มหาภารตะ · อัธยายะ 12.145
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.145.1
सपत्न्या वचनं श्रुत्वा धर्मयुक्तिसमन्वितम् ।
हर्षेण महता युक्तो वाक्यं व्याकुललोचनः ॥ १२.१४५.१ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของเมียร่วมสามีที่ประกอบด้วยเหตุผลแห่งธรรม ด้วยความปีติยินดียิ่งนัก นัยน์ตาเต็มไปด้วยความปั่นป่วน เขาจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
12.145.2
तं वै शाकुनिकं दृष्ट्वा विधिदृष्टेन कर्मणा ।
स पक्षी पूजयामास यत्नात्तं पक्षिजीविनम् ॥ १२.१४५.२ ॥
เมื่อเห็นพรานนกนั้น นกตัวนั้นก็ต้อนรับพรานผู้เลี้ยงชีพด้วยนกอย่างเอาใจใส่ ตามพิธีกรรมที่กำหนดไว้ตามวิธี
12.145.3
उवाच स्वागतं तेऽद्य ब्रूहि किं करवाणि ते ।
सतांपश्च न कर्तव्यः स्वगृहे वर्तते भवान् ॥ १२.१४५.३ ॥
กล่าวว่า ยินดีต้อนรับท่านในวันนี้ จงบอกมาเถิดว่าข้าพเจ้าจะทำอะไรให้ท่าน ไม่ควรทำสิ่งที่ไม่เหมาะสมต่อผู้ดีทั้งหลาย ท่านกำลังพักอยู่ในเรือนของตนเอง
12.145.4
तद्ब्रवीतु भवान्क्षिप्रं किं करोमि किमिच्छसि ।
प्रणयेन ब्रवीमि त्वां त्वं हि नः शरणागतः ॥ १२.१४५.४ ॥
ขอท่านจงบอกข้าพเจ้าโดยเร็วเถิด ข้าพเจ้าจะทำอะไร ท่านปรารถนาสิ่งใด ข้าพเจ้าขอกล่าวกับท่านด้วยความเอ็นดู เพราะท่านได้มาพึ่งพาเราแล้ว
12.145.5
अरावप्युचितं कार्यमातिथ्यं गृहमागते ।
छेत्तुमप्यागते छायां नोपसंहरते द्रुमः ॥ १२.१४५.५ ॥
แม้แก่ศัตรูที่มาสู่เรือนของตน ก็ควรให้การต้อนรับอย่างสมควร แม้แก่ผู้ที่มาเพื่อจะโค่นต้นไม้ ต้นไม้ก็ไม่ถอนร่มเงาของตนกลับคืน
12.145.6
शरणागतस्य कर्तव्यमातिथ्यं हि प्रयत्नतः ।
पञ्चयज्ञप्रवृत्तेन गृहस्थेन विशेषतः ॥ १२.१४५.६ ॥
การต้อนรับผู้ที่มาขอพึ่งพิงเป็นหน้าที่ที่ต้องทำด้วยความเอาใจใส่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับคฤหัสถ์ผู้ประกอบพิธีบูชาห้าประการ
12.145.7
पञ्चयज्ञांस्तु यो मोहान्न करोति गृहाश्रमी ।
तस्य नायं न च परो लोको भवति धर्मतः ॥ १२.१४५.७ ॥
ส่วนคฤหัสถ์ผู้ใดหลงผิดไม่ประกอบพิธีบูชาห้าประการ ตามธรรมแล้ว ผู้นั้นจะไม่มีทั้งโลกนี้และโลกหน้า
12.145.8
तद्ब्रूहि मां सुविस्रब्धो यत्त्वं वाचा वदिष्यसि ।
तत्करिष्याम्यहं सर्वं मा त्वं शोके मनः कृथाः ॥ १२.१४५.८ ॥
เพราะฉะนั้น จงบอกข้าพเจ้าเถิด ด้วยความไว้วางใจอย่างเต็มที่ สิ่งใดที่ท่านจะกล่าวด้วยวาจา ข้าพเจ้าจะทำทั้งหมด อย่าให้จิตของท่านจมอยู่ในความโศกเลย
12.145.9
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शकुनेर्लुब्धकोऽब्रवीत् ।
बाधते खलु मां शीतं संत्राणं हि विधीयताम् ॥ १२.१४५.९ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของนกนั้นแล้ว พรานจึงกล่าวว่า ความหนาวทำให้ข้าพเจ้าลำบากจริงๆ ขอให้จัดหาที่กำบังไว้ป้องกันเถิด
12.145.10
एवमुक्तस्तनः पक्षी पर्णान्यास्तीर्य भूतले ।
यथा शुष्काणि यत्नेन ज्वलनार्थं द्रुतं ययौ ॥ १२.१४५.१० ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น นกนั้นก็โรยใบไม้บนพื้นดิน แล้วรีบบากบั่นไปหากิ่งแห้งเพื่อจุดไฟ
12.145.11
स…वाऽङ्गारकर्मान्तं गृहीत्वाऽग्निमथागमत् ।
तथा शुष्केषु पर्णेषु पावकं सोऽप्यदीपयत् ॥ १२.१४५.११ ॥
เขาถือไฟจากเตาถ่านกลับมา และเช่นนั้นเอง เขาก็จุดไฟบนใบไม้แห้ง
12.145.12
स…प्तं महत्कृत्वा तमाह शरणागतम् ।
… सुविस्रब्धः स्वगात्राण्यकुतोभयः ॥ १२.१४५.१२ ॥
เมื่อได้ทำความพยายามครั้งใหญ่แล้ว เขาก็กล่าวกับผู้ที่มาขอพึ่งพิงนั้น ด้วยความไว้วางใจอย่างเต็มที่ ร่างกายปราศจากความกลัว
12.145.13
… तथोक्तस्तथेत्युक्त्वा लुब्धो गात्राण्यतापयत् ।
अग्निप्रत्यागतप्राणस्ततः प्राह विहंगमम् ॥ १२.१४५.१३ ॥
เมื่อได้รับคำกล่าวเช่นนั้น พรานกล่าวว่า ก็ดีแล้ว แล้วก็ผิงไฟให้ร่างกายอบอุ่น เมื่อชีวิตกลับคืนมาด้วยไฟ เขาจึงกล่าวกับนกนั้น
12.145.14
हर्षेण महताऽऽविष्टो वाक्यं व्याकुललोचनः ।
तथेमं शकुनिं दृष्ट्वा विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १२.१४५.१४ ॥
ด้วยความปีติยินดียิ่งนัก นัยน์ตาปั่นป่วน เขาจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ เมื่อเห็นนกนั้นทำการตามพิธีที่กำหนดด้วยโชคชะตา
12.145.15
दत्तमाहारमिच्छामि त्वया क्षुद्बाधते हि माम् ।
स तद्वचः प्रतिश्रुत्य वाक्यमाह विहंगमः ॥ १२.१४५.१५ ॥
ข้าพเจ้าปรารถนาอาหารที่ท่านจะให้ เพราะความหิวกำลังทรมานข้าพเจ้า นกนั้นรับฟังถ้อยคำของเขาแล้วจึงกล่าวตอบ
12.145.16
न मेऽस्ति विभवो येन नाशयेयं क्षुधां तव ।
उत्पन्नेन हि जीवामो वयं नित्यं वनौकसः ॥ १२.१४५.१६ ॥
ข้าพเจ้าไม่มีทรัพย์สมบัติที่จะทำให้ความหิวของท่านดับไปได้ พวกเราผู้อาศัยในป่าย่อมดำรงชีพด้วยสิ่งที่หาได้เสมอ
12.145.17
संचयो नास्ति चास्माकं मुनीनामिव कानने ।
इत्युक्त्वा तं तदा तत्र विवर्णवदनोऽभवत् ॥ १२.१४५.१७ ॥
พวกเราไม่มีการสะสม เหมือนดังฤๅษีในป่า เมื่อกล่าวเช่นนั้นแล้ว สีหน้าของเขาก็ซีดเผือดในที่นั้น
12.145.18
कथं नु खलु कर्तव्यमिति चिन्तापरस्तदा ।
बभूव भरतश्रेष्ठ गर्हयन्वृत्तिमात्मनः ॥ १२.१४५.१८ ॥
จะต้องทำอย่างไรเล่า ขณะนั้นเขาจมอยู่ในความคิดกังวล โอ ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งภรตะ เขาตำหนิวิถีชีวิตของตนเอง
12.145.19
मुहूर्ताल्लब्धसंज्ञस्तु स पक्षी पक्षिघातिनम् ।
उवाच तर्पयिष्ये त्वां मुहूर्तं प्रतिपालय ॥ १२.१४५.१९ ॥
ครู่หนึ่งต่อมา นกนั้นก็กลับมีสติ จึงกล่าวกับพรานผู้ฆ่านกว่า ข้าพเจ้าจะให้ท่านได้อิ่มหนำ ขอท่านรอสักครู่เถิด
12.145.20
इत्युक्त्वा शुष्कपर्णैस्तु समुज्ज्वाल्य हुताशनम् ।
हर्षेण महताऽऽविष्टः कपोतः पुनरब्रबीत् ॥ १२.१४५.२० ॥
เมื่อกล่าวเช่นนั้นแล้ว นกพิราบก็จุดไฟด้วยใบไม้แห้ง ด้วยความปีติยินดียิ่งนัก จึงกล่าวขึ้นอีกครั้ง
12.145.21
ऋषीणां देवतानां च पितृणां च महात्मनाम् ।
युतः पूर्वं मया धर्मो महानतिथिपूजने ॥ १२.१४५.२१ ॥
ข้าพเจ้าได้ปฏิบัติธรรมอันยิ่งใหญ่มาแต่ก่อน ธรรมนั้นเชื่อมโยงกับฤๅษี เทวดา และบรรพบุรุษผู้ยิ่งใหญ่ คือการต้อนรับแขกผู้มาเยือน
12.145.22
कुरुष्वानुग्रहं सौम्य सत्यमेतद्ब्रबीमि ते ।
निश्चिता खलु मे बुद्धिरतिथिप्रतिपूजने ॥ १२.१४५.२२ ॥
ขอท่านโปรดแสดงความเมตตาเถิด ท่านผู้มีใจอ่อนโยน ข้าพเจ้ากล่าวความจริงนี้แก่ท่าน ความตั้งใจของข้าพเจ้ามั่นคงแน่วแน่ในการต้อนรับแขก
12.145.23
ततः कृतप्रतिज्ञो वै स पक्षी प्रहसन्निव ।
तमग्निं त्रिः परिक्रम्य प्रविवेश महामतिः ॥ १२.१४५.२३ ॥
ครั้นแล้ว นกตัวนั้นซึ่งได้ปฏิญาณไว้แล้ว ราวกับกำลังหัวเราะ ได้เวียนรอบไฟสามรอบแล้วเข้าไปในกองไฟ ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่
12.145.24
अग्निमध्ये प्रविष्टं तु लुब्धो दृष्ट्वा च पक्षिणम् ।
चिन्तयामास मनसा किमिदं वै मया कृतम् ॥ १२.१४५.२४ ॥
เมื่อพรานป่าเห็นนกที่เข้าไปกลางกองไฟ เขาจึงคิดในใจว่า "เราได้ทำอะไรลงไปนี่"
12.145.25
अहो मम नृशंसस्य गर्हितस्य स्वकर्मणा ।
अधर्मः सुमहान्धोरो भविष्यति न संशयः ॥ १२.१४५.२५ ॥
ช่างน่าสลดใจ เพราะการกระทำของข้าพเจ้าเองที่โหดร้ายและน่าตำหนิ อธรรมอันใหญ่หลวงและน่าสะพรึงกลัวจะเกิดขึ้นกับข้าพเจ้า ไม่ต้องสงสัยเลย
12.145.26
एवं बहुविधं भूरि विललाप स लुब्धकः ।
गर्हयन्स्वानि कर्माणि द्विजं दृष्ट्वा तथाऽऽगतम् ॥ १२.१४५.२६ ॥
พรานป่าคร่ำครวญอย่างมากในหลายรูปแบบเช่นนั้น ตำหนิการกระทำของตนเอง เมื่อเห็นนกผู้เกิดสองครั้งกลับมาในสภาพเช่นนั้น