مهابهاراتا · أدهيايا 12.139
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.139.1
उक्तो मन्त्रो महाबाहो विश्वासो नास्ति शत्रुषु ।
कथं हि राजा वर्तेत यदि सर्वत्र नाश्वसेत् ॥ १२.१३९.१ ॥
أيها ذو الذراعين القويتين، لقد ذكرت المشورة، ولكن لا ثقة بالأعداء. فكيف يتصرف الملك إن لم يأمن في أي مكان؟
12.139.2
विश्वासाद्धि परं राजन्राज्ञामुत्पद्यते भयम् ।
कथं हि नाश्वसन्राजा शत्रूञ्जयति पार्थिवः ॥ १२.१३९.२ ॥
أيها الملك، إن الخوف الأعظم بين الملوك إنما ينشأ من الثقة. فكيف يغلب الملك الذي لا يأمن أعداءه؟
12.139.3
एतन्मे संशयं छिन्धि मनो मे संप्रमुह्यति ।
अविश्वासे कथामेतामुपाश्रित्य पितामह ॥ १२.१३९.३ ॥
أيها الجد، أزل عني هذا الشك، فقد اضطرب عقلي كل الاضطراب. فاستند إلى هذه الحكاية عن انعدام الثقة وبيّنها لي.
12.139.4
शृणुष्व राजन्यो वृत्तो ब्रह्मदत्तनिवेशने ।
पूजन्या सह संवादो ब्रह्मदत्तस्य भूपतेः ॥ १२.१३९.४ ॥
اسمع أيها الملك ما جرى في قصر براهمادّتا: حوار ملك الأرض براهمادّتا مع بوجاني.
12.139.5
काम्पिल्ये ब्रह्मदत्तस्य त्वन्तः पुरनिवासिनी ।
पूजी नाम शकुनिर्दीर्घकालं सहोपिता। ॥ १२.१३९.५ ॥
في كامبيليا، في الحجرات الداخلية لبراهمادّتا، عاش معه زمنًا طويلًا طائر مينا اسمه بوجي.
12.139.6
रुदज्ञा सर्वभूतानां यथा वै जीवजीवकः ।
सर्वज्ञा सर्वतत्त्वज्ञा तिर्यग्योनिं गताऽपि स ॥ १२.१३९.६ ॥
كما يفهم طائر جيفا-جيفاكا صرخات جميع الكائنات، كانت هي عليمة بكل شيء، عارفة بكل الحقائق، وإن كانت قد وُلدت في هيئة حيوان.
12.139.7
अभिप्रजाता सा तत्र पुत्रमेकं सुवर्चसम् ।
समकालं च राज्ञोऽपि देव्यां पुत्रो व्यजायत ॥ १२.१३९.७ ॥
هناك أنجبت ابنًا واحدًا مشرقًا، وفي الوقت نفسه وُلد ابن أيضًا لملكة الملك.
12.139.8
तयोरर्थे कृतज्ञा तु खेचरी पूजनी सदा ।
समद्रतीरं सा गत्वा आजहार फलद्वयम् ॥ १२.१३९.८ ॥
من أجل هذين، ذهبت الطائرة العابرة للسماء، الممتنّة والمُكرِمة دائمًا، إلى شاطئ البحر وأحضرت ثمرتين.
12.139.9
अष्ट्यर्थं च स्वपुत्रस्य राजपुत्रस्य चैव ह ।
लमेकं सुतायादाद्राजपुत्राय चापरम् ॥ १२.१३९.९ ॥
من أجل إطعام ابنها والأمير، أعطت واحدة لابنها والأخرى للأمير.
12.139.10
…मृतास्यादसदृशं बलतेजोभिवर्धनम् ।
आदायादाय सैवाशु तयोः प्रादात्पुनः पुनः ॥ १२.१३९.१० ॥
…(طعام) من هذا، غير عادي، يزيد القوة والبهاء. أخذته مرارًا وتكرارًا، وأعطته بنفسها بسرعة لذينك الاثنين مرة بعد أخرى.
12.139.11
ततोऽगच्छत्परां वृद्धिं राजपुत्रः फलाशनात् ।
ततः स धात्र्या कक्षेण उह्यमानो नृपात्मजः ॥ १२.१३९.११ ॥
ثم نما الأمير نموًا عظيمًا بأكل الثمرة؛ ثم كان ابن الملك محمولًا على خصر المرضعة.
12.139.12
ददर्श तं पक्षिसुतं बाल्यादागत्य बालकः ।
ततो बाल्याच्च यत्नेन तेनाक्रीडत पक्षिणा ॥ १२.१३९.१२ ॥
رأى الطفل، إذ جاء في طفولته، فرخ ذلك الطائر؛ ثم بدافع الطفولة، بعناية، راح يلعب مع ذلك الطائر.
12.139.13
शून्ये च तमुपादाय पक्षिणं समजातकम् ।
हत्वा ततः स राजेन्द्र धात्र्या हस्तमुपागतः ॥ १२.१३९.१३ ॥
يا سيد الملوك! بعد أن أخذ ذلك الطائر وفرخه من نوعه إلى مكان خالٍ وقتلهما، عاد الصبي إلى يدي المرضعة.
12.139.14
अथ सा पूजनी राजन्नागमत्फलहारिणी ।
अपश्यन्निहतं पुत्रं तेन बालेन भूतले ॥ १२.१३९.१४ ॥
ثم جاءت يا ملك المرضعة حاملةً الثمار، فرأت ابنها مقتولاً على الأرض بيد ذلك الصبي.
12.139.15
बाष्पपूर्णमुखी दीना दृष्ट्वा तं पतितं सुतम् ।
पूजनी दुःखसंतप्ता रुदन्ती वाक्यमब्रवीत् ॥ १२.१३९.१५ ॥
وقد امتلأ وجهها بالدموع، بائسةً معذبةً بالحزن، رأت المرضعة ابنها الساقط فبكت وقالت هذه الكلمات.
12.139.16
क्षत्रिये संगतं नास्ति न प्रीतिर्न च सौहृदम् ।
कारणे सान्त्वयन्त्येते कृतार्थाः संत्यजन्ति च ॥ १२.१३९.१६ ॥
لا صحبة عند الكشاتريا، ولا محبة، ولا مودة. لسبب ما يواسون، فإذا تحقق مقصدهم تخلّوا.
12.139.17
क्षत्रियेषु न विश्वासः कार्यः सर्वापकारिषु ।
अपकृत्यापि सततं सान्त्वयन्ति निरर्थकम् ॥ १२.१३९.१७ ॥
لا ينبغي الثقة بالكشاتريا، ولا سيما من يؤذون الجميع. وحتى بعد أن يؤذوا، يقدمون باستمرار عزاءً عديم الجدوى.
12.139.18
इयमस्य करोम्यद्य सदृशीं वैरयातनाम् ।
कृतघ्नस्य नृशंसस्य भृशं विश्वासघातिनः ॥ १२.१३९.१८ ॥
والآن سأنزل به انتقاماً يليق بعداوته: ذلك الجاحد القاسي الغادر الخائن.
12.139.19
सहसंजातवृद्धस्य तथैव सहभोजिनः ।
शरण्यस्य वधश्चैव त्रिविधं तस्य किल्विषम् ॥ १२.१३९.१९ ॥
قتلُ من وُلد معه ونشأ معه، وكذلك من يأكل معه، ومن لجأ إليه طالبًا الحماية، هذه الخطيئة الثلاثية تقع عليه.
12.139.20
इत्युक्त्वा चरणाभ्यां तु नेत्रे नृपसुतस्य सा ।
हृत्वा स्वस्था तत इदं पूजनी वाक्यमब्रवीत् ॥ १२.१३९.२० ॥
قالت ذلك، ثم انتزعت بقدميها عينَي الأمير؛ ثم هدأت وتكلمت پوجني بهذا الكلام.
12.139.21
इच्छयेह कृतं पापं सद्य एवोपसर्पति ।
कृतं प्रतिकृतं येषां न नश्यति शुभाशुभम् ॥ १२.१३९.२१ ॥
الخطيئة التي تُرتكب هنا بإرادة المرء تعود في الحال؛ لمن لا يضيع عملُه وجزاؤه—الخير والشر.
12.139.22
पापं कर्म कृतं किंचिद्यदि तस्मिन्न दृश्यते ।
निपात्यतेऽस्य पुत्रेषु पौत्रेष्वपि च नप्नृषु ॥ १२.१३९.२२ ॥
إن لم يُرَ في ذلك الرجل عملٌ آثم قد اقترفه، فإنه يُنزَل على أبنائه وأحفاده وحتى أحفاد أحفاده.
12.139.23
ब्रह्मदत्तः सुतं दृष्ट्वा पूजन्या हृतलोचनम् ।
कृतप्रतिकृतं मत्वा पूजनीमिदमब्रवीत् ॥ १२.१३९.२३ ॥
رأى براهمدتا ابنه وقد انتُزعت عيناه على يد پوجني، فعدّ ذلك فعلًا وجزاءً، فقال لپوجني هذا.
12.139.24
अस्ति वै कृतमस्माभिरस्ति प्रतिकृतं त्वया ।
उभयं तत्समीभूतं वस पूजनि मा गमः ॥ १२.१३९.२४ ॥
لقد فعلنا فعلنا، وأنتِ أعطيتِ جزاءه؛ وقد تساويا. أقيمي هنا يا پوجني، لا تذهبي.
12.139.25
सकृत्कृतापराधस्य तत्रैव परिलम्बतः ।
न तद्बुधाः प्रशंसन्ति श्रेयस्तत्रापसर्पणम् ॥ १२.१३९.२५ ॥
لا يمدح الحكماءُ من ارتكب ذنبًا مرةً ثم تلكّأ في مكانه؛ فالانسحاب من ذلك المكان هو الأفضل.
12.139.26
सान्त्वे प्रयुक्ते विवृते वैरे चैव न विश्वसेत् ।
क्षिप्रं स हन्यते मूढो न हि वैरं प्रशाम्यति ॥ १२.१३९.२६ ॥
حتى حين تُستعمل كلمات المصالحة ويَظهر العداء، لا ينبغي الوثوق؛ فالأحمق يُقتل سريعًا، لأن العداوة لا تهدأ.
12.139.27
अन्योन्यकृतवैराणां पुत्रपौत्रं नियच्छति ।
पुत्रपौत्रविनाशे च परलोकं नियच्छति ॥ १२.१३९.२७ ॥
إن عداوة المتعادين تقبض على الأبناء والأحفاد؛ وإذا هلك الأبناء والأحفاد، أفضت بهم حتى إلى العالم الآخر.
12.139.28
सर्वेषां कृतवैराणामविश्वासः सुखावहः ।
एकान्ततो न विश्वासः कार्यो विश्वासघातके ॥ १२.१३९.२८ ॥
إن انعدام الثقة بكل من صنع العداوة يجلب السعادة؛ ولا ينبغي البتة أن يُوضع الثقة التامة في من نقض الأمانة.
12.139.29
न विश्वसेदविश्वस्ते विश्वस्ते नातिविश्वसेत् ।
विश्वासाद्भयमुत्पन्नमपि मूलं निकृन्तति।
कामं विश्वासयेदन्यान्परेषां च न विश्वसेत् ॥ १२.१३९.२९ ॥
لا ينبغي الوثوق بمن لا يُوثق به، ولا الإفراط في الثقة حتى بمن يُوثق به؛ فالخوف الناشئ عن الثقة يقطع الجذر نفسه. ولك أن تجعل الآخرين يثقون بك إن شئت، أما أنت فلا تثق بالآخرين.
12.139.30
माता पिता बान्धवानां वरिष्ठौ ।
भार्या क्षेत्रं बीजमात्रं तु पुत्रः।
भ्राता शत्रुः क्लिन्नपाणिर्वयस्य ।
आत्मा ह्येकः सुखदुःखस्य भोक्ता ॥ १२.१३९.३० ॥
الأم والأب أفضل الأقارب؛ والزوجة حقلٌ، والابن مجرد بذرة. قد يصير الأخ عدوًّا، والصديق ذا يدٍ رطبة (خادعًا). والنفس وحدها هي التي تذوق اللذة والألم.
12.139.31
अन्योन्यकृतवैराणां न संधिरुपपद्यते ।
स च हेतुरतिक्रान्तो यदर्थमहमावसम् ॥ १२.१३९.३१ ॥
لا يمكن أن تتحقق المصالحة بين من أحدثوا العداوة بعضهم لبعض، وقد مضى السبب الذي من أجله سكنت هنا.
12.139.32
पूजितस्यार्थमानाभ्यां सान्त्वं पूर्वापकारिणः ।
हृदयं भवत्यविश्वस्तं कर्म त्रासयते बलात् ॥ १२.१३९.३२ ॥
حتى لو كرِّم بالثروة والاحترام، فإن قلب من أُضِرَّ به من قبل يصبح غير واثق بكلمات المواساة ممن أساء إليه، وفعله يُرهب بالقوة.
12.139.33
पूर्वं संमानना यत्र पश्चाच्चैव विमानना ।
जह्यात्स सत्ववान्वासं संमानितविमानितः ॥ १२.१३९.३३ ॥
حيث يكون التكريم أولاً ثم الإهانة بعده، ينبغي للحكيم الثابت أن يترك ذلك المسكن؛ وكذلك من كُرِّم ثم أُهين.
12.139.34
उषिताऽस्मि तवागारे दीर्घकालमहिंसिता ।
तदिदं वैरमुत्पन्नं सुखमास्ख व्रजाम्यहम् ॥ १२.१३९.३४ ॥
لقد سكنت بيتك زمناً طويلاً دون أن أُؤذى. والآن نشأت هذه العداوة؛ فاجلس بسلام، فأنا ذاهبة.
12.139.35
यः कृते प्रतिकुर्याद्वै न स तत्रापराध्नुयात् ।
अनृणस्तेन भवति वस पूजनि मागमः ॥ १२.१३९.३५ ॥
من يرد الفعل بمثله لا يرتكب هناك ذنباً؛ وبذلك يصبح خالياً من الدين. يا بوجاني، أقيمي هنا، لا تذهبي.
12.139.36
न कृतस्य तु कर्तुश्च सख्यं संधीयते पुनः ।
हृदयं तत्र जानाति कर्तुश्चैव कृतस्य च ॥ १२.१३९.३६ ॥
لا تُستعاد الصداقة مرة أخرى بين الفعل المنجز وفاعله. وهناك يعرف القلب الفاعل والفعل المنجز معاً.
12.139.37
कृतस्य चैव कर्तुश्च सख्यं संधीयते पुनः ।
वैरस्योपशमो दृष्टः पापं नोपाश्नुते पुनः ॥ १२.१३९.३७ ॥
يمكن أن تُستعاد الصداقة بين من وقع عليه الأذى ومن أوقعه، وتُرى تهدئة العداوة، ولا يلحق (ذلك الرجل) الإثم بعد ذلك.
12.139.38
नास्ति वैरमतिक्रान्तं सान्त्वितोऽस्मीति नाश्वसेत् ।
विश्वासाद्बध्यते लोकस्तस्माच्छ्रेयोप्यदर्शनम् ॥ १२.१३९.३८ ॥
لا ينبغي أن يطمئن أحد متوهِّمًا أن "العداوة قد زالت وأنا قد هُدِّئت"؛ فالناس يقعون في الأسر بالثقة، ولذلك فالأفضل ألا يظهر المرء نفسه.
12.139.39
तरसा ये न शक्यन्ते शस्त्रैः सुनिसितैरपि ।
साम्ना तेऽपि निगृह्यते गजा इव करेणुभिः ॥ १२.१३९.३९ ॥
حتى الذين لا يُقهرون بالقوة ولا بأشد السيوف حِدّة، يمكن كبحهم بالمداراة، كما تُكبح الأفيال الذكور بالإناث.
12.139.40
संवासाज्जायते स्नेहो जीवितान्तकरेष्वपि ।
अन्योन्यस्य हि विश्वासः श्वानश्वपचयोरिव ॥ १२.१३९.४० ॥
ينشأ الودّ من المعاشرة، حتى بين من هم قاتلو الحياة؛ وينشأ أيضًا التوكل المتبادل، كما بين الكلاب وأهل طهي الكلاب (المنبوذين).
12.139.41
अन्योन्यकृतवैराणां संवासान्मृदुतां गतम् ।
नैव तिष्ठति तद्वैरं पुष्करस्थमिवोदकम् ॥ १२.१३९.४१ ॥
العداوة بين من أوقع بعضهم ببعض تلين بالمعاشرة، فلا تبقى، كما لا يبقى الماء على ورقة اللوتس.
12.139.42
वैरं पञ्चसमुत्थानं तच्च बुध्यन्ति पण्डिताः ।
स्त्रीकृतं वास्तुजं वाग्जं स्वसपत्नापराधजम् ॥ १२.१३९.४२ ॥
للعداوة خمسة أصول، يدركها الحكماء: ما نشأ بسبب امرأة، وما نشأ عن الأرض (الممتلكات)، وما نشأ عن الكلام، وما نشأ عن جناية الخصم نفسه.
12.139.43
तत्र दाता न हन्तव्यः क्षत्रियेण विशेषतः ।
प्रकाशं वाऽप्रकाशं वा बुद्ध्वा दोषबलाबलम् ॥ १२.१३९.४३ ॥
وهناك لا ينبغي قتل المعطي، لا سيما من قبل الكشатرِيّ، علناً كان أو سراً، بعد أن يُدرَك قوة الذنب وضعفه.
12.139.44
कृतवैरे न विश्वासः कार्यस्त्विह सुहृद्यपि ।
प्रच्छन्नं तिष्ठते वैरं गूढोऽग्निरिव दारुषु ॥ १२.१३९.४४ ॥
لا ينبغي الوثوق بمن أحدث العداوة، ولا حتى بالصديق هنا؛ إذ تبقى العداوة خفية كالنار المكنونة في الخشب.
12.139.45
न वित्तेन न पारुष्यैर्न च सान्त्वेन च श्रुतैः ।
वैराग्निः शाम्यते राजन्निमग्नोऽग्निरिवार्णवे ॥ १२.१३९.४५ ॥
لا يُطفأ لهيب العداوة بالمال ولا بالكلام الغليظ ولا بالتلطف ولا بالعلم، أيها الملك، كالنار الغارقة في البحر.
12.139.46
न हि वैराग्निरुद्धूतः कर्म चाप्यपराधजम् ।
शाम्यत्यदग्ध्वा नृपते विना ह्येकतरक्षयात् ॥ १२.१३९.४६ ॥
إذا اشتعلت نار العداوة وظهر الفعل الناشئ عن الذنب، فإنها لا تنطفئ أيها الملك دون أن تحرق، إلا بهلاك أحد الاثنين.
12.139.47
सत्कृतस्यार्थामनाभ्यां तत्र पूर्वापकारिणः ।
नैव शान्तिर्न विश्वासः कर्मणा जायते बलात् ॥ १२.१३९.४७ ॥
تجاه من أساء من قبل، لا تنشأ هناك لا السكينة ولا الثقة، حتى إن أُكرم بالعطايا والاحترام؛ فهما لا يولدان بالفعل ولا بالقوة.
12.139.48
नैवापकारे कस्मिंश्चिदहं त्वयि तथा भवान् ।
उषितावाऽपि चक्रितं नेदानीं विश्वसाम्यहम् ॥ १२.१३९.४८ ॥
لم أُلحق بك أذى قط، ولا أنت بي، مع أننا عشنا هكذا؛ ومع ذلك، فإذ كنت على حذر، لا أثق الآن.
12.139.49
कालेन क्रियते कार्यं तथैव विविधाः क्रियाः ।
कालेनैव प्रवर्तन्ते कः कस्येत्यपराध्यति ॥ १२.१३९.४९ ॥
بالزمان يُنجز العمل، وكذلك الأفعال المختلفة؛ وبالزمان وحده تجري. فمن ذا الذي يسيء إلى من؟
12.139.50
तुल्यं चोभे प्रवर्तेते मरणं जन्म चैव हि ।
कार्यते चैव कालेन तन्निमित्तं न जीवति ॥ १२.१३९.५० ॥
الموت والولادة يجريان سواءً؛ والزمان هو الذي يحدثهما، وبسببه لا يبقى أحد حيًّا.
12.139.51
बध्यन्ते युगपत्केचिदेकैकं चापरे तथा ।
कालो दहति भूतानि संप्राप्तोऽग्निरिवेन्धनम् ॥ १२.१३९.५१ ॥
يُقيَّد بعضهم دفعة واحدة، ويُقيَّد آخرون واحدًا واحدًا؛ وهكذا يحرق الزمان الكائنات، كما تحرق النار الحطب إذا وصلت إليه.
12.139.52
नाहं प्रमाणं नैव त्वभन्योन्यं कारणं शुभे ।
कालो नित्यमुपादत्ते सुखं दुःखं च देहिनाम् ॥ १२.१३९.५२ ॥
يا ذات الخير، لستُ أنا الحكم، ولا أنتِ سببًا لأحدنا للآخر؛ فالزمان دائمًا يأخذ اللذة والألم للكائنات المتجسدة.
12.139.53
एवं वसेह सन्नेहा यथाकाममहिंसिता ।
यत्कृतं तत्तु मे क्षान्तं त्वं च वै क्षम पूजनि ॥ १२.१३९.५३ ॥
فامكثي هنا بمودّة كما تشائين، غيرَ متضررة. وما فعلتُه قد غفرتُه؛ وأنتِ أيضًا فاغفري، أيتها المكرّمة.
12.139.54
यदि कालः प्रमाणं ते न वैरं कस्यचिद्भवेत् ।
कस्मादपचितिं यान्ति बान्धवा बान्धवे हते ॥ १२.१३९.५४ ॥
إن كان الزمان هو حكمك، وليس لأحد أن يكون له عداوة، فلماذا يطلب الأقارب الثأر إذا قُتل قريب على يد قريب؟
12.139.55
कस्माद्देवासुराः सर्वे अन्योन्यमभिजघ्निरे ।
यदि कालेन निर्याणं सुखदुःखे भवाभवौ ॥ १२.१३९.५५ ॥
إن كان الرحيل والسرور والألم والوجود والعدم بالزمن، فلماذا قتل الآلهة والأسura بعضهم بعضا؟
12.139.56
भिषजो भैषजं कर्तुं कस्मादिच्छन्ति रोगिणः ।
यदि कालेन पच्यन्ते भेषजैः किं प्रयोजनम् ॥ १२.१३९.५६ ॥
إن كان المرضى ينضجون ويهلكون بالزمن، فلماذا يريد الأطباء إعطاء الدواء ويطلبه المرضى؟ وما فائدة الأدوية؟
12.139.57
प्रलापः सुमहान्कस्मात्क्रियते शोकमूर्च्छितैः ।
यदि कालः प्रमाणं ते कस्माद्धर्मोऽस्ति कर्तृषु ॥ १२.१३९.५७ ॥
لماذا يصدر الذين أغمي عليهم من الحزن هذا العويل العظيم؟ إن كان الزمن مقياسك، فلماذا في الفاعلين دharma؟
12.139.58
तव पुत्रो ममापत्यं हतवान्हिंसितो मया ।
अनन्तरं त्वयाहं च बाधितव्या महीपते ॥ १२.१३९.५८ ॥
ابنك قتل نسلي، وأنا جرحته. أيها سيد الأرض، بعد ذلك يجب أن تؤذيني وأن أؤذيك.
12.139.59
अहं हि पुत्रशोकेन कृतपापा तवात्मजे ।
तथा त्वया प्रहर्तव्यं मयि तत्त्वं च मे शृणु ॥ १२.१३९.५९ ॥
لقد أذنبت في حق ولدك بسبب حزني على ابني، فينبغي أن تضربني. فاسمع الآن حقيقتي.
12.139.60
भक्षार्थं क्रीडनार्थं च नरा वाञ्छन्ति पक्षिणः ।
तृतीयो नास्ति संयोगो वधबन्धादृते क्षमः ॥ १२.१३९.६० ॥
يشتهي البشر الطيور للطعام وللهو. لا توجد صلة ثالثة سوى القتل والأسر، ولا هي مناسبة.
12.139.61
वधबन्धभयादेके मोक्षतन्त्रमुपाश्रिताः ।
जनीमरणजं दुःखं प्राहुर्वेदविदो जनाः ॥ १२.१३९.६१ ॥
يلجأ بعض الناس إلى عقيدة التحرر خوفًا من القتل والأسر. ويقرر العارفون بالفيدا أن الألم الناشئ عن الولادة والموت حقيقة.
12.139.62
सर्वस्य दयिताः प्राणाः सर्वस्य दयिताः सुताः ।
दुःखादुद्विजते सर्वं सर्वस्य सुखमीप्सितम् ॥ १२.१३९.६२ ॥
الحياة عزيزة على الجميع، والأبناء عزيزون على الجميع. ومن الألم ينكمش كل شيء، والسعادة هي ما يبتغيه الجميع.
12.139.63
दुःखं जरा ब्रह्मदत्त दुःखमर्थविपर्ययः ।
दुःखं चानिष्टसंवासो दुःखमिष्टवियोजनम् ॥ १२.१३९.६३ ॥
يا براهمدتا، الشيخوخة ألم، وانقلاب الحظ ألم. والعيش مع ما لا يُحَبّ ألم، وفراق المحبوب ألم.
12.139.64
वैरबन्धकृतं दुःखं स्त्रीकृतं सह तथा ।
दुःखं दुःखेन सततं विवर्धति… धिप ॥ १२.१३९.६४ ॥
الألم الناجم عن العداوة والأسر، وكذلك الألم الناجم عن النساء؛ والألم يتزايد باستمرار بالألم… دهيب.
12.139.65
न दुःखं परदुःखे वै केचिदाहुर…यः ।
यो दुःखं नाभिजानाति स जल्पति माहाजने ॥ १२.१३९.६५ ॥
يقول بعض الناس إنه لا ألم في ألم الآخرين… من لا يعرف الألم يهذر في الجمع الكبير.
12.139.66
यस्तु शोचति दुःखार्ताः स कथं वक्तमुत्सहेत ।
रसज्ञः सर्वदुःखस्य यथाऽऽत्मनि तथा परे ॥ १२.१३९.६६ ॥
كيف يجرؤ على الكلام من يحزن على المبتلين بالألم؟ من يعرف طعم كل ألم يعرفه في غيره كما يعرفه في نفسه.
12.139.67
भिन्ना श्लिष्टा न सज्यन्ते शस्त्रैः सुनिशितैरपि ।
साम्ना तेऽपि निगृह्यन्ते गजा इव करेणुभिः ॥ १२.१३९.६७ ॥
المكسور إذا ضُمّ لا يلتئم، ولو بأحدّ السلاح؛ لكنه يُقيَّد بالمداراة، كما تُقيَّد الفيلة بالإناث.
12.139.68
यत्कृतं ते मया राजंस्त्वया च मम यत्कृतम् ।
न तद्वर्षशतैः शक्यं व्यपोहितुमरिंदम् ॥ १२.१३९.६८ ॥
أيها الملك، ما فعلتَه بي وما فعلتُه بك لا يُمحى ولو بمئة عام، يا قاهر الأعداء.
12.139.69
आवयोः कृतमन्योन्यं तस्य संधिर्न विद्यते ।
स्मृत्वास्मृत्वा हि ते पुत्रं नवं वैरं भविष्यति ॥ १२.१३९.६९ ॥
ما فعلناه بعضنا ببعض لا صلح له؛ وسواء تذكّرتَ ابنك أو نسيتَه، سيقوم عداء جديد.
12.139.70
वैरमन्तिकमासाद्य यः प्रीतिं कर्तुमिच्छति ।
मृण्मयस्येव भग्नस्य तस्य संधिर्न विद्यते ॥ १२.१३९.७० ॥
من بلغت العداوة منه ثم أراد المودّة، فلا صلح له، كإناء الطين المكسور.
12.139.71
निश्चयः स्वार्थशास्त्रेषु न विश्वासः सुखोदयः ।
उशना चैव गाथे द्वे प्रह्लादायाब्रवीत्पुरा ॥ १२.१३९.७१ ॥
اليقين في كتب المنفعة الذاتية، والثقة ليست منبع السعادة؛ وقد قال أُشنا لبرهلاد هاتين الحكمتين قديماً.
12.139.72
ये वैरिणः श्रद्दधते सत्ये सत्येतरेऽपि वा ।
वध्यन्ते श्रद्दधाना हि मधु शुष्कतृणैरिव ॥ १२.१३९.७२ ॥
الأعداء الذين يثقون بالصدق أو حتى بالكذب، المؤتمنون منهم يُقتلون، كما يُفسد العسل بالعشب اليابس.
12.139.73
न हि वैराणि शाम्यन्ति कुलेष्वादशमाद्युगात् ।
आख्यातारश्च विद्यन्ते कुले चेज्जायते पुमान् ॥ १२.१३९.७३ ॥
لا تهدأ العداوات في العشائر حتى الجيل العاشر، وإن وُلد في العشيرة رجل فثمة من يرويها.
12.139.74
उपगृह्य तु वैराणि सान्त्वयन्ति नराधिपाः ।
अथैनं प्रतिहिंसन्ति पूर्णं घटमिवाश्मनि ॥ १२.१३९.७४ ॥
يتقبّل الملوك العداوات ويتظاهرون بتهدئتها، ثم يردّون عليه بالضربة كإناء ممتلئ يُرمى على حجر.
12.139.75
सदा न विश्वसेद्राजन्पापं कृत्वेह कस्यचित् ।
अपकृत्य परेषां हि विश्वासाद्दुःखमश्नुते ॥ १२.१३९.७५ ॥
أيها الملك، من ارتكب إثماً بحق أحد هنا فلا ينبغي له أن يثق أبداً؛ فمن أساء إلى غيره يلقى الحزن بسبب الثقة.
12.139.76
नाविश्वासाच्चिनोत्यर्थमीहते चापि किंचन ।
भयात्त्वेकतरं मित्रं कृतकृत्या भवत्विह ॥ १२.१३९.७६ ॥
من لا يرتاب لا يجمع ثروة ولا يسعى إلى شيء؛ لكن خوفاً، فليتخذ أحد الاثنين صديقاً، وليُنجز مقصده هنا.
12.139.77
यस्येह व्रणिनौ पादौ पभ्द्यां च परिधावतः ।
क्षिण्येते तस्य तौ पादौ सुगुप्तमपि धावतः ॥ १२.१३९.७७ ॥
من كانت قدماه جريحتين هنا، فإن قدميه تضعفان وتهلكان حين يركض بهما، ولو كان يركض محمياً جيداً.
12.139.78
नेत्राभ्यां सरुजाभ्यां यः प्रतिवातमुदीक्षते ।
तस्य वायुरुजाऽत्यर्थं नेत्रयोर्भवति ध्रुवम् ॥ १२.१३९.७८ ॥
من ينظر بعينين مؤلمتين ضد الريح، فإن ألم الريح يشتد في عينيه شدة بالغة لا محالة.
12.139.79
दुष्टं पन्थानमासाद्य यो मोहादभिपद्यते ।
आत्मनो बलमज्ञात्वा तदन्तं तस्य जीवितम् ॥ १२.१३९.७९ ॥
من يصل إلى طريق سيئ فيدخل فيه من الغفلة، غير عارف بقوته، فإن حياته تنتهي عند نهاية ذلك الطريق.
12.139.80
यस्तु वर्षमविज्ञाय क्षेत्रं कर्षति कर्षकः ।
हीनः पुरुषकारेण तस्य वै नाप्नुते फलम् ॥ १२.१३९.८० ॥
أما الفلاح الذي يحرث حقله دون أن يعرف موسم المطر، خاليًا من الجهد البشري، فلا ينال حقًا الثمرة.
12.139.81
यस्तु तिक्तं कषायं वा स्वादु वा मधुरं हितम् ।
आहारं कुरुते नित्यं सोऽमृतत्वाय कल्पते ॥ १२.१३९.८१ ॥
من يتناول دائمًا طعامًا مرًّا أو قابضًا أو حلوًا، لذيذًا، حلوًا ونافعًا، فهو مؤهل للخلود.
12.139.82
पथ्यं मुक्त्वा तु यो मोहाद्दुष्टमश्नाति भोजनम् ।
परिणाममविज्ञाय तदन्तं तस्य जीवितम् ॥ १२.१३९.८२ ॥
من يترك الطعام النافع فيأكل من الغفلة طعامًا ضارًّا، غير عارف بعاقبته، فإن حياته تنتهي عند ذلك المنتهى.
12.139.83
दैवं पुरुषकारश्च स्थितावन्योन्यसंश्रयात् ।
उदात्तं कर्म वै तत्र दैवं क्लीबा उपासते ॥ १२.१३९.८३ ॥
القدر والجهد البشري قائمان بالتعاون المتبادل؛ وهناك العمل السامي هو الحقيقة؛ أما الضعفاء فيعبدون القدر.
12.139.84
कर्म चात्महितं कार्यं तीक्ष्णं वा यदि वा मृदु ।
ग्रस्यतेऽकर्मशीलस्तु सदाऽनर्थैरकिंचनः ॥ १२.१३९.८४ ॥
ينبغي أن يُنجز العمل المفيد للنفس، سواء كان حادًّا أو لينًا؛ أما من لا يعمل فتأخذه المصائب دائمًا ويصير معدمًا.
12.139.85
तस्मात्संशयितव्येऽर्थे कार्य एव पराक्रमः ।
सर्वस्वमपि संत्यज्य कार्यमात्महितं नरैः ॥ १२.१३९.८५ ॥
فلذلك ينبغي في الأمر المشكوك فيه أن يُظهر المرء بسالته وحدها، وعلى الناس أن يفعلوا ما فيه خيرهم، ولو تركوا كل ما يملكون.
12.139.86
विद्या शौचं च दाक्ष्यं च बलं शौर्यं च पञ्चमम् ।
मित्राणि सहजान्याहुर्वर्तयन्तीह यैर्बुधाः ॥ १२.१३९.८६ ॥
العلم والطهارة والمهارة والقوة، والخامس الشجاعة: هذه يسميها الحكماء أصدقاء فطريين، بها يحققون أعمالهم في هذه الدنيا.
12.139.87
निवेशनं च कुप्यं च क्षेत्रं भार्यां सुहृज्जनम् ।
एतान्युपचितान्याहुः सर्वत्र लभते पुमान् ॥ १२.१३९.८७ ॥
المسكن ومتاع البيت والأرض والزوجة والأصدقاء المحبون: هذه تُسمى الثروة المتراكمة، ويحصلها الإنسان في كل مكان.
12.139.88
सर्वत्र रमते प्राज्ञः सर्वत्र च विरोचते ।
न विभीषयते किंचिद्भीषितो न बिभेति च ॥ १२.१३९.८८ ॥
يجد الحكيم السرور في كل مكان ويتألق في كل مكان. لا يخيف أحدًا، ومع أنه قد يُخاف فلا يخاف.
12.139.89
नित्यं बुद्धिमतोऽप्यर्थः स्वल्पकोऽपि विवर्धते ।
दाक्ष्येण कुर्वतां कर्मं संयमात्प्रतितिष्ठति ॥ १२.१३९.८९ ॥
للرجل العاقل تزداد الثروة دائمًا مهما كانت قليلة، ولمن يعملون بمهارة تثبت بضبط النفس.
12.139.90
गृहस्नेहावबद्धानां नराणामल्पमेधसाम् ।
कुस्त्री खादति मांसानि माघमां सेगवा इव ॥ १२.१३९.९० ॥
تلتهم المرأة السيئة لحم الرجال قليلي الفهم المقيدين بحب البيت، كما يلتهم شهر ماغا الماشية معهم.
12.139.91
गृहं क्षेत्राणि मित्राणि स्वदेश इति चापरे ।
इत्येवमवसीदन्ति नरा बुद्धिविपर्यये ॥ १२.१३९.९१ ॥
ويقول آخرون: البيت والحقول والأصدقاء والوطن. وهكذا، حين يضطرب العقل، يهلك الناس.
12.139.92
उत्पथाच्च विमानाच्च देशाद्दुर्भिक्षपीडितात् ।
अन्यत्र वसतिं गच्छेद्वसेद्वा नित्यमानितः ॥ १२.१३९.९२ ॥
من طريق معوجّ، أو من إهانة، أو من أرض أنهكها القحط، ينبغي للمرء أن يذهب إلى مكان آخر ليقيم؛ أو أن يقيم حيث يُكرَم دائمًا.
12.139.93
तस्मादन्यत्र यास्यामि वस्तुं नाहमिहोत्सहे ।
कृतमेतदनाहार्यं तव पुत्रे च पार्थिव ॥ १२.१३९.९३ ॥
لذلك سأذهب لأقيم في مكان آخر؛ فليس في نفسي رغبة في البقاء هنا. أيها الملك، ما فعلته أنت وأبناؤك لا يُحتمل.
12.139.94
कुभार्यां च कुपुत्रं च कुराजानं कुसौहृदम् ।
कुसंबन्धं कुदेशं च दूरतः परिवर्जयेत् ॥ १२.१३९.९४ ॥
الزوجة السيئة، والابن السيئ، والملك السيئ، والصديق السيئ، والقرابة السيئة، والبلد السيئ، ينبغي للمرء أن يتجنبها من بعيد.
12.139.95
कुमित्रे नास्ति विश्वासः कुभार्यायां कुतो रतिः ।
कुराज्ये निर्वृतिर्नास्ति कुदेशे नास्ति जीविका ॥ १२.१३९.९५ ॥
لا ثقة في الصديق السيئ، ولا محبة مع الزوجة السيئة؛ ولا طمأنينة في مملكة سيئة، ولا رزق في بلد سيئ.
12.139.96
कुपुत्रे सौहृदं नास्ति नित्यमस्थिरसौहृदम् ।
अवमानः कुंसबन्धे भवत्यर्थविपर्यये ॥ १२.१३९.९६ ॥
لا مودة للابن السيئ، فمودّته دائمًا غير ثابتة. وفي القرابة السيئة يحدث الهوان حين تنقلب الثروة.
12.139.97
सा भार्या या प्रियं ब्रूते स पुत्रो यत्र निर्वृतिः ।
तन्मित्रं यत्र विश्वासः स देशो यत्र जीवति ॥ १२.१३९.९७ ॥
المرأةُ من تقولُ ما يُسرُّ، والابنُ من يُحصِّلُ الطمأنينة، والصديقُ من فيه الثقة، والبلدُ هو ما يعيشُ فيه المرءُ.
12.139.98
यत्र नास्ति बलात्कारः स राजा तीव्रशासनः ।
स च यौनाभिसंबन्धो यः सतोऽपि बुभूषति ॥ १२.१३९.९८ ॥
الملكُ هو الحاكمُ الصارمُ حيث لا قهرَ، وذلك الرابطُ الزوجيُّ الذي يرغبُ في البقاءِ حتى بين الأخيارِ.
12.139.99
भार्या देशोऽथ मित्राणि पुत्रसंबन्धिबान्धवाः ।
एते सर्वे गुणवति धर्मनेत्रे महीपतौ ॥ १२.१३९.९९ ॥
الزوجةُ والأرضُ والأصدقاءُ والأبناءُ والأقاربُ والأهلُ كلُّها تقومُ على ملكٍ فاضلٍ يكونُ الدينُ قائدَه.
12.139.100
अधर्मज्ञस्य विषये प्रजा नश्यन्ति निग्रहात् ।
राजा मूलं त्रिवर्गस्य अप्रमत्तोऽनुपालयन् ॥ १२.१३९.१०० ॥
في مملكةٍ يجهلُ حاكمُها الدينَ تهلكُ الرعيةُ بالقهرِ؛ والملكُ أصلُ الأغراضِ الثلاثةِ، فعليه أن يحمي شعبَه بيقظةٍ دائمة.
12.139.101
बलिषङ्भागमुद्धृत्य फलं समुपयोजयेत् ।
न रक्षति प्रजाः सम्यग्यः स पार्थिवतस्करः ॥ १२.१३९.१०१ ॥
ينبغي أن يأخذَ سدسَ الغلّةِ جباةً ويُنفِقَها على وجهها؛ والملكُ الذي لا يحمي رعيّته حقَّ الحماية لصٌّ في هيئة الملوك.
12.139.102
दत्वाऽभयं यः स्वयमेव राजा ।
न तत्प्रमाणं कुरुतेऽर्थलोभात्।
स सर्वलोकादुपलभ्य पाप ।
मधर्मबुद्धिर्निरयं प्रयाति ॥ १२.१३९.१०२ ॥
الملكُ الذي يمنحُ الأمانَ بنفسه ثم لا يعتدُّ بذلك العهدِ طمعًا في المال، يُصيبُه الإثمُ من كلِّ العوالم، ويمضي بعقلٍ جائرٍ إلى الجحيم.
12.139.103
दत्त्वाऽभयं स्वयं राजा प्रमाणं कुरुते यदि ।
स सर्वं सुखमाप्नोति प्रजा धर्मेण पालयन् ॥ १२.१३९.१०३ ॥
الملك الذي يمنح الأمان بنفسه، ويحمي رعيته بالدارما ويلتزم بالمعيار، ينال كل سعادة.
12.139.104
पिता भ्राता गुरुः शास्ता वह्निर्वैश्रवणो यमः ।
सप्त राज्ञो गुणानेतान्मनुराह प्रजापतिः ॥ १२.१३९.१०४ ॥
الأب والأخ والمعلم والحاكم والنار وكوبيرا ويama — هذه السبع صفات الملك، هكذا قال مانو سيد الخلائق.
12.139.105
पिता हि राजा लोकस्य प्रजानां योऽनुकम्पिता ।
तस्मिन्मिथ्यापनीते हि तिर्यग्भवति मानवः ॥ १२.१३९.१०५ ॥
الملك هو حقا أب رعايا العالم، المتراحم بهم؛ فإذا أُزيح زورا، انحرف الإنسان عن الطريق.
12.139.106
संभावयति मातेव दीनमप्युपपद्यते ।
दहत्यग्निरिवानिष्टान्यमयत्यहितांस्तदा ॥ १२.१३९.१०६ ॥
كالأم يكرم حتى الضعفاء ويعينهم، وكالنار يحرق المؤذيات ويُعنِّت الأعداء.
12.139.107
इष्टेषु विसृजन्नर्थान्कुबेर इव कामदः ।
गुरुर्धर्मोपदे… गोप्ता च परिपालनात् ॥ १२.१३९.१०७ ॥
يوزع الثروة على الأحباء فهو كـكوبيرا مانح الرغبات؛ في تعليم الدارما هو معلم، وبحسن الحراسة هو حامٍ.
12.139.108
यस्तु रञ्जयते … पौरजानपदान्गुणैः ।
न तस्य भ्रश्यते…ज्यं गुणधर्मानुपालनात् ॥ १२.१३९.१०८ ॥
أما من يُسرّ أهل المدن والريف بصفاته الحميدة، فإن… ملكه لا يزول بحفظ واجبات الصفات الحميدة والدارما.
12.139.109
यः सम्यक्प्रति…ह्णाति पौरजानपदार्चनम् ।
स सुखं प्रेक्षते राजा इह लोके परत्र च ॥ १२.१३९.१०९ ॥
الملك الذي يكرم أهل المدينة وأهل الريف على الوجه الصحيح يرى السعادة في هذا العالم وفي الآخرة.
12.139.110
नित्योद्विग्नाः प्रजा यस्य करुभारप्रपीडिताः ।
अनर्थैर्विप्रलुप्यन्ते स गच्छति पराभवम् ॥ १२.१३९.११० ॥
الملك الذي يكون رعاياه دائمًا في قلق ومرهقين بعبء الضرائب، تهلك رعيته بالنوازل، ويمضي هو إلى الهزيمة.
12.139.111
प्रजा यस्य विवर्धन्ते सरसीव महोत्पलम् ।
स राजा सर्वसुखदः स्वर्गलोके महीयते ॥ १२.१३९.१११ ॥
الملك الذي ينمو رعاياه كاللوتس الكبير في البحيرة، ومانح السعادة لكل أحد، يُكرَّم في عالم السماء.
12.139.112
बलिना विग्रहो राजन्न कदाचित्प्रशस्यते ।
बलिना विग्रही तस्य कुतो राज्यं कुतः सुखम् ॥ १२.१३९.११२ ॥
أيها الملك، لا يُمدح الخصام مع القوي أبدًا. فلمن يخاصم القوي، أين المملكة وأين السعادة؟
12.139.113
सैवमुक्त्वा शकुनिका ब्रह्मदत्तं नराधिपम् ।
राजानं समनुज्ञाप्य जगामाभीप्सितां दिशम् ॥ १२.१३९.११३ ॥
وبعد أن قالت ذلك، استأذنت شكونيكا الملك براهمدتا ومضت نحو الجهة التي تشتهيها.
12.139.114
एतत्ते ब्रह्मदत्तस्य पूजन्या सह भाषितम् ।
मयोक्तं भरतश्रेष्ठ किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ १२.१३९.११४ ॥
يا خير البهاراتا، لقد رويت لك هذا الحوار بين براهمدتا وبوجاني. فماذا تريد أن تسمع بعد؟