Mahābhārata · Adhyāya 12.141

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

Leer con significados

12.141.1

हीने परमके धर्मे सर्वलोकविलङ्घिते ।
अधर्मे धर्मतां नीते धर्मे चाधर्मतां गते ॥ १२.१४१.१ ॥

Cuando el dharma supremo se debilita, todos los mundos son transgredidos, el adharma se convierte en dharma y el dharma se convierte en adharma,

12.141.2

मर्यादासु प्रभिन्नासु क्षुभिते लोकिश्चये ।
राजभिः पीडिते लोके चोरैर्वाऽपि विशांपते ॥ १२.१४१.२ ॥

Cuando los límites son rotos, el ojo del mundo se agita y el mundo es oprimido por reyes o incluso por ladrones, oh señor del pueblo,

12.141.3

सर्वाश्रमेषु मूढेषु कर्मसूपहतेषु च ।
कामाल्लोभाच्च मोहाच्च भयं पश्यत्सु भारत ॥ १२.१४१.३ ॥

Cuando, entre todas las etapas de la vida, la gente está engañada y arruinada en sus deberes, y por deseo, codicia y engaño sólo ve temor, oh Bhārata,

12.141.4

अविश्वस्तेषु सर्वेषु नित्यं भीतेषु भारत ।
नित्यं च हन्यमानेषु वञ्चयत्सु परस्परम् ॥ १२.१४१.४ ॥

Cuando todos desconfían y están siempre atemorizados, oh Bhārata, y son constantemente abatidos mientras se engañan unos a otros,

12.141.5

प्रदीप्तेषु च देशेषु ब्राह्मण्ये चातिपीडिते ।
अवर्षति च पर्जन्ये मिथो भेदे समुत्थिते ॥ १२.१४१.५ ॥

Cuando las tierras arden y el estado de los brahmanes está gravemente oprimido, la nube no llueve y ha surgido la división mutua,

12.141.6

सर्वस्मिन्दस्युसाद्भूते पृथिव्यामुपजीवने ।
केनस्विद्ब्राह्मणो जीवेज्जघन्ये काल आगते ॥ १२.१४१.६ ॥

Cuando todo en la tierra ha caído bajo el poder de los bandidos y los medios de subsistencia se pierden, y ha llegado la edad vil, ¿de qué modo podría vivir un brahmán?

12.141.7

अतितिक्षुः पुत्रपौत्राननुक्रोशान्नराधिप ।
कतमापदि वर्तेत तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१४१.७ ॥

Señor de los hombres, ¿cómo debe conducirse en qué calamidad quien soporta con paciencia por compasión hacia hijos y nietos? Dímelo, abuelo.

12.141.8

कथं च राजा वर्तेत लोके कलुषतां गते ।
कथमर्थाच्च धर्माच्च न हीयेत परंतप ॥ १२.१४१.८ ॥

Y cuando el mundo ha caído en la corrupción, ¿cómo debe conducirse un rey? Abrasador de enemigos, ¿cómo no se aparta de la riqueza ni del dharma?

12.141.9

राजमूला महाबाहो योगक्षेमसुवृष्टयः ।
प्रजासु व्याधयश्चैव मरणं च भयानि च ॥ १२.१४१.९ ॥

Oh de poderosos brazos, entre los súbditos las buenas lluvias de prosperidad y seguridad, así como las enfermedades, la muerte y los temores, todas tienen su raíz en el rey.

12.141.10

कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्च भरतर्षभ ।
राजमूला इति मतिर्मम नास्त्यत्र संशयः ॥ १२.१४१.१० ॥

Toro de los Bharatas, las edades Kṛta, Tretā, Dvāpara y Kali —mi opinión es que todas tienen su raíz en el rey; no hay duda en esto.

12.141.11

तस्मिंस्त्वभ्यागते काले प्रजानां दोषकारके ।
विज्ञानबलमास्थाय जीवितव्यं भवेत्तदा ॥ १२.१४१.११ ॥

Pero cuando llegue aquel tiempo que causa faltas entre los súbditos, uno debe vivir apoyándose en la fuerza del discernimiento.

12.141.12

अधाप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
विश्वामित्रस्य संवादं चण्डालस्य च पक्कणे ॥ १२.१४१.१२ ॥

Incluso ahora la gente recuerda esta antigua historia: el diálogo entre Viśvāmitra y un paria en la morada de un cocinero de perros.

12.141.13

त्रेताद्वापरयोः संधौ पुरा दैवव्यतिक्रमात् ।
अनावृष्टिरभूद्धोरा लोके द्वादशवार्षिकी ॥ १२.१४१.१३ ॥

En otro tiempo, en la confluencia de las edades Tretā y Dvāpara, por una transgresión del orden divino, sobrevino en el mundo una terrible sequía de doce años.

12.141.14

प्रजानामतिवृद्धानां युगान्ते समुपस्थिते ।
त्रेतायां मोक्षसमये द्वापरप्रतिपादने ॥ १२.१४१.१४ ॥

Cuando llegó el fin de la edad y los pueblos se habían multiplicado en exceso, en el tiempo de la liberación de Tretā, al entregarse la edad Dvāpara.

12.141.15

न ववर्ष सहस्राक्षः प्रतिलोमोऽभवद्गुरुः ।
जगाम दक्षिणं मार्गं सोमो व्यावृत्तमण्डलः ॥ १२.१४१.१५ ॥

El de mil ojos (Indra) no hizo llover; Guru (Bṛhaspati) se volvió adverso; la Luna, con su órbita desviada, siguió el camino del sur.

12.141.16

नावश्यायोऽपि रात्र्यन्ते कुत एवाभ्रराजयः ।
नद्यः संक्षिप्ततोयौघाः किंचिदन्तर्गताऽभवन् ॥ १२.१४१.१६ ॥

Al final de la noche no había ni rocío, menos aún hileras de nubes; los ríos, con sus raudales de agua reducidos, se habían retirado un poco hacia dentro.

12.141.17

सरांसि सरितश्चैव कूपाः प्रस्रवणानि च ।
हतत्विषो न लक्ष्यन्ते निसर्गात्पूर्वकारितात् ॥ १२.१४१.१७ ॥

Los lagos, los ríos, los pozos y los manantiales también perdieron su brillo y no se veían; por la naturaleza de acciones anteriores así sucedió.

12.141.18

भूमिः शुष्कजलस्थाना विनिवृत्तसभाप्रपा ।
निवृत्तयज्ञस्वाध्याया निर्वषट्कारमङ्गला ॥ १२.१४१.१८ ॥

Los lugares de agua de la tierra se secaron; cesaron las asambleas y los puestos de agua; cesaron el sacrificio y la recitación; ya no hubo la llamada vaṣaṭ ni ritos auspiciosos.

12.141.19

उत्सन्नकृषिगोरक्षा निवृत्तविपणापणा ।
निवृत्तपूर्वसमया संप्रनष्टमहोत्सवा ॥ १२.१४१.१९ ॥

La agricultura y la cría de ganado quedaron arruinadas; los mercados y las tiendas cerraron; las antiguas costumbres cesaron; las grandes fiestas se perdieron por completo.

12.141.20

अस्थिकङ्कालसंकीर्णा हाहाभूतनराकुला ।
शून्यभूयिष्ठनगरा दग्धग्रामनिवेशना ॥ १२.१४१.२० ॥

Cubierta de huesos y esqueletos, angustiada por gentes que gritaban de dolor; sus ciudades en su mayoría vacías, sus aldeas y moradas quemadas.

12.141.21

क्वचिच्चोरैः क्वचिच्छूरैः क्वचिद्राजभिरातुरैः ।
परस्परभयाच्चैव शून्यभूयिष्ठनिर्जना ॥ १२.१४१.२१ ॥

Acosada aquí por ladrones, allá por guerreros, en otra parte por reyes, y por el temor mutuo, quedó en su mayor parte vacía y despoblada.

12.141.22

गतदैवतसंस्थाना वृद्धबालविनाकृता ।
गोजाविमहिषीहीना परस्परपराहता ॥ १२.१४१.२२ ॥

Sus dioses y santuarios habían desaparecido; privada de ancianos y niños; sin vacas, cabras, ovejas ni búfalos; golpeada unos por otros.

12.141.23

हतविप्रा हतारक्षा प्रनष्टोत्सवसंचया ।
शवभूतनरप्राया बभूव वसुधा तदा ॥ १२.१४१.२३ ॥

Los brahmanes fueron muertos, los guardianes muertos; las fiestas y las riquezas acumuladas se perdieron; entonces la tierra quedó casi poblada de gente como cadáveres.

12.141.24

तस्मिन्प्रतिभये काले क्षीणधर्मे युधिष्ठिर ।
बभूवुः क्षुधिता मर्त्याः खादमानाः परस्परम् ॥ १२.१४१.२४ ॥

En aquel tiempo terrible, oh Yudhiṣṭhira, cuando el dharma había decaído, los mortales, hambrientos, comenzaron a devorarse unos a otros.

12.141.25

ऋषयो नियमांस्त्यक्त्वा परित्यक्ताग्निदेवताः ।
आश्रमान्संपरित्यज्य पर्यधावन्नितस्ततः ॥ १२.१४१.२५ ॥

Los sabios abandonaron sus votos, desampararon los fuegos sagrados y a los dioses, y, dejando por completo sus ermitas, corrieron de un lado a otro.

12.141.26

विश्वामित्रोऽथ भगवान्महर्षिरनिकेतनः ।
क्षुधा परिगतो धीमान्समन्तात्पर्यधावत् ॥ १२.१४१.२६ ॥

Entonces el venerable gran sabio Viśvāmitra, sin hogar y acosado por el hambre, corrió por todas partes.

12.141.27

त्यक्त्वा दारांश्च पुत्रांश्च कस्मिंश्च जनसंसदि ।
भक्ष्याभक्ष्यसमो भ्रूत्वा निरग्निरनिकेतनः ॥ १२.१४१.२७ ॥

Tras abandonar esposas e hijos, y en cualquier asamblea de gente, siendo igual ante lo comestible y lo incomestible, sin fuego y sin hogar.

12.141.28

स कदाचित्परिपतञ्श्वपचानां निकेतनम् ।
हिंस्राणां प्राणिघातानामाससाद वने क्वचित् ॥ १२.१४१.२८ ॥

Él, vagando, llegó un día a la morada de los śvapacas en algún lugar del bosque; eran crueles y matadores de seres vivos.

12.141.29

विभिन्नकलशाकीर्णं श्रमांसेन च भूषितम् ।
वराहखरभग्नास्थिकपालघटसंकुलम् ॥ १२.१४१.२९ ॥

Sembrado de vasijas rotas, adornado con la carne del trabajo, abarrotado de huesos rotos de jabalíes y asnos, cráneos y vasijas.

12.141.30

मृतचेलपरिस्तीर्णं निर्माल्यकृतभूषणम् ।
सर्पनिर्मोकमालाभिः कृतचिह्नकुटीमुखम् ॥ १२.१४१.३० ॥

Extendido con telas de muertos, adornado con guirnaldas desechadas, con guirnaldas de mudas de serpiente, y la entrada de la choza marcada con signos.

12.141.31

कुक्कुटाराबहुलं गर्दभध्वनिनादितम् ।
उद्धोषद्भिः खरैर्वाक्यैः कलहद्भिः परस्परम् ॥ १२.१४१.३१ ॥

Estaba lleno del canto de los gallos y resonaba con el rebuzno de los asnos, con gente que gritaba palabras ásperas y reñía entre sí.

12.141.32

उलूकपक्षिध्वनिभिर्देवतायतनैर्वृतम् ।
लोहघण्टापरिष्कारं श्वयूथपरिवारितम् ॥ १२.१४१.३२ ॥

Estaba lleno de los chillidos de búhos y aves, rodeado de santuarios de dioses, adornado con campanas de hierro y cercado por manadas de perros.

12.141.33

तत्प्रविश्य क्षुधाविष्टो गाधिपुत्रो महानृपिः ।
आहारान्वेषणे युक्तः परं यत्नं समास्थितः ॥ १२.१४१.३३ ॥

Habiendo entrado allí, el hijo de Gādhi, el gran rey-sabio, acosado por el hambre, dedicado a buscar alimento, se aplicó con gran empeño.

12.141.34

न च क्वचिदविन्दत्स भिक्षमाणोऽपि कौशिकः ।
मांसमन्नं फलं मूलमन्यद्वा तत्र किंचन ॥ १२.१४१.३४ ॥

Aunque mendigó, Kauśika no encontró en ninguna parte nada allí: ni carne, ni comida, ni fruta, ni raíz, ni cualquier otra cosa.

12.141.35

अहो कृच्छ्रं मया प्राप्तमिति निश्चित्य कौशिकः ।
पपात भूमौ दौर्बल्यात्तस्मिंश्चण्डालपक्कणे ॥ १२.१४१.३५ ॥

Decidiendo: '¡Ay, qué penuria he sufrido!', Kauśika cayó al suelo por debilidad, allí junto al lugar de cocina de aquel chandāla.

12.141.36

स चिन्तयामास मुनिः किंनु मे सुकृतं भवेत् ।
कथं वृथा न मृत्युः स्यादिति पार्थिवसत्तम ॥ १२.१४१.३६ ॥

El sabio reflexionó: '¿Qué mérito podría ser mío? ¿Cómo podría la muerte no ser en vano?' — ¡Oh, el mejor de los reyes!

12.141.37

स ददर्श श्वमांसस्य कुतन्त्रीं पतितां मुनिः ।
चण्डालस्य गृहे राजन्सद्यः शस्त्रहतस्य वै ॥ १२.१४१.३७ ॥

Oh rey, el sabio vio en la casa de un chandala una cuerda de tripas caída, hecha con la carne de un perro recién muerto por un arma.

12.141.38

स चिन्तयामास तदा स्तेयं कार्यमितो मया ।
न…दानीमुपायो मे विद्यते प्राणधारणे ॥ १२.१४१.३८ ॥

Entonces reflexionó: 'De aquí en adelante debo cometer un robo; ahora ya no hay para mí otro medio de sostener la vida…'

12.141.39

…सु विहितं स्तेयं विशिष्टसमहीनतः ।
परस्परं भवेत्पूर्वमास्थेयमिति निश्चयः। ॥ १२.१४१.३९ ॥

…El robo prescrito puede hacerse a alguien superior, igual o inferior. Mutuamente, debe seguirse primero este orden: esta es la conclusión.

12.141.40

हीनादादेयमादौ स्यात्समानात्तदनन्तरम् ।
असंभवे त्वाददीत विशिष्टादपि धार्मिकात् ॥ १२.१४१.४० ॥

Primero debe tomarse del inferior; después, del igual. Pero cuando eso es imposible, debe tomarse incluso de un superior justo.

12.141.41

सोऽहमन्तावसायीनां हराम्येनां प्रतिग्रहात् ।
न स्तेयदोषं पश्यामि हरिष्याम्येतदामिषम् ॥ १२.१४१.४१ ॥

'Tomaré esta carne de los chandalas por recepción; no veo en ello falta de robo: me llevaré esta carne.'

12.141.42

एतां बुद्धिं समास्थाय विश्वामित्रो महामुनिः ।
तस्मिन्देशे सुसुष्वाप पतितो यत्र भारत ॥ १२.१४१.४२ ॥

Habiendo adoptado esta resolución, el gran sabio Viśvāmitra, oh descendiente de Bharata, cayó y durmió profundamente en ese mismo lugar.

12.141.43

स विगाढां निशां दृष्ट्वा सुप्ते चण्डालपक्कणे ।
शनैरुत्थाय भगवान्प्रविवेश कुटीमुखम् ॥ १२.१४१.४३ ॥

Al ver la noche bien avanzada, mientras la choza del paria dormía, aquel venerable se levantó lentamente y entró por la puerta de la choza.

12.141.44

स सुप्त एव चण्डालः श्लेष्मापिहितलोचनः ।
परिभिन्नस्वरो रूक्षः प्रोवाचाप्रियदर्शनः ॥ १२.१४१.४४ ॥

Aún dormido, el paria, con los ojos cubiertos de flema, habló con voz quebrada y áspera, desagradable a la vista.

12.141.45

कः कुतन्त्रीं घट्टयति सुप्ते चण्डालपक्कणे ।
जागर्मि नैव सुप्तोऽस्मि हतोऽसीति च दारुणः ॥ १२.१४१.४५ ॥

"¿Quién sacude la cuerda mal tensada en la choza del paria mientras él duerme? ¡Estoy despierto, no he dormido — estás muerto!", así habló el cruel.

12.141.46

विश्वामित्रोऽहमित्येव सहसा तमुवाच ह ।
सहसाऽभ्यागतं भूयः सोद्वेगस्तेन कर्मणा ॥ १२.१४१.४६ ॥

"Soy Viśvāmitra", le dijo de inmediato. Al que había llegado de repente, de nuevo alterado por aquel acto.

12.141.47

विश्वामित्रोऽहमायुष्मन्नागतोऽहं बुभुक्षितः ।
मा वधीर्मम सद्बुद्धे यदि सम्यक्प्रपश्यसि ॥ १२.१४१.४७ ॥

"Soy Viśvāmitra, oh tú de larga vida; he venido, tengo hambre. Oh tú de buen juicio, no me mates, si ves correctamente."

12.141.48

चण्डालस्तद्वचः श्रुत्वा महर्षेर्भावितात्मनः ।
शयनादुपसंभ्रान्त उद्ययौ प्रति तं ततः ॥ १२.१४१.४८ ॥

Al oír aquellas palabras del gran sabio de alma purificada, el paria, muy sobresaltado, se levantó del lecho y fue hacia él.

12.141.49

स विसृज्याश्रु नेत्राभ्यां बहुमानात्कृताञ्जलिः ।
उवाच कौशिकं रात्रौ ब्रह्मन्किं ते चिकीर्षितम् ॥ १२.१४१.४९ ॥

Derramando lágrimas de sus ojos, con las palmas unidas en gran respeto, habló a Kauśika por la noche: "Oh brahmín, ¿qué pretendes hacer?"

12.141.50

विश्वामित्रस्तु मातङ्गमुवाच परिसान्त्वयन् ।
क्षुधितोऽन्तर्गतप्राणो हरिष्यामि श्वजाघनीम् ॥ १२.१४१.५० ॥

Pero Viśvāmitra, consolando a Mātaṅga, dijo: "Hambriento, con el aliento de vida hundido dentro, tomaré la pierna del perro."

12.141.51

क्षुधितः कलुषं यातो नास्ति ह्रीरशनार्थिनः ।
क्षुच्च मां दूषयत्यत्र हरिष्यामि श्वजाघनीम् ॥ १२.१४१.५१ ॥

El hombre hambriento cae en el pecado; en quien busca comida no hay vergüenza. Aquí el hambre me mancilla; tomaré la pierna del perro.

12.141.52

अवसीदन्ति मे प्राणाः स्मृतिर्मे नश्यति क्षुधा ।
दुर्बलो नष्टसंज्ञश्च भक्ष्याभक्ष्यविवर्जितः।
सोधर्मं बुध्यमानोऽपि हरिष्यामि श्वजाघनीम् ॥ १२.१४१.५२ ॥

Mis alientos se hunden; mi memoria se pierde por el hambre. Débil y con el sentido perdido, habiendo perdido la distinción entre lo comestible y lo no comestible, aunque comprendo el deber, tomaré la pierna del perro.

12.141.53

यदा भैक्षं न विन्दामि युष्माकमहमालये ।
तदा बुद्धिः कृता पापे हरिष्यामि श्वजाघनीम् ॥ १२.१४१.५३ ॥

Cuando no encontré limosna en vuestra casa, entonces, oh pecador, se formó la resolución: tomaré la pierna del perro.

12.141.54

अग्निर्मुखं पुरोधाश्च देवानां शुचिषाङ्विभुः ।
यथा च सर्वभुग्ब्रह्मा तथा मां विद्धि धर्मतः ॥ १२.१४१.५४ ॥

Agni es la boca y el sacerdote principal de los dioses, Śuciṣāṅ y poderoso; y como Brahmā es el que todo lo consume, así sabe de mí según el dharma.

12.141.55

तमुवाच स चण्डालो महर्षे शृणु मे वचः ।
श्रुत्वा तथा तमातिष्ठ यथा धर्मो न हीयते ॥ १२.१४१.५५ ॥

Aquel chandāla le dijo: Oh gran sabio, escucha mis palabras. Habiéndolas oído, sigue su camino para que el dharma no se pierda.

12.141.56

धर्मं तवापि विप्रर्षे शृणु यत्ते ब्रवीम्यहम् ॥ १२.१४१.५६ ॥

Oh sabio entre brahmanes, escucha también sobre tu propio dharma; escucha lo que te digo.

12.141.57

मृगाणामधमं श्वानं प्रवदन्ति मनीषिणः ।
तस्याप्यधम उद्देशः शरीरस्य तु जाघी ॥ १२.१४१.५७ ॥

Los sabios llaman al perro el más bajo de los animales, y la parte más baja de su cuerpo es el muslo.

12.141.58

नेदं सम्यग्व्यवसितं महर्षे कर्म गर्हितम् ।
चण्डालस्वस्य हरणमभक्ष्यस्य विशेषतः ॥ १२.१४१.५८ ॥

Oh gran sabio, esta acción no está bien decidida y es censurable: tomar lo que pertenece a un chandāla, y especialmente lo que no es apto para comer.

12.141.59

साध्वन्यमनुपश्य त्वमुपायं प्राणधारणे ।
श्वमांसलोभात्तपसो नाशस्ते स्यान्महामुने ॥ १२.१४१.५९ ॥

Oh gran sabio, considera bien otro medio para sostener la vida; por codicia de carne de perro tu austeridad se destruiría.

12.141.60

जानता विहितो मार्गो न कार्यो धर्मसंकरः ।
मा स्म धर्मं परित्याक्षीस्त्वं हि धर्मविदुत्तमः ॥ १२.१४१.६० ॥

Quien sabe debe seguir el camino prescrito y no causar confusión del dharma. No abandones el dharma, pues tú eres el mejor entre los que conocen el dharma.

12.141.61

विश्वामित्रस्ततो राजन्नित्युक्तो भरतर्षभ ।
क्षुधार्तः प्रत्युवाचेदं पुनरेव महामुनिः ॥ १२.१४१.६१ ॥

Entonces, oh rey, oh toro de los Bhāratas, así interpelado, el gran sabio Viśvāmitra, atormentado por el hambre, volvió a responder estas palabras.

12.141.62

निराहारस्य सुमहान्मम कालोऽभिधावतः ।
न विद्यतेऽप्युपायश्च कश्चिन्मे प्राणधारणे ॥ १२.१४१.६२ ॥

Sin alimento, ha transcurrido para mí un tiempo muy largo mientras deambulo, y no existe ningún medio para sostener mi vida.

12.141.63

येनकेन विशेषेण कर्मणा येनकेनचित् ।
उज्जिहीर्षे सीदमानः समर्थो धर्ममाचरेत् ॥ १२.१४१.६३ ॥

Por cualquier medio, y especialmente por cualquier acción, yo, hundido en la aflicción, deseo levantarme; quien sea capaz debe practicar el dharma.

12.141.64

ऐन्द्रो धर्मः क्षत्रियाणां ब्राह्मणानामथाग्निकः ।
ब्रह्मवह्निर्मम बलं भोक्ष्यामि शमयन्क्षुधाम् ॥ १२.१४१.६४ ॥

El deber de los kṣatriyas pertenece a Indra y el de los brāhmaṇas a Agni; el fuego del Veda es mi fuerza, y comeré para calmar mi hambre.

12.141.65

यथायथैव जीवेद्धि तत्कर्तव्यमहेलया ।
जीवितं मरणाच्छ्रेयो जीवन्धर्ममवाप्नुयात् ॥ १२.१४१.६५ ॥

Uno debe vivir como pueda, pues ese es el deber, sin desprecio; la vida es mejor que la muerte, pues solo el que vive puede alcanzar el dharma.

12.141.66

सोऽहं जीवितमाकाङ्क्षन्नभक्ष्यस्यापि भक्षणम् ।
व्यवस्ये बुद्धिपूर्वं वै तद्भवाननुमन्यताम् ॥ १२.१४१.६६ ॥

Yo, deseando vivir, resuelvo deliberadamente comer incluso lo que no debe comerse; que vuestra excelencia lo consienta.

12.141.67

जीवन्धर्मं चरिष्यामि प्रणोत्स्याम्यशुभानि तु ।
तपोभिर्विद्यया चैव ज्योतींषीव महत्तमः ॥ १२.१४१.६७ ॥

Mientras viva, practicaré el dharma y apartaré los males con austeridad y conocimiento, como las luces apartan la gran oscuridad.

12.141.68

नैतत्खादन्प्राप्स्यसे प्राणमद्य ।
नायुर्दीर्घं नामृतस्येव तृप्तिम्।
भिक्षामन्यां भिक्ष मा ते मनोस्तु ।
श्वभक्षणे श्वा ह्यभक्ष्यो द्विजानाम् ॥ १२.१४१.६८ ॥

Comiendo esto no obtendrás la vida hoy, ni larga vida, ni una saciedad como de néctar. Pide otra limosna; que tu mente no se fije en esto; para los nacidos dos veces, el perro no es comestible.

12.141.69

न दुर्भिक्षे सुलभं मांसमन्य ।
च्छ्वपाकमन्ये न च मेऽस्ति वित्तम।
क्षुघार्तश्चाहमगतिर्निराशः ।
श्वजाघनीं ष़ड्सात्साधु मन्ये ॥ १२.१४१.६९ ॥

En la hambruna la carne no se consigue fácilmente en otra parte, salvo de quien cocina perros; y no tengo riqueza. Afligido por el hambre, sin refugio y sin esperanza, considero el muslo del perro seis veces mejor.

12.141.70

पञ्च पञ्चनखा भक्ष्या ब्रह्मक्षत्रस्य वै विशः ।
शल्यकः श्वाविधो गोधा शशः कूर्मश्च पञ्चमः।
यदि शास्त्रं प्रमाणं ते माऽभक्ष्ये वै मनः कृथाः ॥ १२.१४१.७० ॥

Cinco animales de cinco garras son aptos para ser comidos por el brahmán, el kṣatriya y el vaiśya: el puercoespín, el śvāvidh, el varano, la liebre y, como quinto, la tortuga. Si las escrituras son tu autoridad, no fijes tu mente en lo que no debe comerse.

12.141.71

अगस्त्येनासुरो जग्धो वातापिः क्षुधितेन वै ।
अहमापद्गतः क्षुब्धो भक्षयिष्ये श्वजाघनीम् ॥ १२.१४१.७१ ॥

Agastya, hambriento, devoró al asura Vātāpi. Yo, caído en la desgracia y agitado, comeré el muslo del perro.

12.141.72

भिक्षामन्यामाहरेति न च कर्तुमिहार्हसि ।
न नूनं कार्यमेतद्वै हर कामं श्वजाघनीम् ॥ १२.१४१.७२ ॥

Trae otra limosna; no te corresponde hacer esto aquí. Esto ciertamente no es algo que deba hacerse; toma la pierna del perro si lo deseas.

12.141.73

शिष्टा वै कारणं धर्मे तद्वृत्तमनुवर्तये ।
परां मेध्याशनादेनां भक्ष्यां मन्ये श्वजाघनीम् ॥ १२.१४१.७३ ॥

Los sabios son la autoridad del dharma, y yo sigo su conducta. Considero que esta pierna de perro, incluso siendo lo supremo, es apta para comer en lugar de la comida pura.

12.141.74

असद्भिर्यः समाचीर्णो न स धर्मः सनातनः ।
अकार्यमिह कार्यं वा मा छलेनाशुभं कृथाः ॥ १२.१४१.७४ ॥

La conducta practicada por los malvados no es el dharma eterno. Ya sea algo que aquí no debe hacerse o que debe hacerse, no cometas ninguna acción malvada por engaño.

12.141.75

न पातकं नावमतमृषिः सन्कर्तुमर्हति ।
समौ च श्वमृगौ मन्ये तस्माद्भोक्ष्ये श्वजाघनीम् ॥ १२.१४१.७५ ॥

Siendo un sabio, no me corresponde cometer pecado ni desprecio. Considero iguales al perro y al ciervo, y por eso comeré esta pierna de perro.

12.141.76

यद्ब्राह्मणार्थे कृतमर्थिनेन ।
तेनर्षिणा तदभक्ष्यं न कामात्।
स वै धर्मो यत्र न पापमस्ति ।
सर्वैरुपायैर्गुरवो हि रक्ष्याः ॥ १२.१४१.७६ ॥

Lo que hizo aquel sabio necesitado, por el bien de un brahmán, no lo hizo por deseo, aunque no era comida apta. Es dharma donde no hay pecado; a los maestros y mayores hay que protegerlos por todos los medios.

12.141.77

मित्रं च मे ब्राह्मणस्यायमात्मा ।
प्रियश्च मे पूज्यतमश्च लोके।
तद्भोक्तुकामोऽहमिमां जिहीर्षे ।
नृशंसानामीदृशानां न विभ्ये ॥ १२.१४१.७७ ॥

Este es amigo del brahmán y mi propio ser; querido para mí y el más venerable del mundo. Por tanto, deseando comer, quiero tomar a esta; no temo a hombres tan crueles.

12.141.78

कामं नरा जीवितं संत्यजन्ति ।
न चाभक्ष्ये क्वचित्कुर्वन्ति बुद्धिम्।
सर्वांश्च कामान्प्राप्नुवन्तीति विद्धि ।
स्वर्गे निवासात्सहते क्षुधां वै ॥ १२.१४१.७८ ॥

Los hombres pueden entregar su vida por voluntad, pero nunca deciden comer lo que no debe comerse. Sabe que obtienen todos sus deseos; por morar en el cielo soportan en verdad el hambre.

12.141.79

स्थाने भवेत्स यशः प्रेत्यभावे ।
निःसंशयः कर्मणां वै विनाशः।
अहं पुनर्व्रतनित्यः शमात्मा ।
मूलं रक्ष्यं भक्षयिष्याम्यभक्ष्यम् ॥ १२.१४१.७९ ॥

En el más allá esa fama sería ciertamente apropiada; la destrucción de las obras es indudable. Pero yo soy constante en los votos, de un yo sereno; comeré las raíces que deben protegerse, comeré lo que no debe comerse.

12.141.80

बुद्ध्यात्मके व्यक्तमस्तीति सृष्टो ।
मोक्षात्मके त्वं यथा शिष्टचक्षुः।
यद्यप्येतत्संशयाच्च त्रपामि ।
नाहं भविष्यामि यथा न माया ॥ १२.१४१.८० ॥

En la naturaleza del intelecto es evidente que has sido creado; en la naturaleza de la liberación eres como quien tiene el ojo de los sabios. Aunque me avergüenzo de esta duda, no me volveré como la ilusión.

12.141.81

गोपनीयमिदं दुःखमिति मे निश्चिता मतिः ।
दुष्कृतं ब्राह्मणं सन्तं यस्त्वामहमुपालभे ॥ १२.१४१.८१ ॥

Este dolor debe ocultarse, así está firme mi resolución. Aunque eres brahmán, te reprocho a ti, que has cometido una mala acción.

12.141.82

पिबन्त्येवोदकं गावो मण्डूकेषु रुवत्स्वपि ।
न तेऽधिकारो धर्मेऽस्ति वा भूरात्मप्रशंसकः ॥ १२.१४१.८२ ॥

Las vacas beben agua incluso mientras las ranas croan. No tienes autoridad en el dharma; o, más bien, oh tierra, eres quien se alaba a sí mismo.

12.141.83

सुहृद्भूत्वाऽनुशोचे त्वां कृपा हि त्वयि मे द्विज ।
तदिदं श्रेय आधत्स्व मा लोभे चेत आदधाः ॥ १२.१४१.८३ ॥

Siendo tu amigo, me apeno por ti, oh dvija, pues siento compasión por ti. Por tanto, acepta este bien; no pongas tu mente en la codicia.

12.141.84

सृहृन्मे त्वं सुखेप्सुश्चेदापदो मां समुद्धर ।
जामऽहं धर्मतोऽऽत्मानमुत्सृजेमां श्वजाघनीम् ॥ १२.१४१.८४ ॥

Si eres mi amigo y deseas la felicidad, sálvame de la desgracia. ¿Debería yo, conforme al dharma, entregarme por este muslo de perro?

12.141.85

नैवोत्सहे भवतो दातुमेतां ।
नोपेक्षितुं ह्रियमाणं स्वमन्नम्।
उभौ स्यावः श्वमलेनानुलिप्तौ ।
दाता चाहं ब्राह्मणस्त्वं प्रतीच्छम् ॥ १२.१४१.८५ ॥

No tengo el valor de dártela, ni puedo ignorar que mi propia comida se la lleven. Ambos quedaríamos manchados con la inmundicia del perro. Yo soy el que da y tú eres brahmín; acéptala.

12.141.86

अद्याहमेतद्वॄजिनं कर्म कृत्वा ।
जीवंश्चरिष्यामि महापवित्रम्।
संपूतात्मा धर्ममेवाभिपत्स्ये ।
यदेतयोर्गुरु तद्वै ब्रवीहि ॥ १२.१४१.८६ ॥

Hoy haré esta acción perversa y viviré; luego, supremamente purificado en mi ser, alcanzaré el propio dharma. Dime cuál de estas dos es la más grave.

12.141.87

आत्मैव साक्षी किल धर्मकृत्ये ।
त्वमेव जानासि यदत्र दुष्कृतम्।
यो ह्याद्रियाद्भक्ष्यमिति श्वमांसं ।
मन्ये न तस्यास्ति विवर्जनीयम् ॥ १२.१४१.८७ ॥

En los actos de dharma, el propio ser es el único testigo; tú mismo sabes qué es la falta aquí. Creo que para quien tiene la carne de perro por alimento respetable, nada hay que deba evitarse.

12.141.88

उपधानैः साधते नापि दोषः ।
कार्ये सिद्धे मित्र नात्रापवादः।
अस्मिन्नहिंसा नानृते वाक्यलेशो ।
भक्ष्यक्रिया यत्र न तद्गरीयः ॥ १२.१४१.८८ ॥

Si un asunto se logra por medio de subterfugios, no hay falta. Amigo, cuando el asunto está cumplido no hay reproche en ello. En esto no hay violencia ni el menor rastro de falsedad en la palabra; donde se trata del acto de comer, eso no es más grave.