മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.142
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.142.1
यदिदं घोरमुद्दिष्टमश्रद्धेयमिवानृतम् ।
अस्तिस्विद्दस्युमर्यादा यामयं परिवर्जयेत् ॥ १२.१४२.१ ॥
ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഈ ഭയങ്കരവും വിശ്വസിക്കാനാവാത്തതും കള്ളംപോലെ തോന്നുന്നതുമായ നിയമം — കൊള്ളക്കാർക്കും ഒരു മര്യാദയുണ്ടോ, അത് ഇയാൾ ഉപേക്ഷിക്കണോ?
12.142.2
संमुह्यामि विपीदामि धर्मो मे शिथिलीकृतः ।
उद्यमं नाधिगच्छामि कुतश्चित्परिचिन्तयन् ॥ १२.१४२.२ ॥
ഞാൻ മോഹിതനും ദുഃഖിതനുമാകുന്നു; എന്റെ ധർമം ശിഥിലമായിരിക്കുന്നു. എവിടെനിന്ന് ചിന്തിച്ചാലും എനിക്ക് പ്രയത്നത്തിനുള്ള വഴി കാണാനാകുന്നില്ല.
12.142.3
नैतच्छ्रुत्वागमादेव तव धर्मानुशासनम् ।
प्रज्ञासमभिहारोऽयं कविभिः संभृतं मधु ॥ १२.१४२.३ ॥
ഇത് നിന്റെ ധർമോപദേശം — കേവലം പരമ്പരാഗതമായി കേട്ടതുകൊണ്ടല്ല. ഇത് പ്രജ്ഞയുടെ സമാഹാരമാണ്; കവികൾ ശേഖരിച്ച തേൻപോലെ.
12.142.4
बाह्याः प्रतिविधातव्याः प्रज्ञा राज्ञा ततस्ततः ।
बहुशाखेन धर्मेण यत्रैषा संप्रसिध्यते ॥ १२.१४२.४ ॥
രാജാവ് ബാഹ്യമായ ആപത്തുകളെ പ്രജ്ഞകൊണ്ട് നേരിടണം — ഇവിടെയും അവിടെയും, ആ പ്രജ്ഞ പൂർണമായി സിദ്ധിക്കുന്ന ബഹുശാഖയായ ധർമത്താൽ.
12.142.5
बुद्धिं संजनयेद्राज्ञां धर्ममाचरतां सदा ।
जयो भवति कौरव्य सदा तद्वृद्धिरेव च ॥ १२.१४२.५ ॥
ധർമം ആചരിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാരിൽ ബുദ്ധി എപ്പോഴും ഉണർത്തണം. ഹേ കൗരവ്യ, വിജയം എപ്പോഴും ഉണ്ടാകുന്നു; അതിന്റെ വളർച്ചയും അങ്ങനെതന്നെ.
12.142.6
बुद्धिश्रेष्ठा हि राजानो जयन्ति विजयैषिणः ।
धर्मः प्रतिविधातव्यो बुद्ध्या राज्ञा ततस्ततः ॥ १२.१४२.६ ॥
ബുദ്ധിയിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ രാജാക്കന്മാർ, വിജയം ആഗ്രഹിച്ച്, തീർച്ചയായും ജയിക്കുന്നു. രാജാവ് ബുദ്ധികൊണ്ട്, ഇവിടെയും അവിടെയും, ധർമത്തെ സംരക്ഷിക്കണം.
12.142.7
नैकशाखेन धर्मेण राज्ञो धर्मो विधीयते ।
दुर्बलस्य कुतः प्रज्ञा पुरस्तादनुदाहृता ॥ १२.१४२.७ ॥
ഒറ്റ ശാഖയുള്ള ധർമ്മത്താൽ രാജാവിന്റെ ധർമ്മം വിധിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ദുർബലന് പ്രജ്ഞ എവിടെ നിന്ന് വരും, അത് നേരത്തെ പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
12.142.8
अद्वैधज्ञः प्रतिद्वैधे संशयं प्राप्नुमर्हति ।
बुद्धिद्वैधं विधातव्यं पुरस्तादेव भारत ॥ १२.१४२.८ ॥
അദ്വൈതം അറിയുന്നവൻ ദ്വൈതത്തെ നേരിടുമ്പോൾ സംശയത്തിലാകാൻ അർഹനാണ്. ഭാരതാ, ബുദ്ധിയുടെ ദ്വൈതം മുൻകൂട്ടി പരിഹരിക്കണം.
12.142.9
पार्श्वतः कारणं राज्ञो विषूच्यस्त्वापगा इव ।
जनास्तूच्चरितं धर्मं विजान्त्यन्यथाऽन्यथा ॥ १२.१४२.९ ॥
രാജാവിന്റെ കാരണം വശങ്ങളിൽ നിന്ന് വരുന്നു, നദികൾ ചിതറുന്നതുപോലെ. എന്നാൽ ജനങ്ങൾ ആചരിക്കപ്പെട്ട ധർമ്മത്തെ വ്യത്യസ്തമായി മനസ്സിലാക്കുന്നു.
12.142.10
सम्यग्विज्ञानिनः केचिन्मिथ्याविज्ञानिनः परे ।
तद्वै यथायथं बुद्ध्वा ज्ञानमाददते सताम् ॥ १२.१४२.१० ॥
ചിലർ സമ്യക് ജ്ഞാനികളാണ്, മറ്റുചിലർ മിഥ്യാ ജ്ഞാനികളാണ്. അത് യഥാർത്ഥമായി അറിഞ്ഞ് സജ്ജനങ്ങൾ ജ്ഞാനം സ്വീകരിക്കുന്നു.
12.142.11
परिमुष्णन्ति शास्त्राणि धर्मस्य परिपन्थिनः ।
वैषम्यमर्थविद्यानां निरर्थाः ख्यापयन्ति ते ॥ १२.१४२.११ ॥
ധർമ്മത്തിന്റെ വിരോധികൾ ശാസ്ത്രങ്ങളെ അപഹരിക്കുന്നു. അർത്ഥവിദ്യയുടെ വൈഷമ്യം ആ നിരർത്ഥകർ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നു.
12.142.12
आजिजीविषवो विद्यां यशः कामौ समन्तनः ।
ते सर्वे नृप पापिष्ठा धर्मस्य परिपन्थिनः ॥ १२.१४२.१२ ॥
ജീവിതോപാധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ വിദ്യയെയും കീർത്തിയെയും കാമങ്ങളെയും എല്ലായിടത്തുനിന്നും പിടിക്കുന്നു. രാജാവേ, അവരെല്ലാം അതിപാപികളും ധർമ്മത്തിന്റെ വിരോധികളുമാണ്.
12.142.13
अपक्वमतयो मन्दा न जानन्ति यथातथम् ।
तथा ह्यशास्त्रकुशलाः सर्वत्रायुक्तिनिष्ठिताः ॥ १२.१४२.१३ ॥
അപക്വബുദ്ധികളായ മൂഢന്മാർ യഥാർത്ഥം അറിയുന്നില്ല. അതുപോലെ ശാസ്ത്രത്തിൽ വൈദഗ്ധ്യമില്ലാത്തവർ എല്ലായിടത്തും യുക്തിരഹിതമായ വാദത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു.
12.142.14
परिमुष्णन्ति शास्त्राणि शास्त्रदोषानुदर्शिनः ।
विज्ञानमथ विद्यानां न सम्यगिति मे मतिः ॥ १२.१४२.१४ ॥
ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ ദോഷങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നവർ ശാസ്ത്രങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നു. വിദ്യകളുടെ വിജ്ഞാനവും ശരിയല്ല എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
12.142.15
निन्दया परविद्यानां स्वविद्यां ख्यापयन्ति च ।
वागास्तिक्यानुनीताश्च दुग्धविद्याफला इव ॥ १२.१४२.१५ ॥
മറ്റുള്ളവരുടെ വിദ്യയെ നിന്ദിച്ച് സ്വന്തം വിദ്യയെ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നു. വാക്കിലെ ആസ്തിക്യത്താൽ പ്രേരിതരായി, പാൽ കേടായതുപോലെ ഫലമില്ലാത്ത വിദ്യയുടെ ഫലമുള്ളവരാകുന്നു.
12.142.16
तान्विद्यावणिजो विद्धि राक्षसानिव भारत ।
व्याजेन कृत्स्नो विहितो धर्मस्ते परिहास्यते ॥ १२.१४२.१६ ॥
ഭാരതാ, അവരെ വിദ്യയെ കച്ചവടമാക്കുന്നവരായി, രാക്ഷസന്മാരെപ്പോലെ അറിയുക. വ്യാജത്താൽ സ്ഥാപിതമായ സമസ്ത ധർമ്മവും നിന്നാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടും.
12.142.17
न धर्मवचनं वाचा नैव बुद्ध्येति नः श्रुतम् ।
इति बार्हस्पत्यविज्ञानं प्रोवाच मघवा स्वयम् ॥ १२.१४२.१७ ॥
ധർമ്മവചനങ്ങൾ വാക്കുകൊണ്ടു മാത്രം മനസ്സിലാകുന്നില്ല; കേട്ടതുകൊണ്ടുമാത്രം ബോധ്യമാകുന്നുമില്ല. ബൃഹസ്പതിയുടെ ഈ വിജ്ഞാനം മഘവാവ് (ഇന്ദ്രൻ) തന്നെ പറഞ്ഞു.
12.142.18
न त्यव वचनं किंचिदनिमित्तादिहोच्यते ।
स्वविनीतेन शास्त्रेण ह्यविद्यः स्यादथापरः ॥ १२.१४२.१८ ॥
ഇവിടെ ഒരു നിന്ദ്യവചനവും കാരണമില്ലാതെ പറയപ്പെടുന്നില്ല. സ്വയം നന്നായി പരിശീലിച്ച ശാസ്ത്രത്താൽ ഒരാൾ അവിദ്വാനായിത്തീരുന്നു; മറ്റൊരാൾ അങ്ങനെയല്ല.
12.142.19
लोकयात्रामिहैके तु धर्मं प्राहुर्मनीषिणः ।
समुद्दिष्टं सतां धर्मं स्वयमूहेत् पण्डितः ॥ १२.१४२.१९ ॥
ഇവിടെ ചിലർ ലോകയാത്രയെത്തന്നെ ധർമ്മമെന്നു പറയുന്നു; എന്നാൽ മനീഷികൾ സജ്ജനങ്ങൾ ഉപദേശിച്ച ധർമ്മത്തെയാണ് ധർമ്മമായി കരുതുന്നത്; പണ്ഡിതൻ അത് സ്വയം ഊഹിച്ചറിയണം.
12.142.20
अमर्षाच्छास्त्रसंमोहादनिमित्तादिहोच्यते ।
शास्त्रं प्राज्ञस्य वदतः समूहे यात्यदर्शनम् ॥ १२.१४२.२० ॥
കോപത്താലോ ശാസ്ത്രമോഹത്താലോ കാരണമില്ലാതെയോ ഇവിടെ പറയപ്പെടുന്നു; സഭയിൽ സംസാരിക്കുന്ന പ്രാജ്ഞന്റെ ശാസ്ത്രം അദൃശ്യമാകുന്നു.
12.142.21
आगमागतया बुद्ध्या वचनेन प्रशस्यते ।
अज्ञानाज्ज्ञानहेतुत्वाद्वचनं साधु मन्यते ॥ १२.१४२.२१ ॥
ആഗമത്തിൽനിന്ന് ലഭിച്ച ബുദ്ധിയാലും വചനത്താലും പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു; അജ്ഞാനത്തിൽനിന്ന്, ജ്ഞാനത്തിന്റെ കാരണമാകുന്നതിനാൽ വചനം നല്ലതെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.
12.142.22
अनुपागतमेवेदं शास्त्रमेवमपार्थकम् ।
दैतेयानुशना प्राह संशयच्छेदनं पुरा ॥ १२.१४२.२२ ॥
ഇതുവരെ ലഭിക്കാത്ത ഈ ശാസ്ത്രം ഇപ്രകാരം നിരർത്ഥകമാണ്; പണ്ട് ദൈത്യരുടെ ആചാര്യനായ ഉശനസ് സംശയച്ഛേദനത്തിനായി ഇത് പറഞ്ഞു.
12.142.23
ज्ञानमप्यपदिश्यं हि यथा नास्ति तथैव तत् ।
तेन संच्छिन्नमूलेन कस्तोषयितुमिच्छति ॥ १२.१४२.२३ ॥
ചൂണ്ടിക്കാട്ടപ്പെടുന്ന ജ്ഞാനവും ഇല്ലാത്തതുപോലെയാണ്; വേര് മുറിഞ്ഞവനെ ആരാണ് തൃപ്തിപ്പെടുത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുക?
12.142.24
पुनर्व्यवसितं यो वा नेदं वाक्यमुपाश्नुते ।
उग्रायैव हि सृष्टोऽसि कर्मणे तत्त्वमीक्षसे ॥ १२.१४२.२४ ॥
വീണ്ടും ഉറപ്പിച്ച് ഈ വാക്യം സ്വീകരിക്കാത്തവൻ — നീ ഉഗ്രകർമ്മത്തിനായി തന്നെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവനാണ്; നീ തത്ത്വം ദർശിക്കുന്നു.
12.142.25
अग्रे मामन्ववेक्षस्व राजन्योऽयं बुभूषते ।
यथा प्रमुच्यते त्वन्यो यदर्थं न प्रमोदते ॥ १२.१४२.२५ ॥
രാജാവേ, ആദ്യം എന്നെ നോക്കൂ — ഈ ക്ഷത്രിയൻ രാജാവാകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഏതിനുവേണ്ടിയാണോ അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് അതിൽ അവൻ സന്തോഷിക്കുന്നില്ല; മറ്റൊരാളും അതിൽ നിന്ന് മോചിതനായി സന്തോഷിക്കുന്നില്ല.
12.142.26
अजोऽश्वः क्षत्रमित्येतत्सदृशं ब्रह्मणा कृतम् ।
तस्मान्नतैक्ष्ण्याद्भूतानां यात्रा काचित्प्रसिद्ध्यति ॥ १२.१४२.२६ ॥
'അജം, അശ്വം, ക്ഷത്രം' എന്ന ഇത് ബ്രഹ്മാവ് യോഗ്യമായി നിശ്ചയിച്ചതാണ്. അതിനാൽ ജീവികളുടെ കാഠിന്യമില്ലാതെ ഒരു ജീവിതയാത്രയും വിജയിക്കുന്നില്ല.
12.142.27
यस्त्ववध्यवधे दोषः स वध्यस्यावधे स्मृतः ।
एषा ह्येव तु मर्यादा यामयं परिवर्जयेत् ॥ १२.१४२.२७ ॥
എന്നാൽ, കൊല്ലപ്പെടാൻ പാടില്ലാത്തവനെ കൊല്ലുന്നതിലുള്ള ദോഷം തന്നെയാണ്, കൊല്ലപ്പെടേണ്ടവനെ കൊല്ലാതിരിക്കുന്നതിലും ഉള്ളതെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതാണ് മര്യാദ; ഇത് ആരും ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
12.142.28
तस्मात्तीक्ष्णः प्रजा राजा स्वधर्मे स्थापयत्युत ।
अन्योन्यं भक्षयन्तो हि प्रचरेयुर्वृका इव ॥ १२.१४२.२८ ॥
അതിനാൽ കർക്കശനായ രാജാവ് പ്രജകളെ അവരവരുടെ സ്വധർമ്മത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ അവർ പരസ്പരം ഭക്ഷിച്ച് ചെന്നായ്ക്കളെപ്പോലെ അലയുമായിരുന്നു.
12.142.29
यस्य दस्युगणा राष्ट्रे ध्वाङ्क्षा मत्स्याञ्जलादिव ।
विहरन्ति परस्वानि स वै क्षत्रियपांसनः ॥ १२.१४२.२९ ॥
ആരുടെ രാജ്യത്ത് കൊള്ളക്കാരുടെ സംഘങ്ങൾ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് മത്സ്യങ്ങളെ കവരുന്ന കാക്കകളെപ്പോലെ മറ്റുള്ളവരുടെ സമ്പത്ത് അപഹരിച്ച് വിഹരിക്കുന്നുവോ, അവൻ തീർച്ചയായും ക്ഷത്രിയരുടെ കളങ്കമാണ്.
12.142.30
कुलीनान्सचिवान्कृत्वा वेदविद्यासमन्वितान् ।
प्रशाधि पृथिवीं राजन्प्रजा धर्मेण पालयन् ॥ १२.१४२.३० ॥
രാജാവേ, വേദവിദ്യയോടുകൂടിയ കുലീനരായ മന്ത്രിമാരെ നിയമിച്ച് ഭൂമി ഭരിക്കുക; ധർമ്മത്താൽ പ്രജകളെ പാലിക്കുക.
12.142.31
विहीनजन्मकर्माणि यः प्रगृह्णाति भूमिपः ।
उभयस्याविशेषज्ञस्तद्वै क्षत्रं नपुंसकम् ॥ १२.१४२.३१ ॥
ജന്മവും കർമ്മവും ഇല്ലാത്തവരെ ഏത് രാജാവ് സ്വീകരിക്കുന്നുവോ, ഇവ രണ്ടിന്റെയും വ്യത്യാസം അറിയാത്തവനോ, ആ ക്ഷത്രിയ വർഗ്ഗം ഷണ്ഡമാണ്.
12.142.32
नैवोग्रं नैव चानुग्रं धर्मेणेह प्रशस्यते ।
उभयं न व्यतिक्रामेदुग्रो भूत्वा मृदुर्भव ॥ १२.१४२.३२ ॥
ഇവിടെ ധർമ്മത്താൽ ഉഗ്രതയല്ല, മൃദുത്വവുമല്ല പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത്. രണ്ടും ലംഘിക്കരുത്; ഉഗ്രനായ ശേഷം മൃദുവാകുക.
12.142.33
कष्टः क्षत्रियधर्मोऽयं सौहृदं त्वयि मे स्थितम् ।
उग्रकर्मणि सृष्टोऽसि तस्माद्राज्यं प्रशाधि वै ॥ १२.१४२.३३ ॥
ഈ ക്ഷത്രിയധർമ്മം കഠിനമാണ്. നിന്നോടുള്ള എന്റെ സ്നേഹം സ്ഥിരമാണ്. ഉഗ്രകർമ്മത്തിനായി നീ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവനാണ്; അതിനാൽ രാജ്യം ഭരിക്കുക.
12.142.34
अरुष्टः कस्यचिद्राजन्नेवमेव समाचर ।
अशिष्टनिग्रहो नित्यं शिष्टस्य परिपालनम्।
एवं शुक्रोऽब्रवीद्धीमानापत्सु भरतर्षभ ॥ १२.१४२.३४ ॥
രാജാവേ, ആരോടും കോപിക്കാതെ ഇങ്ങനെ തന്നെ പെരുമാറുക. അശിഷ്ടരെ എപ്പോഴും നിഗ്രഹിക്കലും ശിഷ്ടരെ എപ്പോഴും പാലിക്കലുമാണ്. ഇങ്ങനെ ബുദ്ധിമാനായ ശുക്രൻ ആപത്തുകളിൽ പറഞ്ഞു, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ.
12.142.35
अस्ति चेदिह मर्यादा यामन्यो नातिलङ्घयेत् ।
पृच्छामि त्वां सतां श्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१४२.३५ ॥
ഇവിടെ മറ്റൊരാൾ ലംഘിക്കാൻ പാടില്ലാത്ത ഒരു മര്യാദയുണ്ടെങ്കിൽ, സജ്ജനങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പിതാമഹാ, ഞാൻ അങ്ങയോട് ചോദിക്കുന്നു; അത് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരിക.
12.142.36
ब्राह्मणानेव सेवेत विद्याबृद्धांस्तपस्विनः ।
श्रुतचारित्रवृत्ताढ्यान्पवित्रं ह्येतदुत्तमम् ॥ १२.१४२.३६ ॥
വിദ്യയിൽ വൃദ്ധരായ, തപസ്വികളായ ബ്രാഹ്മണരെയാണ് സേവിക്കേണ്ടത്; ശാസ്ത്രജ്ഞാനം, സ്വഭാവം, നടപടി എന്നിവയാൽ സമ്പന്നരായവരെ. ഇതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ പവിത്രത.
12.142.37
शुश्रूषा तु महाराज सान्त्वं विप्रेषु नित्यदा ।
क्रुद्धैर्हि विप्रैः कर्माणि कृतानि बहुधा नृप ॥ १२.१४२.३७ ॥
മഹാരാജാവേ, ബ്രാഹ്മണരോട് എപ്പോഴും സേവയും മൃദുത്വവും പുലർത്തണം; കോപിച്ച ബ്രാഹ്മണർ പല വിധത്തിലുള്ള കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്, രാജാവേ.
12.142.38
तेषां प्रीत्या यशो मुख्यमप्रीत्या परमं भयम् ।
प्रीत्या ह्यमृतवद्विप्राः क्रुद्धाश्चैव यथोरगाः ॥ १२.१४२.३८ ॥
അവരുടെ പ്രീതിയാൽ മുഖ്യമായ യശസ്സ് ലഭിക്കും; അപ്രീതിയാൽ പരമമായ ഭയമുണ്ടാകും. പ്രസന്നരായ ബ്രാഹ്മണർ അമൃതുപോലെയും കോപിച്ച ബ്രാഹ്മണർ സർപ്പങ്ങളെപ്പോലെയുമാണ്.