ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.142
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.142.1
यदिदं घोरमुद्दिष्टमश्रद्धेयमिवानृतम् ।
अस्तिस्विद्दस्युमर्यादा यामयं परिवर्जयेत् ॥ १२.१४२.१ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾದ ಈ ಭಯಂಕರವೂ ನಂಬಲಸಾಧ್ಯವೂ ಸುಳ್ಳಿನಂತೆ ತೋರುವುದೂ ಆದ ನಿಯಮ — ದರೋಡೆಕೋರರಿಗೂ ಒಂದು ಮರ್ಯಾದೆ ಇದೆಯೇ, ಅದನ್ನು ಇವನು ಬಿಡಬೇಕೇ?
12.142.2
संमुह्यामि विपीदामि धर्मो मे शिथिलीकृतः ।
उद्यमं नाधिगच्छामि कुतश्चित्परिचिन्तयन् ॥ १२.१४२.२ ॥
ನಾನು ಮೋಹಗೊಂಡು ಸಂಕಟಪಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನ ಧರ್ಮ ಶಿಥಿಲವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಿಂದ ಯೋಚಿಸಿದರೂ ನನಗೆ ಯತ್ನಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.
12.142.3
नैतच्छ्रुत्वागमादेव तव धर्मानुशासनम् ।
प्रज्ञासमभिहारोऽयं कविभिः संभृतं मधु ॥ १२.१४२.३ ॥
ಇದು ನಿನ್ನ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ — ಕೇವಲ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಕೇಳಿದ್ದರಿಂದಲ್ಲ. ಇದು ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಂಗ್ರಹ; ಕವಿಗಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಜೇನಿನಂತೆ.
12.142.4
बाह्याः प्रतिविधातव्याः प्रज्ञा राज्ञा ततस्ततः ।
बहुशाखेन धर्मेण यत्रैषा संप्रसिध्यते ॥ १२.१४२.४ ॥
ರಾಜನು ಬಾಹ್ಯ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಎದುರಿಸಬೇಕು — ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ, ಆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಿಸುವ ಬಹುಶಾಖೆಯ ಧರ್ಮದಿಂದ.
12.142.5
बुद्धिं संजनयेद्राज्ञां धर्ममाचरतां सदा ।
जयो भवति कौरव्य सदा तद्वृद्धिरेव च ॥ १२.१४२.५ ॥
ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಸದಾ ಉಂಟುಮಾಡಬೇಕು. ಓ ಕೌರವ್ಯ, ವಿಜಯ ಸದಾ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಅದರ ವೃದ್ಧಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ.
12.142.6
बुद्धिश्रेष्ठा हि राजानो जयन्ति विजयैषिणः ।
धर्मः प्रतिविधातव्यो बुद्ध्या राज्ञा ततस्ततः ॥ १२.१४२.६ ॥
ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ರಾಜರು, ವಿಜಯವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಜಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಜನು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ, ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ, ಧರ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
12.142.7
नैकशाखेन धर्मेण राज्ञो धर्मो विधीयते ।
दुर्बलस्य कुतः प्रज्ञा पुरस्तादनुदाहृता ॥ १२.१४२.७ ॥
ಒಂದೇ ಶಾಖೆಯ ಧರ್ಮದಿಂದ ರಾಜನ ಧರ್ಮ ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ದುರ್ಬಲನಿಗೆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರಬೇಕು, ಅದನ್ನು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
12.142.8
अद्वैधज्ञः प्रतिद्वैधे संशयं प्राप्नुमर्हति ।
बुद्धिद्वैधं विधातव्यं पुरस्तादेव भारत ॥ १२.१४२.८ ॥
ಅದ್ವೈತವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ದ್ವೈತವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಲು ಅರ್ಹನು. ಓ ಭಾರತ, ಬುದ್ಧಿಯ ದ್ವೈತವನ್ನು ಮೊದಲೇ ಪರಿಹರಿಸಬೇಕು.
12.142.9
पार्श्वतः कारणं राज्ञो विषूच्यस्त्वापगा इव ।
जनास्तूच्चरितं धर्मं विजान्त्यन्यथाऽन्यथा ॥ १२.१४२.९ ॥
ರಾಜನ ಕಾರಣ ಪಕ್ಕದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ, ನದಿಗಳು ಚದುರಿದಂತೆ. ಆದರೆ ಜನರು ಆಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
12.142.10
सम्यग्विज्ञानिनः केचिन्मिथ्याविज्ञानिनः परे ।
तद्वै यथायथं बुद्ध्वा ज्ञानमाददते सताम् ॥ १२.१४२.१० ॥
ಕೆಲವರು ಸಮ್ಯಕ್ ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಇತರರು ಮಿಥ್ಯಾ ಜ್ಞಾನಿಗಳು. ಅದನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದು ಸತ್ಪುರುಷರು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.142.11
परिमुष्णन्ति शास्त्राणि धर्मस्य परिपन्थिनः ।
वैषम्यमर्थविद्यानां निरर्थाः ख्यापयन्ति ते ॥ १२.१४२.११ ॥
ಧರ್ಮದ ವಿರೋಧಿಗಳು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕದ್ದುಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಥವಿದ್ಯೆಯ ವೈಷಮ್ಯವನ್ನು ಆ ನಿರರ್ಥಕರು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
12.142.12
आजिजीविषवो विद्यां यशः कामौ समन्तनः ।
ते सर्वे नृप पापिष्ठा धर्मस्य परिपन्थिनः ॥ १२.१४२.१२ ॥
ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ವಿದ್ಯೆ, ಕೀರ್ತಿ, ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಓ ರಾಜ, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಅತ್ಯಂತ ಪಾಪಿಷ್ಠರು, ಧರ್ಮದ ವಿರೋಧಿಗಳು.
12.142.13
अपक्वमतयो मन्दा न जानन्ति यथातथम् ।
तथा ह्यशास्त्रकुशलाः सर्वत्रायुक्तिनिष्ठिताः ॥ १२.१४२.१३ ॥
ಅಪಕ್ವ ಬುದ್ಧಿಯ ಮೂಢರು ಯಥಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಕುಶಲರಾದವರು ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಅಯುಕ್ತ ತರ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾರೆ.
12.142.14
परिमुष्णन्ति शास्त्राणि शास्त्रदोषानुदर्शिनः ।
विज्ञानमथ विद्यानां न सम्यगिति मे मतिः ॥ १२.१४२.१४ ॥
ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ದೋಷಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವವರು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಭ್ರಷ್ಟಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯೆಗಳ ವಿಜ್ಞಾನವೂ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
12.142.15
निन्दया परविद्यानां स्वविद्यां ख्यापयन्ति च ।
वागास्तिक्यानुनीताश्च दुग्धविद्याफला इव ॥ १२.१४२.१५ ॥
ಇತರರ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಂದಿಸಿ ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಚಾರಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮಾತಿನ ಆಸ್ತಿಕ್ಯದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ಹಾಳಾದ ಹಾಲಿನಂತೆ ವಿದ್ಯೆಯ ಫಲವುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
12.142.16
तान्विद्यावणिजो विद्धि राक्षसानिव भारत ।
व्याजेन कृत्स्नो विहितो धर्मस्ते परिहास्यते ॥ १२.१४२.१६ ॥
ಭಾರತ, ಅವರನ್ನು ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವವರೆಂದು, ರಾಕ್ಷಸರಂತೆ ತಿಳಿ. ವಂಚನೆಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಸಮಗ್ರ ಧರ್ಮವನ್ನು ನೀನು ಕೈಬಿಡುವೆ.
12.142.17
न धर्मवचनं वाचा नैव बुद्ध्येति नः श्रुतम् ।
इति बार्हस्पत्यविज्ञानं प्रोवाच मघवा स्वयम् ॥ १२.१४२.१७ ॥
ಧರ್ಮವಚನಗಳು ಕೇವಲ ಮಾತಿನಿಂದ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಕೇಳಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೂ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಈ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮಘವನು (ಇಂದ್ರ) ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿದ.
12.142.18
न त्यव वचनं किंचिदनिमित्तादिहोच्यते ।
स्वविनीतेन शास्त्रेण ह्यविद्यः स्यादथापरः ॥ १२.१४२.१८ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹೀನ ಮಾತೂ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಹೇಳಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ತನ್ನಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಲಿತ ಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದಲೇ ಒಬ್ಬನು ಅವಿದ್ಯಾವಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಆಗುತ್ತಾನೆ.
12.142.19
लोकयात्रामिहैके तु धर्मं प्राहुर्मनीषिणः ।
समुद्दिष्टं सतां धर्मं स्वयमूहेत् पण्डितः ॥ १२.१४२.१९ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಲೋಕಯಾತ್ರೆಯನ್ನೇ ಧರ್ಮ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಮನೀಷಿಗಳು ಸತ್ಪುರುಷರು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಧರ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ಪಂಡಿತನು ಅದನ್ನು ತಾನೇ ತರ್ಕಿಸಬೇಕು.
12.142.20
अमर्षाच्छास्त्रसंमोहादनिमित्तादिहोच्यते ।
शास्त्रं प्राज्ञस्य वदतः समूहे यात्यदर्शनम् ॥ १२.१४२.२० ॥
ಕೋಪದಿಂದ, ಶಾಸ್ತ್ರದ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ, ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರಾಜ್ಞನ ಶಾಸ್ತ್ರ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
12.142.21
आगमागतया बुद्ध्या वचनेन प्रशस्यते ।
अज्ञानाज्ज्ञानहेतुत्वाद्वचनं साधु मन्यते ॥ १२.१४२.२१ ॥
ಆಗಮದಿಂದ ಬಂದ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ, ವಚನದಿಂದ ಹೊಗಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ, ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದರಿಂದ ವಚನವು ಸಾಧುವೆಂದು ಭಾವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
12.142.22
अनुपागतमेवेदं शास्त्रमेवमपार्थकम् ।
दैतेयानुशना प्राह संशयच्छेदनं पुरा ॥ १२.१४२.२२ ॥
ಇನ್ನೂ ಪಡೆಯಲ್ಪಡದ ಈ ಶಾಸ್ತ್ರ ಹೀಗೆ ನಿರರ್ಥಕವಾಗಿದೆ; ಹಿಂದೆ ದೈತ್ಯರ ಗುರು ಉಶನಸ್ ಸಂಶಯ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
12.142.23
ज्ञानमप्यपदिश्यं हि यथा नास्ति तथैव तत् ।
तेन संच्छिन्नमूलेन कस्तोषयितुमिच्छति ॥ १२.१४२.२३ ॥
ತೋರಿಸಲ್ಪಡುವ ಜ್ಞಾನವೂ ಇಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ; ಬೇರು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲು ಯಾರು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ?
12.142.24
पुनर्व्यवसितं यो वा नेदं वाक्यमुपाश्नुते ।
उग्रायैव हि सृष्टोऽसि कर्मणे तत्त्वमीक्षसे ॥ १२.१४२.२४ ॥
ಮತ್ತೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಈ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದವನು — ನೀನು ಉಗ್ರ ಕರ್ಮಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವನು; ನೀನು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೀಯ.
12.142.25
अग्रे मामन्ववेक्षस्व राजन्योऽयं बुभूषते ।
यथा प्रमुच्यते त्वन्यो यदर्थं न प्रमोदते ॥ १२.१४२.२५ ॥
ರಾಜನೇ, ಮೊದಲು ನನ್ನನ್ನು ನೋಡು — ಈ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ರಾಜನಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಯಾವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಬಯಸುತ್ತಾನೋ ಅದರಿಂದ ಅವನು ಸಂತೋಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಬೇರೊಬ್ಬನೂ ಅದರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಸಂತೋಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.142.26
अजोऽश्वः क्षत्रमित्येतत्सदृशं ब्रह्मणा कृतम् ।
तस्मान्नतैक्ष्ण्याद्भूतानां यात्रा काचित्प्रसिद्ध्यति ॥ १२.१४२.२६ ॥
'ಅಜ, ಅಶ್ವ, ಕ್ಷತ್ರ' — ಇದು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜೀವಿಗಳ ಕಠಿಣತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಯಾವ ಜೀವನ ಯಾತ್ರೆಯೂ ಸಫಲವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
12.142.27
यस्त्ववध्यवधे दोषः स वध्यस्यावधे स्मृतः ।
एषा ह्येव तु मर्यादा यामयं परिवर्जयेत् ॥ १२.१४२.२७ ॥
ಆದರೆ, ಕೊಲ್ಲಬಾರದವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದರಲ್ಲಿರುವ ದೋಷವೇ, ಕೊಲ್ಲಬೇಕಾದವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲದಿರುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದೇ ಮರ್ಯಾದೆ; ಇದನ್ನು ಯಾರೂ ತ್ಯಜಿಸಬಾರದು.
12.142.28
तस्मात्तीक्ष्णः प्रजा राजा स्वधर्मे स्थापयत्युत ।
अन्योन्यं भक्षयन्तो हि प्रचरेयुर्वृका इव ॥ १२.१४२.२८ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಕಠಿಣನಾದ ರಾಜನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವರು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ತಿನ್ನುತ್ತಾ ತೋಳಗಳಂತೆ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.
12.142.29
यस्य दस्युगणा राष्ट्रे ध्वाङ्क्षा मत्स्याञ्जलादिव ।
विहरन्ति परस्वानि स वै क्षत्रियपांसनः ॥ १२.१४२.२९ ॥
ಯಾರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದರೋಡೆಕೋರರ ಗುಂಪುಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಕಸಿಯುವ ಕಾಗೆಗಳಂತೆ ಇತರರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಾ ತಿರುಗುತ್ತವೆಯೋ, ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಕಳಂಕ.
12.142.30
कुलीनान्सचिवान्कृत्वा वेदविद्यासमन्वितान् ।
प्रशाधि पृथिवीं राजन्प्रजा धर्मेण पालयन् ॥ १२.१४२.३० ॥
ರಾಜನೇ, ವೇದವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕುಲೀನ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳು; ಧರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸು.
12.142.31
विहीनजन्मकर्माणि यः प्रगृह्णाति भूमिपः ।
उभयस्याविशेषज्ञस्तद्वै क्षत्रं नपुंसकम् ॥ १२.१४२.३१ ॥
ಜನ್ಮ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳಿಲ್ಲದವರನ್ನು ಯಾವ ರಾಜನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಎರಡರ ಭೇದ ತಿಳಿಯದವನೋ, ಆ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವರ್ಗ ನಪುಂಸಕವೇ.
12.142.32
नैवोग्रं नैव चानुग्रं धर्मेणेह प्रशस्यते ।
उभयं न व्यतिक्रामेदुग्रो भूत्वा मृदुर्भव ॥ १२.१४२.३२ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದಿಂದ ಉಗ್ರತೆಯೂ ಅಲ್ಲ, ಮೃದುತ್ವವೂ ಅಲ್ಲ, ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಡುವುದು. ಎರಡನ್ನೂ ಮೀರಬೇಡ; ಉಗ್ರನಾಗಿ ನಂತರ ಮೃದುವಾಗು.
12.142.33
कष्टः क्षत्रियधर्मोऽयं सौहृदं त्वयि मे स्थितम् ।
उग्रकर्मणि सृष्टोऽसि तस्माद्राज्यं प्रशाधि वै ॥ १२.१४२.३३ ॥
ಈ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಧರ್ಮ ಕಠಿಣ. ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ಉಗ್ರ ಕರ್ಮಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನೀನು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದೀಯ; ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳು.
12.142.34
अरुष्टः कस्यचिद्राजन्नेवमेव समाचर ।
अशिष्टनिग्रहो नित्यं शिष्टस्य परिपालनम्।
एवं शुक्रोऽब्रवीद्धीमानापत्सु भरतर्षभ ॥ १२.१४२.३४ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಯಾರ ಮೇಲೂ ಕೋಪಿಸದೆ ಹೀಗೆಯೇ ನಡೆದುಕೊ. ಅಶಿಷ್ಟರನ್ನು ಸದಾ ದಮನಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟರನ್ನು ಸದಾ ಪಾಲಿಸುವುದು (ಧರ್ಮ). ಹೀಗೆ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಶುಕ್ರನು ಆಪತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನು, ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.
12.142.35
अस्ति चेदिह मर्यादा यामन्यो नातिलङ्घयेत् ।
पृच्छामि त्वां सतां श्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१४२.३५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಬೇರೊಬ್ಬರು ಮೀರಬಾರದ ಮರ್ಯಾದೆ ಇದ್ದರೆ, ಸತ್ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಪಿತಾಮಹನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.
12.142.36
ब्राह्मणानेव सेवेत विद्याबृद्धांस्तपस्विनः ।
श्रुतचारित्रवृत्ताढ्यान्पवित्रं ह्येतदुत्तमम् ॥ १२.१४२.३६ ॥
ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧರಾದ, ತಪಸ್ವಿಗಳಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೇ ಸೇವಿಸಬೇಕು; ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನ, ಚಾರಿತ್ರ್ಯ, ನಡತೆಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರಾದವರನ್ನು. ಇದೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪವಿತ್ರತೆ.
12.142.37
शुश्रूषा तु महाराज सान्त्वं विप्रेषु नित्यदा ।
क्रुद्धैर्हि विप्रैः कर्माणि कृतानि बहुधा नृप ॥ १२.१४२.३७ ॥
ಓ ಮಹಾರಾಜನೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಕಡೆಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಸೌಮ್ಯತೆ ಇರಬೇಕು; ಕೋಪಗೊಂಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹಲವು ರೀತಿಯ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಓ ರಾಜನೇ.
12.142.38
तेषां प्रीत्या यशो मुख्यमप्रीत्या परमं भयम् ।
प्रीत्या ह्यमृतवद्विप्राः क्रुद्धाश्चैव यथोरगाः ॥ १२.१४२.३८ ॥
ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೀರ್ತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಅವರ ಅಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಹಾ ಭಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸನ್ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅಮೃತದಂತೆ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸರ್ಪಗಳಂತೆ.