മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.139
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.139.1
उक्तो मन्त्रो महाबाहो विश्वासो नास्ति शत्रुषु ।
कथं हि राजा वर्तेत यदि सर्वत्र नाश्वसेत् ॥ १२.१३९.१ ॥
മഹാബാഹുവേ, അങ്ങ് മന്ത്രം പറഞ്ഞു; എന്നാൽ ശത്രുക്കളിൽ വിശ്വാസമില്ല. രാജാവ് എല്ലായിടത്തും വിശ്വസിക്കാതിരുന്നാൽ എങ്ങനെ പെരുമാറും?
12.139.2
विश्वासाद्धि परं राजन्राज्ञामुत्पद्यते भयम् ।
कथं हि नाश्वसन्राजा शत्रूञ्जयति पार्थिवः ॥ १२.१३९.२ ॥
രാജാവേ, വിശ്വാസത്തിൽ നിന്നാണ് രാജാക്കന്മാർക്ക് വലിയ ഭയം ഉണ്ടാകുന്നത്. വിശ്വസിക്കാത്ത രാജാവ് ശത്രുക്കളെ എങ്ങനെ ജയിക്കും?
12.139.3
एतन्मे संशयं छिन्धि मनो मे संप्रमुह्यति ।
अविश्वासे कथामेतामुपाश्रित्य पितामह ॥ १२.१३९.३ ॥
പിതാമഹാ, എന്റെ ഈ സംശയം നീക്കിയാലും; എന്റെ മനസ്സ് ഏറെ വ്യാകുലപ്പെടുന്നു. അവിശ്വാസത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ കഥയെ ആശ്രയിച്ച് പറഞ്ഞാലും.
12.139.4
शृणुष्व राजन्यो वृत्तो ब्रह्मदत्तनिवेशने ।
पूजन्या सह संवादो ब्रह्मदत्तस्य भूपतेः ॥ १२.१३९.४ ॥
രാജാവേ, കേൾക്കുക — ബ്രഹ്മദത്തന്റെ മന്ദിരത്തിൽ നടന്നത്; പൂജനിയോടൊപ്പം ബ്രഹ്മദത്ത ഭൂപതി നടത്തിയ സംഭാഷണം.
12.139.5
काम्पिल्ये ब्रह्मदत्तस्य त्वन्तः पुरनिवासिनी ।
पूजी नाम शकुनिर्दीर्घकालं सहोपिता। ॥ १२.१३९.५ ॥
കാമ്പില്യത്തിൽ ബ്രഹ്മദത്തന്റെ അന്തഃപുരത്തിൽ പൂജി എന്ന പേരുള്ള ഒരു ശകുനി (മൈന) ദീർഘകാലം അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം വസിച്ചു.
12.139.6
रुदज्ञा सर्वभूतानां यथा वै जीवजीवकः ।
सर्वज्ञा सर्वतत्त्वज्ञा तिर्यग्योनिं गताऽपि स ॥ १२.१३९.६ ॥
ജീവജീവകപ്പക്ഷി സർവജീവികളുടെയും നിലവിളി അറിയുന്നതുപോലെ, അവൾ സർവജ്ഞയും സർവതത്ത്വജ്ഞയും ആയിരുന്നു; തിര്യഗ്യോനിയിൽ ജനിച്ചിരുന്നെങ്കിലും.
12.139.7
अभिप्रजाता सा तत्र पुत्रमेकं सुवर्चसम् ।
समकालं च राज्ञोऽपि देव्यां पुत्रो व्यजायत ॥ १२.१३९.७ ॥
അവിടെ അവൾ ഒരു തേജസ്വിയായ പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു; അതേ സമയം രാജാവിന്റെ ദേവിക്കും ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു.
12.139.8
तयोरर्थे कृतज्ञा तु खेचरी पूजनी सदा ।
समद्रतीरं सा गत्वा आजहार फलद्वयम् ॥ १२.१३९.८ ॥
ആ രണ്ടുപേർക്കായി, കൃതജ്ഞതയുള്ള ആ ആകാശസഞ്ചാരിണിയായ പക്ഷി കടൽത്തീരത്തുപോയി രണ്ടു പഴങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു.
12.139.9
अष्ट्यर्थं च स्वपुत्रस्य राजपुत्रस्य चैव ह ।
लमेकं सुतायादाद्राजपुत्राय चापरम् ॥ १२.१३९.९ ॥
തന്റെ പുത്രനും രാജകുമാരനും പോഷണത്തിനായി, ഒന്ന് തന്റെ പുത്രന് നൽകി, മറ്റൊന്ന് രാജകുമാരന് നൽകി.
12.139.10
…मृतास्यादसदृशं बलतेजोभिवर्धनम् ।
आदायादाय सैवाशु तयोः प्रादात्पुनः पुनः ॥ १२.१३९.१० ॥
…ഇതിൽനിന്നുള്ള അസാധാരണവും ബലവും തേജസ്സും വർധിപ്പിക്കുന്നതുമായ (ആഹാരം). വീണ്ടുംവീണ്ടും എടുത്ത് അവൾതന്നെ വേഗത്തിൽ ആ രണ്ടുപേർക്കും വീണ്ടുംവീണ്ടും നൽകി.
12.139.11
ततोऽगच्छत्परां वृद्धिं राजपुत्रः फलाशनात् ।
ततः स धात्र्या कक्षेण उह्यमानो नृपात्मजः ॥ १२.१३९.११ ॥
അപ്പോൾ പഴം കഴിച്ചതിനാൽ രാജകുമാരൻ അത്യന്തം വളർച്ച പ്രാപിച്ചു. പിന്നീട് ആ രാജപുത്രനെ ധാത്രി ഇടുപ്പിൽ ചേർത്ത് എടുത്തുകൊണ്ടുപോയി.
12.139.12
ददर्श तं पक्षिसुतं बाल्यादागत्य बालकः ।
ततो बाल्याच्च यत्नेन तेनाक्रीडत पक्षिणा ॥ १२.१३९.१२ ॥
ബാലൻ ബാല്യത്തിൽ വന്ന് ആ പക്ഷിപുത്രനെ കണ്ടു. പിന്നീട് ബാല്യചാപല്യത്താൽ ശ്രദ്ധയോടെ അവൻ ആ പക്ഷിയോടൊപ്പം കളിച്ചു.
12.139.13
शून्ये च तमुपादाय पक्षिणं समजातकम् ।
हत्वा ततः स राजेन्द्र धात्र्या हस्तमुपागतः ॥ १२.१३९.१३ ॥
രാജേന്ദ്രാ! വിജനമായ സ്ഥലത്ത് ആ പക്ഷിയെയും അതിന്റെ വർഗ്ഗത്തിലെ കുഞ്ഞിനെയും എടുത്ത്, അവയെ കൊന്ന ശേഷം ആ ബാലൻ ധാത്രിയുടെ കൈയിൽ എത്തി.
12.139.14
अथ सा पूजनी राजन्नागमत्फलहारिणी ।
अपश्यन्निहतं पुत्रं तेन बालेन भूतले ॥ १२.१३९.१४ ॥
രാജാവേ! അപ്പോൾ പഴങ്ങളുമായി വന്ന ആ ധാത്രി, ആ ബാലൻ കൊന്നിട്ട് നിലത്തുകിടക്കുന്ന തന്റെ മകനെ കണ്ടു.
12.139.15
बाष्पपूर्णमुखी दीना दृष्ट्वा तं पतितं सुतम् ।
पूजनी दुःखसंतप्ता रुदन्ती वाक्यमब्रवीत् ॥ १२.१३९.१५ ॥
കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ മുഖത്തോടെ, ദീനയായി, ദുഃഖത്താൽ തപിച്ച ആ ധാത്രി, വീണുകിടക്കുന്ന തന്റെ മകനെ കണ്ടു കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
12.139.16
क्षत्रिये संगतं नास्ति न प्रीतिर्न च सौहृदम् ।
कारणे सान्त्वयन्त्येते कृतार्थाः संत्यजन्ति च ॥ १२.१३९.१६ ॥
ക്ഷത്രിയരിൽ സഹവാസമില്ല, സ്നേഹമില്ല, സൗഹൃദവുമില്ല. ഏതോ കാരണത്താൽ ഇവർ സാന്ത്വനം പറയുന്നു; കാര്യം സാധിച്ചാൽ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
12.139.17
क्षत्रियेषु न विश्वासः कार्यः सर्वापकारिषु ।
अपकृत्यापि सततं सान्त्वयन्ति निरर्थकम् ॥ १२.१३९.१७ ॥
ക്ഷത്രിയരിൽ വിശ്വാസം വയ്ക്കരുത്, പ്രത്യേകിച്ച് എല്ലാവർക്കും ദ്രോഹം ചെയ്യുന്നവരിൽ. ദ്രോഹം ചെയ്ത ശേഷവും അവർ തുടർച്ചയായി നിരർത്ഥകമായി സാന്ത്വനം പറയുന്നു.
12.139.18
इयमस्य करोम्यद्य सदृशीं वैरयातनाम् ।
कृतघ्नस्य नृशंसस्य भृशं विश्वासघातिनः ॥ १२.१३९.१८ ॥
ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഇവന് തക്കതായ വൈരപ്രതികാരം ചെയ്യുന്നു — നന്ദികെട്ടവനും ക്രൂരനും കടുത്ത വിശ്വാസവഞ്ചകനുമായ ഇവന്.
12.139.19
सहसंजातवृद्धस्य तथैव सहभोजिनः ।
शरण्यस्य वधश्चैव त्रिविधं तस्य किल्विषम् ॥ १२.१३९.१९ ॥
ഒന്നിച്ചു ജനിച്ച് ഒന്നിച്ചു വളർന്നവനെയും, അതുപോലെ ഒന്നിച്ചു ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവനെയും, ശരണം തേടിയവനെയും കൊല്ലുന്നത്—ഇവ മൂന്നും അവന്റെ പാപമാണ്.
12.139.20
इत्युक्त्वा चरणाभ्यां तु नेत्रे नृपसुतस्य सा ।
हृत्वा स्वस्था तत इदं पूजनी वाक्यमब्रवीत् ॥ १२.१३९.२० ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് അവൾ തന്റെ കാലുകൾകൊണ്ട് രാജകുമാരന്റെ കണ്ണുകൾ പറിച്ചെടുത്തു; പിന്നെ സ്വസ്ഥയായി പൂജനി ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
12.139.21
इच्छयेह कृतं पापं सद्य एवोपसर्पति ।
कृतं प्रतिकृतं येषां न नश्यति शुभाशुभम् ॥ १२.१३९.२१ ॥
ഇവിടെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ചെയ്ത പാപം ഉടൻ തിരിച്ചെത്തുന്നു. ആരുടെ കർമ്മവും അതിന്റെ പ്രതിഫലവും—ശുഭവും അശുഭവും—നശിക്കാതിരിക്കുന്നുവോ, അവർക്ക്.
12.139.22
पापं कर्म कृतं किंचिद्यदि तस्मिन्न दृश्यते ।
निपात्यतेऽस्य पुत्रेषु पौत्रेष्वपि च नप्नृषु ॥ १२.१३९.२२ ॥
അവനിൽ ചെയ്ത യാതൊരു പാപകർമ്മവും കാണുന്നില്ലെങ്കിൽ, അത് അവന്റെ പുത്രന്മാരിലും പൗത്രന്മാരിലും പ്രപൗത്രന്മാരിലും വീഴ്ത്തപ്പെടുന്നു.
12.139.23
ब्रह्मदत्तः सुतं दृष्ट्वा पूजन्या हृतलोचनम् ।
कृतप्रतिकृतं मत्वा पूजनीमिदमब्रवीत् ॥ १२.१३९.२३ ॥
പൂജനിയാൽ കണ്ണുകൾ പറിക്കപ്പെട്ട മകനെ കണ്ടിട്ട്, ചെയ്തതും അതിന്റെ പ്രതിഫലവും ആണെന്നു കരുതി, ബ്രഹ്മദത്തൻ പൂജനിയോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
12.139.24
अस्ति वै कृतमस्माभिरस्ति प्रतिकृतं त्वया ।
उभयं तत्समीभूतं वस पूजनि मा गमः ॥ १२.१३९.२४ ॥
ഞങ്ങൾ ചെയ്തു, നീ അതിന് പ്രതികാരം ചെയ്തു. രണ്ടും തുല്യമായി. ഓ പൂജനി, ഇവിടെ തന്നെ നിൽക്കൂ, പോകരുത്.
12.139.25
सकृत्कृतापराधस्य तत्रैव परिलम्बतः ।
न तद्बुधाः प्रशंसन्ति श्रेयस्तत्रापसर्पणम् ॥ १२.१३९.२५ ॥
ഒരിക്കൽ അപരാധം ചെയ്തവൻ അവിടെത്തന്നെ തങ്ങിനിൽക്കുന്നത് ജ്ഞാനികൾ പ്രശംസിക്കാറില്ല; അവിടെനിന്ന് പിന്മാറുന്നതാണ് നന്മ.
12.139.26
सान्त्वे प्रयुक्ते विवृते वैरे चैव न विश्वसेत् ।
क्षिप्रं स हन्यते मूढो न हि वैरं प्रशाम्यति ॥ १२.१३९.२६ ॥
മൃദുവായ വാക്കുകൾ പറയുമ്പോഴും വൈരം തുറന്നുകിടക്കുമ്പോഴും വിശ്വസിക്കരുത്; മൂഢൻ വേഗം കൊല്ലപ്പെടും, വൈരം ശമിക്കുകയുമില്ല.
12.139.27
अन्योन्यकृतवैराणां पुत्रपौत्रं नियच्छति ।
पुत्रपौत्रविनाशे च परलोकं नियच्छति ॥ १२.१३९.२७ ॥
പരസ്പരം വൈരം വെച്ചവരുടെ വൈരം മക്കളെയും പേരക്കുട്ടികളെയും പിടികൂടുന്നു; മക്കളും പേരക്കുട്ടികളും നശിച്ചാൽ അത് പരലോകത്തേക്കും നയിക്കുന്നു.
12.139.28
सर्वेषां कृतवैराणामविश्वासः सुखावहः ।
एकान्ततो न विश्वासः कार्यो विश्वासघातके ॥ १२.१३९.२८ ॥
വൈരം വെച്ചവരെല്ലാവരെയും വിശ്വസിക്കാതിരിക്കുന്നത് സുഖം നൽകുന്നു; വിശ്വാസവഞ്ചകനെ പൂർണ്ണമായി വിശ്വസിക്കരുത്.
12.139.29
न विश्वसेदविश्वस्ते विश्वस्ते नातिविश्वसेत् ।
विश्वासाद्भयमुत्पन्नमपि मूलं निकृन्तति।
कामं विश्वासयेदन्यान्परेषां च न विश्वसेत् ॥ १२.१३९.२९ ॥
വിശ്വാസയോഗ്യനല്ലാത്തവനെ വിശ്വസിക്കരുത്; വിശ്വാസയോഗ്യനെയും അതിരുകടന്ന് വിശ്വസിക്കരുത്; വിശ്വാസത്തിൽനിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന ഭയം വേരിനെപ്പോലും മുറിച്ചുകളയും. ഇഷ്ടമെങ്കിൽ മറ്റുള്ളവരെ വിശ്വസിപ്പിക്കാം; എന്നാൽ മറ്റുള്ളവരെ വിശ്വസിക്കരുത്.
12.139.30
माता पिता बान्धवानां वरिष्ठौ ।
भार्या क्षेत्रं बीजमात्रं तु पुत्रः।
भ्राता शत्रुः क्लिन्नपाणिर्वयस्य ।
आत्मा ह्येकः सुखदुःखस्य भोक्ता ॥ १२.१३९.३० ॥
അമ്മയും അച്ഛനും ബന്ധുക്കളിൽ ഉത്തമർ. ഭാര്യ വയൽ; മകൻ കേവലം വിത്ത്. സഹോദരൻ ശത്രുവാകാം; സുഹൃത്ത് നനഞ്ഞ കൈയുള്ളവനാകാം (വഞ്ചകൻ). സുഖദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നത് ആത്മാവ് മാത്രമാണ്.
12.139.31
अन्योन्यकृतवैराणां न संधिरुपपद्यते ।
स च हेतुरतिक्रान्तो यदर्थमहमावसम् ॥ १२.१३९.३१ ॥
പരസ്പരം വൈരം ചെയ്തവർക്കിടയിൽ സന്ധി സാധ്യമല്ല. ഞാൻ ഇവിടെ പാർത്തതിന്റെ കാരണവും കഴിഞ്ഞുപോയി.
12.139.32
पूजितस्यार्थमानाभ्यां सान्त्वं पूर्वापकारिणः ।
हृदयं भवत्यविश्वस्तं कर्म त्रासयते बलात् ॥ १२.१३९.३२ ॥
ധനംകൊണ്ടും ബഹുമാനംകൊണ്ടും പൂജിക്കപ്പെട്ടാലും, മുമ്പ് ദ്രോഹം ചെയ്തവന്റെ ആശ്വാസവാക്കുകൾ ഹൃദയത്തെ അവിശ്വാസമുള്ളതാക്കുന്നു; അവന്റെ പ്രവൃത്തി ബലമായി ഭയപ്പെടുത്തുന്നു.
12.139.33
पूर्वं संमानना यत्र पश्चाच्चैव विमानना ।
जह्यात्स सत्ववान्वासं संमानितविमानितः ॥ १२.१३९.३३ ॥
ആദ്യം ആദരവും പിന്നീട് അവമാനവും ഉള്ളിടത്ത്, ധൈര്യമുള്ളവൻ വാസം ഉപേക്ഷിക്കണം; ആദരിക്കപ്പെട്ട് പിന്നെ അപമാനിതനായവൻ അങ്ങനെ ചെയ്യണം.
12.139.34
उषिताऽस्मि तवागारे दीर्घकालमहिंसिता ।
तदिदं वैरमुत्पन्नं सुखमास्ख व्रजाम्यहम् ॥ १२.१३९.३४ ॥
നിന്റെ വീട്ടിൽ ദീർഘകാലം ഒരു ഉപദ്രവവുമില്ലാതെ ഞാൻ പാർത്തു. ഇപ്പോൾ ഈ വൈരം ഉണ്ടായി; നീ സുഖമായി ഇരുന്നുകൊള്ളുക, ഞാൻ പോകുന്നു.
12.139.35
यः कृते प्रतिकुर्याद्वै न स तत्रापराध्नुयात् ।
अनृणस्तेन भवति वस पूजनि मागमः ॥ १२.१३९.३५ ॥
ചെയ്ത ഉപകാരത്തിന് പ്രതികാരം ചെയ്യുന്നവൻ അവിടെ കുറ്റം ചെയ്യുന്നില്ല; അതിനാൽ അവൻ കടമില്ലാത്തവനാകുന്നു. പൂജനീ, ഇവിടെ പാർക്കൂ, പോകരുത്.
12.139.36
न कृतस्य तु कर्तुश्च सख्यं संधीयते पुनः ।
हृदयं तत्र जानाति कर्तुश्चैव कृतस्य च ॥ १२.१३९.३६ ॥
ചെയ്ത പ്രവൃത്തിക്കും ചെയ്തവനും ഇടയിൽ സൗഹൃദം വീണ്ടും ചേരുന്നില്ല. അവിടെ ഹൃദയം ചെയ്തവനെയും ചെയ്ത പ്രവൃത്തിയെയും അറിയുന്നു.
12.139.37
कृतस्य चैव कर्तुश्च सख्यं संधीयते पुनः ।
वैरस्योपशमो दृष्टः पापं नोपाश्नुते पुनः ॥ १२.१३९.३७ ॥
ചെയ്യപ്പെട്ടവനും ചെയ്തവനും തമ്മിലുള്ള സൗഹൃദം വീണ്ടും ഒന്നിച്ചുചേരുന്നു; വൈരത്തിന്റെ ശമനം കാണപ്പെടുന്നു, അവൻ വീണ്ടും പാപം പ്രാപിക്കുന്നില്ല.
12.139.38
नास्ति वैरमतिक्रान्तं सान्त्वितोऽस्मीति नाश्वसेत् ।
विश्वासाद्बध्यते लोकस्तस्माच्छ्रेयोप्यदर्शनम् ॥ १२.१३९.३८ ॥
"വൈരം കഴിഞ്ഞുപോയിട്ടില്ല; ഞാൻ ശാന്തനാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു" എന്ന് കരുതി (ആരും) വിശ്വസിക്കരുത്. വിശ്വാസത്താൽ ജനങ്ങൾ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നു; അതിനാൽ (സ്വയം) വെളിപ്പെടുത്താതിരിക്കുന്നതാണ് ഉത്തമം.
12.139.39
तरसा ये न शक्यन्ते शस्त्रैः सुनिसितैरपि ।
साम्ना तेऽपि निगृह्यते गजा इव करेणुभिः ॥ १२.१३९.३९ ॥
ബലംകൊണ്ടും അതിമൂർച്ചയുള്ള ആയുധങ്ങൾകൊണ്ടും അടക്കാൻ കഴിയാത്തവരെയും, പെൺയാനകളാൽ ആനകൾ തടയപ്പെടുന്നതുപോലെ, സാമത്താൽ (മൃദുവാക്കിനാൽ) നിയന്ത്രിക്കാം.
12.139.40
संवासाज्जायते स्नेहो जीवितान्तकरेष्वपि ।
अन्योन्यस्य हि विश्वासः श्वानश्वपचयोरिव ॥ १२.१३९.४० ॥
ഒന്നിച്ചു വസിക്കുന്നതിനാൽ സ്നേഹം ഉണ്ടാകുന്നു, ജീവൻ അവസാനിപ്പിക്കുന്നവരിൽപോലും; പരസ്പര വിശ്വാസവും ഉണ്ടാകുന്നു, നായ്ക്കൾക്കും ശ്വപചർക്കും (ചണ്ഡാലർക്കും) ഇടയിലെന്നപോലെ.
12.139.41
अन्योन्यकृतवैराणां संवासान्मृदुतां गतम् ।
नैव तिष्ठति तद्वैरं पुष्करस्थमिवोदकम् ॥ १२.१३९.४१ ॥
പരസ്പരം വൈരം ചെയ്തവരുടെ ആ വൈരം ഒന്നിച്ചു വസിക്കുന്നതിനാൽ മൃദുത്വം പ്രാപിക്കുന്നു; താമരയിലയിൽ നിൽക്കുന്ന വെള്ളം നിൽക്കാത്തതുപോലെ ആ വൈരം നിലനിൽക്കുന്നില്ല.
12.139.42
वैरं पञ्चसमुत्थानं तच्च बुध्यन्ति पण्डिताः ।
स्त्रीकृतं वास्तुजं वाग्जं स्वसपत्नापराधजम् ॥ १२.१३९.४२ ॥
വൈരത്തിന് അഞ്ചു ഉത്ഭവങ്ങളുണ്ട്; ബുദ്ധിമാന്മാർ അതറിയുന്നു: സ്ത്രീമൂലം ഉണ്ടായത്, ഭൂമിയിൽ (സ്വത്തിൽ) നിന്ന് ജനിച്ചത്, വാക്കിൽ നിന്ന് ജനിച്ചത്, സ്വന്തം ശത്രുവിന്റെ അപരാധത്താൽ ജനിച്ചത്.
12.139.43
तत्र दाता न हन्तव्यः क्षत्रियेण विशेषतः ।
प्रकाशं वाऽप्रकाशं वा बुद्ध्वा दोषबलाबलम् ॥ १२.१३९.४३ ॥
അവിടെ ദാതാവിനെ, പ്രത്യേകിച്ച് ക്ഷത്രിയൻ, കൊല്ലരുത്; പരസ്യമായാലും രഹസ്യമായാലും, കുറ്റത്തിന്റെ ബലാബലം അറിഞ്ഞിട്ട്.
12.139.44
कृतवैरे न विश्वासः कार्यस्त्विह सुहृद्यपि ।
प्रच्छन्नं तिष्ठते वैरं गूढोऽग्निरिव दारुषु ॥ १२.१३९.४४ ॥
വൈരം ചെയ്തവനിൽ വിശ്വാസം വയ്ക്കരുത്, ഇവിടെ സുഹൃത്തിലും; വൈരം ഒളിഞ്ഞിരിക്കും, വിറകിലെ ഒളിഞ്ഞ തീപോലെ.
12.139.45
न वित्तेन न पारुष्यैर्न च सान्त्वेन च श्रुतैः ।
वैराग्निः शाम्यते राजन्निमग्नोऽग्निरिवार्णवे ॥ १२.१३९.४५ ॥
ധനംകൊണ്ടോ, കഠിനവാക്കുകൊണ്ടോ, ആശ്വാസവാക്കുകൊണ്ടോ, ശാസ്ത്രജ്ഞാനംകൊണ്ടോ വൈരാഗ്നി ശമിക്കില്ല, രാജാവേ, സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയ അഗ്നിപോലെ.
12.139.46
न हि वैराग्निरुद्धूतः कर्म चाप्यपराधजम् ।
शाम्यत्यदग्ध्वा नृपते विना ह्येकतरक्षयात् ॥ १२.१३९.४६ ॥
വൈരാഗ്നി ഇളകിയാൽ, അപരാധത്താൽ ഉണ്ടായ കർമ്മവും, രാജാവേ, ഇരുവരിൽ ഒരാളുടെ നാശമില്ലാതെ ദഹിപ്പിക്കാതെ ശമിക്കില്ല.
12.139.47
सत्कृतस्यार्थामनाभ्यां तत्र पूर्वापकारिणः ।
नैव शान्तिर्न विश्वासः कर्मणा जायते बलात् ॥ १२.१३९.४७ ॥
മുമ്പ് ദ്രോഹം ചെയ്തവനെ ധനംകൊണ്ടും ആദരവുകൊണ്ടും സത്കരിച്ചാലും അവിടെ ശാന്തിയോ വിശ്വാസമോ ഉണ്ടാകില്ല; കർമ്മംകൊണ്ടോ ബലംകൊണ്ടോ അവ ജനിക്കില്ല.
12.139.48
नैवापकारे कस्मिंश्चिदहं त्वयि तथा भवान् ।
उषितावाऽपि चक्रितं नेदानीं विश्वसाम्यहम् ॥ १२.१३९.४८ ॥
ഏതെങ്കിലും ദ്രോഹത്തിൽ ഞാൻ നിന്നോടും നീ എന്നോടും അങ്ങനെ... പാർത്തിട്ടും, ഭയന്ന്, ഇപ്പോൾ ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നില്ല.
12.139.49
कालेन क्रियते कार्यं तथैव विविधाः क्रियाः ।
कालेनैव प्रवर्तन्ते कः कस्येत्यपराध्यति ॥ १२.१३९.४९ ॥
കാലത്താൽ തന്നെയാണ് കർമ്മം ചെയ്യപ്പെടുന്നത്; അതുപോലെ വിവിധ ക്രിയകളും. കാലത്താൽ തന്നെ അവ പ്രവർത്തിക്കുന്നു; പിന്നെ ആര് ആരോടു അപരാധം ചെയ്യുന്നു?
12.139.50
तुल्यं चोभे प्रवर्तेते मरणं जन्म चैव हि ।
कार्यते चैव कालेन तन्निमित्तं न जीवति ॥ १२.१३९.५० ॥
മരണവും ജനനവും ഇരുവരും സമമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കാലമാണ് അവയെ ചെയ്യിക്കുന്നത്; അതിന്റെ നിമിത്തത്താൽ ആരും ജീവിക്കുന്നില്ല.
12.139.51
बध्यन्ते युगपत्केचिदेकैकं चापरे तथा ।
कालो दहति भूतानि संप्राप्तोऽग्निरिवेन्धनम् ॥ १२.१३९.५१ ॥
ചിലർ ഒരുമിച്ചും മറ്റുള്ളവർ ഓരോരുത്തരായും ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ കാലം ജീവികളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു, എത്തിയ അഗ്നി ഇന്ധനത്തെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
12.139.52
नाहं प्रमाणं नैव त्वभन्योन्यं कारणं शुभे ।
कालो नित्यमुपादत्ते सुखं दुःखं च देहिनाम् ॥ १२.१३९.५२ ॥
ശുഭേ, ഞാൻ പ്രമാണമല്ല, നീയും പരസ്പരം കാരണമല്ല; കാലമാണ് എപ്പോഴും ദേഹികളുടെ സുഖദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നത്.
12.139.53
एवं वसेह सन्नेहा यथाकाममहिंसिता ।
यत्कृतं तत्तु मे क्षान्तं त्वं च वै क्षम पूजनि ॥ १२.१३९.५३ ॥
അങ്ങനെ നീ ഇവിടെ സ്നേഹത്തോടെ, ഇഷ്ടപ്രകാരം, ഉപദ്രവമേൽക്കാതെ വസിക്കുക. ഞാൻ ചെയ്തത് എനിക്ക് ക്ഷമിക്കപ്പെട്ടു; നീയും ക്ഷമിക്കുക, ഓ പൂജനീയേ.
12.139.54
यदि कालः प्रमाणं ते न वैरं कस्यचिद्भवेत् ।
कस्मादपचितिं यान्ति बान्धवा बान्धवे हते ॥ १२.१३९.५४ ॥
കാലമാണ് നിന്റെ പ്രമാണമെങ്കിൽ ആരോടും വൈരം ഉണ്ടാകരുതല്ലോ? ബന്ധു ബന്ധുവിനാൽ കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ ബന്ധുക്കൾ എന്തിന് പ്രതികാരം ചെയ്യുന്നു?
12.139.55
कस्माद्देवासुराः सर्वे अन्योन्यमभिजघ्निरे ।
यदि कालेन निर्याणं सुखदुःखे भवाभवौ ॥ १२.१३९.५५ ॥
കാലത്താൽ മരണവും സുഖദുഃഖങ്ങളും ജനനമരണങ്ങളും നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടതെങ്കിൽ, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും എന്തിന് പരസ്പരം കൊല്ലുന്നു?
12.139.56
भिषजो भैषजं कर्तुं कस्मादिच्छन्ति रोगिणः ।
यदि कालेन पच्यन्ते भेषजैः किं प्रयोजनम् ॥ १२.१३९.५६ ॥
കാലത്താൽ രോഗികൾ ക്ഷയിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, വൈദ്യന്മാർ മരുന്നു നൽകുന്നതും രോഗികൾ മരുന്നാഗ്രഹിക്കുന്നതും എന്തിന്? മരുന്നുകൾകൊണ്ട് എന്തു പ്രയോജനം?
12.139.57
प्रलापः सुमहान्कस्मात्क्रियते शोकमूर्च्छितैः ।
यदि कालः प्रमाणं ते कस्माद्धर्मोऽस्ति कर्तृषु ॥ १२.१३९.५७ ॥
ദുഃഖത്താൽ മൂർച്ഛിതരായവർ എന്തിന് ഇത്രയധികം വിലപിക്കുന്നു? കാലമാണ് നിനക്ക് പ്രമാണമെങ്കിൽ, കർമം ചെയ്യുന്നവരിൽ ധർമം എന്തിന്?
12.139.58
तव पुत्रो ममापत्यं हतवान्हिंसितो मया ।
अनन्तरं त्वयाहं च बाधितव्या महीपते ॥ १२.१३९.५८ ॥
നിന്റെ പുത്രൻ എന്റെ സന്താനത്തെ കൊന്നു; ഞാൻ അവനെ മുറിവേൽപ്പിച്ചു. മഹീപതേ, പിന്നീട് നീ എന്നെയും ഞാൻ നിന്നെയും ഉപദ്രവിക്കണം.
12.139.59
अहं हि पुत्रशोकेन कृतपापा तवात्मजे ।
तथा त्वया प्रहर्तव्यं मयि तत्त्वं च मे शृणु ॥ १२.१३९.५९ ॥
പുത്രശോകത്താൽ ഞാൻ നിന്റെ സന്താനത്തോടു പാപം ചെയ്തു. അതിനാൽ നീ എന്നെ പ്രഹരിക്കണം. ഇനി എന്റെ സത്യം കേൾക്കൂ.
12.139.60
भक्षार्थं क्रीडनार्थं च नरा वाञ्छन्ति पक्षिणः ।
तृतीयो नास्ति संयोगो वधबन्धादृते क्षमः ॥ १२.१३९.६० ॥
മനുഷ്യർ ഭക്ഷണത്തിനും വിനോദത്തിനുമായി പക്ഷികളെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. വധവും ബന്ധനവുമല്ലാതെ മൂന്നാമതൊരു ബന്ധം ഇല്ല; അത് യോഗ്യവുമല്ല.
12.139.61
वधबन्धभयादेके मोक्षतन्त्रमुपाश्रिताः ।
जनीमरणजं दुःखं प्राहुर्वेदविदो जनाः ॥ १२.१३९.६१ ॥
വധത്തിന്റെയും ബന്ധനത്തിന്റെയും ഭയത്താൽ ചിലർ മോക്ഷതന്ത്രത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നു. ജനനമരണങ്ങളിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ദുഃഖത്തെ വേദജ്ഞർ പറയുന്നു.
12.139.62
सर्वस्य दयिताः प्राणाः सर्वस्य दयिताः सुताः ।
दुःखादुद्विजते सर्वं सर्वस्य सुखमीप्सितम् ॥ १२.१३९.६२ ॥
എല്ലാവർക്കും പ്രാണൻ പ്രിയം; എല്ലാവർക്കും പുത്രന്മാർ പ്രിയർ. ദുഃഖത്താൽ എല്ലാം നടുങ്ങുന്നു; എല്ലാവരും സുഖമാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.
12.139.63
दुःखं जरा ब्रह्मदत्त दुःखमर्थविपर्ययः ।
दुःखं चानिष्टसंवासो दुःखमिष्टवियोजनम् ॥ १२.१३९.६३ ॥
ഹേ ബ്രഹ്മദത്ത, വാർധക്യം ദുഃഖം; സമ്പത്ത് നഷ്ടപ്പെടുന്നതും ദുഃഖം. അനിഷ്ടരോടൊപ്പം വസിക്കുന്നത് ദുഃഖം; ഇഷ്ടരിൽ നിന്ന് വേർപിരിയുന്നതും ദുഃഖം.
12.139.64
वैरबन्धकृतं दुःखं स्त्रीकृतं सह तथा ।
दुःखं दुःखेन सततं विवर्धति… धिप ॥ १२.१३९.६४ ॥
വൈരവും ബന്ധനവും മൂലമുണ്ടായ ദുഃഖം; സ്ത്രീമൂലമുണ്ടായ ദുഃഖവും അങ്ങനെതന്നെ. ദുഃഖത്താൽ ദുഃഖം നിരന്തരം വളരുന്നു… ധിപ.
12.139.65
न दुःखं परदुःखे वै केचिदाहुर…यः ।
यो दुःखं नाभिजानाति स जल्पति माहाजने ॥ १२.१३९.६५ ॥
മറ്റൊരാളുടെ ദുഃഖത്തിൽ ദുഃഖമില്ലെന്ന് ചിലർ പറയുന്നു… ദുഃഖമറിയാത്തവൻ മഹാസദസ്സിൽ വൃഥാ സംസാരിക്കുന്നു.
12.139.66
यस्तु शोचति दुःखार्ताः स कथं वक्तमुत्सहेत ।
रसज्ञः सर्वदुःखस्य यथाऽऽत्मनि तथा परे ॥ १२.१३९.६६ ॥
ദുഃഖാർത്തരെക്കുറിച്ച് ശോകിക്കുന്നവൻ എങ്ങനെ സംസാരിക്കാൻ ധൈര്യപ്പെടും? എല്ലാ ദുഃഖത്തിന്റെയും രസം അറിയുന്നവൻ തന്നിലെന്നപോലെ പരരിലും അതറിയുന്നു.
12.139.67
भिन्ना श्लिष्टा न सज्यन्ते शस्त्रैः सुनिशितैरपि ।
साम्ना तेऽपि निगृह्यन्ते गजा इव करेणुभिः ॥ १२.१३९.६७ ॥
പൊട്ടിയവ ചേർന്നാലും ഒട്ടുകയില്ല, അതിതീക്ഷ്ണമായ ആയുധങ്ങൾകൊണ്ടുപോലും; എങ്കിലും അവയും സാമത്താൽ അടക്കപ്പെടുന്നു, ആനകൾ പിടിയാനകളാൽ അടക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ.
12.139.68
यत्कृतं ते मया राजंस्त्वया च मम यत्कृतम् ।
न तद्वर्षशतैः शक्यं व्यपोहितुमरिंदम् ॥ १२.१३९.६८ ॥
രാജാവേ, നീ എനിക്ക് ചെയ്തതും ഞാൻ നിനക്ക് ചെയ്തതും നൂറു വർഷം കൊണ്ടും മായ്ക്കാനാവില്ല, ശത്രുദമനാ.
12.139.69
आवयोः कृतमन्योन्यं तस्य संधिर्न विद्यते ।
स्मृत्वास्मृत्वा हि ते पुत्रं नवं वैरं भविष्यति ॥ १२.१३९.६९ ॥
നമ്മൾ ഇരുവരും പരസ്പരം ചെയ്തതിന് സന്ധിയില്ല; നിന്റെ പുത്രനെ ഓർത്താലും മറന്നാലും പുതിയ വൈരം ഉണ്ടാകും.
12.139.70
वैरमन्तिकमासाद्य यः प्रीतिं कर्तुमिच्छति ।
मृण्मयस्येव भग्नस्य तस्य संधिर्न विद्यते ॥ १२.१३९.७० ॥
വൈരം അടുത്തെത്തിയ ശേഷം സൗഹൃദം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് പൊട്ടിയ മൺപാത്രംപോലെ സന്ധിയില്ല.
12.139.71
निश्चयः स्वार्थशास्त्रेषु न विश्वासः सुखोदयः ।
उशना चैव गाथे द्वे प्रह्लादायाब्रवीत्पुरा ॥ १२.१३९.७१ ॥
സ്വാർത്ഥശാസ്ത്രങ്ങളിൽ നിശ്ചയമുണ്ട്; വിശ്വാസം സുഖോദയമല്ല; പണ്ട് ഉശനസ് പ്രഹ്ലാദനോട് ഈ രണ്ടു ഗാഥകൾ പറഞ്ഞു.
12.139.72
ये वैरिणः श्रद्दधते सत्ये सत्येतरेऽपि वा ।
वध्यन्ते श्रद्दधाना हि मधु शुष्कतृणैरिव ॥ १२.१३९.७२ ॥
ശത്രുക്കൾ സത്യത്തിലോ അസത്യത്തിലോ വിശ്വസിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, വിശ്വസിക്കുന്നവർ ഉണങ്ങിയ പുല്ലിനാൽ തേൻപോലെ വധിക്കപ്പെടും.
12.139.73
न हि वैराणि शाम्यन्ति कुलेष्वादशमाद्युगात् ।
आख्यातारश्च विद्यन्ते कुले चेज्जायते पुमान् ॥ १२.१३९.७३ ॥
കുലങ്ങളിൽ പത്താം തലമുറ വരെയും വൈരങ്ങൾ ശമിക്കുന്നില്ല; കുലത്തിൽ ഒരു പുരുഷൻ ജനിച്ചാൽ അത് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നവരും ഉണ്ടാകും.
12.139.74
उपगृह्य तु वैराणि सान्त्वयन्ति नराधिपाः ।
अथैनं प्रतिहिंसन्ति पूर्णं घटमिवाश्मनि ॥ १२.१३९.७४ ॥
രാജാക്കന്മാർ വൈരങ്ങളെ സ്വീകരിച്ച് ശമിപ്പിക്കുന്നതായി നടിക്കുന്നു; പിന്നീട് നിറഞ്ഞ കുടം കല്ലിൽ എറിയുന്നതുപോലെ അവനെ പ്രഹരിക്കുന്നു.
12.139.75
सदा न विश्वसेद्राजन्पापं कृत्वेह कस्यचित् ।
अपकृत्य परेषां हि विश्वासाद्दुःखमश्नुते ॥ १२.१३९.७५ ॥
രാജാവേ, ഇവിടെ ആരോടെങ്കിലും പാപം ചെയ്തവൻ ഒരിക്കലും ആരെയും വിശ്വസിക്കരുത്; മറ്റുള്ളവർക്ക് ദ്രോഹം ചെയ്തവൻ വിശ്വാസത്താൽ തന്നെ ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു.
12.139.76
नाविश्वासाच्चिनोत्यर्थमीहते चापि किंचन ।
भयात्त्वेकतरं मित्रं कृतकृत्या भवत्विह ॥ १२.१३९.७६ ॥
അവിശ്വാസമില്ലാത്തവൻ സമ്പത്ത് സമ്പാദിക്കുന്നില്ല, ഒന്നിനും ശ്രമിക്കുന്നുമില്ല; എന്നാൽ ഭയത്താൽ ഇരുവരിൽ ഒരാളെ മിത്രമാക്കി ഇവിടെ കൃതകൃത്യനാകട്ടെ.
12.139.77
यस्येह व्रणिनौ पादौ पभ्द्यां च परिधावतः ।
क्षिण्येते तस्य तौ पादौ सुगुप्तमपि धावतः ॥ १२.१३९.७७ ॥
ഇവിടെ ആരുടെ പാദങ്ങൾ മുറിവേറ്റവയോ, കാലുകളാൽ ഓടിനടക്കുന്ന അവന്റെ ആ പാദങ്ങൾ നന്നായി സംരക്ഷിച്ചാലും ഓടുമ്പോൾ ക്ഷയിക്കുന്നു.
12.139.78
नेत्राभ्यां सरुजाभ्यां यः प्रतिवातमुदीक्षते ।
तस्य वायुरुजाऽत्यर्थं नेत्रयोर्भवति ध्रुवम् ॥ १२.१३९.७८ ॥
വേദനയുള്ള കണ്ണുകളാൽ കാറ്റിനെതിരെ നോക്കുന്നവന്റെ കണ്ണുകളിൽ കാറ്റിന്റെ വേദന അത്യധികം ഉണ്ടാകുമെന്ന് തീർച്ച.
12.139.79
दुष्टं पन्थानमासाद्य यो मोहादभिपद्यते ।
आत्मनो बलमज्ञात्वा तदन्तं तस्य जीवितम् ॥ १२.१३९.७९ ॥
ദുഷ്ടമായ പാത പ്രാപിച്ച്, മോഹത്താൽ അതിലേക്കു പോകുന്നവൻ, സ്വന്തം ശക്തി അറിയാതിരുന്നാൽ, അവന്റെ ജീവിതം അതിന്റെ അവസാനത്തിൽത്തന്നെ അവസാനിക്കുന്നു.
12.139.80
यस्तु वर्षमविज्ञाय क्षेत्रं कर्षति कर्षकः ।
हीनः पुरुषकारेण तस्य वै नाप्नुते फलम् ॥ १२.१३९.८० ॥
മഴക്കാലം അറിയാതെ വയൽ ഉഴുന്ന കർഷകൻ, മനുഷ്യപ്രയത്നമില്ലാത്തവനായാൽ, അവന് ഫലം ലഭിക്കുന്നില്ല.
12.139.81
यस्तु तिक्तं कषायं वा स्वादु वा मधुरं हितम् ।
आहारं कुरुते नित्यं सोऽमृतत्वाय कल्पते ॥ १२.१३९.८१ ॥
കയ്പ്, ചവർപ്പ് അല്ലെങ്കിൽ മധുരം, ഇമ്പമുള്ളതും ഹിതകരവുമായ ആഹാരം എന്നും കഴിക്കുന്നവൻ അമൃതത്വത്തിന് യോഗ്യനാകുന്നു.
12.139.82
पथ्यं मुक्त्वा तु यो मोहाद्दुष्टमश्नाति भोजनम् ।
परिणाममविज्ञाय तदन्तं तस्य जीवितम् ॥ १२.१३९.८२ ॥
പഥ്യം ഉപേക്ഷിച്ച്, മോഹത്താൽ ദോഷകരമായ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവൻ, അതിന്റെ ഫലം അറിയാതെ, അവന്റെ ജീവിതം അതിന്റെ അവസാനത്തിൽത്തന്നെ അവസാനിക്കുന്നു.
12.139.83
दैवं पुरुषकारश्च स्थितावन्योन्यसंश्रयात् ।
उदात्तं कर्म वै तत्र दैवं क्लीबा उपासते ॥ १२.१३९.८३ ॥
ദൈവവും പുരുഷകാരവും പരസ്പരാശ്രയത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു; അവിടെ ഉദാത്തമായ കർമ്മമാണ് യാഥാർത്ഥ്യം; ദുർബലർ ദൈവത്തെയാണ് ഉപാസിക്കുന്നത്.
12.139.84
कर्म चात्महितं कार्यं तीक्ष्णं वा यदि वा मृदु ।
ग्रस्यतेऽकर्मशीलस्तु सदाऽनर्थैरकिंचनः ॥ १२.१३९.८४ ॥
സ്വന്തം ഹിതമായ കർമ്മം ചെയ്യണം, അത് കഠിനമോ മൃദുവോ ആകട്ടെ; കർമ്മശീലമില്ലാത്തവൻ എന്നും അനർത്ഥങ്ങളാൽ ഗ്രസിക്കപ്പെട്ട് നിർധനനാകുന്നു.
12.139.85
तस्मात्संशयितव्येऽर्थे कार्य एव पराक्रमः ।
सर्वस्वमपि संत्यज्य कार्यमात्महितं नरैः ॥ १२.१३९.८५ ॥
അതുകൊണ്ട് സംശയകരമായ കാര്യത്തിൽ പരാക്രമം തന്നെ കാണിക്കണം. സർവസ്വവും ത്യജിച്ചാലും മനുഷ്യർ സ്വന്തം ഹിതമായ കാര്യം ചെയ്യണം.
12.139.86
विद्या शौचं च दाक्ष्यं च बलं शौर्यं च पञ्चमम् ।
मित्राणि सहजान्याहुर्वर्तयन्तीह यैर्बुधाः ॥ १२.१३९.८६ ॥
വിദ്യ, ശൗചം, ദക്ഷത, ബലം, അഞ്ചാമതായി ശൗര്യം — ഇവയെ ജ്ഞാനികൾ സഹജമിത്രങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു; ഇവകൊണ്ട് അവർ ഇവിടെ കാര്യങ്ങൾ സാധിക്കുന്നു.
12.139.87
निवेशनं च कुप्यं च क्षेत्रं भार्यां सुहृज्जनम् ।
एतान्युपचितान्याहुः सर्वत्र लभते पुमान् ॥ १२.१३९.८७ ॥
വീട്, സാധനങ്ങൾ, നിലം, ഭാര്യ, ഹിതൈഷികളായ ജനങ്ങൾ — ഇവയെ സമ്പാദിച്ച സമ്പത്ത് എന്ന് പറയുന്നു; മനുഷ്യൻ ഇവ എല്ലായിടത്തും നേടുന്നു.
12.139.88
सर्वत्र रमते प्राज्ञः सर्वत्र च विरोचते ।
न विभीषयते किंचिद्भीषितो न बिभेति च ॥ १२.१३९.८८ ॥
ജ്ഞാനി എല്ലായിടത്തും സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നു; എല്ലായിടത്തും ശോഭിക്കുന്നു. അവൻ ആരെയും ഭയപ്പെടുത്തുന്നില്ല; ഭയപ്പെടുത്തപ്പെട്ടാലും ഭയപ്പെടുന്നില്ല.
12.139.89
नित्यं बुद्धिमतोऽप्यर्थः स्वल्पकोऽपि विवर्धते ।
दाक्ष्येण कुर्वतां कर्मं संयमात्प्रतितिष्ठति ॥ १२.१३९.८९ ॥
ബുദ്ധിമാന്റെ സമ്പത്ത്, എത്ര ചെറുതായാലും, എപ്പോഴും വളരുന്നു; ദക്ഷതയോടെ കർമം ചെയ്യുന്നവരുടേത് സംയമത്താൽ സ്ഥിരപ്പെടുന്നു.
12.139.90
गृहस्नेहावबद्धानां नराणामल्पमेधसाम् ।
कुस्त्री खादति मांसानि माघमां सेगवा इव ॥ १२.१३९.९० ॥
വീട്ടുസ്നേഹത്തിൽ ബന്ധിതരായ അല്പബുദ്ധികളായ മനുഷ്യരുടെ മാംസം ദുഷ്ടയായ ഭാര്യ ഭക്ഷിക്കുന്നു; മാഘമാസം പശുക്കളോടൊപ്പം (അവരെ) ക്ഷീണിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
12.139.91
गृहं क्षेत्राणि मित्राणि स्वदेश इति चापरे ।
इत्येवमवसीदन्ति नरा बुद्धिविपर्यये ॥ १२.१३९.९१ ॥
വീട്, കൃഷിയിടങ്ങൾ, സുഹൃത്തുക്കൾ, സ്വദേശം എന്നിങ്ങനെ മറ്റു ചിലർ പറയുന്നു. ഇങ്ങനെ ബുദ്ധി വിപര്യയത്തിലാകുമ്പോൾ മനുഷ്യർ നശിക്കുന്നു.
12.139.92
उत्पथाच्च विमानाच्च देशाद्दुर्भिक्षपीडितात् ।
अन्यत्र वसतिं गच्छेद्वसेद्वा नित्यमानितः ॥ १२.१३९.९२ ॥
ദുർമാർഗത്തിൽ നിന്നും അപമാനത്തിൽ നിന്നും ക്ഷാമപീഡിതമായ ദേശത്തുനിന്നും ഒരാൾ മറ്റൊരിടത്തേക്ക് പോകണം; അല്ലെങ്കിൽ എപ്പോഴും ആദരിക്കപ്പെടുന്നിടത്ത് വസിക്കണം.
12.139.93
तस्मादन्यत्र यास्यामि वस्तुं नाहमिहोत्सहे ।
कृतमेतदनाहार्यं तव पुत्रे च पार्थिव ॥ १२.१३९.९३ ॥
അതിനാൽ ഞാൻ മറ്റൊരിടത്തേക്ക് പോകുന്നു; ഇവിടെ വസിക്കാൻ എനിക്ക് താൽപര്യമില്ല. രാജാവേ, അങ്ങും അങ്ങയുടെ പുത്രന്മാരും ചെയ്തത് സഹിക്കാനാവാത്തതാണ്.
12.139.94
कुभार्यां च कुपुत्रं च कुराजानं कुसौहृदम् ।
कुसंबन्धं कुदेशं च दूरतः परिवर्जयेत् ॥ १२.१३९.९४ ॥
ദുഷ്ടയായ ഭാര്യയെയും ദുഷ്ടനായ പുത്രനെയും ദുഷ്ടനായ രാജാവിനെയും ദുഷ്ട സൗഹൃദത്തെയും ദുഷ്ട ബന്ധത്തെയും ദുഷ്ട ദേശത്തെയും ദൂരെ നിന്നുതന്നെ ഒഴിവാക്കണം.
12.139.95
कुमित्रे नास्ति विश्वासः कुभार्यायां कुतो रतिः ।
कुराज्ये निर्वृतिर्नास्ति कुदेशे नास्ति जीविका ॥ १२.१३९.९५ ॥
ദുഷ്ട സുഹൃത്തിൽ വിശ്വാസമില്ല; ദുഷ്ട ഭാര്യയിൽ സ്നേഹം എവിടെ? ദുഷ്ട രാജ്യത്ത് സമാധാനമില്ല; ദുഷ്ട ദേശത്ത് ജീവനോപാധിയുമില്ല.
12.139.96
कुपुत्रे सौहृदं नास्ति नित्यमस्थिरसौहृदम् ।
अवमानः कुंसबन्धे भवत्यर्थविपर्यये ॥ १२.१३९.९६ ॥
ദുഷ്ട പുത്രനിൽ സ്നേഹമില്ല; അത് എപ്പോഴും അസ്ഥിരമായ സ്നേഹമാണ്. ദുഷ്ട ബന്ധത്തിൽ അപമാനമുണ്ടാകുന്നു, സമ്പത്ത് വിപര്യയമാകുമ്പോൾ.
12.139.97
सा भार्या या प्रियं ब्रूते स पुत्रो यत्र निर्वृतिः ।
तन्मित्रं यत्र विश्वासः स देशो यत्र जीवति ॥ १२.१३९.९७ ॥
പ്രിയം പറയുന്നവളാണ് ഭാര്യ; മനഃസമാധാനം നൽകുന്നവനാണ് പുത്രൻ; വിശ്വാസമുള്ളവനാണ് മിത്രം; ഒരാൾ ജീവിക്കുന്നിടമാണ് ദേശം.
12.139.98
यत्र नास्ति बलात्कारः स राजा तीव्रशासनः ।
स च यौनाभिसंबन्धो यः सतोऽपि बुभूषति ॥ १२.१३९.९८ ॥
ബലാത്കാരം ഇല്ലാത്തിടത്ത് കർശനമായി ഭരിക്കുന്ന രാജാവ്; സജ്ജനങ്ങളിലും ഉണ്ടാകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വിവാഹബന്ധവും അതുതന്നെ.
12.139.99
भार्या देशोऽथ मित्राणि पुत्रसंबन्धिबान्धवाः ।
एते सर्वे गुणवति धर्मनेत्रे महीपतौ ॥ १२.१३९.९९ ॥
ഭാര്യ, ദേശം, മിത്രങ്ങൾ, പുത്രന്മാർ, ബന്ധുക്കൾ, ജ്ഞാതികൾ — ഇവയെല്ലാം ധർമ്മം നയിക്കുന്ന ഗുണവാനായ രാജാവിലാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്.
12.139.100
अधर्मज्ञस्य विषये प्रजा नश्यन्ति निग्रहात् ।
राजा मूलं त्रिवर्गस्य अप्रमत्तोऽनुपालयन् ॥ १२.१३९.१०० ॥
ധർമ്മം അറിയാത്ത ഭരണാധികാരിയുടെ രാജ്യത്ത് പ്രജകൾ അടിച്ചമർത്തലിനാൽ നശിക്കുന്നു. രാജാവ് ത്രിവർഗ്ഗത്തിന്റെ മൂലമാണ്; ജാഗ്രതയോടെ പ്രജകളെ പാലിക്കണം.
12.139.101
बलिषङ्भागमुद्धृत्य फलं समुपयोजयेत् ।
न रक्षति प्रजाः सम्यग्यः स पार्थिवतस्करः ॥ १२.१३९.१०१ ॥
വിളവിന്റെ ആറിലൊന്ന് നികുതിയായി എടുത്ത് അത് ശരിയായി വിനിയോഗിക്കണം; പ്രജകളെ നന്നായി സംരക്ഷിക്കാത്തവൻ രാജവേഷധാരിയായ കള്ളൻ.
12.139.102
दत्वाऽभयं यः स्वयमेव राजा ।
न तत्प्रमाणं कुरुतेऽर्थलोभात्।
स सर्वलोकादुपलभ्य पाप ।
मधर्मबुद्धिर्निरयं प्रयाति ॥ १२.१३९.१०२ ॥
സ്വയം അഭയം നൽകിയിട്ടും ധനലോഭത്താൽ അതിനെ പ്രമാണമാക്കാത്ത രാജാവ്, എല്ലാ ലോകങ്ങളിൽനിന്നും പാപം നേടി അധർമ്മബുദ്ധിയോടെ നരകത്തിൽ പോകുന്നു.
12.139.103
दत्त्वाऽभयं स्वयं राजा प्रमाणं कुरुते यदि ।
स सर्वं सुखमाप्नोति प्रजा धर्मेण पालयन् ॥ १२.१३९.१०३ ॥
സ്വയം അഭയം നൽകി, ധർമ്മത്താൽ പ്രജകളെ പാലിച്ച്, മര്യാദ പാലിക്കുന്ന രാജാവ് സർവ്വസുഖവും പ്രാപിക്കുന്നു.
12.139.104
पिता भ्राता गुरुः शास्ता वह्निर्वैश्रवणो यमः ।
सप्त राज्ञो गुणानेतान्मनुराह प्रजापतिः ॥ १२.१३९.१०४ ॥
അച്ഛൻ, സഹോദരൻ, ഗുരു, ശാസകൻ, അഗ്നി, കുബേരൻ, യമൻ — രാജാവിൽ ഈ ഏഴു ഗുണങ്ങൾ വേണമെന്ന് പ്രജാപതി മനു പറഞ്ഞു.
12.139.105
पिता हि राजा लोकस्य प्रजानां योऽनुकम्पिता ।
तस्मिन्मिथ्यापनीते हि तिर्यग्भवति मानवः ॥ १२.१३९.१०५ ॥
രാജാവാണ് ലോകത്തിലെ പ്രജകൾക്ക് പിതാവ്; അവൻ അനുകമ്പയുള്ളവനാണ്. അവനെ വ്യാജമായി നീക്കിയാൽ മനുഷ്യൻ വഴിതെറ്റുന്നു.
12.139.106
संभावयति मातेव दीनमप्युपपद्यते ।
दहत्यग्निरिवानिष्टान्यमयत्यहितांस्तदा ॥ १२.१३९.१०६ ॥
അമ്മയെപ്പോലെ അവൻ ദീനരെയും ആദരിച്ച് പരിപാലിക്കുന്നു; അഗ്നിപോലെ അനിഷ്ടങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു, ശത്രുക്കളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു.
12.139.107
इष्टेषु विसृजन्नर्थान्कुबेर इव कामदः ।
गुरुर्धर्मोपदे… गोप्ता च परिपालनात् ॥ १२.१३९.१०७ ॥
പ്രിയപ്പെട്ടവർക്ക് ധനം വിതരണം ചെയ്ത് കുബേരനെപ്പോലെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവൻ; ധർമ്മോപദേശത്തിൽ ഗുരുവും പരിപാലനത്താൽ രക്ഷകനും.
12.139.108
यस्तु रञ्जयते … पौरजानपदान्गुणैः ।
न तस्य भ्रश्यते…ज्यं गुणधर्मानुपालनात् ॥ १२.१३९.१०८ ॥
നഗരവാസികളെയും ഗ്രാമവാസികളെയും ഗുണങ്ങളാൽ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നവന്റെ … രാജ്യം ഗുണധർമ്മങ്ങൾ പാലിക്കുന്നതിനാൽ നശിക്കുന്നില്ല.
12.139.109
यः सम्यक्प्रति…ह्णाति पौरजानपदार्चनम् ।
स सुखं प्रेक्षते राजा इह लोके परत्र च ॥ १२.१३९.१०९ ॥
നഗരവാസികളെയും ഗ്രാമവാസികളെയും യഥാവിധി ആദരിക്കുന്ന രാജാവ് ഇഹലോകത്തിലും പരലോകത്തിലും സുഖം കാണുന്നു.
12.139.110
नित्योद्विग्नाः प्रजा यस्य करुभारप्रपीडिताः ।
अनर्थैर्विप्रलुप्यन्ते स गच्छति पराभवम् ॥ १२.१३९.११० ॥
ഏതു രാജാവിന്റെ പ്രജകൾ എപ്പോഴും ഉദ്വേഗത്തിലും നികുതിഭാരത്താൽ പീഡിതരുമാകുന്നുവോ, അവർ അനർഥങ്ങളാൽ നശിക്കുന്നു; ആ രാജാവ് പരാജയം പ്രാപിക്കുന്നു.
12.139.111
प्रजा यस्य विवर्धन्ते सरसीव महोत्पलम् ।
स राजा सर्वसुखदः स्वर्गलोके महीयते ॥ १२.१३९.१११ ॥
ഏതു രാജാവിന്റെ പ്രജകൾ തടാകത്തിലെ വലിയ താമരകൾ പോലെ വളരുന്നുവോ, സർവർക്കും സുഖം നൽകുന്ന ആ രാജാവ് സ്വർഗലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
12.139.112
बलिना विग्रहो राजन्न कदाचित्प्रशस्यते ।
बलिना विग्रही तस्य कुतो राज्यं कुतः सुखम् ॥ १२.१३९.११२ ॥
രാജാവേ, ശക്തനോടുള്ള കലഹം ഒരിക്കലും പ്രശംസനീയമല്ല. ശക്തനോട് കലഹിക്കുന്നവന് രാജ്യം എവിടെ, സുഖം എവിടെ?
12.139.113
सैवमुक्त्वा शकुनिका ब्रह्मदत्तं नराधिपम् ।
राजानं समनुज्ञाप्य जगामाभीप्सितां दिशम् ॥ १२.१३९.११३ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ശകുനിക രാജാവായ ബ്രഹ്മദത്തനോട് യാത്ര ചോദിച്ച് തനിക്കിഷ്ടമുള്ള ദിശയിലേക്ക് പോയി.
12.139.114
एतत्ते ब्रह्मदत्तस्य पूजन्या सह भाषितम् ।
मयोक्तं भरतश्रेष्ठ किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ १२.१३९.११४ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, പൂജനിയോടുള്ള ബ്രഹ്മദത്തന്റെ ഈ സംഭാഷണം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. ഇനി മറ്റെന്താണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?