ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.144
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.144.1
अथ वृक्षस्य शाखायां विहंगः ससुहृज्जनः ।
दीर्घकालोषितो राजंस्तत्र चित्रतनूरुहः ॥ १२.१४४.१ ॥
ರಾಜನೇ! ಆಗ ಒಂದು ಮರದ ಕೊಂಬೆಯ ಮೇಲೆ, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಗರಿಗಳ ಒಂದು ಪಕ್ಷಿ ಇತ್ತು.
12.144.2
तस्य कल्यगता भार्या चरितुं नाभ्यवर्तत ।
प्राप्तां च रजनीं दृष्ट्वा स पक्षी पर्यतप्यत ॥ १२.१४४.२ ॥
ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರಟಿದ್ದಳು, ಆದರೆ ಹಿಂತಿರುಗಲಿಲ್ಲ. ರಾತ್ರಿ ಬಂದದ್ದನ್ನು ಕಂಡು ಆ ಪಕ್ಷಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸಂಕಟಪಟ್ಟಿತು.
12.144.3
वातवर्षं महच्चासीन्न चागच्छति मे प्रिया ।
किंनु तत्कारणं येन साऽद्यापि न निवर्तते ॥ १२.१४४.३ ॥
ದೊಡ್ಡ ಗಾಳಿ ಮಳೆ ಬಂದಿತ್ತು; ನನ್ನ ಪ್ರಿಯೆ ಇನ್ನೂ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಇಂದಿಗೂ ಅವಳು ಹಿಂತಿರುಗದಿರಲು ಕಾರಣವೇನು?
12.144.4
अपि स्वस्ति भवेत्तस्याः प्रियाया मम कानने ।
तया विरहितं हीदं शून्यमद्य गृहं मम। ॥ १२.१४४.४ ॥
ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಗೆ ಕ್ಷೇಮವಿರಲಿ! ಅವಳಿಲ್ಲದೆ ಇಂದು ನನ್ನ ಈ ಮನೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಬರಿದಾಗಿದೆ.
12.144.5
पुत्रपौत्रवधूभृत्यैराकीर्णमपि सर्वतः ।
भार्याहीनं गृहस्थस्य शून्यमेव गृहं भवेत् ॥ १२.१४४.५ ॥
ಮಕ್ಕಳು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು, ಸೊಸೆಯರು, ಸೇವಕರಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ತುಂಬಿದ್ದರೂ, ಹೆಂಡತಿಯಿಲ್ಲದ ಗೃಹಸ್ಥನ ಮನೆ ಶೂನ್ಯವೇ ಆಗುತ್ತದೆ.
12.144.6
न गृहं गृहमित्याहुर्गृहिणी गृहमुच्यते ।
गृहं तु गृहिणीहीनमरण्यसदृशं मतम् ॥ १२.१४४.६ ॥
ಮನೆ ಮನೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಗೃಹಿಣಿಯೇ ಮನೆ ಎನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಗೃಹಿಣಿಯಿಲ್ಲದ ಮನೆ ಅರಣ್ಯದಂತೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.
12.144.7
यदि सा रक्तेत्रान्ता चित्राङ्गी मधुरस्वरा ।
अद्य नाभ्येति मे कान्ता न कार्यं जीवितेन मे ॥ १२.१४४.७ ॥
ಕೆಂಪು ಅಂಚಿನ ಕಣ್ಣುಗಳ, ಸುಂದರ ಅಂಗಗಳ, ಮಧುರ ಸ್ವರದ ನನ್ನ ಪ್ರಿಯೆ ಇಂದು ನನ್ನ ಬಳಿ ಬಾರದಿದ್ದರೆ, ನನಗೆ ಜೀವನದಿಂದ ಯಾವ ಪ್ರಯೋಜನವೂ ಇಲ್ಲ.
12.144.8
न भुङ्क्ते मय्यभुक्ते या नास्नाते स्नाति सुव्रता ।
नातिष्ठत्युपतिष्ठेन शेते च शयिते मयि ॥ १२.१४४.८ ॥
ನಾನು ಊಟ ಮಾಡದೆ ಅವಳು ಊಟ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡದೆ ಸುವ್ರತೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ನಿಲ್ಲದೆ ಅವಳು ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ಮಲಗಿದ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಳು ಮಲಗುತ್ತಾಳೆ.
12.144.9
हृष्टे भवति सा हृष्टा दुःखिते मयि दुःखिता ।
प्रोपिते दीनवदना क्रुद्धे च प्रियवादिनी ॥ १२.१४४.९ ॥
ನಾನು ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಅವಳು ಸಂತೋಷಿಸುತ್ತಾಳೆ; ನಾನು ದುಃಖಿತನಾದರೆ ಅವಳು ದುಃಖಿಸುತ್ತಾಳೆ; ನಾನು ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಅವಳ ಮುಖ ಬಾಡುತ್ತದೆ; ನಾನು ಕೋಪಗೊಂಡರೆ ಅವಳು ಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾಳೆ.
12.144.10
पतिधर्मव्रता साध्वी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी ।
यस्य स्यात्तादृशी भार्या धन्यः स पुरुषो भुवि ॥ १२.१४४.१० ॥
ಪತಿಧರ್ಮ ವ್ರತನಿಷ್ಠೆಯ, ಸಾಧ್ವಿ, ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪ್ರಿಯಳಾದ ಪತ್ನಿ ಯಾರಿಗೆ ಇರುತ್ತಾಳೋ, ಆ ಪುರುಷ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಧನ್ಯ.
12.144.11
सा हि श्रान्तं क्षुधार्तं च जानीते मां तपस्विनी ।
अनुरक्ता स्थिरा चैव भक्ता स्निग्धा यशस्विनी ॥ १२.१४४.११ ॥
ಆಕೆ ತಪಸ್ವಿನಿ; ನಾನು ಬಳಲಿದವನೋ ಹಸಿದವನೋ ಎಂದು ಆಕೆಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ; ಆಕೆ ಅನುರಕ್ತೆ, ಸ್ಥಿರೆ, ಭಕ್ತೆ, ಸ್ನೇಹಮಯಿ, ಯಶಸ್ವಿನಿ.
12.144.12
वृक्षमूलेऽपि दयिता यस्य तिष्ठति तद्गृहम् ।
प्रासादोपि तया हीनः कान्तार इति निश्चितम् ॥ १२.१४४.१२ ॥
ಪ್ರಿಯೆ ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅದೇ ಅವನ ಮನೆ; ಅವಳಿಲ್ಲದೆ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕಾಡೇ.
12.144.13
धर्मार्थकामकालेषु भार्या पुंसः सहायिनी ।
विदेशगमने चास्य सैव विश्वासकारिका ॥ १२.१४४.१३ ॥
ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಪುರುಷನಿಗೆ ಭಾರ್ಯೆಯೇ ಸಹಾಯಿನಿ; ವಿದೇಶ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿಯೂ ಅವಳೇ ವಿಶ್ವಾಸ ನೀಡುವವಳು.
12.144.14
भार्या हि परमो ह्यर्थः पुरुषस्येह पट्यते ।
असहायस्य लोकेऽस्मिँल्लोकयात्रासहायिनी ॥ १२.१४४.१४ ॥
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭಾರ್ಯೆಯೇ ಪುರುಷನ ಪರಮ ಧನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಲೋಕಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳೇ ಸಹಾಯಿನಿ.
12.144.15
तथा रोगाभिभूतस्य नित्यं कृच्छ्रगतस्य च ।
नास्ति भार्यासमं मित्रं नरस्यार्तस्य भेषजम् ॥ १२.१४४.१५ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ರೋಗದಿಂದ ಪೀಡಿತನಿಗೂ ನಿತ್ಯ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿರುವವನಿಗೂ ಭಾರ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನ ಮಿತ್ರನಿಲ್ಲ; ದುಃಖಿತನಿಗೆ ಅವಳೇ ಔಷಧ.
12.144.16
नास्ति भार्यासमो बन्धुर्नास्ति भार्यासमा गतिः ।
नास्ति भार्यासमो लोके सहायो धर्मसंग्रहे ॥ १२.१४४.१६ ॥
ಭಾರ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನ ಬಂಧುವಿಲ್ಲ, ಭಾರ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲ; ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಭಾರ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನ ಸಹಾಯಕನಿಲ್ಲ.
12.144.17
यस्य भार्या गृहे नास्ति साध्वी च प्रियवादिनी ।
अरण्यं तेन गन्तव्यं यथाऽरण्यं तथा गृहम् ॥ १२.१४४.१७ ॥
ಯಾರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ವಿಯೂ ಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವಳೂ ಆದ ಭಾರ್ಯೆಯಿಲ್ಲವೋ, ಅವನು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು; ಅರಣ್ಯ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ ಅವನ ಮನೆ.
12.144.18
एवं विलपतस्तस्य द्विजस्यार्तस्य वै तदा ।
गृहीता शकुनिघ्नेन भार्या शुश्राव भारतीम् ॥ १२.१४४.१८ ॥
ಹೀಗೆ ಪ್ರಲಾಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ದುಃಖಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಭಾರ್ಯೆಯನ್ನು ಆಗ ಪಕ್ಷಿಘಾತಕನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು; ಆಗ ಅವಳು ಭಾರತೀ ವಾಣಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದಳು.
12.144.19
अहोऽतीव सुभाग्याऽहं यस्या मे दयितः पतिः ।
असतो वा सतो वाऽपि गुणानेवं प्रभाषते ॥ १२.१४४.१९ ॥
ಅಯ್ಯೋ, ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಪತಿ ಒಳ್ಳೆಯವನಾಗಲಿ ಇಲ್ಲದಿರಲಿ ಹೀಗೆ ಗುಣಗಳನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ; ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಭಾಗ್ಯವತಿ.
12.144.20
सा हि स्त्रीत्यवगन्तव्या यस्य भर्ता तु तुष्यति ।
तुष्टे भर्तरि नारीणां तुष्टाः स्युः सर्वदेवताः।
अग्निसाक्षिकमप्येतद्भर्ता हि शरणं परम् ॥ १२.१४४.२० ॥
ಪತಿ ತೃಪ್ತನಾಗಿರುವ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನೇ ನಿಜವಾದ ಸ್ತ್ರೀ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಪತಿ ತೃಪ್ತನಾದರೆ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳೂ ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಗ್ನಿಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಇದೂ ಸತ್ಯ; ಪತಿಯೇ ಪರಮ ಆಶ್ರಯ.
12.144.21
दावाग्निनेव निर्दग्धा सपुष्पस्तबका लता ।
भस्मीभवति सा नारी यस्या भर्ता न तुष्यति ॥ १२.१४४.२१ ॥
ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚಿನಿಂದ ಸುಟ್ಟುಹೋದ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳ ಬಳ್ಳಿ ಬೂದಿಯಾಗುವಂತೆ, ಪತಿ ಸಂತೋಷಗೊಳ್ಳದ ಆ ಸ್ತ್ರೀ ಬೂದಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ.
12.144.22
इति संचिन्त्य दुःखार्ता भर्तारं दुःखितं तदा ।
कपोती लुब्धकेनापि गृहीता वाक्यमब्रवीत् ॥ १२.१४४.२२ ॥
ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸಿ ದುಃಖಾರ್ತಳಾದ ಆ ಹೆಣ್ಣುಪಾರಿವಾಳ, ಬೇಡನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ದುಃಖಿತನಾದ ತನ್ನ ಪತಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿತು.
12.144.23
हन्त वक्ष्यामि ते श्रेयः श्रुत्वा तु कुरु तत्तथा ।
शरणागतसंत्राता भव कान्त विशेषतः ॥ १२.१४४.२३ ॥
ಸರಿ, ನಿನಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಾದುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಕೇಳಿ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡು. ಪ್ರಿಯನೇ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶರಣಾಗತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನಾಗು.
12.144.24
एष शाकुनिकः शेते तव वासं समाश्रितः ।
शीतार्तश्च क्षुधार्तश्च पूजामस्मै समाचर ॥ १२.१४४.२४ ॥
ಇಗೋ, ಬೇಡನು ನಿನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದು ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ; ಚಳಿ ಮತ್ತು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲಿದ್ದಾನೆ. ಇವನಿಗೆ ಸತ್ಕಾರ ಮಾಡು.
12.144.25
यो हि कश्चिद्द्विजं हन्याद्गां वा लोकस्य मातरम् ।
शरणागतं च यो हन्यात्तुल्यं तेषां च पातकम् ॥ १२.१४४.२५ ॥
ಯಾರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು, ಹಸುವನ್ನು, ಲೋಕದ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೋ, ಶರಣಾಗತನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೋ, ಅವರಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಪಾಪ ಅವನಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.
12.144.26
अस्माकं विहिता वृत्तिः कापोती जातिधर्मतः ।
सा न्याय्याऽऽत्मवता नित्यं त्वद्विधेनानुवर्तितुं ॥ १२.१४४.२६ ॥
ನಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯ ಕಪೋತ ಜಾತಿಯ ಧರ್ಮದಂತೆ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಯಾದ, ನಿನ್ನಂತಹವನಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸದಾ ಅನುಸರಿಸುವುದು ನ್ಯಾಯಯುತವಲ್ಲ.
12.144.27
यस्तु धर्मं यथाशक्ति गृहस्थो ह्यनुवर्तते ।
स प्रेत्य लभते लोकानक्षयानिति शुश्रुम् ॥ १२.१४४.२७ ॥
ಆದರೆ ಗೃಹಸ್ಥನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗನುಸಾರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರೆ, ಮರಣಾನಂತರ ಅವನು ಅಕ್ಷಯ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.
12.144.28
स त्वं संतानवानद्य पुत्रवानपि च द्विज ।
त्वं स्वदेहे दयां त्यक्त्वा धर्मार्थौ परिगृह्य य।
पूजामस्मै प्रयुङ्क्ष्व त्वं प्रीयेतास्य मनो यथा ॥ १२.१४४.२८ ॥
ನೀನು ಈಗ ಸಂತಾನವಂತನು, ಪುತ್ರವಂತನೂ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ, ಓ ದ್ವಿಜನೇ. ನಿನ್ನ ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ದಯೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಧರ್ಮಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಇವನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸು; ಇವನ ಮನಸ್ಸು ಸಂತೋಷಗೊಳ್ಳುವಂತೆ.
12.144.29
शरीरे मा च संतापं कुर्वीथास्त्वं विहगंम ।
शरीरयात्रावृत्त्यर्थमन्यान्दारानुपैष्यसि ॥ १२.१४४.२९ ॥
ಓ ಹಕ್ಕಿಯೇ, ದೇಹಕ್ಕಾಗಿ ಸಂತಾಪ ಮಾಡಬೇಡ; ದೇಹಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಇತರ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.
12.144.30
इति सा शकुनी वाक्यं पञ्जरस्था तपस्विनी ।
अतिदुःखान्विता प्रोक्त्वा भर्तारं समुदैक्षत ॥ १२.१४४.३० ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಪಂಜರದಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ತಪಸ್ವಿನಿ ಹಕ್ಕಿ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿ, ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದಳು.