મહાભારત · અધ્યાય 12.147

12.147.1

ततो गतो शाकुनिके कपोती प्राह दुःखिता ।
संस्मृत्य सा च भर्तारं रुदती शोककर्शिता ॥ १२.१४७.१ ॥

ત્યારે દુઃખી કબૂતરી શિકારી પાસે જઈને બોલી. પતિને યાદ કરીને રડતી, શોકથી કૃશ થઈ ગઈ હતી.

नाहं ते विप्रियं कान्त कदाचिदपि संस्मरे ।
सर्वाऽपि विधवा नारी बहुपुत्राऽपि शोचते ॥ १२.१४७.२ ॥

પ્રિય, તારું અપ્રિય કંઈ પણ હું ક્યારેય યાદ કરતી નથી. વિધવા દરેક સ્ત્રી, ઘણા પુત્રો હોય તો પણ, શોક કરે છે.

शोच्या भवति बन्धूनां पतिहीना तपस्विनी ।
लालिताऽहं त्वया नित्यं बहुमानाच्च पूजिता ॥ १२.१४७.३ ॥

પતિ વિનાની તપસ્વિની સંબંધીઓને દયાપાત્ર બને છે. તેં મને હંમેશાં લાડથી રાખી અને મોટા માનથી પૂજી.

वचनैर्मधुरैः स्निग्धैरसंक्लिष्टमनोहरैः ।
कन्दरेषु च शैलानां नदीनां निर्झरेषु च ॥ १२.१४७.४ ॥

મધુર, સ્નેહભર્યા, નિર્મળ અને મનને હરનારા શબ્દોથી; પર્વતોની ગુફાઓમાં, નદીઓમાં અને ઝરણાઓ પાસે.

द्रुमाग्रेषु च रम्येषु रमिताऽहं त्वया सह ।
आकाशगमने चैव विहृताऽहं त्वया सुखम्।
रमामि स्म पुरा कान्त तन्मे नास्त्यद्य मे प्रिय ॥ १२.१४७.५ ॥

સુંદર વૃક્ષોની ટોચો પર હું તારી સાથે રમતી. આકાશમાં ઊડતી વખતે પણ તારી સાથે સુખે વિહરતી. પ્રિય, પહેલાં હું આનંદિત રહેતી; આજે તે મારા માટે નથી.

मितं ददाति हि पिता मितं भ्राता मितं सुतः ।
अमितस्य हि दातारं भर्तारं का न पूजयेत् ॥ १२.१४७.६ ॥

પિતા મર્યાદિત આપે છે, ભાઈ મર્યાદિત આપે છે, પુત્ર પણ મર્યાદિત આપે છે. અમર્યાદિત આપનાર પતિને કઈ સ્ત્રી પૂજશે નહીં?

नास्ति भर्तृसमो नाथो नास्ति भर्तृसमं सुखम् ।
विसृज्य धनसर्वस्वं भर्ता वै शरणं स्त्रियाः ॥ १२.१४७.७ ॥

પતિ સમાન રક્ષક નથી, અને પતિ સમાન સુખ નથી. સર્વ ધન છોડી દઈએ તોપણ પતિ જ સ્ત્રીનું શરણ છે.

न कार्यमिह मे नाथ जीवितेन त्वया विना ।
पतिहीना तु का नारी सती जीवितुमुत्सहेत् ॥ १२.१४७.८ ॥

હે નાથ, તમારા વિના આ જીવનથી મારે કંઈ કામ નથી. પતિહીન કઈ સતી સ્ત્રી જીવવાનું સાહસ કરે?

एवं विलप्य बहुधा करुणं सा सुदुःखिता ।
पतिव्रता संप्रदीप्तं प्रविवेश हुताशनम् ॥ १२.१४७.९ ॥

આ રીતે અનેક પ્રકારે કરુણ વિલાપ કરીને, અત્યંત દુઃખી તે પતિવ્રતા સળગતી આગમાં પ્રવેશી.

ततश्चित्राङ्गदधरं भर्तारं साऽन्वपद्यत ।
विमानस्थं सुकृतिभिः पूज्यमानं महात्मभिः ॥ १२.१४७.१० ॥

ત્યારે તેણે ચિત્રાંગદ-માળા ધારણ કરીને વિમાનમાં ઊભેલા પોતાના પતિને પામ્યો; પુણ્યવાન મહાત્માઓ તેમનું સન્માન કરી રહ્યા હતા.

चित्रमाल्याम्बरधरं सर्वाभरणभूषितम् ।
विमानशतकोटीभिरावृतं पुण्यकर्मभिः ॥ १२.१४७.११ ॥

વિચિત્ર માળા અને વસ્ત્રો ધારણ કરીને, સર્વ અલંકારોથી શોભિત, સો કરોડ વિમાનોથી ઘેરાયેલો, પુણ્યકર્મી જનોથી વીંટળાયેલો.

ततः स्वर्गं गतः पक्षी विमानवरमास्थितः ।
कर्मणा पूजितस्तत्र रेमे स सह भार्यया ॥ १२.१४७.१२ ॥

પછી તે પક્ષી સ્વર્ગે ગયો; શ્રેષ્ઠ વિમાનમાં સવાર થઈને, પોતાના કર્મોથી ત્યાં સન્માનિત થઈને તે પત્ની સાથે આનંદ કરવા લાગ્યો.