ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.145
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.145.1
सपत्न्या वचनं श्रुत्वा धर्मयुक्तिसमन्वितम् ।
हर्षेण महता युक्तो वाक्यं व्याकुललोचनः ॥ १२.१४५.१ ॥
ସପତ୍ନୀର ଧର୍ମଯୁକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ମହାହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବ୍ୟାକୁଳ ନୟନରେ ସେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା।
12.145.2
तं वै शाकुनिकं दृष्ट्वा विधिदृष्टेन कर्मणा ।
स पक्षी पूजयामास यत्नात्तं पक्षिजीविनम् ॥ १२.१४५.२ ॥
ସେଇ ଶିକାରୀକୁ ଦେଖି, ବିଧିବିହିତ କର୍ମରେ ସେ ପକ୍ଷୀ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ପକ୍ଷୀଜୀବୀ ସେହି ଶିକାରୀକୁ ସମ୍ମାନିଲା।
12.145.3
उवाच स्वागतं तेऽद्य ब्रूहि किं करवाणि ते ।
सतांपश्च न कर्तव्यः स्वगृहे वर्तते भवान् ॥ १२.१४५.३ ॥
ସେ କହିଲା: ଆଜି ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ। କୁହନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ କ'ଣ କରିବି? ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କିଛି ଅନୁଚିତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଆପଣ ନିଜ ଘରେ ଅଛନ୍ତି।
12.145.4
तद्ब्रवीतु भवान्क्षिप्रं किं करोमि किमिच्छसि ।
प्रणयेन ब्रवीमि त्वां त्वं हि नः शरणागतः ॥ १२.१४५.४ ॥
ତେଣୁ ଆପଣ ଶୀଘ୍ର କୁହନ୍ତୁ, ମୁଁ କ'ଣ କରିବି, ଆପଣ କ'ଣ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି? ସ୍ନେହରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କହୁଛି, ଆପଣ ତ ଆମ ଶରଣାଗତ ହୋଇ ଆସିଛନ୍ତି।
12.145.5
अरावप्युचितं कार्यमातिथ्यं गृहमागते ।
छेत्तुमप्यागते छायां नोपसंहरते द्रुमः ॥ १२.१४५.५ ॥
ଘରକୁ ଆସିଥିବା ଅତିଥିକୁ ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଉଚିତ ଆତିଥ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ନିଜକୁ କାଟିବାକୁ ଆସିଥିବା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଗଛ ନିଜ ଛାୟା ସଂହାର କରେ ନାହିଁ।
12.145.6
शरणागतस्य कर्तव्यमातिथ्यं हि प्रयत्नतः ।
पञ्चयज्ञप्रवृत्तेन गृहस्थेन विशेषतः ॥ १२.१४५.६ ॥
ଶରଣାଗତଙ୍କ ପ୍ରତି ଆତିଥ୍ୟ ଅବଶ୍ୟ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ କରିବା ଉଚିତ; ବିଶେଷକରି ପଞ୍ଚଯଜ୍ଞରେ ନିରତ ଗୃହସ୍ଥ ଦ୍ୱାରା।
12.145.7
पञ्चयज्ञांस्तु यो मोहान्न करोति गृहाश्रमी ।
तस्य नायं न च परो लोको भवति धर्मतः ॥ १२.१४५.७ ॥
କିନ୍ତୁ ମୋହବଶତଃ ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥ ପଞ୍ଚଯଜ୍ଞ କରେ ନାହିଁ, ଧର୍ମାନୁସାରେ ତା ପାଇଁ ଏ ଲୋକ ନାହିଁ କି ପରଲୋକ ନାହିଁ।
12.145.8
तद्ब्रूहि मां सुविस्रब्धो यत्त्वं वाचा वदिष्यसि ।
तत्करिष्याम्यहं सर्वं मा त्वं शोके मनः कृथाः ॥ १२.१४५.८ ॥
ତେଣୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱାସରେ ତୁମେ ବାଣୀରେ ଯାହା କହିବ ମୋତେ କୁହ; ମୁଁ ସବୁ କରିବି; ଶୋକରେ ମନ ଦିଅ ନାହିଁ।
12.145.9
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शकुनेर्लुब्धकोऽब्रवीत् ।
बाधते खलु मां शीतं संत्राणं हि विधीयताम् ॥ १२.१४५.९ ॥
ତାଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ବ୍ୟାଧ ପକ୍ଷୀକୁ କହିଲା: ଶୀତ ମୋତେ ସତରେ କଷ୍ଟ ଦେଉଛି; କିଛି ଆଶ୍ରୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଉ।
12.145.10
एवमुक्तस्तनः पक्षी पर्णान्यास्तीर्य भूतले ।
यथा शुष्काणि यत्नेन ज्वलनार्थं द्रुतं ययौ ॥ १२.१४५.१० ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ସେହି ପକ୍ଷୀ ଭୂମିରେ ପତ୍ର ପକାଇ, ଅଗ୍ନି ଜାଳିବା ପାଇଁ ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଯତ୍ନରେ ଶୀଘ୍ର ଆଣିବାକୁ ଗଲା।
12.145.11
स…वाऽङ्गारकर्मान्तं गृहीत्वाऽग्निमथागमत् ।
तथा शुष्केषु पर्णेषु पावकं सोऽप्यदीपयत् ॥ १२.१४५.११ ॥
ସେ ଅଙ୍ଗାର ଭଟ୍ଟିରୁ ଅଗ୍ନି ଆଣିଲା; ସେହିପରି ଶୁଖିଲା ପତ୍ରରେ ସେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଜାଳିଲା।
12.145.12
स…प्तं महत्कृत्वा तमाह शरणागतम् ।
… सुविस्रब्धः स्वगात्राण्यकुतोभयः ॥ १२.१४५.१२ ॥
ସେ … ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ସେହି ଶରଣାଗତକୁ କହିଲା … ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱାସରେ, ନିଜ ଅଙ୍ଗ ସହିତ, ନିର୍ଭୟରେ।
12.145.13
… तथोक्तस्तथेत्युक्त्वा लुब्धो गात्राण्यतापयत् ।
अग्निप्रत्यागतप्राणस्ततः प्राह विहंगमम् ॥ १२.१४५.१३ ॥
ସେ ସେପରି କହିବାରୁ 'ସେହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି ସେ ଶିକାରୀ ନିଜ ଅଙ୍ଗ ଉତ୍ତପ୍ତ କଲା। ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରାଣ ଫେରି ପାଇଥିବା ସେ ତା'ପରେ ସେହି ପକ୍ଷୀକୁ କହିଲା।
12.145.14
हर्षेण महताऽऽविष्टो वाक्यं व्याकुललोचनः ।
तथेमं शकुनिं दृष्ट्वा विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १२.१४५.१४ ॥
ମହା ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ବ୍ୟାକୁଳ ନୟନ ଥିବା ସେ କଥା କହିଲା। ଏହି ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଖି, ବିଧି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କର୍ମ ଅନୁସାରେ।
12.145.15
दत्तमाहारमिच्छामि त्वया क्षुद्बाधते हि माम् ।
स तद्वचः प्रतिश्रुत्य वाक्यमाह विहंगमः ॥ १२.१४५.१५ ॥
"ତୁମେ ଦେଇଥିବା ଆହାର ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; କ୍ଷୁଧା ମୋତେ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛି।" ତାର ସେ କଥା ଶୁଣି ସେହି ପକ୍ଷୀ ଏହା କହିଲା।
12.145.16
न मेऽस्ति विभवो येन नाशयेयं क्षुधां तव ।
उत्पन्नेन हि जीवामो वयं नित्यं वनौकसः ॥ १२.१४५.१६ ॥
"ତୁମ ଭୋକ ମେଣ୍ଟାଇବା ଧନ ମୋ ପାଖରେ ନାହିଁ। ଆମେ ବନବାସୀ; ଯାହା ମିଳେ ତାହାରେ ସଦା ବଞ୍ଚୁ।"
12.145.17
संचयो नास्ति चास्माकं मुनीनामिव कानने ।
इत्युक्त्वा तं तदा तत्र विवर्णवदनोऽभवत् ॥ १२.१४५.१७ ॥
"ବନରେ ମୁନିମାନଙ୍କ ପରି ଆମ ପାଖରେ କୌଣସି ସଞ୍ଚୟ ନାହିଁ।" ଏହା କହି ସେତେବେଳେ ତାର ମୁଖ ମଳିନ ହେଲା।
12.145.18
कथं नु खलु कर्तव्यमिति चिन्तापरस्तदा ।
बभूव भरतश्रेष्ठ गर्हयन्वृत्तिमात्मनः ॥ १२.१४५.१८ ॥
"ଏବେ ମୁଁ କ'ଣ କରିବି?" ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ସେତେବେଳେ ସେ ମଗ୍ନ ହେଲା। ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେ ନିଜ ଜୀବିକାକୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିଲା।
12.145.19
मुहूर्ताल्लब्धसंज्ञस्तु स पक्षी पक्षिघातिनम् ।
उवाच तर्पयिष्ये त्वां मुहूर्तं प्रतिपालय ॥ १२.१४५.१९ ॥
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ ଚେତନା ଫେରି ସେ ପକ୍ଷୀ ପକ୍ଷୀଘାତକକୁ କହିଲା, "ମୁଁ ତୁମକୁ ତୃପ୍ତ କରିବି; କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କର।"
12.145.20
इत्युक्त्वा शुष्कपर्णैस्तु समुज्ज्वाल्य हुताशनम् ।
हर्षेण महताऽऽविष्टः कपोतः पुनरब्रबीत् ॥ १२.१४५.२० ॥
ଏହା କହି, ଶୁଖିଲା ପତ୍ରରେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି, ମହା ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କପୋତ ପୁଣି କହିଲା।
12.145.21
ऋषीणां देवतानां च पितृणां च महात्मनाम् ।
युतः पूर्वं मया धर्मो महानतिथिपूजने ॥ १२.१४५.२१ ॥
ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଋଷି, ଦେବତା ଓ ମହାତ୍ମା ପିତୃଗଣଙ୍କ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ମହାନ ଧର୍ମ ଅତିଥି ପୂଜାରେ ପାଳନ କରିଛି।
12.145.22
कुरुष्वानुग्रहं सौम्य सत्यमेतद्ब्रबीमि ते ।
निश्चिता खलु मे बुद्धिरतिथिप्रतिपूजने ॥ १२.१४५.२२ ॥
ହେ ସୌମ୍ୟ, ମୋ ପ୍ରତି ଅନୁଗ୍ରହ କର; ମୁଁ ତୁମକୁ ଯାହା କହୁଛି ତାହା ସତ୍ୟ। ଅତିଥି ସତ୍କାରରେ ମୋର ବୁଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଛି।
12.145.23
ततः कृतप्रतिज्ञो वै स पक्षी प्रहसन्निव ।
तमग्निं त्रिः परिक्रम्य प्रविवेश महामतिः ॥ १२.१४५.२३ ॥
ତା'ପରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ସେ ମହାମତି ପକ୍ଷୀ, ହସିଲା ପରି ସେହି ଅଗ୍ନିକୁ ତିନି ଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ତା'ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
12.145.24
अग्निमध्ये प्रविष्टं तु लुब्धो दृष्ट्वा च पक्षिणम् ।
चिन्तयामास मनसा किमिदं वै मया कृतम् ॥ १२.१४५.२४ ॥
ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ସେହି ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଖି ଶିକାରୀ ମନରେ ଭାବିଲା, "ଅରେ, ମୁଁ ଏ କଣ କଲି?"
12.145.25
अहो मम नृशंसस्य गर्हितस्य स्वकर्मणा ।
अधर्मः सुमहान्धोरो भविष्यति न संशयः ॥ १२.१४५.२५ ॥
ଅହୋ! କ୍ରୂର ଓ ନିନ୍ଦିତ ମୋ ନିଜ କର୍ମରୁ ମହାନ ଘୋର ଅଧର୍ମ ହେବ, ଏଥିରେ ସଂଶୟ ନାହିଁ।
12.145.26
एवं बहुविधं भूरि विललाप स लुब्धकः ।
गर्हयन्स्वानि कर्माणि द्विजं दृष्ट्वा तथाऽऽगतम् ॥ १२.१४५.२६ ॥
ଏହିପରି ସେ ଶିକାରୀ ବହୁ ପ୍ରକାରେ ଅତ୍ୟଧିକ ବିଳାପ କଲା; ନିଜ କର୍ମକୁ ନିନ୍ଦା କରି, ସେହି ଦ୍ୱିଜ (ପକ୍ଷୀ) ସେପରି ଆସିଥିବା ଦେଖି।