महाभारत · अध्याय 12.147

12.147.1

ततो गतो शाकुनिके कपोती प्राह दुःखिता ।
संस्मृत्य सा च भर्तारं रुदती शोककर्शिता ॥ १२.१४७.१ ॥

तेव्हा दुःखी कबुतरी शिकाऱ्याकडे जाऊन बोलली. पतीची आठवण काढून रडत ती शोकाने कृश झाली होती.

नाहं ते विप्रियं कान्त कदाचिदपि संस्मरे ।
सर्वाऽपि विधवा नारी बहुपुत्राऽपि शोचते ॥ १२.१४७.२ ॥

प्रिया, तुझे अप्रिय काही मी कधीच आठवत नाही. विधवा प्रत्येक स्त्री, बहु पुत्र असली तरी, शोक करते.

शोच्या भवति बन्धूनां पतिहीना तपस्विनी ।
लालिताऽहं त्वया नित्यं बहुमानाच्च पूजिता ॥ १२.१४७.३ ॥

पतिहीन तपस्विनी नातेवाईकांना दया येण्यासारखी असते. तू मला नेहमी लाडाने वागवलेस आणि मोठ्या मानाने पूजलेस.

वचनैर्मधुरैः स्निग्धैरसंक्लिष्टमनोहरैः ।
कन्दरेषु च शैलानां नदीनां निर्झरेषु च ॥ १२.१४७.४ ॥

मधुर, स्नेहपूर्ण, निर्मळ आणि मन हरण करणाऱ्या शब्दांनी; पर्वताच्या गुहांत, नद्यांत आणि धबधब्यांजवळ.

द्रुमाग्रेषु च रम्येषु रमिताऽहं त्वया सह ।
आकाशगमने चैव विहृताऽहं त्वया सुखम्।
रमामि स्म पुरा कान्त तन्मे नास्त्यद्य मे प्रिय ॥ १२.१४७.५ ॥

सुंदर वृक्षांच्या शिखरांवर मी तुझ्यासोबत रमले. आकाशात उडतानाही तुझ्यासोबत सुखाने विहरले. प्रिया, पूर्वी मी आनंदात असे; आज ते माझ्याजवळ नाही.

मितं ददाति हि पिता मितं भ्राता मितं सुतः ।
अमितस्य हि दातारं भर्तारं का न पूजयेत् ॥ १२.१४७.६ ॥

वडील मर्यादित देतात, भाऊ मर्यादित देतो, मुलगाही मर्यादित देतो. अमर्याद देणाऱ्या पतीचा कोणती स्त्री सन्मान करणार नाही?

नास्ति भर्तृसमो नाथो नास्ति भर्तृसमं सुखम् ।
विसृज्य धनसर्वस्वं भर्ता वै शरणं स्त्रियाः ॥ १२.१४७.७ ॥

पतीसारखा रक्षक नाही, आणि पतीसारखे सुख नाही. सर्व धन सोडले तरी पतीच स्त्रीचा आश्रय आहे.

न कार्यमिह मे नाथ जीवितेन त्वया विना ।
पतिहीना तु का नारी सती जीवितुमुत्सहेत् ॥ १२.१४७.८ ॥

हे नाथा, तुझ्याविना या जीवनाचा मला काही उपयोग नाही. पतिहीन झालेली कोणती सती स्त्री जगण्याचे धाडस करील?

एवं विलप्य बहुधा करुणं सा सुदुःखिता ।
पतिव्रता संप्रदीप्तं प्रविवेश हुताशनम् ॥ १२.१४७.९ ॥

अशा प्रकारे अनेक प्रकारे करुण विलाप करून, अत्यंत दुःखी झालेली ती पतिव्रता प्रज्वलित अग्नीत प्रवेशली.

ततश्चित्राङ्गदधरं भर्तारं साऽन्वपद्यत ।
विमानस्थं सुकृतिभिः पूज्यमानं महात्मभिः ॥ १२.१४७.१० ॥

तेव्हा तिला चित्राङ्गद-माळ धारण करून विमानात उभा असलेला तिचा पती सापडला; पुण्यवान महात्मे त्याची पूजा करत होते.

चित्रमाल्याम्बरधरं सर्वाभरणभूषितम् ।
विमानशतकोटीभिरावृतं पुण्यकर्मभिः ॥ १२.१४७.११ ॥

विचित्र माळा आणि वस्त्रे धारण करून, सर्व अलंकारांनी शोभून, शेकडो कोटी विमानांनी वेढलेला, पुण्यकर्मी लोकांनी घेरलेला.

ततः स्वर्गं गतः पक्षी विमानवरमास्थितः ।
कर्मणा पूजितस्तत्र रेमे स सह भार्यया ॥ १२.१४७.१२ ॥

मग तो पक्षी स्वर्गाला गेला; श्रेष्ठ विमानात आरूढ होऊन, आपल्या कर्मांनी तेथे सन्मानित होऊन तो पत्नीसह आनंदला.