकर्मसु भारत ।
एकान्ततो ह्यमर्यादात्सर्वोऽप्युद्विजते जनः ॥ १२.१३३.११ ॥
ହେ ଭାରତ, କ୍ରୂର କର୍ମ କରୁଥିବା ଡକାୟତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେନା ସହଜରେ ମିଳେ। ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ମର୍ଯ୍ୟାଦାହୀନତା ଯୋଗୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ସେମାନଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି।
12.133.12
दस्यवोऽप्यभिशङ्कन्ते निरनुक्रोशकारिणः ॥ १२.१३३.१२ ॥
ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଡକାୟତମାନେ ମଧ୍ୟ (ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା) ସନ୍ଦେହ ଓ ଭୟରେ ରହନ୍ତି।
12.133.13
स्थापयेदेव मर्यादां जनचित्तप्रसादिनीम् ।
अल्पाप्यर्थेषु मर्यादा लोके भवति पूजिता ॥ १२.१३३.१३ ॥
ଲୋକମାନଙ୍କ ମନକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିବା ମର୍ଯ୍ୟାଦା ମଣିଷ ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଧନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିଷୟରେ ଛୋଟ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ମଧ୍ୟ ଜଗତରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
12.133.14
नायं लोकोऽस्ति न पर इति व्यवसितो जनः ।
नालं गन्तुमिहाश्वासं नास्तिक्यभयशङ्कितैः ॥ १२.१३३.१४ ॥
'ଏହି ଲୋକ ଅଛି, ପରଲୋକ ନାହିଁ' ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କରିଥିବା ମଣିଷ, ନାସ୍ତିକତାର ଭୟ ଓ ସନ୍ଦେହରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଏଠାରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ପାଇବାକୁ ସମର୍ଥ ହୁଏ ନାହିଁ।
12.133.15
यथा सद्भिः परादानमहिंसा दस्युभिस्तथा ।
अनुरज्यन्ति भूतानि समर्यादेषु दस्युषु ॥ १२.१३३.१५ ॥
ସଜ୍ଜନମାନେ ଅନ୍ୟର ଧନ ନେଇ ନ ଥାଆନ୍ତି ଓ ଅହିଂସା ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେହିପରି ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅନୁରାଗୀ ହୁଅନ୍ତି।
12.133.16
अयुध्यमानस्यादानं दारामर्शः कृतघ्नता ।
ब्रह्मवित्तस्य चादानं निःशेषकरणं तथा ॥ १२.१३३.१६ ॥
ଯୁଦ୍ଧ ନକରୁଥିବା ଲୋକର ଧନ ନେବା, ସ୍ତ୍ରୀର ଅପମାନ, କୃତଘ୍ନତା, ବ୍ରାହ୍ମଣର ଧନ ନେବା, ଏବଂ ସବୁକିଛି ନିଃଶେଷ କରିଦେବା — ଏସବୁ ସେହିପରି।
12.133.17
स्त्रिया मोषः पथिस्थानं साधुष्वेव विगर्हितम् ।
सदोष एव भवति दस्युरेतानि वर्जयेत् ॥ १२.१३३.१७ ॥
ସ୍ତ୍ରୀ ଅପହରଣ ଓ ରାସ୍ତାରେ ଲୁଚି ରହିବା — ଏସବୁ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦିତ। ଦସ୍ୟୁ ସର୍ବଦା ଦୋଷୀ; ଏସବୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।
12.133.18
अभिसंदधते ये च विनाशायास्य भारत ।
सशेषमेवोपलभ्य कुर्वन्तीति विनिश्चयः ॥ १२.१३३.१८ ॥
ହେ ଭାରତ, ଯେଉଁମାନେ ଏହାର ବିନାଶ ପାଇଁ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର କରନ୍ତି ଓ ଯେଉଁମାନେ କିଛି ବାକି ଥିବାବେଳେ ପାଇ (ଲୁଟନ୍ତି) — ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ।
12.133.19
तस्मात्सशेषं कर्तव्यं स्वाधीनमपि दस्युभिः ।
न बलस्थोऽहमस्मीति नृशंसानि समाचरेत् ॥ १२.१३३.१९ ॥
ଅତଏବ ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଶେଷ ରଖି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। 'ମୁଁ ବଳରେ ଅଛି' ଭାବି କ୍ରୂର କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
12.133.20
सशेषकारिणस्तत्र शेषं पश्यन्ति सर्वशः ।
निःशेषकारिणो नित्यं निःशेषकरणाद्भयम् ॥ १२.१३३.२० ॥
ଶେଷ ରଖି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସେଠାରେ ସର୍ବତ୍ର ଶେଷ ଦେଖନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସଦା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶରୁ ଭୟ ରହେ।