महाभारत · अध्याय 12.135
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.135.1
अत्राप्युदाहन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
यथा दस्युः समर्यादो दस्युत्वात्सिद्धिमाप्तवान् ॥ १२.१३५.१ ॥
येथेही हा प्राचीन इतिहास सांगितला जातो: मर्यादाहीन एक दरोडेखोर दरोड्यानेच सिद्धी पावला.
12.135.2
प्रहर्ता मतिमाञ्शूरः श्रुतवान्सुनृशंसवान् ।
अक्षन्नाश्रमिणां धर्मं ब्रह्मण्यो गुरुपूजकः ॥ १२.१३५.२ ॥
तो बुद्धिमान, शूर, शास्त्रज्ञ आणि अत्यंत दयाळू होता; आश्रमवासियांचा धर्म त्याने मोडला नाही; तो ब्राह्मणभक्त आणि गुरुपूजक होता.
12.135.3
अनिषाद्यां क्षत्रियाज्जातः क्षत्रधर्मानुपालकः ।
कापच्यो नाम नैषादिर्दस्युत्वात्सिद्धिमाप्तवान् ॥ १२.१३५.३ ॥
क्षत्रियापासून अनिषादी स्त्रीपासून जन्मलेला, क्षत्रधर्म पाळणारा कापच्य नावाचा नैषाद दरोड्यानेच सिद्धी पावला.
12.135.4
अरण्ये सायं पूर्वाह्णे मृगयूथप्रकोपिता ।
वेधिज्ञो मृगजातीनां नैषादानां च कोविदः ॥ १२.१३५.४ ॥
तो रानात सायंकाळी आणि सकाळी हरिणांच्या कळपांना चिडवणारा होता; हरिणांच्या जाती आणि नैषादांची कला जाणणारा कुशल होता.
12.135.5
सर्वकाननदेशज्ञः पारियात्रचरः सदा ।
धर्मज्ञः सर्ववर्णानाममोघेषुर्दृढायुधः ॥ १२.१३५.५ ॥
तो सर्व रानप्रदेश जाणणारा होता; नेहमी पारियात्र पर्वतावर संचार करणारा; सर्व वर्णांचा धर्म जाणणारा; त्याचे बाण अचूक आणि शस्त्र दृढ होते.
12.135.6
अप्यनेकशतां सेनामेक एव जिगाय सः ।
स वृद्धावम्बपितरौ महारण्येऽभ्यपूजयत् ॥ १२.१३५.६ ॥
त्याने एकट्यानेच शेकडो सेनांना जिंकले; महारण्यात वृद्ध आई-वडिलांची पूजा केली.
12.135.7
मधुमांसैर्मूलफलैरन्नैरुच्चावचैरपि ।
सत्कृत्य भोजयामास सम्यक्परिचचार ह ॥ १२.१३५.७ ॥
मध, मांस, कंदमुळे, फळे आणि नाना प्रकारचे अन्न देऊन त्याने सत्कारपूर्वक त्यांना भोजन घातले आणि उत्तम प्रकारे त्यांची सेवा केली.
12.135.8
आरण्यकान्प्रव्रजितान्ब्राह्मणान्परिपालयन् ।
अपि तेभ्यो मृगान्हत्वा निनाय सततं वने ॥ १२.१३५.८ ॥
अरण्यवासी आणि संन्यस्त ब्राह्मणांचे रक्षण करीत, त्यांच्यासाठीही हरणे मारून त्याने सतत वनातच ती त्यांना पुरवली.
12.135.9
येऽस्मान्न प्रतिगृह्णन्ति दस्युभोजनशङ्कया ।
तेषामासज्य गेहेषु कल्य एव स गच्छति ॥ १२.१३५.९ ॥
चोरांचे अन्न असेल या शंकेने जे आम्हांला स्वीकारीत नसत, त्यांच्या घरी राहून तो सकाळीच निघून जात असे.
12.135.10
तं बहूनि सहस्राणि ग्रामणीत्वेऽभिवव्रिरे ।
निर्मर्यादानि दस्यूनां निरनुक्रोशवर्तिनाम् ॥ १२.१३५.१० ॥
मर्यादा सोडलेल्या आणि निर्दयपणे वागणाऱ्या चोरांनी हजारो लोकांनी त्याला ग्रामप्रमुख म्हणून निवडले.
12.135.11
मुहूर्तदेशकालज्ञः प्राज्ञः शूरो दृढव्रतः ।
ग्रामणीर्भव नो मुख्यः सर्वेपामेव संमतः ॥ १२.१३५.११ ॥
वेळ, स्थळ आणि काळ जाणणारे, प्राज्ञ, शूर आणि दृढव्रत तू आमचा ग्रामप्रमुख हो; आमचा मुख्य होऊन सर्वांना मान्य हो.
12.135.12
यथायथा वक्ष्यसि नः करिष्यामस्तथातथा ।
पालयास्मान्यथान्यायं यथा माता यथा पिता ॥ १२.१३५.१२ ॥
तू जसे जसे सांगशील तसे तसे आम्ही करू; आई व वडील जसे रक्षण करतात तसे न्यायाने आमचे रक्षण कर.
12.135.13
मा वधीस्त्वं स्त्रियं भीरुं मा शिशुं मा तपस्विनम् ।
नायुध्यमानो हन्तव्यो न च ग्राह्या बलात्स्त्रियः ॥ १२.१३५.१३ ॥
स्त्री, भित्रा, बालक किंवा तपस्वी यांचा वध करू नकोस. जो युद्ध करत नाही त्याला मारू नये, आणि स्त्रियांना बळजबरीने पकडू नये.
12.135.14
सर्वथा स्त्री न हन्तव्या सर्वसत्वेषु बुध्यत ।
नित्यं गोब्राह्मणे स्वस्ति योद्धव्यं च तदर्थतः ॥ १२.१३५.१४ ॥
कोणत्याही प्रकारे स्त्रीला मारू नये; हे सर्व प्राण्यांबाबत जाण. गाई आणि ब्राह्मणांच्या कल्याणासाठी नेहमी युद्ध करावे.
12.135.15
सत्यं च नापि हर्तव्यं सारविघ्नं च मा कृथाः ।
पूज्यन्ते यत्र देवाश्च पितरोऽतिथयश्च ह ॥ १२.१३५.१५ ॥
सत्यही हिरावून घेऊ नये; सारात अडथळा आणू नकोस. जिथे देव, पितर आणि अतिथींची पूजा होते, तिथे हेच असावे.
12.135.16
सर्वभूतेष्वपि वरो ब्राह्मणो मोक्षमर्हति ।
कार्या चापचितिस्तेषां सर्वस्वेनापि भावयेत् ॥ १२.१३५.१६ ॥
सर्व प्राण्यांमध्ये श्रेष्ठ ब्राह्मण मोक्षास पात्र आहे. त्यांचा सन्मान करावा; आपल्या सर्वस्वाने त्यांची काळजी घ्यावी.
12.135.17
यस्य त्वेते संप्रदुष्टास्तस्य विद्यात्पराभवम् ।
न तस्य त्रिषु लोकेषु त्राता भवति कस्चन ॥ १२.१३५.१७ ॥
पण ज्याच्यावर हे सर्वजण पूर्णपणे कोपतात, त्याचा नाश होईल हे जाण. तिन्ही लोकांत त्याचे रक्षण करणारा कोणीच उरत नाही.
12.135.18
यो ब्राह्मणान्परिभवेद्विनाशं चापि रोचयेत् ।
सूर्योदय इव ध्वान्ते ध्रुवं तस्य पराभवः ॥ १२.१३५.१८ ॥
जो ब्राह्मणांचा अपमान करतो आणि त्यांचा नाश इच्छितो, अंधारात सूर्योदयाप्रमाणे निश्चितच त्याचा पराभव होतो.
12.135.19
इहैव फलमासीनः प्रत्याकाङ्क्षेत सर्वशः ।
येये नो न प्रदास्यन्ति तांस्तांस्तेनाभियास्यसि ॥ १२.१३५.१९ ॥
येथेच बसून सर्व प्रकारे फलाची अपेक्षा करावी. जे आम्हाला देणार नाहीत, त्यांच्यावरच तू चाल करशील.
12.135.20
शिष्ट्यर्थं विहितो दण्डो न वधार्थं विधीयते ।
ये च शिष्टान्प्रबाधन्ते धर्मस्तेषां वधः स्मृतः ॥ १२.१३५.२० ॥
शिष्टांच्या रक्षणासाठीच दंड विहित केला आहे, वधासाठी नव्हे. जे शिष्टांना पीडा देतात, त्यांचा वध हाच धर्म मानला गेला आहे.
12.135.21
ये च राष्ट्रोपरोधेन वृद्धिं कुर्वन्ति केचन ।
तानेवानुम्रियेरंस्ते कुणपं कृमयो यथा ॥ १२.१३५.२१ ॥
राष्ट्राला पीडा देऊन जे काही लोक वृद्धी करतात, त्यांच्यामागेच ते मरतील, जसे किडे प्रेतामागे जातात.
12.135.22
ये पुनर्धर्मशास्त्रेण वर्तेरन्निह दस्यवः ।
अपि ते दस्यवो भूत्वा क्षिप्रं सिद्धिमवाप्नुयुः। ॥ १२.१३५.२२ ॥
येथे जे धर्मशास्त्रानुसार वागतात, तेही दस्यू बनले तर लवकर सिद्धी प्राप्त करतील.
12.135.23
ते सर्वमेवानुचक्रुः कापच्यस्यानुशासनम् ।
वृद्धिं च लेभिरे सर्वे पापेभ्यश्चाप्युपारमन् ॥ १२.१३५.२३ ॥
त्या सर्वांनी कापच्याच्या सर्व उपदेशांचे पालन केले; सर्वांना समृद्धी लाभली आणि ते पापांपासूनही परावृत्त झाले.
12.135.24
कापच्यः कर्मणा तेन महतीं सिद्धिमाप्तवान् ।
साधूनामाचरन्क्षेमं दस्यून्पापान्निवर्तयन् ॥ १२.१३५.२४ ॥
त्या कर्माने कापच्याने महान सिद्धी प्राप्त केली; साधूंचे कल्याण करीत आणि पापी दस्यूंना परावृत्त करीत.
12.135.25
इदं कापच्यचरितं यो नित्यमनुचिन्तयेत् ।
नारण्येभ्योऽपि भूतेभ्यो भयमृच्छेत्कथंचन ॥ १२.१३५.२५ ॥
कापच्याचे हे चरित्र जो नित्य मनन करतो, त्याला वनातील प्राण्यांपासूनही कधीच भय वाटत नाही.
12.135.26
न भयं तस्य मर्त्येभ्यो नामर्त्येभ्यः कथंचन ।
न सतो नासतो राजन्स ह्यरण्येषु गोपतिः ॥ १२.१३५.२६ ॥
त्याला मर्त्यांपासून भय नाही, अमर्त्यांपासूनही कधी नाही. हे राजा, सत् किंवा असत् यांपासूनही नाही. तोच अरण्यात गोपती (गुरांचा स्वामी) आहे.