ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.142
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.142.1
यदिदं घोरमुद्दिष्टमश्रद्धेयमिवानृतम् ।
अस्तिस्विद्दस्युमर्यादा यामयं परिवर्जयेत् ॥ १२.१४२.१ ॥
ଏଠାରେ କୁହାଯାଇଥିବା ଏହି ଭୟଙ୍କର, ଅବିଶ୍ୱସନୀୟ ଓ ମିଥ୍ୟା ପରି କଥା — ଡକାୟତମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ କି କୌଣସି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଅଛି, ଯାହା ଏ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ?
12.142.2
संमुह्यामि विपीदामि धर्मो मे शिथिलीकृतः ।
उद्यमं नाधिगच्छामि कुतश्चित्परिचिन्तयन् ॥ १२.१४२.२ ॥
ମୁଁ ମୋହଗ୍ରସ୍ତ ଓ ବ୍ୟଥିତ ହେଉଛି; ମୋ ଧର୍ମ ଶିଥିଳ ହୋଇଯାଇଛି। କେଉଁଠାରୁ ଭାବିଲେ ବି ମୋତେ ଉଦ୍ୟମର ପଥ ମିଳୁନାହିଁ।
12.142.3
नैतच्छ्रुत्वागमादेव तव धर्मानुशासनम् ।
प्रज्ञासमभिहारोऽयं कविभिः संभृतं मधु ॥ १२.१४२.३ ॥
ଏହା ତୁମର ଧର୍ମୋପଦେଶ — କେବଳ ପରମ୍ପରାରୁ ଶୁଣିବା ହେତୁ ନୁହେଁ। ଏହା ପ୍ରଜ୍ଞାର ସଂଗ୍ରହ; କବିମାନେ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିବା ମଧୁ ପରି।
12.142.4
बाह्याः प्रतिविधातव्याः प्रज्ञा राज्ञा ततस्ततः ।
बहुशाखेन धर्मेण यत्रैषा संप्रसिध्यते ॥ १२.१४२.४ ॥
ରାଜା ବାହ୍ୟ ସଙ୍କଟକୁ ପ୍ରଜ୍ଞାରେ ମୁକାବିଲା କରିବା ଉଚିତ — ଏଣେତେଣେ, ସେହି ବହୁଶାଖୀ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ପ୍ରଜ୍ଞା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।
12.142.5
बुद्धिं संजनयेद्राज्ञां धर्ममाचरतां सदा ।
जयो भवति कौरव्य सदा तद्वृद्धिरेव च ॥ १२.१४२.५ ॥
ଧର୍ମ ଆଚରଣକାରୀ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁଦ୍ଧି ସର୍ବଦା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। ହେ କୌରବ୍ୟ, ବିଜୟ ସର୍ବଦା ହୁଏ; ତାହାର ବୃଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ସେମିତି।
12.142.6
बुद्धिश्रेष्ठा हि राजानो जयन्ति विजयैषिणः ।
धर्मः प्रतिविधातव्यो बुद्ध्या राज्ञा ततस्ततः ॥ १२.१४२.६ ॥
ବୁଦ୍ଧିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ, ବିଜୟ ଇଚ୍ଛା କରି, ନିଶ୍ଚୟ ଜୟ କରନ୍ତି। ରାଜା ବୁଦ୍ଧିରେ, ଏଣେତେଣେ, ଧର୍ମର ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
12.142.7
नैकशाखेन धर्मेण राज्ञो धर्मो विधीयते ।
दुर्बलस्य कुतः प्रज्ञा पुरस्तादनुदाहृता ॥ १२.१४२.७ ॥
ଏକ ଶାଖାବିଶିଷ୍ଟ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କ ଧର୍ମ ବିହିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଦୁର୍ବଳର ପ୍ରଜ୍ଞା କେଉଁଠୁ ଆସିବ, ତାହା ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଛି।
12.142.8
अद्वैधज्ञः प्रतिद्वैधे संशयं प्राप्नुमर्हति ।
बुद्धिद्वैधं विधातव्यं पुरस्तादेव भारत ॥ १२.१४२.८ ॥
ଅଦ୍ୱୈତ ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ଦ୍ୱୈତର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ ସଂଶୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବାର ଯୋଗ୍ୟ। ହେ ଭାରତ, ବୁଦ୍ଧିର ଦ୍ୱୈତ ପୂର୍ବରୁ ସମାଧାନ କରିବା ଉଚିତ।
12.142.9
पार्श्वतः कारणं राज्ञो विषूच्यस्त्वापगा इव ।
जनास्तूच्चरितं धर्मं विजान्त्यन्यथाऽन्यथा ॥ १२.१४२.९ ॥
ରାଜାଙ୍କ କାରଣ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଆସେ, ନଦୀମାନେ ବିଛଡ଼ି ଯିବା ପରି। କିନ୍ତୁ ଲୋକମାନେ ଆଚରିତ ଧର୍ମକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ବୁଝନ୍ତି।
12.142.10
सम्यग्विज्ञानिनः केचिन्मिथ्याविज्ञानिनः परे ।
तद्वै यथायथं बुद्ध्वा ज्ञानमाददते सताम् ॥ १२.१४२.१० ॥
କେତେକ ସମ୍ୟକ୍ ଜ୍ଞାନୀ, ଅନ୍ୟମାନେ ମିଥ୍ୟା ଜ୍ଞାନୀ। ତାହା ଯଥାଯଥ ଜାଣି ସଜ୍ଜନମାନେ ଜ୍ଞାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
12.142.11
परिमुष्णन्ति शास्त्राणि धर्मस्य परिपन्थिनः ।
वैषम्यमर्थविद्यानां निरर्थाः ख्यापयन्ति ते ॥ १२.१४२.११ ॥
ଧର୍ମର ବିରୋଧୀମାନେ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଚୋରି କରନ୍ତି। ଅର୍ଥବିଦ୍ୟାର ବୈଷମ୍ୟକୁ ସେହି ନିରର୍ଥକମାନେ ପ୍ରଚାର କରନ୍ତି।
12.142.12
आजिजीविषवो विद्यां यशः कामौ समन्तनः ।
ते सर्वे नृप पापिष्ठा धर्मस्य परिपन्थिनः ॥ १२.१४२.१२ ॥
ଜୀବିକା ଇଚ୍ଛୁକମାନେ ବିଦ୍ୟା, ଯଶ ଓ କାମନାକୁ ସବୁ ପାଖରୁ ଧରନ୍ତି। ହେ ରାଜନ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅତି ପାପୀ ଏବଂ ଧର୍ମର ବିରୋଧୀ।
12.142.13
अपक्वमतयो मन्दा न जानन्ति यथातथम् ।
तथा ह्यशास्त्रकुशलाः सर्वत्रायुक्तिनिष्ठिताः ॥ १२.१४२.१३ ॥
ଅପରିପକ୍ବ ବୁଦ୍ଧିର ମୂର୍ଖମାନେ ଯଥାର୍ଥ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ସେହିପରି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଅକୁଶଳ ଲୋକେ ସର୍ବତ୍ର ଅଯୁକ୍ତ ତର୍କରେ ସ୍ଥିର ରହନ୍ତି।
12.142.14
परिमुष्णन्ति शास्त्राणि शास्त्रदोषानुदर्शिनः ।
विज्ञानमथ विद्यानां न सम्यगिति मे मतिः ॥ १२.१४२.१४ ॥
ଶାସ୍ତ୍ରର ଦୋଷ ଦେଖାଉଥିବା ଲୋକେ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ବିକୃତ କରନ୍ତି। ବିଦ୍ୟାର ବିଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ସମ୍ୟକ୍ ନୁହେଁ, ଏହା ମୋର ମତ।
12.142.15
निन्दया परविद्यानां स्वविद्यां ख्यापयन्ति च ।
वागास्तिक्यानुनीताश्च दुग्धविद्याफला इव ॥ १२.१४२.१५ ॥
ଅନ୍ୟର ବିଦ୍ୟାର ନିନ୍ଦା କରି ସେମାନେ ନିଜ ବିଦ୍ୟାର ପ୍ରଚାର କରନ୍ତି। ବାଣୀର ଆସ୍ତିକ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଖରାପ ଦୁଧ ପରି ବିଦ୍ୟାର ଫଳ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
12.142.16
तान्विद्यावणिजो विद्धि राक्षसानिव भारत ।
व्याजेन कृत्स्नो विहितो धर्मस्ते परिहास्यते ॥ १२.१४२.१६ ॥
ହେ ଭାରତ, ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦ୍ୟାର ବ୍ୟବସାୟୀ ଓ ରାକ୍ଷସ ପରି ଜାଣ। ଛଳନାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପରିତ୍ୟକ୍ତ ହେବ।
12.142.17
न धर्मवचनं वाचा नैव बुद्ध्येति नः श्रुतम् ।
इति बार्हस्पत्यविज्ञानं प्रोवाच मघवा स्वयम् ॥ १२.१४२.१७ ॥
ଧର୍ମ ବଚନ କେବଳ ବାଣୀରେ କିମ୍ବା କେବଳ ଶୁଣିବାରେ ବୁଝାଯାଏ ନାହିଁ। ବୃହସ୍ପତିଙ୍କର ଏହି ବିଜ୍ଞାନ ସ୍ୱୟଂ ମଘବା (ଇନ୍ଦ୍ର) କହିଥିଲେ।
12.142.18
न त्यव वचनं किंचिदनिमित्तादिहोच्यते ।
स्वविनीतेन शास्त्रेण ह्यविद्यः स्यादथापरः ॥ १२.१४२.१८ ॥
ଏଠାରେ କୌଣସି ହୀନ ବଚନ ବିନା କାରଣରେ କୁହାଯାଏ ନାହିଁ। ନିଜ ସୁଶିକ୍ଷିତ ଶାସ୍ତ୍ରରୁ ହିଁ କେହି ଅବିଦ୍ୱାନ ହୁଏ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ କେହି ହୁଏ।
12.142.19
लोकयात्रामिहैके तु धर्मं प्राहुर्मनीषिणः ।
समुद्दिष्टं सतां धर्मं स्वयमूहेत् पण्डितः ॥ १२.१४२.१९ ॥
ଏଠାରେ କେହି କେହି ଲୋକଯାତ୍ରାକୁ ହିଁ ଧର୍ମ କୁହନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମନୀଷୀମାନେ ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କ ଉପଦିଷ୍ଟ ଧର୍ମକୁ ଧର୍ମ ବୋଲି ମାନନ୍ତି; ପଣ୍ଡିତ ନିଜେ ତାହା ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ।
12.142.20
अमर्षाच्छास्त्रसंमोहादनिमित्तादिहोच्यते ।
शास्त्रं प्राज्ञस्य वदतः समूहे यात्यदर्शनम् ॥ १२.१४२.२० ॥
କ୍ରୋଧ, ଶାସ୍ତ୍ରମୋହ କିମ୍ବା ଅକାରଣରୁ ଏଠାରେ କୁହାଯାଏ; ସଭାରେ କହୁଥିବା ପ୍ରାଜ୍ଞଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ।
12.142.21
आगमागतया बुद्ध्या वचनेन प्रशस्यते ।
अज्ञानाज्ज्ञानहेतुत्वाद्वचनं साधु मन्यते ॥ १२.१४२.२१ ॥
ଆଗମରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ବୁଦ୍ଧି ଓ ବଚନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ; ଅଜ୍ଞାନରୁ, ଜ୍ଞାନର ହେତୁ ହୋଇଥିବାରୁ ବଚନକୁ ସାଧୁ ମନାଯାଏ।
12.142.22
अनुपागतमेवेदं शास्त्रमेवमपार्थकम् ।
दैतेयानुशना प्राह संशयच्छेदनं पुरा ॥ १२.१४२.२२ ॥
ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇନାହିଁ, ଏଭଳି ଅର୍ଥହୀନ; ପୂର୍ବେ ଦୈତ୍ୟଗୁରୁ ଉଶନସ୍ ସଂଶୟ ଛେଦନ ପାଇଁ ଏହା କହିଥିଲେ।
12.142.23
ज्ञानमप्यपदिश्यं हि यथा नास्ति तथैव तत् ।
तेन संच्छिन्नमूलेन कस्तोषयितुमिच्छति ॥ १२.१४२.२३ ॥
ଯାହା କେବଳ ସୂଚିତ ହୁଏ, ସେ ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ଯେପରି ନାହିଁ; ମୂଳ କଟାଯାଇଥିବା ତାହାକୁ କିଏ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବ?
12.142.24
पुनर्व्यवसितं यो वा नेदं वाक्यमुपाश्नुते ।
उग्रायैव हि सृष्टोऽसि कर्मणे तत्त्वमीक्षसे ॥ १२.१४२.२४ ॥
ପୁଣି ନିଶ୍ଚୟ କରି ଯେ ଏହି ବାକ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରେ ନାହିଁ — ତୁମେ ତ ଉଗ୍ର କର୍ମ ପାଇଁ ହିଁ ସୃଷ୍ଟ; ତୁମେ ତତ୍ତ୍ୱ ଦେଖୁଛ।
12.142.25
अग्रे मामन्ववेक्षस्व राजन्योऽयं बुभूषते ।
यथा प्रमुच्यते त्वन्यो यदर्थं न प्रमोदते ॥ १२.१४२.२५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ପ୍ରଥମେ ମୋତେ ଦେଖ — ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟ ରାଜା ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ଯାହା ପାଇଁ ସେ ଇଚ୍ଛା କରେ, ତାହାରେ ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟ କେହି ମଧ୍ୟ ତାହାଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
12.142.26
अजोऽश्वः क्षत्रमित्येतत्सदृशं ब्रह्मणा कृतम् ।
तस्मान्नतैक्ष्ण्याद्भूतानां यात्रा काचित्प्रसिद्ध्यति ॥ १२.१४२.२६ ॥
'ଅଜ, ଅଶ୍ୱ, କ୍ଷତ୍ର' — ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ନିର୍ଧାରିତ ହୋଇଛି। ତେଣୁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର କଠୋରତା ବିନା କୌଣସି ଜୀବନଯାତ୍ରା ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ।
12.142.27
यस्त्ववध्यवधे दोषः स वध्यस्यावधे स्मृतः ।
एषा ह्येव तु मर्यादा यामयं परिवर्जयेत् ॥ १२.१४२.२७ ॥
କିନ୍ତୁ ଯାହାକୁ ବଧ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ତାହାକୁ ବଧ କରିବାରେ ଯେଉଁ ଦୋଷ, ଯାହାକୁ ବଧ କରିବା ଉଚିତ ତାହାକୁ ବଧ ନ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଦୋଷ ସ୍ମୃତ ହୋଇଛି। ଏହାହିଁ ମର୍ଯ୍ୟାଦା; ଏହାକୁ କେହି ତ୍ୟାଗ ନ କରନ୍ତୁ।
12.142.28
तस्मात्तीक्ष्णः प्रजा राजा स्वधर्मे स्थापयत्युत ।
अन्योन्यं भक्षयन्तो हि प्रचरेयुर्वृका इव ॥ १२.१४२.२८ ॥
ତେଣୁ କଠୋର ରାଜା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱଧର୍ମରେ ସ୍ଥାପିତ କରନ୍ତି; ନହେଲେ ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଖାଇ ନେକଡ଼ିଆ ପରି ବିଚରଣ କରନ୍ତେ।
12.142.29
यस्य दस्युगणा राष्ट्रे ध्वाङ्क्षा मत्स्याञ्जलादिव ।
विहरन्ति परस्वानि स वै क्षत्रियपांसनः ॥ १२.१४२.२९ ॥
ଯାହାର ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଡକାୟତମାନଙ୍କ ଦଳ ଜଳରୁ ମାଛ ଛଡ଼ାଇ ନେଉଥିବା କାଉ ପରି ଅନ୍ୟର ଧନ ହରଣ କରି ବୁଲନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚୟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର କଳଙ୍କ।
12.142.30
कुलीनान्सचिवान्कृत्वा वेदविद्यासमन्वितान् ।
प्रशाधि पृथिवीं राजन्प्रजा धर्मेण पालयन् ॥ १२.१४२.३० ॥
ହେ ରାଜନ୍, ବେଦବିଦ୍ୟାଯୁକ୍ତ କୁଳୀନ ସଚିବମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରି ପୃଥିବୀ ଶାସନ କର ଏବଂ ଧର୍ମରେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ପାଳନ କର।
12.142.31
विहीनजन्मकर्माणि यः प्रगृह्णाति भूमिपः ।
उभयस्याविशेषज्ञस्तद्वै क्षत्रं नपुंसकम् ॥ १२.१४२.३१ ॥
ଯେଉଁ ରାଜା ଜନ୍ମ ଓ କର୍ମହୀନ ଲୋକଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରେ ଏବଂ ଦୁଇଟିର ଭେଦ ଜାଣେ ନାହିଁ, ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବର୍ଗ ନପୁଂସକ।
12.142.32
नैवोग्रं नैव चानुग्रं धर्मेणेह प्रशस्यते ।
उभयं न व्यतिक्रामेदुग्रो भूत्वा मृदुर्भव ॥ १२.१४२.३२ ॥
ଏଠାରେ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ କେବଳ ଉଗ୍ରତା କିମ୍ବା କେବଳ ମୃଦୁତା ପ୍ରଶଂସିତ ନୁହେଁ। ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କର ନାହିଁ; ଉଗ୍ର ହୋଇ ପରେ ମୃଦୁ ହୁଅ।
12.142.33
कष्टः क्षत्रियधर्मोऽयं सौहृदं त्वयि मे स्थितम् ।
उग्रकर्मणि सृष्टोऽसि तस्माद्राज्यं प्रशाधि वै ॥ १२.१४२.३३ ॥
ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ କଠିନ। ତୁମ ପ୍ରତି ମୋର ସ୍ନେହ ସ୍ଥିର। ଉଗ୍ର କର୍ମ ପାଇଁ ହିଁ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଛ; ତେଣୁ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କର।
12.142.34
अरुष्टः कस्यचिद्राजन्नेवमेव समाचर ।
अशिष्टनिग्रहो नित्यं शिष्टस्य परिपालनम्।
एवं शुक्रोऽब्रवीद्धीमानापत्सु भरतर्षभ ॥ १२.१४२.३४ ॥
ହେ ରାଜନ୍, କାହା ପ୍ରତି କ୍ରୋଧ ନକରି ଏହିପରି ଆଚରଣ କର। ଅଶିଷ୍ଟଙ୍କୁ ସଦା ଦମନ ଓ ଶିଷ୍ଟଙ୍କୁ ସଦା ପାଳନ (କର୍ତ୍ତବ୍ୟ)। ଏହିପରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶୁକ୍ର ଆପଦରେ କହିଥିଲେ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
12.142.35
अस्ति चेदिह मर्यादा यामन्यो नातिलङ्घयेत् ।
पृच्छामि त्वां सतां श्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१४२.३५ ॥
ଯଦି ଏଠାରେ ଏପରି କୌଣସି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଅଛି ଯାହାକୁ ଅନ୍ୟ କେହି ଅତିକ୍ରମ ନ କରନ୍ତି, ତେବେ ସଜ୍ଜନଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ପିତାମହ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରୁଛି; ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
12.142.36
ब्राह्मणानेव सेवेत विद्याबृद्धांस्तपस्विनः ।
श्रुतचारित्रवृत्ताढ्यान्पवित्रं ह्येतदुत्तमम् ॥ १२.१४२.३६ ॥
ବିଦ୍ୟାରେ ବୃଦ୍ଧ, ତପସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହିଁ ସେବା କରିବା ଉଚିତ; ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ, ଚରିତ୍ର ଓ ଆଚରଣରେ ସମୃଦ୍ଧଙ୍କୁ। ଏହା ହିଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପବିତ୍ରତା।
12.142.37
शुश्रूषा तु महाराज सान्त्वं विप्रेषु नित्यदा ।
क्रुद्धैर्हि विप्रैः कर्माणि कृतानि बहुधा नृप ॥ १२.१४२.३७ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସର୍ବଦା ସେବା ଓ ମୃଦୁତା ରଖିବା ଉଚିତ୍; କାରଣ କ୍ରୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବହୁ ପ୍ରକାରର କର୍ମ କରିଛନ୍ତି, ହେ ନୃପ।
12.142.38
तेषां प्रीत्या यशो मुख्यमप्रीत्या परमं भयम् ।
प्रीत्या ह्यमृतवद्विप्राः क्रुद्धाश्चैव यथोरगाः ॥ १२.१४२.३८ ॥
ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରୀତିରେ ପ୍ରମୁଖ ଯଶ ମିଳେ, ଏବଂ ଅପ୍ରୀତିରେ ପରମ ଭୟ ହୁଏ। ପ୍ରସନ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅମୃତ ପରି, ଏବଂ କ୍ରୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସର୍ପ ପରି।