マハーバーラタ · 章 12.144
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.144.1
अथ वृक्षस्य शाखायां विहंगः ससुहृज्जनः ।
दीर्घकालोषितो राजंस्तत्र चित्रतनूरुहः ॥ १२.१४४.१ ॥
王よ、そのとき一本の木の枝に、親族や友とともに長く住んでいる、色とりどりの羽をもつ鳥がいた。
12.144.2
तस्य कल्यगता भार्या चरितुं नाभ्यवर्तत ।
प्राप्तां च रजनीं दृष्ट्वा स पक्षी पर्यतप्यत ॥ १२.१४४.२ ॥
彼の妻は夜明けに餌を探しに出かけたまま戻らなかった。夜が来たのを見て、その鳥は深く嘆いた。
12.144.3
वातवर्षं महच्चासीन्न चागच्छति मे प्रिया ।
किंनु तत्कारणं येन साऽद्यापि न निवर्तते ॥ १२.१४४.३ ॥
大風と大雨があった。私の愛する妻はまだ来ない。今になっても彼女が戻らないのは、いったいどんな理由があるのだろうか。
12.144.4
अपि स्वस्ति भवेत्तस्याः प्रियाया मम कानने ।
तया विरहितं हीदं शून्यमद्य गृहं मम। ॥ १२.१४४.४ ॥
森にいる私の愛する妻が無事であればよいが。彼女がいないので、今日、私の家は本当に空っぽになってしまった。
12.144.5
पुत्रपौत्रवधूभृत्यैराकीर्णमपि सर्वतः ।
भार्याहीनं गृहस्थस्य शून्यमेव गृहं भवेत् ॥ १२.१४४.५ ॥
息子、孫、嫁、召使いで四方が満ちていても、妻のいない家の主の家は、やはり空っぽなのである。
12.144.6
न गृहं गृहमित्याहुर्गृहिणी गृहमुच्यते ।
गृहं तु गृहिणीहीनमरण्यसदृशं मतम् ॥ १२.१४४.६ ॥
家そのものを家とは言わない。家を司る妻こそが家と呼ばれる。主婦のいない家は、森のようなものと見なされる。
12.144.7
यदि सा रक्तेत्रान्ता चित्राङ्गी मधुरस्वरा ।
अद्य नाभ्येति मे कान्ता न कार्यं जीवितेन मे ॥ १२.१४४.७ ॥
赤く縁取られた目、美しい肢体、甘い声をもつ我が愛しい妻が今日私のもとに来ないのなら、私に命は無用だ。
12.144.8
न भुङ्क्ते मय्यभुक्ते या नास्नाते स्नाति सुव्रता ।
नातिष्ठत्युपतिष्ठेन शेते च शयिते मयि ॥ १२.१४४.८ ॥
誓いを守る彼女は、私が食べなければ食べず、私が沐浴しなければ沐浴せず、私が立たなければ立たず、私が寝てからでなければ寝ない。
12.144.9
हृष्टे भवति सा हृष्टा दुःखिते मयि दुःखिता ।
प्रोपिते दीनवदना क्रुद्धे च प्रियवादिनी ॥ १२.१४४.९ ॥
私が喜べば彼女も喜び、私が悲しめば彼女も悲しむ。私が旅に出れば彼女の顔は憂いに沈み、私が怒れば彼女は優しく語りかける。
12.144.10
पतिधर्मव्रता साध्वी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी ।
यस्य स्यात्तादृशी भार्या धन्यः स पुरुषो भुवि ॥ १२.१४४.१० ॥
夫の義務という誓いを守る貞淑な妻、命よりも愛しい妻を持つ男は、この世で幸いである。
12.144.11
सा हि श्रान्तं क्षुधार्तं च जानीते मां तपस्विनी ।
अनुरक्ता स्थिरा चैव भक्ता स्निग्धा यशस्विनी ॥ १२.१४४.११ ॥
その苦行の妻は、私が疲れているか空腹かを知っている。彼女は愛情深く、堅固で、献身的、情にあつく、名声高い。
12.144.12
वृक्षमूलेऽपि दयिता यस्य तिष्ठति तद्गृहम् ।
प्रासादोपि तया हीनः कान्तार इति निश्चितम् ॥ १२.१४४.१२ ॥
愛しい妻が木の根元にいても、そこが彼の家である。彼女なき宮殿は、まぎれもなく荒野である。
12.144.13
धर्मार्थकामकालेषु भार्या पुंसः सहायिनी ।
विदेशगमने चास्य सैव विश्वासकारिका ॥ १२.१४४.१३ ॥
法・利・欲の時にあっては、妻こそ夫の助け手である。異国へ赴くときにも、信頼を与えるのは彼女である。
12.144.14
भार्या हि परमो ह्यर्थः पुरुषस्येह पट्यते ।
असहायस्य लोकेऽस्मिँल्लोकयात्रासहायिनी ॥ १२.१४४.१४ ॥
この世において妻は男の至高の富と説かれる。助けなき者にとっては、生の旅路の助け手である。
12.144.15
तथा रोगाभिभूतस्य नित्यं कृच्छ्रगतस्य च ।
नास्ति भार्यासमं मित्रं नरस्यार्तस्य भेषजम् ॥ १२.१४४.१५ ॥
同じく、病に打ちのめされ常に苦難に陥った人にとって、妻に等しい友はいない。苦しむ人にとって彼女こそ薬である。
12.144.16
नास्ति भार्यासमो बन्धुर्नास्ति भार्यासमा गतिः ।
नास्ति भार्यासमो लोके सहायो धर्मसंग्रहे ॥ १२.१४४.१६ ॥
妻に等しい親族はなく、妻に等しい拠り所もない。この世において、法を積むことに妻に等しい助け手はいない。
12.144.17
यस्य भार्या गृहे नास्ति साध्वी च प्रियवादिनी ।
अरण्यं तेन गन्तव्यं यथाऽरण्यं तथा गृहम् ॥ १२.१४४.१७ ॥
貞淑で優しく語る妻のいない家の主は、森へ行くべきである。森がそうであるように、その家もまたそうである。
12.144.18
एवं विलपतस्तस्य द्विजस्यार्तस्य वै तदा ।
गृहीता शकुनिघ्नेन भार्या शुश्राव भारतीम् ॥ १२.१४४.१८ ॥
このように嘆いていた苦しむバラモンの妻を、そのとき鳥殺しの猟師が捕らえた。そのとき彼女はバーラタの言葉を聞いた。
12.144.19
अहोऽतीव सुभाग्याऽहं यस्या मे दयितः पतिः ।
असतो वा सतो वाऽपि गुणानेवं प्रभाषते ॥ १२.१४४.१९ ॥
ああ、私は何と幸せなのでしょう。愛する夫は、相手が不善であれ善であれ、このように徳のことだけを語るのですから。
12.144.20
सा हि स्त्रीत्यवगन्तव्या यस्य भर्ता तु तुष्यति ।
तुष्टे भर्तरि नारीणां तुष्टाः स्युः सर्वदेवताः।
अग्निसाक्षिकमप्येतद्भर्ता हि शरणं परम् ॥ १२.१४४.२० ॥
夫が満足している女こそ真の女と知るべきである。夫が満足すれば、女たちに対して諸神もみな満足する。火を証人として言うが、夫こそ最高の帰依処である。
12.144.21
दावाग्निनेव निर्दग्धा सपुष्पस्तबका लता ।
भस्मीभवति सा नारी यस्या भर्ता न तुष्यति ॥ १२.१४४.२१ ॥
森林の火に焼かれた花房のある蔓が灰になるように、夫の喜ばない女は灰になる。
12.144.22
इति संचिन्त्य दुःखार्ता भर्तारं दुःखितं तदा ।
कपोती लुब्धकेनापि गृहीता वाक्यमब्रवीत् ॥ १२.१४४.२२ ॥
こう考えて、苦しみに悩む雌の鳩は、猟師に捕らえられながらも、悲しむ夫にこの言葉を語った。
12.144.23
हन्त वक्ष्यामि ते श्रेयः श्रुत्वा तु कुरु तत्तथा ।
शरणागतसंत्राता भव कान्त विशेषतः ॥ १२.१४४.२३ ॥
さあ、あなたの益となることを言いましょう。聞いて、そのようにしなさい。愛しい人よ、とりわけ帰依を求める者の守護者となりなさい。
12.144.24
एष शाकुनिकः शेते तव वासं समाश्रितः ।
शीतार्तश्च क्षुधार्तश्च पूजामस्मै समाचर ॥ १२.१४४.२४ ॥
この鳥捕りは、あなたの住まいに身を寄せて横たわり、寒さと飢えに苦しんでいる。彼にもてなしをしなさい。
12.144.25
यो हि कश्चिद्द्विजं हन्याद्गां वा लोकस्य मातरम् ।
शरणागतं च यो हन्यात्तुल्यं तेषां च पातकम् ॥ १२.१४४.२५ ॥
婆羅門、牛、あるいは世界の母を殺す者、また庇護を求めて来た者を殺す者は、その罪は彼らと等しい。
12.144.26
अस्माकं विहिता वृत्तिः कापोती जातिधर्मतः ।
सा न्याय्याऽऽत्मवता नित्यं त्वद्विधेनानुवर्तितुं ॥ १२.१४४.२६ ॥
我らの生計は同族の法、鳩の道により定められている。自制する者、あなたのような者が常にそれに従うのは正しくない。
12.144.27
यस्तु धर्मं यथाशक्ति गृहस्थो ह्यनुवर्तते ।
स प्रेत्य लभते लोकानक्षयानिति शुश्रुम् ॥ १२.१४४.२७ ॥
しかし、自分の力に応じて法に従う家住者は、死後に不滅の世界を得る、と我々は聞いている。
12.144.28
स त्वं संतानवानद्य पुत्रवानपि च द्विज ।
त्वं स्वदेहे दयां त्यक्त्वा धर्मार्थौ परिगृह्य य।
पूजामस्मै प्रयुङ्क्ष्व त्वं प्रीयेतास्य मनो यथा ॥ १२.१४४.२८ ॥
再生者よ、あなたは今日、子孫も息子も持っている。自分の身体への憐れみを捨て、法と富を取り、彼に供養をせよ。彼の心が喜ぶように。
12.144.29
शरीरे मा च संतापं कुर्वीथास्त्वं विहगंम ।
शरीरयात्रावृत्त्यर्थमन्यान्दारानुपैष्यसि ॥ १२.१४४.२९ ॥
鳥よ、身体のために嘆くな。身体を保ち生計を立てるため、お前は他の妻たちをも迎えることになるだろう。
12.144.30
इति सा शकुनी वाक्यं पञ्जरस्था तपस्विनी ।
अतिदुःखान्विता प्रोक्त्वा भर्तारं समुदैक्षत ॥ १२.१४४.३० ॥
このように語ると、籠の中にいたその苦行の雌鳥は、深い悲しみに満ちて夫を見つめた。