マハーバーラタ · 章 12.142
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.142.1
यदिदं घोरमुद्दिष्टमश्रद्धेयमिवानृतम् ।
अस्तिस्विद्दस्युमर्यादा यामयं परिवर्जयेत् ॥ १२.१४२.१ ॥
これほど恐ろしく、信じがたく、まるで偽りのように述べられた教えがある。盗賊にもそのような掟があり、この者はそれを捨てるべきなのか。
12.142.2
संमुह्यामि विपीदामि धर्मो मे शिथिलीकृतः ।
उद्यमं नाधिगच्छामि कुतश्चित्परिचिन्तयन् ॥ १२.१४२.२ ॥
私は惑い、苦しんでいる。私の法は弛んでしまった。どこから考えても、行動への道が見いだせない。
12.142.3
नैतच्छ्रुत्वागमादेव तव धर्मानुशासनम् ।
प्रज्ञासमभिहारोऽयं कविभिः संभृतं मधु ॥ १२.१४२.३ ॥
あなたのこの法の教えは、伝承から聞いただけで得られるものではない。これは智慧の集成であり、賢い詩人たちが集めた蜜である。
12.142.4
बाह्याः प्रतिविधातव्याः प्रज्ञा राज्ञा ततस्ततः ।
बहुशाखेन धर्मेण यत्रैषा संप्रसिध्यते ॥ १२.१४२.४ ॥
王は外からの脅威を智慧によって、あちこちで、その多くの枝を持つ法によって防ぐべきである。それによってこの智慧は完全に成就する。
12.142.5
बुद्धिं संजनयेद्राज्ञां धर्ममाचरतां सदा ।
जयो भवति कौरव्य सदा तद्वृद्धिरेव च ॥ १२.१४२.५ ॥
法を行う王たちには、常に智慧を生じさせるべきである。カウラヴヤよ、勝利は常に訪れ、その増大もまた同じである。
12.142.6
बुद्धिश्रेष्ठा हि राजानो जयन्ति विजयैषिणः ।
धर्मः प्रतिविधातव्यो बुद्ध्या राज्ञा ततस्ततः ॥ १२.१४२.६ ॥
智慧に優れた王たちは、勝利を求めて、必ず勝つ。王は智慧によって、あちこちで法を守るべきである。
12.142.7
नैकशाखेन धर्मेण राज्ञो धर्मो विधीयते ।
दुर्बलस्य कुतः प्रज्ञा पुरस्तादनुदाहृता ॥ १२.१४२.७ ॥
王のダルマは一つの枝のダルマによって定められるものではない。弱き者にどうして智慧があろうか、それは先に述べられた。
12.142.8
अद्वैधज्ञः प्रतिद्वैधे संशयं प्राप्नुमर्हति ।
बुद्धिद्वैधं विधातव्यं पुरस्तादेव भारत ॥ १२.१४२.८ ॥
不二を知る者も、二元に直面すれば疑いに陥るに値する。バーラタよ、知性の二元性は前もって解決されるべきである。
12.142.9
पार्श्वतः कारणं राज्ञो विषूच्यस्त्वापगा इव ।
जनास्तूच्चरितं धर्मं विजान्त्यन्यथाऽन्यथा ॥ १२.१४२.९ ॥
王の原因は傍らから来る、川が散り散りになるように。しかし人々は実践されたダルマを様々に理解する。
12.142.10
सम्यग्विज्ञानिनः केचिन्मिथ्याविज्ञानिनः परे ।
तद्वै यथायथं बुद्ध्वा ज्ञानमाददते सताम् ॥ १२.१४२.१० ॥
正しい知を持つ者もいれば、誤った知を持つ者もいる。それを如実に理解して、善人は知を受け取る。
12.142.11
परिमुष्णन्ति शास्त्राणि धर्मस्य परिपन्थिनः ।
वैषम्यमर्थविद्यानां निरर्थाः ख्यापयन्ति ते ॥ १२.१४२.११ ॥
ダルマの妨げとなる者は聖典を奪い去る。それら無益な者どもは富の学の不平等を言いふらす。
12.142.12
आजिजीविषवो विद्यां यशः कामौ समन्तनः ।
ते सर्वे नृप पापिष्ठा धर्मस्य परिपन्थिनः ॥ १२.१४२.१२ ॥
生計を求める者は、学問・名声・欲望を四方から掴む。王よ、彼らは皆最も罪深く、ダルマの妨げとなる者である。
12.142.13
अपक्वमतयो मन्दा न जानन्ति यथातथम् ।
तथा ह्यशास्त्रकुशलाः सर्वत्रायुक्तिनिष्ठिताः ॥ १२.१४२.१३ ॥
未熟な知性の愚者は、ものごとをありのままに知らない。同様に、聖典に通じていない者は、どこでも誤った推論に固執している。
12.142.14
परिमुष्णन्ति शास्त्राणि शास्त्रदोषानुदर्शिनः ।
विज्ञानमथ विद्यानां न सम्यगिति मे मतिः ॥ १२.१४२.१४ ॥
聖典の欠点を指摘する者は聖典を歪める。また、諸学問の知見も正しくないというのが私の考えだ。
12.142.15
निन्दया परविद्यानां स्वविद्यां ख्यापयन्ति च ।
वागास्तिक्यानुनीताश्च दुग्धविद्याफला इव ॥ १२.१४२.१५ ॥
他人の学問を非難して自分の学問を誇示する。口先だけの信仰告白に動かされ、彼らの学問の果実は凝乳のように駄目になっている。
12.142.16
तान्विद्यावणिजो विद्धि राक्षसानिव भारत ।
व्याजेन कृत्स्नो विहितो धर्मस्ते परिहास्यते ॥ १२.१४२.१६ ॥
バーラタよ、彼らを学問を売る商人、まるで羅刹のように知れ。欺瞞によって立てられたダルマ全体が、おまえによって捨てられるだろう。
12.142.17
न धर्मवचनं वाचा नैव बुद्ध्येति नः श्रुतम् ।
इति बार्हस्पत्यविज्ञानं प्रोवाच मघवा स्वयम् ॥ १२.१४२.१७ ॥
ダルマの言葉は言葉だけでは理解されず、また聞いただけでも理解されない、と私たちは聞いている。そのためインドラ、マガヴァン自身が、ブリハスパティのこの知識を説いた。
12.142.18
न त्यव वचनं किंचिदनिमित्तादिहोच्यते ।
स्वविनीतेन शास्त्रेण ह्यविद्यः स्यादथापरः ॥ १२.१४२.१८ ॥
ここで卑しい言葉が理由なく語られることはない。自ら十分に学んだ聖典によって、ある者は無学になり、別の者は学識ある者になる。
12.142.19
लोकयात्रामिहैके तु धर्मं प्राहुर्मनीषिणः ।
समुद्दिष्टं सतां धर्मं स्वयमूहेत् पण्डितः ॥ १२.१४२.१९ ॥
ここで或る者は世の営みそのものをダルマと呼ぶが、賢者たちは善人が示したものをダルマとする。学者はそれを自ら推論すべきである。
12.142.20
अमर्षाच्छास्त्रसंमोहादनिमित्तादिहोच्यते ।
शास्त्रं प्राज्ञस्य वदतः समूहे यात्यदर्शनम् ॥ १२.१४२.२० ॥
ここでは、憤りから、経典への混乱から、あるいは理由もなく語られる。集会で語る賢者の教えは見えなくなる。
12.142.21
आगमागतया बुद्ध्या वचनेन प्रशस्यते ।
अज्ञानाज्ज्ञानहेतुत्वाद्वचनं साधु मन्यते ॥ १२.१४२.२१ ॥
伝承から得た知性と言葉によって称賛される。無知から、知識の原因であるがゆえに、言葉は善いものと見なされる。
12.142.22
अनुपागतमेवेदं शास्त्रमेवमपार्थकम् ।
दैतेयानुशना प्राह संशयच्छेदनं पुरा ॥ १२.१४२.२२ ॥
この、まだ得られていない教えはこのように無意味である。昔、ダイティヤの師ウシャナスは疑いを断つためにこれを説いた。
12.142.23
ज्ञानमप्यपदिश्यं हि यथा नास्ति तथैव तत् ।
तेन संच्छिन्नमूलेन कस्तोषयितुमिच्छति ॥ १२.१४२.२३ ॥
ただ指し示されただけの知識は、存在しないのと同じである。根を断たれた者を満足させようとする者がいるだろうか。
12.142.24
पुनर्व्यवसितं यो वा नेदं वाक्यमुपाश्नुते ।
उग्रायैव हि सृष्टोऽसि कर्मणे तत्त्वमीक्षसे ॥ १२.१४२.२४ ॥
再び決意しても、この言葉を受け入れない者は——あなたはまさに激しい行いのために生まれた。あなたは真理を見ている。
12.142.25
अग्रे मामन्ववेक्षस्व राजन्योऽयं बुभूषते ।
यथा प्रमुच्यते त्वन्यो यदर्थं न प्रमोदते ॥ १२.१४२.२५ ॥
王よ、まず私を見よ。この王族は王になることを望んでいる。彼が求めるそのもののために彼は喜びを得ず、また他の者もそれから解放されても喜ばない。
12.142.26
अजोऽश्वः क्षत्रमित्येतत्सदृशं ब्रह्मणा कृतम् ।
तस्मान्नतैक्ष्ण्याद्भूतानां यात्रा काचित्प्रसिद्ध्यति ॥ १२.१४२.२६ ॥
「山羊、馬、王族」――これはブラフマーが適切に定めたものである。ゆえに、生きものの厳しさがなければ、いかなる生の歩みも成就しない。
12.142.27
यस्त्ववध्यवधे दोषः स वध्यस्यावधे स्मृतः ।
एषा ह्येव तु मर्यादा यामयं परिवर्जयेत् ॥ १२.१४२.२७ ॥
殺してはならぬ者を殺す罪は、殺すべき者を殺さぬ罪と同じとされる。これが限度であり、人は完全にそれを避けるべきである。
12.142.28
तस्मात्तीक्ष्णः प्रजा राजा स्वधर्मे स्थापयत्युत ।
अन्योन्यं भक्षयन्तो हि प्रचरेयुर्वृका इव ॥ १२.१४२.२८ ॥
ゆえに厳しい王は臣民をそれぞれの本分に留める。さもなくば、彼らは互いを食らう狼のように彷徨うだろう。
12.142.29
यस्य दस्युगणा राष्ट्रे ध्वाङ्क्षा मत्स्याञ्जलादिव ।
विहरन्ति परस्वानि स वै क्षत्रियपांसनः ॥ १२.१४२.२९ ॥
その王国で盗賊の群れが、水から魚をさらう鴉のように他人の財を奪って歩き回るなら、その者はまことに王族の恥である。
12.142.30
कुलीनान्सचिवान्कृत्वा वेदविद्यासमन्वितान् ।
प्रशाधि पृथिवीं राजन्प्रजा धर्मेण पालयन् ॥ १२.१४२.३० ॥
王よ、ヴェーダの学に通じた高貴な大臣を任じ、大地を治め、法に従って臣民を守れ。
12.142.31
विहीनजन्मकर्माणि यः प्रगृह्णाति भूमिपः ।
उभयस्याविशेषज्ञस्तद्वै क्षत्रं नपुंसकम् ॥ १२.१४२.३१ ॥
出自も行いも欠けた者を受け入れ、両者の違いを知らない王は、その王族の務めが不能である。
12.142.32
नैवोग्रं नैव चानुग्रं धर्मेणेह प्रशस्यते ।
उभयं न व्यतिक्रामेदुग्रो भूत्वा मृदुर्भव ॥ १२.१४२.३२ ॥
ここでは法にかなうものとして、ただ厳しさも、ただ柔和さも称賛されない。どちらも踏み越えてはならない。厳しくあった後に、柔和になれ。
12.142.33
कष्टः क्षत्रियधर्मोऽयं सौहृदं त्वयि मे स्थितम् ।
उग्रकर्मणि सृष्टोऽसि तस्माद्राज्यं प्रशाधि वै ॥ १२.१४२.३३ ॥
この王族の務めは厳しい。あなたへの私の情は変わらない。あなたは厳しい行いのために生まれたのだ。ゆえに王国を治めよ。
12.142.34
अरुष्टः कस्यचिद्राजन्नेवमेव समाचर ।
अशिष्टनिग्रहो नित्यं शिष्टस्य परिपालनम्।
एवं शुक्रोऽब्रवीद्धीमानापत्सु भरतर्षभ ॥ १२.१४२.३४ ॥
王よ、誰にも怒らずこのように振る舞え。無法な者を常に抑え、善良な者を常に守ること。賢明なシュクラは危難の時にこう言った、バラタの雄牛よ。
12.142.35
अस्ति चेदिह मर्यादा यामन्यो नातिलङ्घयेत् ।
पृच्छामि त्वां सतां श्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१४२.३५ ॥
ここに、他の者が踏み越えてはならない限界があるならば、善人の中で最もすぐれた方よ、祖父よ、お尋ねします。それを私に教えてください。
12.142.36
ब्राह्मणानेव सेवेत विद्याबृद्धांस्तपस्विनः ।
श्रुतचारित्रवृत्ताढ्यान्पवित्रं ह्येतदुत्तमम् ॥ १२.१४२.३६ ॥
学識に長け、苦行をなし、聖典の知識と品行と振る舞いに富む婆羅門だけに仕えるべきである。これが最上の清浄である。
12.142.37
शुश्रूषा तु महाराज सान्त्वं विप्रेषु नित्यदा ।
क्रुद्धैर्हि विप्रैः कर्माणि कृतानि बहुधा नृप ॥ १२.१४२.३७ ॥
偉大な王よ、婆羅門に対しては常に奉仕と柔和さを示すべきである。怒れる婆羅門たちは、さまざまな行いをなしてきたのだから、王よ。
12.142.38
तेषां प्रीत्या यशो मुख्यमप्रीत्या परमं भयम् ।
प्रीत्या ह्यमृतवद्विप्राः क्रुद्धाश्चैव यथोरगाः ॥ १२.१४२.३८ ॥
彼らの好意によって最高の名声を得、彼らの不興によって最大の恐れが生じる。喜ぶ婆羅門は甘露のようであり、怒る婆羅門は蛇のようである。