మహాభారతం · అధ్యాయం 12.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.15.1
याज्ञसेन्या वचः श्रुत्वा पुनरेवार्जुनोऽब्रवीत् ।
अनुमान्य महाबाहुं ज्येष्ठं भ्रातरमीश्वरम् ॥ १२.१५.१ ॥
ద్రౌపది మాటలు విని అర్జునుడు మళ్ళీ మాట్లాడాడు, మహాబాహువు, జ్యేష్ఠ సోదరుడు, ఈశ్వరుడు (యుధిష్ఠిరుడు) ను గౌరవంగా సంబోధించి.
12.15.2
दण्डः शास्ति प्रजाः सर्वा दण्ड एवाभिरक्षति ।
दण्डः सुप्तेषु जागर्ति दण्डं धर्मं विदुर्बुधाः ॥ १२.१५.२ ॥
దండమే ప్రజలందరినీ పాలిస్తుంది, దండమే వారిని రక్షిస్తుంది. నిద్రిస్తున్నవారి మధ్య దండం మేల్కొని ఉంటుంది; బుద్ధిమంతులు దండాన్నే ధర్మంగా తెలుసుకుంటారు.
12.15.3
दण्डः संरक्षते धर्मं तथैवार्यं जनाधिप ।
कामं संरक्षते दण्डस्त्रिवर्गो दण्ड उच्यते ॥ १२.१५.३ ॥
ఓ జనాధిపా, దండం ధర్మాన్ని రక్షిస్తుంది, అలాగే ఆర్యాన్ని (ఉచితమైనదాన్ని) కూడా. దండమే కామాన్ని రక్షిస్తుంది; దండాన్ని త్రివర్గమని అంటారు.
12.15.4
दण्डेन रक्ष्यते धान्यं धनं दण्डेन रक्ष्यते ।
एतद्विद्वानुपादाय स्वभावं पश्य लौकिकम् ॥ १२.१५.४ ॥
దండం వల్ల ధాన్యం రక్షింపబడుతుంది, దండం వల్ల ధనం రక్షింపబడుతుంది. ఇది తెలిసిన వాడవై లోకస్వభావాన్ని చూడు.
12.15.5
राजदण्डभयादेके नराः पापं न कुर्वते ।
यमदण्डभयादेके परलोकभयादपि ॥ १२.१५.५ ॥
రాజదండ భయం వల్ల కొందరు పాపం చేయరు; యమదండ భయం వల్ల కొందరు, పరలోక భయం వల్ల కూడా.
12.15.6
परस्परभयादेके पापाः पापं न कुर्वते ।
एवं सांसिद्धिके लोके सर्वं दण्डे प्रतिष्ठितम् ॥ १२.१५.६ ॥
పరస్పర భయం వల్ల కొందరు పాపులు కూడా పాపం చేయరు. ఇలా ఈ లోకంలో, సమాజంలో స్థిరమైనదంతా దండంపైనే నిలిచి ఉంది.
12.15.7
दण्डस्यैव भयादेके न खादन्ति परस्परम् ।
अन्धेतमसि मज्जेयुर्यदि दण्डो न पालयेत् ॥ १२.१५.७ ॥
కొందరు దండభయం వల్లనే ఒకరినొకరు తినరు. దండం రక్షించకపోతే వారు గాఢాంధకారంలో మునిగిపోతారు.
12.15.8
यस्माददान्तान्दमयत्यशिष्टान्दण्डयत्यपि ।
दमनाद्दण्डनाच्चैव तस्माद्दण्डं विदुर्बुधाः ॥ १२.१५.८ ॥
అది అణచని వారిని అణచుతుంది, అవిధేయులను శిక్షిస్తుంది. అణచడం వల్ల, శిక్షించడం వల్ల అందుకే పండితులు దానిని దండం అంటారు.
12.15.9
वाचि दण्डो ब्राह्मणानां क्षत्रियाणां भुजार्पणम् ।
धनदण्डाः स्मृता वैश्या निर्दण्डः शूद्र उच्यते ॥ १२.१५.९ ॥
బ్రాహ్మణులకు దండం వాక్కు; క్షత్రియులకు దండం భుజబలం ప్రయోగం. వైశ్యులకు ధనదండం చెప్పబడింది; శూద్రుడు దండరహితుడు అని అంటారు.
12.15.10
असंमोहाय मर्त्यानामर्थसंरक्षणाय च ।
मर्यादा स्थापिता लोके दण्डसंज्ञा विशांपते ॥ १२.१५.१० ॥
మనుష్యులు మోహంలో పడకుండా, ధనాన్ని రక్షించడానికి లోకంలో మర్యాద స్థాపించబడింది; దానికి దండం అనే పేరు, ఓ ప్రజాపాలకా.
12.15.11
यत्र श्यामो लोहिताक्षो दण्डश्चरति सूद्यतः ।
प्रजास्तत्र न मुह्यन्ति नेता चेत्साधु पश्यति ॥ १२.१५.११ ॥
నల్లని, ఎర్రని కన్నులు గల దండం పైకెత్తి సంచరించే చోట, నాయకుడు సరిగ్గా చూస్తే ప్రజలు మోహంలో పడరు.
12.15.12
ब्रह्मचारी गृहस्थश्च वानप्रस्थस्च भिक्षुकः ।
दण्डस्यैव भयादेते मनुष्या वर्त्मनि स्थिताः ॥ १२.१५.१२ ॥
బ్రహ్మచారి, గృహస్థుడు, వానప్రస్థుడు, భిక్షువు — ఈ మనుష్యులు దండభయం వల్లనే మార్గంలో స్థిరంగా నిలుస్తారు.
12.15.13
नाभीतो यजते राजन्नाभीतो दातुमिच्छति ।
नाभीतः पुरुषः कश्चित्समये स्थातुमिच्छति ॥ १२.१५.१३ ॥
ఓ రాజా, భయం లేకుండా ఎవరూ యజ్ఞం చేయరు, భయం లేకుండా ఎవరూ దానం ఇవ్వాలని కోరరు, భయం లేకుండా ఏ మనిషీ ఒప్పందంలో నిలబడాలని కోరడు.
12.15.14
नाच्छित्त्वा परमर्माणि नाकृत्वा कर्म दुष्करम् ।
नाहत्वा मत्स्यघातीव प्राप्नोति महतीं श्रियम् ॥ १२.१५.१४ ॥
శత్రువు మర్మస్థానాలను ఛేదించకుండా, కఠిన కర్మ చేయకుండా, మత్స్యఘాతకుడిలా దెబ్బ కొట్టకుండా ఎవరూ గొప్ప సంపదను పొందరు.
12.15.15
नाघ्नतः कीर्तिरस्तीह न वित्तं न पुनः प्रजाः ।
इन्द्रो वृत्रवधेनैव महेन्द्रः समपद्यत।
माहेन्द्रं च गृहं लेभे लोकानां चेश्वरोऽभवत् ॥ १२.१५.१५ ॥
చంపనివాడికి ఇక్కడ కీర్తి లేదు, ధనం లేదు, మళ్ళీ సంతానం కూడా లేదు. వృత్రుని వధించడం వల్లనే ఇంద్రుడు మహేంద్రుడయ్యాడు; ఇంద్రుని గృహాన్ని పొంది లోకాలకు ప్రభువయ్యాడు.
12.15.16
य एव देवा हन्तारस्ताँल्लोकोऽर्चयते भृशम् ।
हन्तारुद्रस्तथास्कन्दः शक्रोऽग्निर्वरुणो यमः ॥ १२.१५.१६ ॥
సంహరించే దేవతలనే లోకం అత్యధికంగా పూజిస్తుంది: సంహారకుడైన రుద్రుడు, అలాగే స్కందుడు, శక్రుడు, అగ్ని, వరుణుడు, యముడు.
12.15.17
हन्ता कालस्तथा वायुर्मृत्युर्वैश्रवणो रविः ।
वसवो मरुतः साध्या विश्वेदेवाश्च भारत ॥ १२.१५.१७ ॥
సంహారకుడు కాలుడు, అలాగే వాయువు, మృత్యువు, వైశ్రవణుడు (కుబేరుడు), రవి, వసువులు, మరుత్తులు, సాధ్యులు, విశ్వేదేవతలు కూడా, ఓ భారతా.
12.15.18
एतान्देवान्नमस्यन्ति प्रतापप्रणता जनाः ।
न ब्रह्माणं न धातारं न पूषाणं कथंचन ॥ १२.१५.१८ ॥
ప్రతాపానికి తలవంచిన ప్రజలు ఈ దేవతలనే నమస్కరిస్తారు; బ్రహ్మను కాదు, ధాతను కాదు, పూషుడిని ఎట్టి పరిస్థితిలోనూ కాదు.
12.15.19
मध्यस्थान्सर्वभूतेषु दान्ताञ्शमपरायणान् ।
यजन्ते मानवाः केचित्प्रशान्तान्सर्वकर्मसु ॥ १२.१५.१९ ॥
అన్ని ప్రాణులపట్ల మధ్యస్థులైన, దాంతులైన, శమపరాయణులైన, ప్రశాంతులైన వారిని కొందరు మానవులు అన్ని కర్మలలోనూ పూజిస్తారు.
12.15.20
न हि पश्यामि जीवन्तं लोके कंचिदर्हिसया ।
सत्वैः सत्वा हि जीवन्ति दुर्बलैर्बलवत्तराः ॥ १२.१५.२० ॥
లోకంలో హింస చేయకుండా బ్రతికే జీవిని నేను చూడను; ప్రాణులు ప్రాణులతోనే బ్రతుకుతాయి, బలవంతులు దుర్బలులతో బ్రతుకుతారు.
12.15.21
नकुलो मूषिकानत्ति बिडालो नकुलं तथा ।
बिडालमत्ति श्वा राजञ्श्वानं व्यालमृगस्तथा ॥ १२.१५.२१ ॥
ముంగిస ఎలుకలను తింటుంది, పిల్లి ముంగిసను కూడా తింటుంది; రాజా, కుక్క పిల్లిని తింటుంది, అలాగే క్రూర మృగాలు కుక్కను తింటాయి.
12.15.22
तानत्ति पुरुषः सर्वान्पश्य धर्मो यथा गतः ।
प्राणस्यान्नमिदं सर्वं जङ्गमं स्थावरं च यत् ॥ १२.१५.२२ ॥
వాటన్నింటినీ మనిషి తింటాడు. ధర్మం ఎలా సాగుతుందో చూడు. ఈ చలించేదీ స్థిరమైనదీ అయిన సర్వమూ ప్రాణానికి ఆహారమే.
12.15.23
विधानं दैवविहितं तत्र विद्वान्न मुह्यति ।
यथा सृष्टोऽसि राजेन्द्र तथा भवितुमर्हसि ॥ १२.१५.२३ ॥
ఇది దైవం నిర్ణయించిన విధానం; ఇందులో విద్వాంసుడు మోహించడు. రాజేంద్రా, నీవు ఎలా సృష్టించబడ్డావో అలాగే నీవు ఉండవలసినది.
12.15.24
विनीतक्रोधहर्षा हि मन्दा वनमुपाश्रिताः ।
विना वधं न कुर्वन्ति तापसाः प्राणयापनम् ॥ १२.१५.२४ ॥
కోపాన్ని, ఆనందాన్ని అణచుకొని అడవిని ఆశ్రయించిన మృదువైన తాపసులు హింస లేకుండా ప్రాణం నిలుపుకోరు.
12.15.25
उदके बहवः प्राणाः पृथिव्यां च फलेषु च ।
न च कश्चिन्न तान्हन्ति किमन्यत्प्राणयापनम् ॥ १२.१५.२५ ॥
నీటిలో, భూమిపై, ఫలాలలో అనేక ప్రాణులు ఉన్నాయి; వాటిని చంపనివాడు ఎవడూ లేడు. ప్రాణధారణకు ఇంకేమి మార్గం?
12.15.26
सूक्ष्मयोनीनि भूतानि तर्कगम्यानि कानिचित् ।
पक्ष्मणोऽपि निपातेन येषां स्यात्स्कन्धपर्ययः ॥ १२.१५.२६ ॥
కొన్ని ప్రాణులు సూక్ష్మ యోనులలో పుడతాయి; తర్కం ద్వారానే తెలియగలవి. కనురెప్ప పడినంతనే వాటి శరీరం నశించిపోతుంది.
12.15.27
ग्रामान्निष्क्रम्य मुनयो विगतक्रोधमत्सराः ।
वने कुटुम्बधर्माणो दृश्यन्ते परिमोहिताः ॥ १२.१५.२७ ॥
గ్రామం విడిచి వెళ్లిన మునులు, కోపం మరియు ఈర్ష్య లేనివారై, అడవిలో కుటుంబధర్మాలను పాటిస్తూ కనిపిస్తారు; అయినా వారు మోహంలో చిక్కుకున్నవారే.
12.15.28
भूमिं भित्त्वौषधीश्छित्त्वा वृक्षादीनण्डजान्पशून् ।
मनुष्यास्तन्वये यज्ञांस्ते स्वर्गं प्राप्नुवन्ति च ॥ १२.१५.२८ ॥
భూమిని చీల్చి, ఓషధులను, వృక్షాదులను, అండజ పశువులను ఛేదించి, మనుషులు యజ్ఞాలు చేస్తారు; వారు స్వర్గాన్ని పొందుతారు.
12.15.29
दण्डनीत्यां प्रणीतायां सर्वे सिध्यन्त्युपक्रमाः ।
कौन्तेय सर्वभूतानां तत्र मे नास्ति संशयः ॥ १२.१५.२९ ॥
దండనీతి స్థాపించబడినప్పుడు అన్ని ప్రయత్నాలు సిద్ధిస్తాయి. కౌంతేయా, సర్వప్రాణుల విషయంలో ఇందులో నాకు సందేహం లేదు.
12.15.30
दण्डश्चेन्न भवेल्लोके विनश्येयुरिमाः प्रजाः ।
जले मत्स्यानिवाभक्ष्यन्दुर्बलान्बलवत्तराः ॥ १२.१५.३० ॥
లోకంలో దండం లేకపోతే ఈ ప్రజలు నశించిపోతారు; నీటిలో బలమైన చేపలు బలహీనమైన వాటిని తినేసినట్లు, బలవంతులు దుర్బలులను భక్షిస్తారు.
12.15.31
सत्यं बतेदं ब्रह्मणा पूर्वमुक्तं दण्डः प्रजा रक्षति साधुनीतः ।
पश्याग्नयः पूतिमांसस्य भीताः सन्तर्जिता दण्डभयाज्ज्वलन्ति ॥ १२.१५.३१ ॥
బ్రహ్మ పూర్వం చెప్పినది నిజమే: సరిగా నడిపించబడిన దండం ప్రజలను రక్షిస్తుంది. కుళ్ళిన మాంసానికి భయపడిన అగ్నులు దండభయంతో మండుతున్నాయని చూడు.
12.15.32
अन्धंतम इवेदं स्यान्न प्रज्ञायेत किंचन ।
दण्डश्चेन्न भवेल्लोके विभजन्साध्वसाधुनी ॥ १२.१५.३२ ॥
లోకంలో దండం లేకపోతే ఇదంతా గుడ్డి చీకటిలా అవుతుంది; మంచి చెడు విభజించలేక ఏదీ తెలియదు.
12.15.33
येऽपि संभिन्नमर्यादा नास्तिका वेदनिन्दकाः ।
तेऽपि भोगाय कल्पन्ते दण्डेनाशु निपीडिताः ॥ १२.१५.३३ ॥
మర్యాదలు భంగపరచిన నాస్తికులు, వేదాన్ని దూషించేవారు కూడా దండంతో త్వరగా పీడించబడి భోగానికి యోగ్యులవుతారు.
12.15.34
सर्वो दण्डजितो लोको दुर्लभो हि शुचिर्जनः ।
दण्डस्य हि भयाद्भीतो भोगायैव प्रकल्पते ॥ १२.१५.३४ ॥
దండంతో అదుపులోకి వచ్చిన లోకమంతా; శుచియైన మనిషి దుర్లభుడు. దండభయంతో భయపడినవాడే భోగానికి యోగ్యుడవుతాడు.
12.15.35
चातुर्वर्ण्यप्रमोदाय सुनीतिकरणाय च ।
दण्डो विधात्रा विहितो धर्मार्थौं भुवि रक्षितुम् ॥ १२.१५.३५ ॥
చాతుర్వర్ణ్యుల సంతోషం కోసం, సుమంచి నీతిని నెలకొల్పడం కోసం విధాత దండాన్ని నియమించాడు; భూమిపై ధర్మార్థాలను రక్షించడానికి.
12.15.36
यदि दण्डान्न विभ्येयुर्वयांसि श्वापदानि च ।
अद्युः पशून्मनुष्यांश्च यज्ञार्थानि हवींषि च ॥ १२.१५.३६ ॥
దండానికి భయపడకపోతే పక్షులు, హింసక జంతువులు పశువులను, మనుషులను, యజ్ఞం కోసం ఉంచిన హవిస్సులను కూడా తినేస్తాయి.
12.15.37
न ब्रह्मचार्यधीयीत न काल्यं दुहते च गौः ।
न कन्योद्वहनं गच्छेद्यदि दण्डो न पालयेत् ॥ १२.१५.३७ ॥
దండం రక్షించబడకపోతే, బ్రహ్మచారి అధ్యయనం చేయడు; ఉదయాన గోవు పాలు పితకబడదు; కన్యను వివాహం చేసుకోవడం జరగదు.
12.15.38
विष्वग्लोपः प्रवर्तेत भिद्येरन्सर्वसेतवः ।
ममत्वं न प्रजानीयुर्यदि दण्डो न पालयेत् ॥ १२.१५.३८ ॥
దండం రక్షించబడకపోతే, అన్నిచోట్లా వినాశనం వ్యాపిస్తుంది; అన్ని ఆనకట్టలు, వంతెనలు బద్దలవుతాయి; 'నాది' అనే భావాన్ని ప్రజలు గుర్తించరు.
12.15.39
न संवत्सरसत्राणि तिष्ठेयुरकुतोभयाः ।
विधिवद्दक्षिणावन्ति यदि दण्डो न पालयेत् ॥ १२.१५.३९ ॥
దండం రక్షించబడకపోతే, ఎక్కడి నుండీ భయం లేకుండా, విధి ప్రకారం దక్షిణలతో సాగే సంవత్సర యజ్ఞ సత్రాలు నిలవవు.
12.15.40
चरेयुर्नाश्रमे धर्मं यथोक्तं विधिमाश्रिताः ।
न विद्यां प्राप्नुयात्कश्चिद्यदि दण्डो न पालयेत् ॥ १२.१५.४० ॥
దండం రక్షించబడకపోతే, ఆశ్రమాలలో విధిని ఆశ్రయించినవారు చెప్పిన ధర్మాన్ని ఆచరించరు; ఎవరూ విద్యను పొందలేరు.
12.15.41
न चोष्ट्रा न बलीवर्दा नाश्वाश्वतरगर्दभाः ।
न विद्यां प्राप्नुर्यानानि यदि दण्डो न पालयेत् ॥ १२.१५.४१ ॥
దండం రక్షించబడకపోతే, ఒంటెలు, ఎద్దులు, గుర్రాలు, కంచరగాడిదలు, గాడిదలు, వాహనాలు శిక్షణను పొందవు.
12.15.42
न प्रेष्या वचनं कुर्युर्न बालो जातु कर्हिचित् ।
तिष्ठेत्पितुर्मते धर्मे यदि दण्डो न पालयेत् ॥ १२.१५.४२ ॥
దండం రక్షించబడకపోతే, సేవకులు మాట వినరు; బాలుడు ఎప్పుడూ తండ్రి అభిప్రాయంలో, ధర్మంలో నిలవడు.
12.15.43
दण्डे स्थिताः प्रजाः सर्वा भयं दण्डे विदुर्बुधाः ।
दण्डे स्वर्गो मनुष्याणां लोकोऽयं च प्रतिष्ठितः ॥ १२.१५.४३ ॥
దండంలో స్థితమై ఉన్నవారు ప్రజలందరు; జ్ఞానులు దండంలోనే భయాన్ని తెలుసుకుంటారు. దండంలోనే మనుషులకు స్వర్గం ఉంది, ఈ లోకమూ దానిపైనే నిలిచి ఉంది.
12.15.44
न तत्र कूटं पापं वा वञ्चना वाऽपि दृश्यते ।
यत्र दण्डः सुविहितश्चरत्यरिविनाशनः ॥ १२.१५.४४ ॥
బాగుగా విధించబడిన, శత్రువులను నాశనం చేసే దండం ఎక్కడ నడుస్తుందో, అక్కడ కపటమూ పాపమూ లేదా మోసమూ కూడా కనిపించవు.
12.15.45
हविः श्वा प्रलिहेद्दृष्ट्वा दण्डश्चेन्नोद्यतो भवेत् ।
हरेत्काकः पुरोडाशं यदि दण्डो न पालयेत् ॥ १२.१५.४५ ॥
దండం లేవకపోతే కుక్క హవిస్సును చూసి నాకుతుంది; దండం రక్షించకపోతే కాకి పురోడాశాన్ని ఎత్తుకుపోతుంది.
12.15.46
यदीदं धर्मतो राज्यं विहितं यद्यधर्मतः ।
कार्यस्तत्र न शोको वै भुङ्क्ष्व भोगान्यजस्व च ॥ १२.१५.४६ ॥
ఈ రాజ్యం ధర్మంగా లభించినదైనా, అధర్మంగా లభించినదైనా, దానిలో శోకం చేయనక్కరలేదు; భోగాలను అనుభవించు, యజ్ఞం చేయి.
12.15.47
सुखेन धर्मं श्रीमन्तश्चरन्ति शुचिवाससः ।
संवसन्तः प्रियैर्दारैर्भुञ्जानाश्चान्नमुत्तमम् ॥ १२.१५.४७ ॥
శ్రీమంతులు శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, ప్రియమైన భార్యలతో కలిసి ఉంటూ, ఉత్తమమైన అన్నాన్ని భుజిస్తూ సుఖంగా ధర్మాన్ని ఆచరిస్తారు.
12.15.48
अर्थे सर्वे समारम्भाः समायत्ता न संशयः ।
स च दण्डे समायत्तः पश्य दण्डस्य गौस्वम् ॥ १२.१५.४८ ॥
ధనం కోసమే అన్ని కార్యాలు ప్రారంభమవుతాయి, అవి దానిపైనే ఆధారపడతాయి, ఇందులో సందేహం లేదు; ఆ ధనమూ దండంపైనే ఆధారపడి ఉంది. దండం యొక్క గోధనాన్ని చూడు.
12.15.49
लोकयात्रार्थमेवेह धर्मप्रवचनं कृतम् ।
अहिंसाऽसाधुहिंसेति श्रेयान्धर्मपरिग्रहः ॥ १२.१५.४९ ॥
లోకయాత్ర కోసమే ఇక్కడ ధర్మోపదేశం చేయబడింది. అహింస మంచిది, అనుచిత హింస కాదు; ధర్మాన్ని స్వీకరించడమే శ్రేష్ఠం.
12.15.50
नात्यन्तं गुणवत्किंचिन्न चाप्यत्यन्तनिर्गुणम् ।
उभयं सर्वकार्येषु दृश्यते साध्वसाधु च ॥ १२.१५.५० ॥
ఏదీ పూర్తిగా గుణవంతం కాదు, పూర్తిగా గుణరహితం కూడా కాదు. అన్ని పనుల్లోనూ మంచి, చెడు రెండూ కనిపిస్తాయి.
12.15.51
पशूनां वृषणं छित्त्वा ततो भिन्दन्ति नस्सु तान् ।
वहन्ति बहवो भारान्बध्नन्ति दमयन्ति च ॥ १२.१५.५१ ॥
పశువుల వృషణాలను కోసి, తర్వాత వాటి ముక్కులను కుట్టుతారు. ఎన్నో జంతువులు భారాలను మోస్తాయి; వాటిని కట్టి అదుపులోకి తెస్తారు.
12.15.52
एवं पर्याकुले लोके वितथैर्जर्झरीकृते ।
तैस्तैर्न्यायैर्महाराज पुराणं धर्ममाचर ॥ १२.१५.५२ ॥
ఈ విధంగా లోకం కలతపడి, అబద్ధపు మార్గాలతో చిన్నాభిన్నమైనప్పుడు, ఓ మహారాజా, ఆయా న్యాయాల ద్వారా పురాతన ధర్మాన్ని ఆచరించు.
12.15.53
यज देहि प्रजा रक्ष धर्मं समनुपालय ।
अमित्राञ्जहि कौन्तेय मित्राणि परिपालय ॥ १२.१५.५३ ॥
యజ్ఞం చేయి, దానం ఇవ్వు, ప్రజలను రక్షించు, ధర్మాన్ని చక్కగా పాటించు. ఓ కౌంతేయా, శత్రువులను సంహరించు; మిత్రులను కాపాడు.
12.15.54
मा च ते निघ्नतः शत्रून्मन्युर्भवतु पार्थिव ।
न तत्र किल्विषं किंचिद्धन्तुर्भवति भारत ॥ १२.१५.५४ ॥
ఓ రాజా, శత్రువులను సంహరించేటప్పుడు నీకు కోపం ఉండకూడదు. ఓ భరతా, సంహరించువానికి అందులో ఏ పాపమూ అంటదు.
12.15.55
आततायी हि यो हन्यादाततायिनमागतम् ।
न तेन भ्रूणहा स स्यान्मन्युस्तं मन्युमार्च्छति ॥ १२.१५.५५ ॥
తనపైకి వచ్చిన ఆతతాయిని ఆతతాయి చంపితే అతడు భ్రూణహత్య చేసినవాడు కాడు; ఆ క్రోధం క్రోధించిన వానినే పట్టుకుంటుంది.
12.15.56
अवध्यः सर्वभूतानामन्तरात्मा न संशयः ।
अवध्ये चात्मनि कथं वध्यो भवति कस्यचित् ॥ १२.१५.५६ ॥
సర్వప్రాణులకు అంతరాత్మ అవధ్యుడు; ఇందులో సందేహం లేదు. అవధ్యమైన ఆత్మలో ఎవరైనా వధ్యుడు ఎలా అవుతాడు?
12.15.57
यथा हि पुरुषः शालां पुनः संप्रविशेन्नवाम् ।
एव जीवः शरीराणि तानितानि प्रपद्यते ॥ १२.१५.५७ ॥
మనిషి పాత ఇంటిని విడిచి మళ్లీ కొత్త ఇంట్లో ప్రవేశించినట్లే, జీవుడు ఒక్కొక్క శరీరాన్ని పొందుతాడు.
12.15.58
देहान्पुराणानुत्सृज्य नवान्संप्रतिपद्यते ।
एवं मृत्युमुखं प्राहुर्जना ये तत्त्वदर्शिनः ॥ १२.१५.५८ ॥
పాత దేహాలను విడిచి కొత్త దేహాలను పొందుతుంది; ఈ విధంగా తత్త్వదర్శులు దీనిని మృత్యుముఖమని అంటారు.