મહાભારત · અધ્યાય 12.134
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.134.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
अत्र कामन्दवचनं कीर्तयन्ति पुराविदः।
प्रत्यक्षावेव धर्मार्थौ क्षत्रियस्य विजानतः ॥ १२.१३४.१ ॥
અહીં પણ આ પ્રાચીન ઇતિહાસનું ઉદાહરણ આપે છે. અહીં પુરાણજ્ઞો કામંદકનું વચન કીર્તન કરે છે: જાણનાર ક્ષત્રિય માટે ધર્મ અને અર્થ પ્રત્યક્ષ છે.
12.134.2
तौ तु न व्यवधातव्यौ परोक्षा धर्मयातना ।
अधर्मो धर्म इत्येतद्यथा वृक्षफलं तथा ॥ १२.१३४.२ ॥
પરંતુ તે બંનેને અલગ ન પાડવા; ધર્મની યાતના અદૃશ્ય છે. અધર્મ અને ધર્મ વૃક્ષના ફળની જેમ (ફળ આપે છે).
12.134.3
धर्माधर्मफले जातु ददर्शेह न कश्चन ।
वुभूषेद्बलमेवैतत्सर्वं बलवतो वशे ॥ १२.१३४.३ ॥
ધર્મ અને અધર્મનાં ફળ અહીં કોઈએ ક્યારેય જોયાં નથી. તેથી બળની જ ઇચ્છા કરવી; આ બધું બળવાનના વશમાં છે.
12.134.4
श्रियं बलममात्यांश्च बलवानिह विन्दति ।
यो ह्यनाढ्यः स पतितस्तदुच्छिष्टं यदल्पकम् ॥ १२.१३४.४ ॥
અહીં બળવાન જ શ્રી, બળ અને અમાત્યોને પામે છે. જે નિર્ધન છે તે પતિત છે; થોડું જે છે તે (બળવાનનું) ઉચ્છિષ્ટ છે.
12.134.5
बह्वपथ्ये बलवति न किंचित्क्रियते भयात् ।
उभौ सत्याधिकारौ तौ त्रायेते महतो भयात् ॥ १२.१३४.५ ॥
બળવાન ઘણાં અહિતકારી કાર્યો કરે તોપણ ભયથી કોઈ કંઈ કરતું નથી. સત્યના અધિકારી એવાં આ બંને મહાભયથી રક્ષે છે.
12.134.6
अति धर्माद्बलं मन्ये बलाद्धर्मः प्रवर्तते ।
बले प्रतिष्ठितो धर्मो धरण्यामिव जंगमः ॥ १२.१३४.६ ॥
મને લાગે છે કે બળ ધર્મથી પણ ચડિયાતું છે, કારણ કે બળથી જ ધર્મ પ્રવર્તે છે. બળમાં સ્થાપિત ધર્મ પૃથ્વી પર ચાલતા જીવ જેવો છે.
12.134.7
धूमो वायोरिव वशे बलं धर्मोऽनुवर्तते ।
अनीश्वरो बलं धर्मो द्रुमं वल्लीव संश्रिता ॥ १२.१३४.७ ॥
ધુમાડો પવનના વશમાં ચાલે તેમ ધર્મ બળના વશમાં અનુસરે છે. સ્વામી વિનાનાં બળ અને ધર્મ વૃક્ષને વળગેલી વેલની જેમ આશ્રિત રહે છે.
12.134.8
वशे बलवतां धर्मः सुखं भोगवतामिव ।
नास्त्यसाध्यं बलवतां सर्वं बलवता जितम् ॥ १२.१३४.८ ॥
સુખ ભોગવનારાઓના વશમાં રહે તેમ ધર્મ બળવાનોના વશમાં રહે છે. બળવાનો માટે કંઈ અશક્ય નથી; સર્વ કંઈ બળવાને જીતેલું છે.
12.134.9
दुराचारः क्षीणबलः परिमाणं न गच्छति ।
अथ तस्मादुद्विजते सर्वो लोको वृकादिव ॥ १२.१३४.९ ॥
દુરાચારી, ક્ષીણ બળવાળો માણસ પોતાની મર્યાદા જાણતો નથી. તેથી સર્વ લોક વરુને જોઈને ડરે તેમ તેનાથી ભયભીત થાય છે.
12.134.10
अपध्वस्तो ह्यवमतो दुःखं जीवति जीवितम् ।
जीवितं यदधिक्षिप्तं यथैव मरणं तथा ॥ १२.१३४.१० ॥
અપમાનિત અને તિરસ્કૃત માણસ દુઃખમાં જીવે છે. જે જીવન નિંદાયેલું હોય તે મરણ સમાન જ છે.
12.134.11
यदेवमाहुः पापेन चारित्रेण विवक्षितम् ।
सुभृशं तप्यते तेन वाक्शल्येन परिक्षतः ॥ १२.१३४.११ ॥
પાપી આચરણ વિશે આ રીતે વાત થાય ત્યારે, વાણીના બાણથી ઘાયલ માણસ અત્યંત સંતાપ પામે છે.
12.134.12
अत्रैतदाहुराचार्याः पापस्य परिमोक्षणे ।
त्रयीं विद्यामुपासीत तथोपासीत वै द्विजान् ॥ १२.१३४.१२ ॥
આ વિષયમાં આચાર્યો પાપમાંથી મુક્તિ માટે કહે છે: ત્રયી વિદ્યાની ઉપાસના કરવી, અને દ્વિજોની સેવા પણ કરવી.
12.134.13
प्रसादयेन्मधुरया वाचा चाप्यथ कर्मणा ।
महामनाश्चैव भवेद्विवहेच्च महाकुले ॥ १२.१३४.१३ ॥
મધુર વાણી અને કર્મથી (બીજાઓને) પ્રસન્ન કરવા; મહામનસ્વી થવું અને મહાન કુળમાં વિવાહ કરવો.
12.134.14
इत्यस्तीति वदेदेव परेषां कीर्तयेद्गुणान् ।
जपेदुदकशीलः स्यात्पेशलो नातिजल्पकः ॥ १२.१३४.१४ ॥
'છે' એમ જ કહેવું; બીજાઓના ગુણોનું કીર્તન કરવું; જપ કરવો; સ્નાનશીલ થવું; સૌમ્ય રહેવું, અતિ બોલકણા ન થવું.
12.134.15
ब्रह्म क्षत्रं संप्रविशेद्बहु कृत्वा सुदुष्करम् ।
उच्यमानो हि लोकेन बहु तत्तदचिन्तयन् ॥ १२.१३४.१५ ॥
અત્યંત કઠિન કર્મો કરીને બ્રાહ્મણ કે ક્ષત્રિય વર્ણમાં પ્રવેશ કરવો; લોકો તેના વિશે ગમે તેટલું કહે તો પણ તેની ચિંતા ન કરવી.
12.134.16
उपप्राप्यैवमाचारं क्षिप्रं बहुमतो भवेत् ।
सुखं च वित्तं भुञ्जीत वृत्तेनैकेन गोपयेत् ॥ १२.१३४.१६ ॥
આવું આચરણ અપનાવીને તે જલદી આદરણીય બને; સુખ અને ધન ભોગવે; પરંતુ એક જ આચરણથી (પોતાનું સાચું સ્વરૂપ) છુપાવી રાખે.
12.134.17
अपि तेभ्यो मृगान्हत्वा नयेच्च सततं वने ।
यस्मिन्न प्रतिगृह्णन्ति दस्युभोजनशङ्कया।
लोके च लभते पूजां परत्रेह महत्फलम् ॥ १२.१३४.१७ ॥
તેમની પાસેથી પણ હરણોને મારીને વનમાં સતત લઈ જવા; ચોરોના ભોજનની શંકાને કારણે લોકો જે ગ્રહણ ન કરે તે ગ્રહણ કરવું. આ લોકમાં તેને સન્માન મળે છે; પરલોકમાં અને અહીં તેને મહાન ફળ મળે છે.