マハーバーラタ · 章 12.141
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.141.1
हीने परमके धर्मे सर्वलोकविलङ्घिते ।
अधर्मे धर्मतां नीते धर्मे चाधर्मतां गते ॥ १२.१४१.१ ॥
至上のダルマが衰え、全世界が踏みにじられ、非法が法とされ、法が非法となったとき、
12.141.2
मर्यादासु प्रभिन्नासु क्षुभिते लोकिश्चये ।
राजभिः पीडिते लोके चोरैर्वाऽपि विशांपते ॥ १२.१४१.२ ॥
境界が破られ、世の眼が乱れ、王たちや盗賊によって世界が苦しめられるとき、人民の主よ、
12.141.3
सर्वाश्रमेषु मूढेषु कर्मसूपहतेषु च ।
कामाल्लोभाच्च मोहाच्च भयं पश्यत्सु भारत ॥ १२.१४१.३ ॥
すべての生活期の人々が迷い、義務において損なわれ、欲望と貪欲と迷妄から恐怖ばかりを見るとき、バーラタよ、
12.141.4
अविश्वस्तेषु सर्वेषु नित्यं भीतेषु भारत ।
नित्यं च हन्यमानेषु वञ्चयत्सु परस्परम् ॥ १२.१४१.४ ॥
誰もが信用できず、常に怯え、バーラタよ、互いを欺きながら絶えず殺されるとき、
12.141.5
प्रदीप्तेषु च देशेषु ब्राह्मण्ये चातिपीडिते ।
अवर्षति च पर्जन्ये मिथो भेदे समुत्थिते ॥ १२.१४१.५ ॥
国々が燃え、ブラーフマナの地位が甚だしく虐げられ、雨雲が雨を降らさず、互いの分裂が起こるとき、
12.141.6
सर्वस्मिन्दस्युसाद्भूते पृथिव्यामुपजीवने ।
केनस्विद्ब्राह्मणो जीवेज्जघन्ये काल आगते ॥ १२.१४१.६ ॥
地上のすべてが盗賊の支配下に落ち、生計の手段が失われ、卑しい時代が来たとき、ブラーフマナはどうして生きられるでしょうか。
12.141.7
अतितिक्षुः पुत्रपौत्राननुक्रोशान्नराधिप ।
कतमापदि वर्तेत तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१४१.७ ॥
人の王よ、息子や孫への慈悲から耐え忍ぶ者は、どのような災厄においてどう振る舞うべきか。祖父よ、私にそれを語ってください。
12.141.8
कथं च राजा वर्तेत लोके कलुषतां गते ।
कथमर्थाच्च धर्माच्च न हीयेत परंतप ॥ १२.१४१.८ ॥
世界が汚濁に陥ったとき、王はどう振る舞うべきか。敵を焼く者よ、どうすれば富からも法からも離れずにいられるのか。
12.141.9
राजमूला महाबाहो योगक्षेमसुवृष्टयः ।
प्रजासु व्याधयश्चैव मरणं च भयानि च ॥ १२.१४१.९ ॥
大いなる腕を持つ者よ、民の間の安穏と保護の恵みの雨も、病も、死も、恐れも、すべては王を根とする。
12.141.10
कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्च भरतर्षभ ।
राजमूला इति मतिर्मम नास्त्यत्र संशयः ॥ १२.१४१.१० ॥
バラタ族の牡牛よ、クリタ、トレーター、ドヴァーパラ、カリの各時代は、いずれも王を根とする、これが私の考えである。ここに疑いはない。
12.141.11
तस्मिंस्त्वभ्यागते काले प्रजानां दोषकारके ।
विज्ञानबलमास्थाय जीवितव्यं भवेत्तदा ॥ १२.१४१.११ ॥
しかし民に過ちをもたらすその時代が来たときには、見識の力に頼って生きるべきである。
12.141.12
अधाप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
विश्वामित्रस्य संवादं चण्डालस्य च पक्कणे ॥ १२.१४१.१२ ॥
今もなお人々はこの古い物語を語る。犬を料理する者の住まいで交わされた、ヴィシュヴァーミトラと賤民（チャーンダーラ）との対話である。
12.141.13
त्रेताद्वापरयोः संधौ पुरा दैवव्यतिक्रमात् ।
अनावृष्टिरभूद्धोरा लोके द्वादशवार्षिकी ॥ १२.१४१.१३ ॥
昔、トレーター期とドヴァーパラ期の境目に、神々の秩序への違反により、世界に十二年にわたる恐ろしい旱魃が起こった。
12.141.14
प्रजानामतिवृद्धानां युगान्ते समुपस्थिते ।
त्रेतायां मोक्षसमये द्वापरप्रतिपादने ॥ १२.१४१.१४ ॥
時代の終わりが訪れ、人々が大いに増えたとき、トレーターの解脱の時、ドヴァーパラを授ける時。
12.141.15
न ववर्ष सहस्राक्षः प्रतिलोमोऽभवद्गुरुः ।
जगाम दक्षिणं मार्गं सोमो व्यावृत्तमण्डलः ॥ १२.१४१.१५ ॥
千眼のインドラは雨を降らさず、グル（ブリハスパティ）は逆行し、月は軌道を逸れて南の道へ進んだ。
12.141.16
नावश्यायोऽपि रात्र्यन्ते कुत एवाभ्रराजयः ।
नद्यः संक्षिप्ततोयौघाः किंचिदन्तर्गताऽभवन् ॥ १२.१४१.१६ ॥
夜明けにも露さえなく、ましてや雲の列など言うまでもない。川は水の流れが縮み、いくらか内へ退いてしまった。
12.141.17
सरांसि सरितश्चैव कूपाः प्रस्रवणानि च ।
हतत्विषो न लक्ष्यन्ते निसर्गात्पूर्वकारितात् ॥ १२.१४१.१७ ॥
湖も川も井戸も泉も輝きを失い、見えなくなった。先に行った業の本性によってそうなったのだ。
12.141.18
भूमिः शुष्कजलस्थाना विनिवृत्तसभाप्रपा ।
निवृत्तयज्ञस्वाध्याया निर्वषट्कारमङ्गला ॥ १२.१४१.१८ ॥
大地の水場は干上がり、集会や水場の施設は途絶えた。祭祀と読誦は止み、ヴァシャトカーラの声も吉祥の儀礼もなくなった。
12.141.19
उत्सन्नकृषिगोरक्षा निवृत्तविपणापणा ।
निवृत्तपूर्वसमया संप्रनष्टमहोत्सवा ॥ १२.१४१.१९ ॥
農耕と牛の飼育は滅び、市場や店は閉じ、古来の習わしは絶え、大きな祭りは完全に失われた。
12.141.20
अस्थिकङ्कालसंकीर्णा हाहाभूतनराकुला ।
शून्यभूयिष्ठनगरा दग्धग्रामनिवेशना ॥ १२.१४१.२० ॥
骨と骸骨に満ち、「ああ」と叫ぶ人々に乱れ、都市の多くは空となり、村や住居は焼かれていた。
12.141.21
क्वचिच्चोरैः क्वचिच्छूरैः क्वचिद्राजभिरातुरैः ।
परस्परभयाच्चैव शून्यभूयिष्ठनिर्जना ॥ १२.१४१.२१ ॥
ある所は盗賊に、ある所は勇者に、ある所は王に苦しめられ、互いの恐怖のゆえに、そこは大方が空となり人なき地となった。
12.141.22
गतदैवतसंस्थाना वृद्धबालविनाकृता ।
गोजाविमहिषीहीना परस्परपराहता ॥ १२.१४१.२२ ॥
神々と聖地は失われ、老いた者も子も失われ、牛も山羊も羊も水牛もなく、互いに打ち倒し合った。
12.141.23
हतविप्रा हतारक्षा प्रनष्टोत्सवसंचया ।
शवभूतनरप्राया बभूव वसुधा तदा ॥ १२.१४१.२३ ॥
バラモンは殺され、守る者も殺され、祭りと蓄えの富は失われた。そのとき大地はほとんど屍のような人々で満ちた。
12.141.24
तस्मिन्प्रतिभये काले क्षीणधर्मे युधिष्ठिर ।
बभूवुः क्षुधिता मर्त्याः खादमानाः परस्परम् ॥ १२.१४१.२४ ॥
ユディシュティラよ、そのおそろしい時代、ダルマが衰えたとき、人々は飢えて互いを貪り食うようになった。
12.141.25
ऋषयो नियमांस्त्यक्त्वा परित्यक्ताग्निदेवताः ।
आश्रमान्संपरित्यज्य पर्यधावन्नितस्ततः ॥ १२.१४१.२५ ॥
仙人たちは誓戒を捨て、聖火と神々を見捨て、庵を完全に離れてあちこちへ駆け回った。
12.141.26
विश्वामित्रोऽथ भगवान्महर्षिरनिकेतनः ।
क्षुधा परिगतो धीमान्समन्तात्पर्यधावत् ॥ १२.१४१.२६ ॥
そのとき、尊き大仙ヴィシュヴァーミトラは、住処を失い飢えに苦しみ、四方へ駆け回った。
12.141.27
त्यक्त्वा दारांश्च पुत्रांश्च कस्मिंश्च जनसंसदि ।
भक्ष्याभक्ष्यसमो भ्रूत्वा निरग्निरनिकेतनः ॥ १२.१४१.२७ ॥
妻と子を捨て、どの人の集まりにおいても食べられるものと食べられないものを同じと見なし、火も住処もない者となって。
12.141.28
स कदाचित्परिपतञ्श्वपचानां निकेतनम् ।
हिंस्राणां प्राणिघातानामाससाद वने क्वचित् ॥ १२.१४१.२८ ॥
彼はさまよううち、森のどこかで犬を調理する者（チャンダーラ）の住処にたどり着いた。彼らは残忍で生き物を殺す者であった。
12.141.29
विभिन्नकलशाकीर्णं श्रमांसेन च भूषितम् ।
वराहखरभग्नास्थिकपालघटसंकुलम् ॥ १२.१४१.२९ ॥
割れた壺が散らばり、労苦の肉で飾られ、猪と驢馬の折れた骨、頭蓋骨、壺に埋め尽くされていた。
12.141.30
मृतचेलपरिस्तीर्णं निर्माल्यकृतभूषणम् ।
सर्पनिर्मोकमालाभिः कृतचिह्नकुटीमुखम् ॥ १२.१४१.३० ॥
死者の布が敷かれ、捨てられた飾りで装われ、蛇の抜け殻の首飾りがかけられ、小屋の入口には印が付けられていた。
12.141.31
कुक्कुटाराबहुलं गर्दभध्वनिनादितम् ।
उद्धोषद्भिः खरैर्वाक्यैः कलहद्भिः परस्परम् ॥ १२.१४१.३१ ॥
そこは鶏の鳴き声に満ち、ロバのいななきが響き渡り、人々が荒々しい言葉で叫び、互いに言い争っていた。
12.141.32
उलूकपक्षिध्वनिभिर्देवतायतनैर्वृतम् ।
लोहघण्टापरिष्कारं श्वयूथपरिवारितम् ॥ १२.१४१.३२ ॥
そこはフクロウや鳥の鳴き声に満ち、神々の祠に囲まれ、鉄の鈴で飾られ、犬の群れに取り囲まれていた。
12.141.33
तत्प्रविश्य क्षुधाविष्टो गाधिपुत्रो महानृपिः ।
आहारान्वेषणे युक्तः परं यत्नं समास्थितः ॥ १२.१४१.३३ ॥
そこに入ったガーディの息子、偉大な王仙は、飢えに襲われ、食べ物を探すことに専念し、大いに努力した。
12.141.34
न च क्वचिदविन्दत्स भिक्षमाणोऽपि कौशिकः ।
मांसमन्नं फलं मूलमन्यद्वा तत्र किंचन ॥ १२.१४१.३४ ॥
乞食をしても、カウシカはそこで肉も食べ物も果実も根も、ほかの何一つも見つけられなかった。
12.141.35
अहो कृच्छ्रं मया प्राप्तमिति निश्चित्य कौशिकः ।
पपात भूमौ दौर्बल्यात्तस्मिंश्चण्डालपक्कणे ॥ १२.१४१.३५ ॥
「ああ、なんという苦難に私は遭ったのか」と思い定め、カウシカは衰弱してその旃陀羅の炊事場のそばの地面に倒れた。
12.141.36
स चिन्तयामास मुनिः किंनु मे सुकृतं भवेत् ।
कथं वृथा न मृत्युः स्यादिति पार्थिवसत्तम ॥ १२.१४१.३६ ॥
その聖者は思った。「私にどんな功徳があるだろうか。どうすれば死が無駄にならないだろうか。」——王のうち最も優れた方よ。
12.141.37
स ददर्श श्वमांसस्य कुतन्त्रीं पतितां मुनिः ।
चण्डालस्य गृहे राजन्सद्यः शस्त्रहतस्य वै ॥ १२.१४१.३७ ॥
王よ、聖者はチャンダーラの家で、武器で殺されたばかりの犬の肉でできた、落ちている腸の縄を見た。
12.141.38
स चिन्तयामास तदा स्तेयं कार्यमितो मया ।
न…दानीमुपायो मे विद्यते प्राणधारणे ॥ १२.१४१.३८ ॥
そこで彼は考えた。「ここからは盗みをするしかない。今や私には命をつなぐ他の手段はない……」
12.141.39
…सु विहितं स्तेयं विशिष्टसमहीनतः ।
परस्परं भवेत्पूर्वमास्थेयमिति निश्चयः। ॥ १२.१४१.३९ ॥
……定められた盗みは、上位、同等、下位の者から行うことができる。相互に、まずこのように従うべきである——これが結論である。
12.141.40
हीनादादेयमादौ स्यात्समानात्तदनन्तरम् ।
असंभवे त्वाददीत विशिष्टादपि धार्मिकात् ॥ १२.१४१.४० ॥
まず下位の者から取るべきで、その次に同等の者から取る。しかしそれが不可能な時は、正しい上位の者からでも取ってよい。
12.141.41
सोऽहमन्तावसायीनां हराम्येनां प्रतिग्रहात् ।
न स्तेयदोषं पश्यामि हरिष्याम्येतदामिषम् ॥ १२.१४१.४१ ॥
「私はこの肉を賤民たちから受け取りの形で取ろう。そこに盗みの罪は見えない。この肉を持ち去ろう。」
12.141.42
एतां बुद्धिं समास्थाय विश्वामित्रो महामुनिः ।
तस्मिन्देशे सुसुष्वाप पतितो यत्र भारत ॥ १२.१४१.४२ ॥
この決意を抱いて、大聖仙ヴィシュヴァーミトラは、バラタの末裔よ、まさにその場所に倒れ、深く眠り込んだ。
12.141.43
स विगाढां निशां दृष्ट्वा सुप्ते चण्डालपक्कणे ।
शनैरुत्थाय भगवान्प्रविवेश कुटीमुखम् ॥ १२.१४१.४३ ॥
夜が深まったのを見て、賤民の小屋で皆が眠っているとき、その尊者はそっと起き上がり、小屋の入口へ入った。
12.141.44
स सुप्त एव चण्डालः श्लेष्मापिहितलोचनः ।
परिभिन्नस्वरो रूक्षः प्रोवाचाप्रियदर्शनः ॥ १२.१४१.४४ ॥
眠ったままの賤民は、痰で目を塞がれ、割れた荒々しい声で、見るも不快な様子で言った。
12.141.45
कः कुतन्त्रीं घट्टयति सुप्ते चण्डालपक्कणे ।
जागर्मि नैव सुप्तोऽस्मि हतोऽसीति च दारुणः ॥ १२.१४१.४५ ॥
「眠る賤民の小屋で、壊れた紐を揺らすのは誰だ？私は起きている、眠ってはいない——お前は死ぬぞ！」と、その荒々しい男は言った。
12.141.46
विश्वामित्रोऽहमित्येव सहसा तमुवाच ह ।
सहसाऽभ्यागतं भूयः सोद्वेगस्तेन कर्मणा ॥ १२.१४१.४६ ॥
「私はヴィシュヴァーミトラだ」と、彼はすぐにそう言った。突然やって来た者に、その行為によって再び動揺しながら。
12.141.47
विश्वामित्रोऽहमायुष्मन्नागतोऽहं बुभुक्षितः ।
मा वधीर्मम सद्बुद्धे यदि सम्यक्प्रपश्यसि ॥ १२.१४१.४७ ॥
「私はヴィシュヴァーミトラだ、長寿の者よ。私は空腹でやって来た。善き知恵の者よ、もし正しく見るなら私を殺すな。」
12.141.48
चण्डालस्तद्वचः श्रुत्वा महर्षेर्भावितात्मनः ।
शयनादुपसंभ्रान्त उद्ययौ प्रति तं ततः ॥ १२.१४१.४८ ॥
その清らかな魂の大聖者の言葉を聞いて、賤民はひどく驚き、寝床から起き上がり、彼の方へ向かった。
12.141.49
स विसृज्याश्रु नेत्राभ्यां बहुमानात्कृताञ्जलिः ।
उवाच कौशिकं रात्रौ ब्रह्मन्किं ते चिकीर्षितम् ॥ १२.१४१.४९ ॥
彼は目から涙を流し、大いなる敬意をもって合掌し、夜にカウシカに言った。「バラモンよ、あなたは何をしようとしているのですか。」
12.141.50
विश्वामित्रस्तु मातङ्गमुवाच परिसान्त्वयन् ।
क्षुधितोऽन्तर्गतप्राणो हरिष्यामि श्वजाघनीम् ॥ १२.१४१.५० ॥
しかしヴィシュヴァーミトラはマータンガを慰めて言った。「飢えに苛まれ、命の息が内に沈んだ私は、犬の腿を奪おう。」
12.141.51
क्षुधितः कलुषं यातो नास्ति ह्रीरशनार्थिनः ।
क्षुच्च मां दूषयत्यत्र हरिष्यामि श्वजाघनीम् ॥ १२.१४१.५१ ॥
飢えた者は罪に陥る。食を求める者に恥はない。ここで飢えが私を汚している。私は犬の腿を奪おう。
12.141.52
अवसीदन्ति मे प्राणाः स्मृतिर्मे नश्यति क्षुधा ।
दुर्बलो नष्टसंज्ञश्च भक्ष्याभक्ष्यविवर्जितः।
सोधर्मं बुध्यमानोऽपि हरिष्यामि श्वजाघनीम् ॥ १२.१४१.५२ ॥
私の命の息は衰え、飢えで記憶は失われる。弱り、意識を失い、食べられるものと食べられないものの区別も失い、義務を理解していても、私は犬の腿を奪おう。
12.141.53
यदा भैक्षं न विन्दामि युष्माकमहमालये ।
तदा बुद्धिः कृता पापे हरिष्यामि श्वजाघनीम् ॥ १२.१४१.५३ ॥
あなたがたの家で施しが得られなかったとき、その時、罪深き者よ、私は決意した。犬の腿を奪おう、と。
12.141.54
अग्निर्मुखं पुरोधाश्च देवानां शुचिषाङ्विभुः ।
यथा च सर्वभुग्ब्रह्मा तथा मां विद्धि धर्मतः ॥ १२.१४१.५४ ॥
アグニは神々の口であり筆頭の祭官、清らかな炎のシュチシャーク、遍在する主である。すべてを食らうブラフマーのように、法に従って私をそのように知れ。
12.141.55
तमुवाच स चण्डालो महर्षे शृणु मे वचः ।
श्रुत्वा तथा तमातिष्ठ यथा धर्मो न हीयते ॥ १२.१४१.५५ ॥
そのチャンダーラは彼に言った。大聖者よ、私の言葉を聞きなさい。それを聞いて、法が失われないように行いなさい。
12.141.56
धर्मं तवापि विप्रर्षे शृणु यत्ते ब्रवीम्यहम् ॥ १२.१४१.५६ ॥
バラモンの中の聖仙よ、あなた自身の法についても聞きなさい。私があなたに語ることを聞きなさい。
12.141.57
मृगाणामधमं श्वानं प्रवदन्ति मनीषिणः ।
तस्याप्यधम उद्देशः शरीरस्य तु जाघी ॥ १२.१४१.५७ ॥
賢者たちは犬を獣の中で最も卑しいものと呼び、その体の中で最も卑しい部分は腿である。
12.141.58
नेदं सम्यग्व्यवसितं महर्षे कर्म गर्हितम् ।
चण्डालस्वस्य हरणमभक्ष्यस्य विशेषतः ॥ १२.१४१.५८ ॥
大聖者よ、この行いは正しく決断されたものではなく、非難すべきものである。チャンダーラの所有物を奪うこと、特に食べてはならないものを奪うことは。
12.141.59
साध्वन्यमनुपश्य त्वमुपायं प्राणधारणे ।
श्वमांसलोभात्तपसो नाशस्ते स्यान्महामुने ॥ १२.१४१.५९ ॥
大聖者よ、生命を維持する別の方法をよく考えなさい。犬の肉への欲のために、あなたの苦行は滅びてしまうだろう。
12.141.60
जानता विहितो मार्गो न कार्यो धर्मसंकरः ।
मा स्म धर्मं परित्याक्षीस्त्वं हि धर्मविदुत्तमः ॥ १२.१४१.६० ॥
知る者は定められた道に従い、法を混乱させてはならない。法を捨ててはならない。あなたは法を知る者の中で最も優れているのだから。
12.141.61
विश्वामित्रस्ततो राजन्नित्युक्तो भरतर्षभ ।
क्षुधार्तः प्रत्युवाचेदं पुनरेव महामुनिः ॥ १२.१४१.६१ ॥
さて王よ、バラタの牡牛よ、そう言われた大仙ヴィシュヴァーミトラは、飢えに苦しみながら再びこのように答えた。
12.141.62
निराहारस्य सुमहान्मम कालोऽभिधावतः ।
न विद्यतेऽप्युपायश्च कश्चिन्मे प्राणधारणे ॥ १२.१४१.६२ ॥
食物がないまま、私は長い時間さまよってきたが、命をつなぐ手立てはどこにもない。
12.141.63
येनकेन विशेषेण कर्मणा येनकेनचित् ।
उज्जिहीर्षे सीदमानः समर्थो धर्ममाचरेत् ॥ १२.१४१.६३ ॥
どんな手段によっても、とりわけどんな行為によっても、苦難に沈む私は立ち上がりたい。有能な者は法を実践すべきだ。
12.141.64
ऐन्द्रो धर्मः क्षत्रियाणां ब्राह्मणानामथाग्निकः ।
ब्रह्मवह्निर्मम बलं भोक्ष्यामि शमयन्क्षुधाम् ॥ १२.१४१.६४ ॥
クシャトリヤの法はインドラに属し、バラモンの法はアグニに属する。ヴェーダの火こそ私の力だ。飢えを鎮めるために私は食べよう。
12.141.65
यथायथैव जीवेद्धि तत्कर्तव्यमहेलया ।
जीवितं मरणाच्छ्रेयो जीवन्धर्ममवाप्नुयात् ॥ १२.१४१.६५ ॥
どのようにしてでも生きるべきである。それが義務であり、蔑みなくして。死よりも生が優れている。生きている者だけが法を得られるのだから。
12.141.66
सोऽहं जीवितमाकाङ्क्षन्नभक्ष्यस्यापि भक्षणम् ।
व्यवस्ये बुद्धिपूर्वं वै तद्भवाननुमन्यताम् ॥ १२.१४१.६६ ॥
私は生きたいと願い、食べてはならないものさえも意図して食べることを決意する。あなたがそれを認めてくださるように。
12.141.67
जीवन्धर्मं चरिष्यामि प्रणोत्स्याम्यशुभानि तु ।
तपोभिर्विद्यया चैव ज्योतींषीव महत्तमः ॥ १२.१४१.६७ ॥
生きている限り私は法を行い、苦行と学問によって不吉を追い払おう。大いなる闇を光が払うように。
12.141.68
नैतत्खादन्प्राप्स्यसे प्राणमद्य ।
नायुर्दीर्घं नामृतस्येव तृप्तिम्।
भिक्षामन्यां भिक्ष मा ते मनोस्तु ।
श्वभक्षणे श्वा ह्यभक्ष्यो द्विजानाम् ॥ १२.१४१.६८ ॥
これを食べても、今日命は得られず、長寿も甘露のような満足も得られない。別の施しを乞え。心をこれに向けてはならない。再生族にとって犬は食べてはならないものだ。
12.141.69
न दुर्भिक्षे सुलभं मांसमन्य ।
च्छ्वपाकमन्ये न च मेऽस्ति वित्तम।
क्षुघार्तश्चाहमगतिर्निराशः ।
श्वजाघनीं ष़ड्सात्साधु मन्ये ॥ १२.१४१.६९ ॥
飢饉では肉は手に入りにくく、犬を調理する者のほかにはない。私には財もない。飢えに苦しみ、寄る辺なく絶望した私は、犬の腿を六倍よいと思う。
12.141.70
पञ्च पञ्चनखा भक्ष्या ब्रह्मक्षत्रस्य वै विशः ।
शल्यकः श्वाविधो गोधा शशः कूर्मश्च पञ्चमः।
यदि शास्त्रं प्रमाणं ते माऽभक्ष्ये वै मनः कृथाः ॥ १२.१४१.७० ॥
五本の爪を持つ五種の動物は、バラモン・クシャトリヤ・ヴァイシャの食べてよいものである。ハリネズミ、シュヴァーヴィドha、オオトカゲ、ウサギ、そして五つ目が亀である。もし聖典があなたの権威ならば、食べてはならないものに心を向けてはならない。
12.141.71
अगस्त्येनासुरो जग्धो वातापिः क्षुधितेन वै ।
अहमापद्गतः क्षुब्धो भक्षयिष्ये श्वजाघनीम् ॥ १२.१४१.७१ ॥
飢えたアガスティヤは阿修羅ヴァータピを食べた。私は苦難に陥り動揺している。犬の腿を食べよう。
12.141.72
भिक्षामन्यामाहरेति न च कर्तुमिहार्हसि ।
न नूनं कार्यमेतद्वै हर कामं श्वजाघनीम् ॥ १२.१४१.७२ ॥
別の施しを持ってきなさい。ここでそのようなことをするのは相応しくない。これは確かにすべきことではない。望むなら犬の腿を取りなさい。
12.141.73
शिष्टा वै कारणं धर्मे तद्वृत्तमनुवर्तये ।
परां मेध्याशनादेनां भक्ष्यां मन्ये श्वजाघनीम् ॥ १२.१४१.७३ ॥
賢者こそがダルマの権威であり、私はその行いに従う。清浄な食物よりも至上のものとして、この犬の腿もまた食べるに値すると私は思う。
12.141.74
असद्भिर्यः समाचीर्णो न स धर्मः सनातनः ।
अकार्यमिह कार्यं वा मा छलेनाशुभं कृथाः ॥ १२.१४१.७४ ॥
悪人たちが行ってきたことは永遠のダルマではない。ここで為すべきでないことも為すべきことも、欺きによって不善を行ってはならない。
12.141.75
न पातकं नावमतमृषिः सन्कर्तुमर्हति ।
समौ च श्वमृगौ मन्ये तस्माद्भोक्ष्ये श्वजाघनीम् ॥ १२.१४१.७५ ॥
私は仙人であるから、罪も侮辱もすべきではない。犬と鹿は同じだと私は思う。だからこの犬の腿を食べよう。
12.141.76
यद्ब्राह्मणार्थे कृतमर्थिनेन ।
तेनर्षिणा तदभक्ष्यं न कामात्।
स वै धर्मो यत्र न पापमस्ति ।
सर्वैरुपायैर्गुरवो हि रक्ष्याः ॥ १२.१४१.७६ ॥
飢えたあの聖者はバラモンのために、欲によってではなく食べてはならぬものをした。罪のないところこそダルマである。師や尊長はあらゆる手段で守らねばならない。
12.141.77
मित्रं च मे ब्राह्मणस्यायमात्मा ।
प्रियश्च मे पूज्यतमश्च लोके।
तद्भोक्तुकामोऽहमिमां जिहीर्षे ।
नृशंसानामीदृशानां न विभ्ये ॥ १२.१४१.७७ ॥
この者はバラモンの友であり、私自身でもある。私にとって愛しく、世界で最も尊ぶべき者だ。ゆえに食べたいと思い、私はこれを手にしようとする。そのような残酷な者どもを私は恐れない。
12.141.78
कामं नरा जीवितं संत्यजन्ति ।
न चाभक्ष्ये क्वचित्कुर्वन्ति बुद्धिम्।
सर्वांश्च कामान्प्राप्नुवन्तीति विद्धि ।
स्वर्गे निवासात्सहते क्षुधां वै ॥ १२.१४१.७८ ॥
人は望んで命を捨てることもあるが、食べてはならぬものを食べようとは決して考えない。彼らはすべての願いを得ると知れ。天界に住むために、彼らは実に飢えに耐えるのだ。
12.141.79
स्थाने भवेत्स यशः प्रेत्यभावे ।
निःसंशयः कर्मणां वै विनाशः।
अहं पुनर्व्रतनित्यः शमात्मा ।
मूलं रक्ष्यं भक्षयिष्याम्यभक्ष्यम् ॥ १२.१४१.७९ ॥
来世においては、その名声はまことにふさわしいものとなろう。行為の滅びることは疑いない。しかし私は誓戒に常に堅く、心は静かである。守るべき根を食べよう、食べてはならぬものも食べよう。
12.141.80
बुद्ध्यात्मके व्यक्तमस्तीति सृष्टो ।
मोक्षात्मके त्वं यथा शिष्टचक्षुः।
यद्यप्येतत्संशयाच्च त्रपामि ।
नाहं भविष्यामि यथा न माया ॥ १२.१४१.८० ॥
知性の本性において、お前が造られたことは明らかだ。解脱の本性において、お前は賢者の眼を持つ者のようだ。この疑いに私は恥じ入るが、幻のような者にはならぬ。
12.141.81
गोपनीयमिदं दुःखमिति मे निश्चिता मतिः ।
दुष्कृतं ब्राह्मणं सन्तं यस्त्वामहमुपालभे ॥ १२.१४१.८१ ॥
この苦しみは隠すべきだと、私の心は定めている。バラモンでありながら悪行を犯したお前を、私は責める。
12.141.82
पिबन्त्येवोदकं गावो मण्डूकेषु रुवत्स्वपि ।
न तेऽधिकारो धर्मेऽस्ति वा भूरात्मप्रशंसकः ॥ १२.१४१.८२ ॥
蛙が鳴いていても、牛は水を飲む。お前にはダルマにおける権限はない。あるいは、おお大地よ、お前は自画自賛する者だ。
12.141.83
सुहृद्भूत्वाऽनुशोचे त्वां कृपा हि त्वयि मे द्विज ।
तदिदं श्रेय आधत्स्व मा लोभे चेत आदधाः ॥ १२.१४१.८३ ॥
友として私はあなたのために嘆く、再生者よ、あなたへの憐れみがあるから。ゆえにこの善を取りなさい。貪欲に心を置いてはならない。
12.141.84
सृहृन्मे त्वं सुखेप्सुश्चेदापदो मां समुद्धर ।
जामऽहं धर्मतोऽऽत्मानमुत्सृजेमां श्वजाघनीम् ॥ १२.१४१.८४ ॥
もしあなたが私の友で幸福を望むなら、災難から私を救ってください。法に従い、この犬の腿のために私は自らを捨てるべきでしょうか。
12.141.85
नैवोत्सहे भवतो दातुमेतां ।
नोपेक्षितुं ह्रियमाणं स्वमन्नम्।
उभौ स्यावः श्वमलेनानुलिप्तौ ।
दाता चाहं ब्राह्मणस्त्वं प्रतीच्छम् ॥ १२.१४१.८५ ॥
私はこれをあなたに与える勇気はなく、また自分の食べ物が持ち去られるのを無視することもできません。二人とも犬の汚れに染まってしまうでしょう。私は施し手、あなたはバラモンです。どうか受け取ってください。
12.141.86
अद्याहमेतद्वॄजिनं कर्म कृत्वा ।
जीवंश्चरिष्यामि महापवित्रम्।
संपूतात्मा धर्ममेवाभिपत्स्ये ।
यदेतयोर्गुरु तद्वै ब्रवीहि ॥ १२.१४१.८६ ॥
今日私はこの罪深い行いをして生きよう。その後、自らを極めて清めて、法そのものに至ろう。この二つのうち、どちらがより重いのか言ってください。
12.141.87
आत्मैव साक्षी किल धर्मकृत्ये ।
त्वमेव जानासि यदत्र दुष्कृतम्।
यो ह्याद्रियाद्भक्ष्यमिति श्वमांसं ।
मन्ये न तस्यास्ति विवर्जनीयम् ॥ १२.१४१.८७ ॥
法の行いにおいては、自己こそが唯一の証人である。ここで何が悪行であるかは、あなた自身がよく知っている。犬の肉を食物として尊ぶ者には、避けるべきものは何もないと私は思う。
12.141.88
उपधानैः साधते नापि दोषः ।
कार्ये सिद्धे मित्र नात्रापवादः।
अस्मिन्नहिंसा नानृते वाक्यलेशो ।
भक्ष्यक्रिया यत्र न तद्गरीयः ॥ १२.१४१.८८ ॥
手段によって事が成されるなら、そこに過失はない。友よ、事が成就すれば、ここに非難はない。ここには殺生もなく、言葉にも虚偽のかけらもない。食べるという行為が関わるなら、それはより重大ではない。
12.141.89
यद्येष हेतुस्तव खादने स्या ।
न्न ते वेदः कारणं नार्यधर्मः।
तस्माद्भक्ष्ये भक्षणे वा द्विजेन्द्र ।
दोषं न पश्यामि यथेदमत्र ॥ १२.१४१.८९ ॥
もしこれがお前の食べる理由であるなら、ヴェーダも理由ではなく、アーリヤの法も理由ではない。ゆえに二生者の最上の者よ、食べ物にも食べることにも、ここに過失は見えない。
12.141.90
न पातकं भक्षमाणस्य दृष्टं ।
सुरां तु पीत्वा पततीति शब्दः।
अन्योन्यकार्याणि यथा तथैव ।
न लेपमात्रेण कृतं हिनस्ति ॥ १२.१४१.९० ॥
食べる者に罪は見られない。しかし酒を飲めば堕落するという言葉がある。互いの行為と同じように、ただ塗ることだけで行われた行為は破壊しない。
12.141.91
पादौ मूलं समभवद्वृन्ताकं शिर उच्यते ।
शेफात्तु गृञ्जरं जातं पलाण्डुस्त्वण्डसंभवः ॥ १२.१४१.९१ ॥
足から根が生じた。頭はナスと呼ばれる。陰部からニンジンが生じた。玉ねぎは卵から生まれた。
12.141.92
श्वरोमजः शैव्यशाको लशुनं द्विजसंभवम् ।
चुक्किनामा पर्णशाकः कर्णादजनि भूसुर ॥ १२.१४१.९२ ॥
犬の毛からシャイヴィヤ菜が生じ、再生族から大蒜が生じた。チュッキーという葉野菜は耳から生じた、ああ地上の神よ。
12.141.93
अस्थानतो हीनतः कुत्सिताद्वा ।
तद्विद्वांसं बाधते साधु वृत्तम्।
श्वानं पुनर्यो लभतेऽभिषङ्गा ।
त्तेनापि दण्डः सहितव्य एव ॥ १२.१४१.९३ ॥
不適切な場所から、あるいは卑しく軽蔑すべき者から生じた接触は、学識があり善行のある人をさえ悩ませる。そのようにして犬を得た者でさえ、罰を耐え忍ばねばならない。
12.141.94
एवमुक्त्वा निववृते मातङ्गः कौशिकं तदा ।
विश्वामित्रो जहारैव कृतबुद्धिः श्वजाघनीम् ॥ १२.१४१.९४ ॥
こう言って、マータンガはそのとき憍尸迦のもとから引き返した。そして決意を固めたヴィシュヴァーミトラは、犬の腿を取った。
12.141.95
ततो जग्राह स श्वाङ्गं जीवितार्थी महामुनिः ।
सदारस्तामुपाहृत्य वने भोक्तुमियेप सः ॥ १२.१४१.९५ ॥
そのとき、生きることを望んだその大仙人は犬の肢体を取った。妻とともにそれを森へ持ち帰り、食べようと望んだ。
12.141.96
अथास्य बुद्धिरभवद्विधिनाऽहं श्वजाघनीम् ।
भक्षयामि यथाकालं पूर्वं संतर्प्य देवताः ॥ १२.१४१.९६ ॥
そのとき彼の心にこの考えが生じた。「定めのとおり、時が来れば、まず神々を満足させてから、私はこの犬の腿を食べよう。」
12.141.97
ततोऽग्निमुपसंहृत्य ब्राह्मेण विधिना मुनिः ।
ऐन्द्राग्नेयेन विधिना चरुं श्रपयत स्वयम् ॥ १२.१४१.९७ ॥
そこで聖者は婆羅門の儀礼に従って火を灯し、インドラ・アグニの儀礼に従って自ら乳粥（チャル）を煮た。
12.141.98
ततः समारभत्कर्म दैवं पित्र्यं च भारत ।
आहूय देवानिन्द्रादीन्भागंभागं विधिक्रमात् ॥ १२.१४१.९८ ॥
そして、バーラタよ、彼は神々と祖霊のための祭祀を始めた。インドラなどの神々を招き、定めの順序に従って一つずつその分を捧げた。
12.141.99
एतस्मिन्नेव काले तु प्रववर्ष स वासवः ।
संजीवयन्प्रजाः सर्वा जनयामास चौषधीः ॥ १२.१४१.९९ ॥
その時、ヴァーサヴァ（インドラ）が雨を降らせ、あらゆる生き物を蘇らせ、薬草を生じさせた。
12.141.100
विश्वामित्रोऽपि भगवांस्तपसा दग्धकिल्चिषः ।
कालेन महता सिद्धिमवाप परमाद्भुताम् ॥ १२.१४१.१०० ॥
尊いヴィシュヴァーミトラもまた苦行によって罪を焼き尽くし、長い時を経て最上に驚くべき成就を得た。
12.141.101
स संहृत्य च तत्कर्म अनास्वाद्य च तद्धविः ।
तोषयामास देवांश्च पितॄंश्च द्विजसत्तमः ॥ १२.१४१.१०१ ॥
その再生族の最勝者は儀式を収め、供物を味わうことなく、神々と祖霊を喜ばせた。
12.141.102
एवं विद्वानदीनात्मा व्यसनस्थो जिजीविषुः ।
सर्वोपायैरुपायज्ञो दीनमात्मानमुद्धरेत् ॥ १२.१४१.१०२ ॥
このように、落胆しない心をもち、苦難に陥って生きることを望み、手段を知る賢者は、あらゆる手段で苦しむ自己を立ち上がらせるべきである。
12.141.103
एतां बुद्धिं समास्थाय जीवितव्यं सदा भवेत् ।
जीवन्पुण्यमवाप्नोति पुरुषो भद्रमश्नुते ॥ १२.१४१.१०३ ॥
この心構えを身につけ、人は常に生きるべきである。生きる人は功徳を得て、幸福を享受する。
12.141.104
तस्मात्कौन्तेय विदुषा धर्माधर्मविनिश्चये ।
बुद्धिमास्थाय लोकेऽस्मिन्वर्तितव्यं कृतात्मना ॥ १२.१४१.१०४ ॥
それゆえ、クンティーの子よ、賢者は法と非法を見極めるにあたって知性を頼りとし、自己を制御してこの世で振る舞うべきである。