ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.15.1
याज्ञसेन्या वचः श्रुत्वा पुनरेवार्जुनोऽब्रवीत् ।
अनुमान्य महाबाहुं ज्येष्ठं भ्रातरमीश्वरम् ॥ १२.१५.१ ॥
ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಅರ್ಜುನನು ಮತ್ತೆ ಮಾತನಾಡಿದನು, ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಸಹೋದರ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸಂಬೋಧಿಸಿ.
12.15.2
दण्डः शास्ति प्रजाः सर्वा दण्ड एवाभिरक्षति ।
दण्डः सुप्तेषु जागर्ति दण्डं धर्मं विदुर्बुधाः ॥ १२.१५.२ ॥
ದಂಡವೇ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತದೆ, ದಂಡವೇ ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಗಿದವರ ನಡುವೆಯೂ ದಂಡ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ದಂಡವನ್ನೇ ಧರ್ಮವೆಂದು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.
12.15.3
दण्डः संरक्षते धर्मं तथैवार्यं जनाधिप ।
कामं संरक्षते दण्डस्त्रिवर्गो दण्ड उच्यते ॥ १२.१५.३ ॥
ಓ ಜನಾಧಿಪನೇ, ದಂಡ ಧರ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಆರ್ಯವನ್ನೂ (ಉಚಿತವನ್ನೂ) ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ದಂಡವೇ ಕಾಮವನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ; ದಂಡವನ್ನು ತ್ರಿವರ್ಗ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
12.15.4
दण्डेन रक्ष्यते धान्यं धनं दण्डेन रक्ष्यते ।
एतद्विद्वानुपादाय स्वभावं पश्य लौकिकम् ॥ १२.१५.४ ॥
ದಂಡದಿಂದ ಧಾನ್ಯ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ದಂಡದಿಂದ ಧನ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವನಾಗಿ ಲೌಕಿಕ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನೋಡು.
12.15.5
राजदण्डभयादेके नराः पापं न कुर्वते ।
यमदण्डभयादेके परलोकभयादपि ॥ १२.१५.५ ॥
ರಾಜದಂಡದ ಭಯದಿಂದ ಕೆಲವರು ಪಾಪ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಯಮದಂಡದ ಭಯದಿಂದ ಕೆಲವರು, ಪರಲೋಕದ ಭಯದಿಂದಲೂ.
12.15.6
परस्परभयादेके पापाः पापं न कुर्वते ।
एवं सांसिद्धिके लोके सर्वं दण्डे प्रतिष्ठितम् ॥ १२.१५.६ ॥
ಪರಸ್ಪರ ಭಯದಿಂದ ಕೆಲವು ಪಾಪಿಗಳೂ ಪಾಪ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದದ್ದೆಲ್ಲವೂ ದಂಡದ ಮೇಲೆಯೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
12.15.7
दण्डस्यैव भयादेके न खादन्ति परस्परम् ।
अन्धेतमसि मज्जेयुर्यदि दण्डो न पालयेत् ॥ १२.१५.७ ॥
ಕೆಲವರು ದಂಡದ ಭಯದಿಂದಲೇ ಪರಸ್ಪರ ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ದಂಡವು ಕಾಯದಿದ್ದರೆ ಅವರು ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವರು.
12.15.8
यस्माददान्तान्दमयत्यशिष्टान्दण्डयत्यपि ।
दमनाद्दण्डनाच्चैव तस्माद्दण्डं विदुर्बुधाः ॥ १२.१५.८ ॥
ಅದು ಅಡಗದವರನ್ನು ಅಡಗಿಸುತ್ತದೆ, ಅವಿಧೇಯರನ್ನು ದಂಡಿಸುತ್ತದೆ. ದಮನ ಮತ್ತು ದಂಡನೆಯಿಂದಲೇ ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಅದನ್ನು ದಂಡ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
12.15.9
वाचि दण्डो ब्राह्मणानां क्षत्रियाणां भुजार्पणम् ।
धनदण्डाः स्मृता वैश्या निर्दण्डः शूद्र उच्यते ॥ १२.१५.९ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಂಡ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ; ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ ಭುಜಬಲ ಪ್ರಯೋಗ. ವೈಶ್ಯರಿಗೆ ಧನದಂಡ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಶೂದ್ರನನ್ನು ದಂಡರಹಿತ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
12.15.10
असंमोहाय मर्त्यानामर्थसंरक्षणाय च ।
मर्यादा स्थापिता लोके दण्डसंज्ञा विशांपते ॥ १२.१५.१० ॥
ಮನುಷ್ಯರು ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದಂತೆ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು ರಕ್ಷಿತವಾಗಲು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮರ್ಯಾದೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು; ಅದಕ್ಕೆ ದಂಡ ಎಂಬ ಹೆಸರು, ಓ ಪ್ರಜಾಪತಿಯೇ.
12.15.11
यत्र श्यामो लोहिताक्षो दण्डश्चरति सूद्यतः ।
प्रजास्तत्र न मुह्यन्ति नेता चेत्साधु पश्यति ॥ १२.१५.११ ॥
ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕೆಂಪುಗಣ್ಣಿನ ದಂಡ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ಸಂಚರಿಸುವಲ್ಲಿ, ನಾಯಕನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಪ್ರಜೆಗಳು ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
12.15.12
ब्रह्मचारी गृहस्थश्च वानप्रस्थस्च भिक्षुकः ।
दण्डस्यैव भयादेते मनुष्या वर्त्मनि स्थिताः ॥ १२.१५.१२ ॥
ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ಗೃಹಸ್ಥ, ವಾನಪ್ರಸ್ಥ, ಭಿಕ್ಷು — ಈ ಮನುಷ್ಯರು ದಂಡದ ಭಯದಿಂದಲೇ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.
12.15.13
नाभीतो यजते राजन्नाभीतो दातुमिच्छति ।
नाभीतः पुरुषः कश्चित्समये स्थातुमिच्छति ॥ १२.१५.१३ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಯಾರೂ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಯಾರೂ ದಾನ ಕೊಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನೂ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.15.14
नाच्छित्त्वा परमर्माणि नाकृत्वा कर्म दुष्करम् ।
नाहत्वा मत्स्यघातीव प्राप्नोति महतीं श्रियम् ॥ १२.१५.१४ ॥
ಶತ್ರುವಿನ ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸದೆ, ಕಠಿಣ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡದೆ, ಮೀನುಗಾರನಂತೆ ಹೊಡೆಯದೆ ಯಾರೂ ಮಹಾ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.15.15
नाघ्नतः कीर्तिरस्तीह न वित्तं न पुनः प्रजाः ।
इन्द्रो वृत्रवधेनैव महेन्द्रः समपद्यत।
माहेन्द्रं च गृहं लेभे लोकानां चेश्वरोऽभवत् ॥ १२.१५.१५ ॥
ಕೊಲ್ಲದವನಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಯಿಲ್ಲ, ಐಶ್ವರ್ಯವಿಲ್ಲ, ಮತ್ತೆ ಸಂತಾನವೂ ಇಲ್ಲ. ವೃತ್ರನ ವಧೆಯಿಂದಲೇ ಇಂದ್ರನು ಮಹೇಂದ್ರನಾದನು; ಇಂದ್ರನ ಗೃಹವನ್ನು ಪಡೆದು ಲೋಕಗಳ ಈಶ್ವರನಾದನು.
12.15.16
य एव देवा हन्तारस्ताँल्लोकोऽर्चयते भृशम् ।
हन्तारुद्रस्तथास्कन्दः शक्रोऽग्निर्वरुणो यमः ॥ १२.१५.१६ ॥
ಸಂಹಾರಕರಾದ ದೇವತೆಗಳನ್ನೇ ಲೋಕವು ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತದೆ: ಸಂಹಾರಕ ರುದ್ರ, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಕಂದ, ಶಕ್ರ, ಅಗ್ನಿ, ವರುಣ, ಯಮ.
12.15.17
हन्ता कालस्तथा वायुर्मृत्युर्वैश्रवणो रविः ।
वसवो मरुतः साध्या विश्वेदेवाश्च भारत ॥ १२.१५.१७ ॥
ಸಂಹಾರಕ ಕಾಲ, ಹಾಗೆಯೇ ವಾಯು, ಮೃತ್ಯು, ವೈಶ್ರವಣ (ಕುಬೇರ), ರವಿ, ವಸುಗಳು, ಮರುತ್ತುಗಳು, ಸಾಧ್ಯರು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವೇದೇವರು, ಓ ಭಾರತ.
12.15.18
एतान्देवान्नमस्यन्ति प्रतापप्रणता जनाः ।
न ब्रह्माणं न धातारं न पूषाणं कथंचन ॥ १२.१५.१८ ॥
ಪ್ರತಾಪಕ್ಕೆ ತಲೆಬಾಗಿದ ಜನರು ಈ ದೇವತೆಗಳನ್ನೇ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನಲ್ಲ, ಧಾತೃವನ್ನಲ್ಲ, ಪೂಷನನ್ನಂತೂ ಎಂದಿಗೂ ಅಲ್ಲ.
12.15.19
मध्यस्थान्सर्वभूतेषु दान्ताञ्शमपरायणान् ।
यजन्ते मानवाः केचित्प्रशान्तान्सर्वकर्मसु ॥ १२.१५.१९ ॥
ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳ ಮೇಲೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥರಾದ, ದಾಂತರಾದ, ಶಮಪರಾಯಣರಾದ, ಪ್ರಶಾಂತರಾದವರನ್ನು ಕೆಲವು ಮಾನವರು ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.15.20
न हि पश्यामि जीवन्तं लोके कंचिदर्हिसया ।
सत्वैः सत्वा हि जीवन्ति दुर्बलैर्बलवत्तराः ॥ १२.१५.२० ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡದೆ ಬದುಕುವ ಯಾರನ್ನೂ ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಜೀವಿಗಳು ಜೀವಿಗಳಿಂದಲೇ ಬದುಕುತ್ತವೆ, ಬಲಿಷ್ಠರು ದುರ್ಬಲರಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.
12.15.21
नकुलो मूषिकानत्ति बिडालो नकुलं तथा ।
बिडालमत्ति श्वा राजञ्श्वानं व्यालमृगस्तथा ॥ १२.१५.२१ ॥
ನೆವಳೆ ಇಲಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ, ಬೆಕ್ಕು ನೆವಳೆಯನ್ನೂ ತಿನ್ನುತ್ತದೆ; ರಾಜನೇ, ನಾಯಿ ಬೆಕ್ಕನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ರೂರ ಮೃಗಗಳು ನಾಯಿಯನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.
12.15.22
तानत्ति पुरुषः सर्वान्पश्य धर्मो यथा गतः ।
प्राणस्यान्नमिदं सर्वं जङ्गमं स्थावरं च यत् ॥ १२.१५.२२ ॥
ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮನುಷ್ಯ ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಧರ್ಮ ಹೇಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ ನೋಡು. ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದ ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಾಣದ ಆಹಾರ.
12.15.23
विधानं दैवविहितं तत्र विद्वान्न मुह्यति ।
यथा सृष्टोऽसि राजेन्द्र तथा भवितुमर्हसि ॥ १२.१५.२३ ॥
ಇದು ದೈವ ನಿಯಮಿಸಿದ ವಿಧಾನ; ಇದರಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸನು ಮೋಹಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ನೀನು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ನೀನು ಇರಬೇಕು.
12.15.24
विनीतक्रोधहर्षा हि मन्दा वनमुपाश्रिताः ।
विना वधं न कुर्वन्ति तापसाः प्राणयापनम् ॥ १२.१५.२४ ॥
ಕೋಪ ಮತ್ತು ಹರ್ಷವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಕಾಡನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಸಾತ್ವಿಕ ತಪಸ್ವಿಗಳು ವಧೆ ಇಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾಣ ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.15.25
उदके बहवः प्राणाः पृथिव्यां च फलेषु च ।
न च कश्चिन्न तान्हन्ति किमन्यत्प्राणयापनम् ॥ १२.१५.२५ ॥
ನೀರಿನಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿವೆ; ಅವುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲದವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರಾಣಧಾರಣೆಗೆ ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗ ಯಾವುದು?
12.15.26
सूक्ष्मयोनीनि भूतानि तर्कगम्यानि कानिचित् ।
पक्ष्मणोऽपि निपातेन येषां स्यात्स्कन्धपर्ययः ॥ १२.१५.२६ ॥
ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸುತ್ತವೆ; ತರ್ಕದಿಂದ ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯಬಲ್ಲವು. ರೆಪ್ಪೆ ಬೀಳುವುದರಿಂದಲೇ ಅವುಗಳ ದೇಹ ನಾಶವಾಗಬಹುದು.
12.15.27
ग्रामान्निष्क्रम्य मुनयो विगतक्रोधमत्सराः ।
वने कुटुम्बधर्माणो दृश्यन्ते परिमोहिताः ॥ १२.१५.२७ ॥
ಊರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದ ಮುನಿಗಳು, ಕೋಪ ಮತ್ಸರವಿಲ್ಲದವರಾಗಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಧರ್ಮ ಪಾಲಿಸುವವರಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಆದರೂ ಅವರು ಮೋಹಗೊಂಡವರು.
12.15.28
भूमिं भित्त्वौषधीश्छित्त्वा वृक्षादीनण्डजान्पशून् ।
मनुष्यास्तन्वये यज्ञांस्ते स्वर्गं प्राप्नुवन्ति च ॥ १२.१५.२८ ॥
ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೀಳಿ, ಔಷಧಿಗಳನ್ನು, ಮರಗಳೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು, ಅಂಡಜ ಪಶುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಮನುಷ್ಯರು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
12.15.29
दण्डनीत्यां प्रणीतायां सर्वे सिध्यन्त्युपक्रमाः ।
कौन्तेय सर्वभूतानां तत्र मे नास्ति संशयः ॥ १२.१५.२९ ॥
ದಂಡನೀತಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದಾಗ ಎಲ್ಲ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಕೌಂತೇಯ, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
12.15.30
दण्डश्चेन्न भवेल्लोके विनश्येयुरिमाः प्रजाः ।
जले मत्स्यानिवाभक्ष्यन्दुर्बलान्बलवत्तराः ॥ १२.१५.३० ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದಂಡವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಈ ಪ್ರಜೆಗಳು ನಾಶವಾಗುವರು; ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠ ಮೀನುಗಳು ದುರ್ಬಲವನ್ನು ತಿನ್ನುವಂತೆ, ಬಲವಂತರು ದುರ್ಬಲರನ್ನು ನುಂಗುವರು.
12.15.31
सत्यं बतेदं ब्रह्मणा पूर्वमुक्तं दण्डः प्रजा रक्षति साधुनीतः ।
पश्याग्नयः पूतिमांसस्य भीताः सन्तर्जिता दण्डभयाज्ज्वलन्ति ॥ १२.१५.३१ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ್ದು ಸತ್ಯ: ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಂಡ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊಳೆತ ಮಾಂಸಕ್ಕೆ ಹೆದರಿದ ಅಗ್ನಿಗಳು ದಂಡಭಯದಿಂದ ಉರಿಯುವುದನ್ನು ನೋಡು.
12.15.32
अन्धंतम इवेदं स्यान्न प्रज्ञायेत किंचन ।
दण्डश्चेन्न भवेल्लोके विभजन्साध्वसाधुनी ॥ १२.१५.३२ ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದಂಡ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇದೆಲ್ಲ ಕುರುಡು ಕತ್ತಲಂತಾಗುತ್ತದೆ; ಒಳ್ಳೆಯದು ಕೆಟ್ಟದು ಎಂದು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಏನೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.15.33
येऽपि संभिन्नमर्यादा नास्तिका वेदनिन्दकाः ।
तेऽपि भोगाय कल्पन्ते दण्डेनाशु निपीडिताः ॥ १२.१५.३३ ॥
ಮರ್ಯಾದೆ ಮುರಿದ ನಾಸ್ತಿಕರು ಮತ್ತು ವೇದವನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವರೂ ದಂಡದಿಂದ ಬೇಗ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ಭೋಗಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ.
12.15.34
सर्वो दण्डजितो लोको दुर्लभो हि शुचिर्जनः ।
दण्डस्य हि भयाद्भीतो भोगायैव प्रकल्पते ॥ १२.१५.३४ ॥
ದಂಡದಿಂದ ಹತೋಟಿಗೆ ಬಂದ ಇಡೀ ಲೋಕ; ಶುಚಿಯಾದ ಮನುಷ್ಯ ದುರ್ಲಭ. ದಂಡಭಯದಿಂದ ಹೆದರಿದವನೇ ಭೋಗಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.15.35
चातुर्वर्ण्यप्रमोदाय सुनीतिकरणाय च ।
दण्डो विधात्रा विहितो धर्मार्थौं भुवि रक्षितुम् ॥ १२.१५.३५ ॥
ಚತುರ್ವರ್ಣದವರ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ನೀತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ವಿಧಾತನು ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಿದನು; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು.
12.15.36
यदि दण्डान्न विभ्येयुर्वयांसि श्वापदानि च ।
अद्युः पशून्मनुष्यांश्च यज्ञार्थानि हवींषि च ॥ १२.१५.३६ ॥
ದಂಡಕ್ಕೆ ಹೆದರದಿದ್ದರೆ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೂರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪಶುಗಳನ್ನು, ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ಇಟ್ಟ ಹವಿಸ್ಸುಗಳನ್ನೂ ತಿಂದುಬಿಡುತ್ತವೆ.
12.15.37
न ब्रह्मचार्यधीयीत न काल्यं दुहते च गौः ।
न कन्योद्वहनं गच्छेद्यदि दण्डो न पालयेत् ॥ १२.१५.३७ ॥
ದಂಡವನ್ನು ಕಾಪಾಡದಿದ್ದರೆ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡನು; ಬೆಳಗಿನ ಹೊತ್ತು ಹಸು ಹಾಲು ಕರೆಯಲ್ಪಡದು; ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗುವುದೂ ನಡೆಯದು.
12.15.38
विष्वग्लोपः प्रवर्तेत भिद्येरन्सर्वसेतवः ।
ममत्वं न प्रजानीयुर्यदि दण्डो न पालयेत् ॥ १२.१५.३८ ॥
ದಂಡವನ್ನು ಕಾಪಾಡದಿದ್ದರೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವಿನಾಶ ಹರಡುವುದು; ಎಲ್ಲಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸೇತುವೆಗಳು ಒಡೆಯುವವು; 'ನನ್ನದು' ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನು ಜನರು ತಿಳಿಯರು.
12.15.39
न संवत्सरसत्राणि तिष्ठेयुरकुतोभयाः ।
विधिवद्दक्षिणावन्ति यदि दण्डो न पालयेत् ॥ १२.१५.३९ ॥
ದಂಡವನ್ನು ಕಾಪಾಡದಿದ್ದರೆ, ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ ವರ್ಷದ ಯಜ್ಞಸತ್ರಗಳು ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ.
12.15.40
चरेयुर्नाश्रमे धर्मं यथोक्तं विधिमाश्रिताः ।
न विद्यां प्राप्नुयात्कश्चिद्यदि दण्डो न पालयेत् ॥ १२.१५.४० ॥
ದಂಡವನ್ನು ಕಾಪಾಡದಿದ್ದರೆ, ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದವರು ಹೇಳಿದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸರು; ಯಾರೂ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯರು.
12.15.41
न चोष्ट्रा न बलीवर्दा नाश्वाश्वतरगर्दभाः ।
न विद्यां प्राप्नुर्यानानि यदि दण्डो न पालयेत् ॥ १२.१५.४१ ॥
ದಂಡವನ್ನು ಕಾಪಾಡದಿದ್ದರೆ, ಒಂಟೆಗಳೂ ಎತ್ತುಗಳೂ ಕುದುರೆಗಳೂ ಹೇಸರಗತ್ತೆಗಳೂ ಕತ್ತೆಗಳೂ ವಾಹನಗಳೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯವು.
12.15.42
न प्रेष्या वचनं कुर्युर्न बालो जातु कर्हिचित् ।
तिष्ठेत्पितुर्मते धर्मे यदि दण्डो न पालयेत् ॥ १२.१५.४२ ॥
ದಂಡವನ್ನು ಕಾಪಾಡದಿದ್ದರೆ, ಸೇವಕರು ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸರು; ಮಗು ಯಾವಾಗಲೂ ತಂದೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲನು.
12.15.43
दण्डे स्थिताः प्रजाः सर्वा भयं दण्डे विदुर्बुधाः ।
दण्डे स्वर्गो मनुष्याणां लोकोऽयं च प्रतिष्ठितः ॥ १२.१५.४३ ॥
ದಂಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವರು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳು; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ದಂಡದಲ್ಲಿಯೇ ಭಯವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ. ದಂಡದಲ್ಲಿಯೇ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗವಿದೆ, ಈ ಲೋಕವೂ ಅದರ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
12.15.44
न तत्र कूटं पापं वा वञ्चना वाऽपि दृश्यते ।
यत्र दण्डः सुविहितश्चरत्यरिविनाशनः ॥ १२.१५.४४ ॥
ಸುವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ದಂಡ ಎಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೋ, ಅಲ್ಲಿ ಕಪಟವಾಗಲಿ ಪಾಪವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ವಂಚನೆಯಾಗಲಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
12.15.45
हविः श्वा प्रलिहेद्दृष्ट्वा दण्डश्चेन्नोद्यतो भवेत् ।
हरेत्काकः पुरोडाशं यदि दण्डो न पालयेत् ॥ १२.१५.४५ ॥
ದಂಡ ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಾಯಿ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ನೋಡಿ ನೆಕ್ಕುತ್ತದೆ; ದಂಡ ರಕ್ಷಿಸದಿದ್ದರೆ ಕಾಗೆ ಪುರೋಡಾಶವನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತದೆ.
12.15.46
यदीदं धर्मतो राज्यं विहितं यद्यधर्मतः ।
कार्यस्तत्र न शोको वै भुङ्क्ष्व भोगान्यजस्व च ॥ १२.१५.४६ ॥
ಈ ರಾಜ್ಯವು ಧರ್ಮದಿಂದ ದೊರೆತಿದ್ದರೂ ಅಧರ್ಮದಿಂದ ದೊರೆತಿದ್ದರೂ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಶೋಕಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ; ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞ ಮಾಡು.
12.15.47
सुखेन धर्मं श्रीमन्तश्चरन्ति शुचिवाससः ।
संवसन्तः प्रियैर्दारैर्भुञ्जानाश्चान्नमुत्तमम् ॥ १२.१५.४७ ॥
ಶ್ರೀಮಂತರು ಶುಚಿಯಾದ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿಯರೊಡನೆ ವಾಸಿಸುತ್ತ, ಉತ್ತಮ ಅನ್ನವನ್ನು ಭುಂಜಿಸುತ್ತ ಸುಖದಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.15.48
अर्थे सर्वे समारम्भाः समायत्ता न संशयः ।
स च दण्डे समायत्तः पश्य दण्डस्य गौस्वम् ॥ १२.१५.४८ ॥
ಧನಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ, ಅವು ಅದನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ; ಆ ಧನವೂ ದಂಡವನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ದಂಡದ ಗೋಧನವನ್ನು ನೋಡು.
12.15.49
लोकयात्रार्थमेवेह धर्मप्रवचनं कृतम् ।
अहिंसाऽसाधुहिंसेति श्रेयान्धर्मपरिग्रहः ॥ १२.१५.४९ ॥
ಲೋಕಯಾತ್ರೆಗಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅಹಿಂಸೆ ಒಳ್ಳೆಯದು, ಅನುಚಿತ ಹಿಂಸೆ ಅಲ್ಲ; ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
12.15.50
नात्यन्तं गुणवत्किंचिन्न चाप्यत्यन्तनिर्गुणम् ।
उभयं सर्वकार्येषु दृश्यते साध्वसाधु च ॥ १२.१५.५० ॥
ಯಾವುದೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗುಣವಂತವಲ್ಲ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗುಣರಹಿತವೂ ಅಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಳ್ಳೆಯದು ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟದು ಎರಡೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
12.15.51
पशूनां वृषणं छित्त्वा ततो भिन्दन्ति नस्सु तान् ।
वहन्ति बहवो भारान्बध्नन्ति दमयन्ति च ॥ १२.१५.५१ ॥
ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವೃಷಣಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ನಂತರ ಅವುಗಳ ಮೂಗನ್ನು ಚುಚ್ಚುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಭಾರವನ್ನು ಹೊರುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಪಳಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
12.15.52
एवं पर्याकुले लोके वितथैर्जर्झरीकृते ।
तैस्तैर्न्यायैर्महाराज पुराणं धर्ममाचर ॥ १२.१५.५२ ॥
ಈ ರೀತಿ ಲೋಕ ಗೊಂದಲಗೊಂಡು, ಸುಳ್ಳು ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಜರ್ಜರವಾದಾಗ, ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಆಯಾ ನ್ಯಾಯಗಳಿಂದ ಪುರಾತನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸು.
12.15.53
यज देहि प्रजा रक्ष धर्मं समनुपालय ।
अमित्राञ्जहि कौन्तेय मित्राणि परिपालय ॥ १२.१५.५३ ॥
ಯಜ್ಞ ಮಾಡು, ದಾನ ಕೊಡು, ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು, ಧರ್ಮವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪಾಲಿಸು. ಓ ಕೌಂತೇಯ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸು; ಮಿತ್ರರನ್ನು ಪೋಷಿಸು.
12.15.54
मा च ते निघ्नतः शत्रून्मन्युर्भवतु पार्थिव ।
न तत्र किल्विषं किंचिद्धन्तुर्भवति भारत ॥ १२.१५.५४ ॥
ಓ ಅರಸ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವಾಗ ನಿನ್ನ ಮನದಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಇರಬಾರದು. ಓ ಭಾರತ, ಸಂಹರಿಸುವವನಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪಾಪವೂ ಅಂಟುವುದಿಲ್ಲ.
12.15.55
आततायी हि यो हन्यादाततायिनमागतम् ।
न तेन भ्रूणहा स स्यान्मन्युस्तं मन्युमार्च्छति ॥ १२.१५.५५ ॥
ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಬಂದ ಆತತಾಯಿಯನ್ನು ಆತತಾಯಿ ಕೊಂದರೆ ಅವನು ಭ್ರೂಣಹತ್ಯಾಪಾತಕಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಕೋಪವು ಕೋಪಿಷ್ಠನನ್ನೇ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.
12.15.56
अवध्यः सर्वभूतानामन्तरात्मा न संशयः ।
अवध्ये चात्मनि कथं वध्यो भवति कस्यचित् ॥ १२.१५.५६ ॥
ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮ ಅವಧ್ಯ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಅವಧ್ಯವಾದ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ವಧ್ಯನಾಗುವುದು ಹೇಗೆ?
12.15.57
यथा हि पुरुषः शालां पुनः संप्रविशेन्नवाम् ।
एव जीवः शरीराणि तानितानि प्रपद्यते ॥ १२.१५.५७ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ಹಳೆಯ ಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮತ್ತೆ ಹೊಸ ಮನೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ, ಜೀವವು ಒಂದೊಂದು ಶರೀರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
12.15.58
देहान्पुराणानुत्सृज्य नवान्संप्रतिपद्यते ।
एवं मृत्युमुखं प्राहुर्जना ये तत्त्वदर्शिनः ॥ १२.१५.५८ ॥
ಹಳೆಯ ದೇಹಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊಸ ದೇಹಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆ ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಗಳು ಇದನ್ನು ಮೃತ್ಯುಮುಖವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.