ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.134
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.134.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
अत्र कामन्दवचनं कीर्तयन्ति पुराविदः।
प्रत्यक्षावेव धर्मार्थौ क्षत्रियस्य विजानतः ॥ १२.१३४.१ ॥
ਏਥੇ ਵੀ ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਥੇ ਪੁਰਾਣਵੇਤਾ ਕਾਮੰਦਕ ਦਾ ਬਚਨ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਖੱਤਰੀ ਲਈ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹਨ।
12.134.2
तौ तु न व्यवधातव्यौ परोक्षा धर्मयातना ।
अधर्मो धर्म इत्येतद्यथा वृक्षफलं तथा ॥ १२.१३४.२ ॥
ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਧਰਮ ਦੀ ਯਾਤਨਾ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੈ। ਅਧਰਮ ਅਤੇ ਧਰਮ ਰੁੱਖ ਦੇ ਫਲ ਵਾਂਗ (ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ)।
12.134.3
धर्माधर्मफले जातु ददर्शेह न कश्चन ।
वुभूषेद्बलमेवैतत्सर्वं बलवतो वशे ॥ १२.१३४.३ ॥
ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਫਲ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ। ਇਸ ਲਈ ਬਲ ਦੀ ਹੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਬਲਵਾਨ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੈ।
12.134.4
श्रियं बलममात्यांश्च बलवानिह विन्दति ।
यो ह्यनाढ्यः स पतितस्तदुच्छिष्टं यदल्पकम् ॥ १२.१३४.४ ॥
ਇੱਥੇ ਬਲਵਾਨ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀ, ਬਲ ਅਤੇ ਅਮਾਤਯਾਂ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਨਿਰਧਨ ਹੈ ਉਹ ਪਤਿਤ ਹੈ; ਜੋ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈ ਉਹ (ਬਲਵਾਨ ਦਾ) ਜੂਠਾ ਹੈ।
12.134.5
बह्वपथ्ये बलवति न किंचित्क्रियते भयात् ।
उभौ सत्याधिकारौ तौ त्रायेते महतो भयात् ॥ १२.१३४.५ ॥
ਬਲਵਾਨ ਬਹੁਤ ਅਹਿਤਕਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰੇ ਤਾਂ ਵੀ ਡਰ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਸੱਚ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।
12.134.6
अति धर्माद्बलं मन्ये बलाद्धर्मः प्रवर्तते ।
बले प्रतिष्ठितो धर्मो धरण्यामिव जंगमः ॥ १२.१३४.६ ॥
ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਬਲ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਲ ਤੋਂ ਹੀ ਧਰਮ ਪ੍ਰਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਬਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਧਰਮ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੇ ਜੀਵ ਵਰਗਾ ਹੈ।
12.134.7
धूमो वायोरिव वशे बलं धर्मोऽनुवर्तते ।
अनीश्वरो बलं धर्मो द्रुमं वल्लीव संश्रिता ॥ १२.१३४.७ ॥
ਧੂੰਆਂ ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਧਰਮ ਬਲ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਬਲ ਅਤੇ ਧਰਮ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਲਿਪਟੀ ਵੇਲ ਵਾਂਗ ਟਿਕਦੇ ਹਨ।
12.134.8
वशे बलवतां धर्मः सुखं भोगवतामिव ।
नास्त्यसाध्यं बलवतां सर्वं बलवता जितम् ॥ १२.१३४.८ ॥
ਜਿਵੇਂ ਸੁਖ ਭੋਗੀਆਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਧਰਮ ਬਲਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਲਵਾਨਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸਾਧ ਨਹੀਂ; ਸਭ ਕੁਝ ਬਲਵਾਨ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
12.134.9
दुराचारः क्षीणबलः परिमाणं न गच्छति ।
अथ तस्मादुद्विजते सर्वो लोको वृकादिव ॥ १२.१३४.९ ॥
ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਲ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਇਸੇ ਲਈ ਸਾਰਾ ਲੋਕ ਭੇੜੀਏ ਤੋਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ।
12.134.10
अपध्वस्तो ह्यवमतो दुःखं जीवति जीवितम् ।
जीवितं यदधिक्षिप्तं यथैव मरणं तथा ॥ १२.१३४.१० ॥
ਅਪਮਾਨਿਤ ਅਤੇ ਤਿਰਸਕਾਰਿਤ ਮਨੁੱਖ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਜੀਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਜੀਵਨ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ।
12.134.11
यदेवमाहुः पापेन चारित्रेण विवक्षितम् ।
सुभृशं तप्यते तेन वाक्शल्येन परिक्षतः ॥ १२.१३४.११ ॥
ਪਾਪੀ ਆਚਰਣ ਬਾਰੇ ਜਦੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੋਲ ਦੇ ਕੰਡੇ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਸੰਤਾਪ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ।
12.134.12
अत्रैतदाहुराचार्याः पापस्य परिमोक्षणे ।
त्रयीं विद्यामुपासीत तथोपासीत वै द्विजान् ॥ १२.१३४.१२ ॥
ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਚਾਰਿਆ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਇਹ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਤ੍ਰਯੀ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
12.134.13
प्रसादयेन्मधुरया वाचा चाप्यथ कर्मणा ।
महामनाश्चैव भवेद्विवहेच्च महाकुले ॥ १२.१३४.१३ ॥
ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ (ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ) ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ; ਮਹਾਮਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰੇ।
12.134.14
इत्यस्तीति वदेदेव परेषां कीर्तयेद्गुणान् ।
जपेदुदकशीलः स्यात्पेशलो नातिजल्पकः ॥ १२.१३४.१४ ॥
'ਹੈ' ਹੀ ਆਖੇ; ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰੇ; ਜਪ ਕਰੇ; ਇਸ਼ਨਾਨ-ਸ਼ੀਲ ਹੋਵੇ; ਕੋਮਲ ਹੋਵੇ, ਬਹੁਤ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
12.134.15
ब्रह्म क्षत्रं संप्रविशेद्बहु कृत्वा सुदुष्करम् ।
उच्यमानो हि लोकेन बहु तत्तदचिन्तयन् ॥ १२.१३४.१५ ॥
ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਖੱਤਰੀ ਵਰਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ; ਲੋਕ ਉਸ ਬਾਰੇ ਜੋ ਵੀ ਕਹਿਣ, ਉਸਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੇ।
12.134.16
उपप्राप्यैवमाचारं क्षिप्रं बहुमतो भवेत् ।
सुखं च वित्तं भुञ्जीत वृत्तेनैकेन गोपयेत् ॥ १२.१३४.१६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਚਰਣ ਅਪਣਾ ਕੇ ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਧਨ ਭੋਗੇ; ਪਰ ਇਕੋ ਇੱਕ ਆਚਰਣ ਨਾਲ (ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ) ਲੁਕਾ ਕੇ ਰੱਖੇ।
12.134.17
अपि तेभ्यो मृगान्हत्वा नयेच्च सततं वने ।
यस्मिन्न प्रतिगृह्णन्ति दस्युभोजनशङ्कया।
लोके च लभते पूजां परत्रेह महत्फलम् ॥ १२.१३४.१७ ॥
ਉਹਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਵੀ ਹਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਲੈ ਜਾਵੇ; ਜਿਸਨੂੰ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਨਾ ਲੈਣ, ਉਹ ਲਵੇ। ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰਲੋਕ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।