มหาภารตะ · อัธยายะ 12.151
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.151.1
तस्मात्तेऽहं प्रवक्ष्यामि धर्ममावृतचेतसे ।
श्रीमन्महाबलस्तुष्टः स्वयं धर्ममवेक्षसे ॥ १२.१५१.१ ॥
ด้วยเหตุนั้น เราจะอธิบายธรรมแก่ท่าน ผู้มีจิตถูกปิดบัง ข้าแต่ผู้รุ่งเรือง ผู้มีพลังยิ่งใหญ่ ผู้พอพระทัย ท่านเองก็ทรงเห็นธรรม
12.151.2
पुरस्ताद्दारुणे भूत्वा सुचित्रतरमेव तत् ।
अनुगृह्णाति भूतानि स्वेन वृत्तेन पार्थिवः ॥ १२.१५१.२ ॥
แรกทีเดียวสิ่งนั้นปรากฏเป็นสิ่งน่าสะพรึงกลัว แต่กลับแปรเปลี่ยนไปอย่างน่าอัศจรรย์ยิ่ง พระราชาย่อมประทานความเมตตาแก่สรรพสัตว์ด้วยความประพฤติของพระองค์เอง
12.151.3
कृत्स्ने नूनं सदसती इति लोको व्यवस्यति ।
यत्र त्वं तादृशो भूत्वा धर्ममेवानुपश्यसि। ॥ १२.१५१.३ ॥
โลกทั้งหมดย่อมตัดสินสิ่งที่มีอยู่และไม่มีอยู่ไปอย่างนี้เป็นแน่ ส่วนท่านนั้นเป็นเช่นนั้นแล้ว จึงทรงเห็นธรรมนั่นเอง
12.151.4
दर्पं हित्वा पुनश्चापि भोगांश्च तप आस्थितः ।
इत्येतदभिभूतानामद्भुतं जनमेजय ॥ १२.१५१.४ ॥
ละความทะนงตน และละความสุขทางกามอีกครั้ง แล้วตั้งมั่นในตบะ ข้าแต่ชนเมชัย สิ่งนี้เป็นเรื่องน่าอัศจรรย์สำหรับผู้ที่ถูกครอบงำแล้ว
12.151.5
योऽदुर्बलो भवेद्दाता कृपणो वा तपोधनः ।
अनाश्चर्यं तदित्याहुर्नातिदूरेण वर्तते ॥ १२.१५१.५ ॥
ผู้ที่แม้อ่อนกำลังก็ยังเป็นผู้ให้ หรือเป็นผู้ตระหนี่ หรือเป็นผู้มั่งคั่งด้วยตบะ ผู้รู้ทั้งหลายกล่าวว่าสิ่งนั้นไม่น่าอัศจรรย์ เพราะมิได้เกิดขึ้นจากที่ไกล
12.151.6
तप एव हि कार्पण्यं समग्रमसमीक्षितम् ।
तच्चेत्समीक्षयैव स्याद्भवेत्तस्मिंस्तपो गुणः ॥ १२.१५१.६ ॥
ตบะนั่นเองเมื่อไม่ได้ไตร่ตรองย่อมเป็นความตระหนี่โดยสมบูรณ์ แต่หากเกิดขึ้นได้ด้วยการไตร่ตรองเท่านั้น คุณประโยชน์ของตบะก็จะเกิดขึ้นในสิ่งนั้น
12.151.7
यज्ञो दानं दया वेदाः सत्यं च पृथिवीपते ।
पञ्चैतानि पवित्राणि षष्ठं सुचरितं तपः ॥ १२.१५१.७ ॥
ยัญ การให้ทาน ความเมตตา พระเวท และความจริง ข้าแต่เจ้าแห่งแผ่นดิน สิ่งทั้งห้านี้เป็นสิ่งชำระให้บริสุทธิ์ ประการที่หกคือตบะที่ปฏิบัติดีแล้ว
12.151.8
तदेव राज्ञां परमं पवित्रं जनमेजय ।
तेन सम्यग्गृहीतेन श्रेयांसं धर्ममाप्स्यसि ॥ १२.१५१.८ ॥
สิ่งนั้นแหละคือสิ่งชำระอันสูงสุดสำหรับพระราชา ข้าแต่ชนเมชัย เมื่อยึดถือไว้โดยถูกต้องแล้ว ท่านจะได้รับธรรมที่ประเสริฐยิ่งกว่า
12.151.9
पुण्यदेशाभिगमनं पवित्रं परमं स्मृतम् ।
अत्राप्युदाहरन्तीमां गाथां गीतां ययातिना ॥ १२.१५१.९ ॥
การไปยังสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ถือกันว่าเป็นสิ่งชำระอันสูงสุด แม้ในเรื่องนี้ก็ยังมีการอ้างถึงคาถานี้ ซึ่งยยาติได้ขับร้องไว้
12.151.10
यो मर्त्यः प्रतिपद्येत आयुर्जीवेन वा पुनः ।
यज्ञमेकं ततः कृत्वा तत्संन्यस्य तपश्चरेत् ॥ १२.१५१.१० ॥
มนุษย์ผู้ใดจะได้ชีวิตหรือลมหายใจคืนมาอีก เมื่อได้ประกอบยัญหนึ่งแล้ว ก็ควรสละยัญนั้นแล้วบำเพ็ญตบะ
12.151.11
पुण्यमाहुः कुरुक्षेत्रं कुरुक्षेत्रात्सरस्वतीम् ।
सरस्वत्याश्च तीर्थानि तीर्थेभ्यश्च पृथूदकम् ॥ १२.१५१.११ ॥
เขาว่ากุรุเกษตรเป็นที่ศักดิ์สิทธิ์ จากกุรุเกษตรก็คือแม่น้ำสรัสวตี ทั้งท่าน้ำทั้งหลายของแม่น้ำสรัสวตี และในบรรดาท่าน้ำเหล่านั้นก็คือปฤถูทกะ
12.151.12
यत्रावगाह्य स्थित्वा च नैनं श्वोमरणं तपेत् ।
महासरः पुष्कराणि प्रभासोत्तरमानसे ॥ १२.१५१.१२ ॥
ผู้ที่ได้อาบและยืนอยู่ ณ ที่นั้น ความตายในวันพรุ่งนี้จะไม่ทำให้เขาเดือดร้อน คือทะเลสาบใหญ่ ปุษกระทั้งหลาย และทางเหนือของประภาสคือมานสะ
12.151.13
कालोदकं च गन्तासि लब्धायुर्जीविते पुनः ।
सरस्वतीदृषद्वत्योः सेवमानोऽनुसंज्वरेत्।
स्वाध्यायशील एतेषु सर्वेष्वेवमुपस्पृशेत् ॥ १२.१५१.१३ ॥
เมื่อได้อายุยืนแล้ว พึงไปยังกาโลทกะอีกในชีวิตนี้ ผู้ที่ไปพึ่งแม่น้ำสรัสวตีและทฤษทวตี ย่อมหลุดพ้นจากไข้ (แห่งบาป) ผู้ที่หมั่นศึกษาคัมภีร์พึงชำระตนด้วยน้ำเช่นนี้ที่ทุกแห่งเหล่านี้
12.151.14
त्यागधर्मं पवित्राणां संन्यासं मनुरब्रवीत् ॥ १२.१५१.१४ ॥
มนูได้ประกาศหน้าที่แห่งการสละ และชีวิตแห่งการสละโลก (สันยาส) สำหรับผู้บริสุทธิ์
12.151.15
अत्राप्युदाहरन्तीमाः गाथाः सत्यवता कृताः ।
यथा कुमारः सत्यो वै नैव पुण्यो न पापकृत।
न ह्यस्ति सर्वभूतेषु दुःखमस्मिन्कुतः सुखम् ॥ १२.१५१.१५ ॥
แม้ในเรื่องนี้ก็มีการอ้างถึงคาถาเหล่านี้ซึ่งสัตยวัตได้แต่งไว้ ว่าเด็กหนุ่มผู้ซื่อสัตย์นั้นไม่ใช่ผู้มีบุญและไม่ใช่ผู้กระทำบาป ในสรรพสัตว์ย่อมมีทุกข์ ในโลกนี้จะมีความสุขได้อย่างไรเล่า
12.151.16
एवं प्रकृतिभूतानां सर्वसंसर्गयायिनाम् ।
त्यजतां जीवितं प्रायो निवृत्ते पुण्यपापके। ॥ १२.१५१.१६ ॥
เช่นนี้สำหรับสัตว์ที่เกิดจากธรรมชาติ ผู้ท่องไปในการเกี่ยวข้องทั้งปวง และส่วนมากสละชีวิต เมื่อบุญและบาปดับสิ้นไป (เขาก็หลุดพ้น)
12.151.17
यत्त्वेव राज्ञो ज्यायिष्ठं कार्याणां तद्ब्रवीमि ते ॥ १२.१५१.१७ ॥
ส่วนหน้าที่อันสำคัญที่สุดของพระราชานั้น เราจะกล่าวแก่ท่าน
12.151.18
बलेन संविभागैश्च जय स्वर्गं पुनीष्व च ।
यस्यैव बलमोजश्च स धर्मस्य प्रभुर्नरः ॥ १२.१५१.१८ ॥
จงชนะด้วยกำลังและด้วยการแบ่งปันอย่างเป็นธรรม และชำระสวรรค์ให้บริสุทธิ์ บุรุษผู้มีแต่เพียงกำลังและพลังเท่านั้นเป็นเจ้าแห่งธรรม
12.151.19
ब्राह्मणानां सुखार्थं त्वं पर्येहि पृथिवीमिमाम् ।
यथैवैतान्पुरा क्षेप्सीस्तथैवैतान्प्रसादय ॥ १२.१५१.१९ ॥
จงเที่ยวไปทั่วแผ่นดินนี้เพื่อความสุขของพราหมณ์ ดังที่ท่านเคยดูหมิ่นพวกเขาในอดีตฉันใด บัดนี้ก็จงทำให้พวกเขาพอพระทัยฉันนั้น
12.151.20
अपि धिक्क्रियमाणोऽपि तर्ज्यमानोऽप्यनेकधा ।
आत्मनो दर्शनं विद्वान्नाहर्ताऽस्मीति मा क्रुधः।
घटमानः स्वकार्येषु कुरु निःश्रेयसं परम् ॥ १२.१५१.२० ॥
แม้ถูกตำหนิและข่มขู่ด้วยวิธีต่าง ๆ นานา ผู้รู้ก็ไม่ควรโกรธ โดยคิดว่า ‘ข้าพเจ้ามิใช่ผู้ที่ต้องรับผิด’ จงพยายามในหน้าที่ของตน แล้วบรรลุความดีสูงสุด
12.151.21
हिमाग्निघोरसदृशो राजा भवति कश्चन ।
लाङ्गलाशिकल्पो वा भवेदन्यः परंतपः ॥ १२.१५१.२१ ॥
กษัตริย์บางพระองค์อาจน่าสะพรึงกลัวดุจน้ำค้างแข็งและไฟ หรืออีกพระองค์หนึ่งอาจเหมือนผู้กลืนกินไถ ผู้เผาผลาญศัตรู
12.151.22
न विशेषेण गन्तव्यमचिकित्सेन वा पुनः ।
न जातु नाहमस्मीति प्रसक्तव्यमसाधुषु ॥ १२.१५१.२२ ॥
ไม่ควรเดินไปโดยไม่มีข้อจำกัด และไม่ควรไปโดยปราศจากการแก้ไข อีกทั้งไม่ควรยึดติดกับคนชั่ว โดยคิดว่า ข้าไม่เคยเป็นเช่นนั้นเลย
12.151.23
विकर्मणा तप्यमानः पापात्पापः प्रमुच्यते ।
नैतत्कुर्या पुनरिति द्वितीयात्परिमुच्यते ॥ १२.१५१.२३ ॥
ผู้ทำบาปที่ถูกการกระทำอันผิดเผาเผา ย่อมพ้นจากบาป เมื่อตั้งใจครั้งที่สองว่า ข้าจะไม่ทำเช่นนี้อีก เขาย่อมพ้นโดยสิ้นเชิง
12.151.24
चरिष्ये धर्ममेवेति तृतीयात्परिमुच्यते ।
शुचिस्तीर्थान्यनुचरन्बहुत्वात्परिमुच्यते ॥ १२.१५१.२४ ॥
เมื่อตั้งใจครั้งที่สามว่า ข้าจะประพฤติธรรมเท่านั้น เขาย่อมพ้น ผู้บริสุทธิ์ที่ไปยังท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์หลายแห่ง ย่อมพ้นจากสิ่งทั้งหลายได้มาก
12.151.25
कल्याणमनुकर्तव्यं पुरुषेण बुभूषता ।
ये सुगन्धीनि सेवन्ते तथागन्धा भवन्ति ते ॥ १२.१५१.२५ ॥
บุรุษผู้ปรารถนาความเจริญพึงทำตามสิ่งที่ดีงาม ผู้ที่คบหาสิ่งหอม ย่อมกลายเป็นผู้มีกลิ่นหอมเอง
12.151.26
ये दुर्गन्धीनि सेवन्ते तथागन्धा भवन्ति ये ।
तपश्चर्यापरः सत्यं पापाद्विपरिमुच्यते ॥ १२.१५१.२६ ॥
ผู้ที่คบหาสิ่งเหม็น ย่อมกลายเป็นผู้มีกลิ่นเหม็นเอง ผู้ที่อุทิศตนแก่การบำเพ็ญตบะอย่างแท้จริง ย่อมพ้นจากบาปโดยสิ้นเชิง
12.151.27
संवत्सरमुपास्याग्निमभिशस्तः प्रमुच्यते ।
त्रीणि वर्षाण्युपास्याग्निं भ्रूणहा विप्रमुच्यते ॥ १२.१५१.२७ ॥
ผู้ถูกกล่าวหาว่ามีความผิด ย่อมพ้นจากข้อหาหลังจากบูชาพระอัคนีเป็นเวลาหนึ่งปี พราหมณ์ผู้ฆ่าทารกในครรภ์ ย่อมพ้นหลังจากบูชาพระอัคนีเป็นเวลาสามปี
12.151.28
महासरः पुष्कराणि प्रभासोत्तरमानसे ।
अभ्येत्य योजनशतं भ्रूणहा विप्रमुच्यते ॥ १२.१५१.२८ ॥
พราหมณ์ผู้ฆ่าทารกในครรภ์ ย่อมพ้นจากบาปเมื่อไปยังทะเลสาบใหญ่ สระปุษกระ และแหล่งน้ำพระภาสโสตตระมานสะ ซึ่งอยู่ห่างออกไปหนึ่งร้อยโยชน์
12.151.29
यावतः प्राणिनो हन्यात्तज्जातीयांस्तु तावतः ।
प्रमीयमाणानुन्मोच्य प्राणिहा विप्रमुच्यते ॥ १२.१५१.२९ ॥
ผู้ฆ่าสัตว์มีชีวิตเท่าใด ย่อมปลดปล่อยสัตว์ชนิดเดียวกันที่กำลังจะตายเท่านั้น เมื่อปลดปล่อยแล้ว ผู้ฆ่าสัตว์มีชีวิตย่อมพ้นจากบาป
12.151.30
अपि चाप्सु निमज्जेत जपंस्त्रिरघमर्षणम् ।
यथाऽश्वमेधावभृथस्तथा तन्मनुरब्रवीत् ॥ १२.१५१.३० ॥
อีกทั้งพึงดำลงในน้ำ สวดอัฆมรรษณะสามครั้ง ผลของการนั้นเหมือนการอาบน้ำอวภฤถของพิธีอัศวเมธ ดังที่พระมนูได้กล่าวไว้
12.151.31
क्षिप्रं प्रणुदते पापं सत्कारं लभते तथा ।
अपि चैनं प्रसीदन्ति भूतानि जडमूकवत् ॥ १२.१५१.३१ ॥
บาปย่อมถูกขับไล่ไปอย่างรวดเร็ว และเขาย่อมได้รับความนับถือเช่นกัน แม้สรรพสัตว์ก็พากันเลื่อมใสในตนเหมือนคนโง่และคนใบ้
12.151.32
बृहस्पतिं देवगुरुं सुरासुराः ।
समेत्य सर्वे नृपते त्वयुज्जत।
धर्मे फलं हेतुकृते महर्षे ।
तथेतरस्मिन्नरके पापलोक्ये ॥ १२.१५१.३२ ॥
ข้าแต่พระราชา เหล่าเทพและอสูรทั้งปวงได้มาประชุมกันต่อหน้าพระพฤหัสบดี ผู้เป็นครูแห่งเทพ ข้าแต่มหาฤๅษี ผลของธรรมย่อมเกิดจากเหตุที่กระทำ เช่นเดียวกับในนรกอีกแห่ง คือโลกแห่งบาป
12.151.33
उभे तु यस्य सुकृते भवेतां ।
किं तत्तयोस्तत्र जयोत्तरं स्यात्।
आचक्ष्व तत्कर्मफलं महर्षे ।
कथं पापं नुदते धर्मशीलः ॥ १२.१५१.३३ ॥
เมื่อบุคคลทั้งสองมีกรรมดีทั้งคู่ ผู้ใดจะมีชัยชนะที่นั่นยิ่งกว่ากัน ข้าแต่มหาฤๅษี ขอโปรดบอกผลแห่งกรรมนั้นแก่ข้าพเจ้า ผู้มีธรรมเป็นปกติจะขับไล่บาปได้อย่างไร
12.151.34
कृत्वा पापं पूर्वमबुद्धिपूर्वं ।
पुण्यानि चेत्कुरुते बुद्धिपूर्वम्।
स तत्पापं नुदते कर्मशीलो ।
वासो यथा मलिनं क्षारयुक्त्या ॥ १२.१५१.३४ ॥
ผู้ที่ได้ทำบาปโดยไม่รู้ตัวมาก่อน หากต่อมาทำความดีโดยตั้งใจ ผู้ผู้มีการกระทำนั้นย่อมขับไล่บาปนั้นได้ เหมือนผ้าที่สกปรกถูกชำระด้วยด่าง
12.151.35
पापं कृत्वा हि मन्येत नाहमस्तीति पुरुषः ।
चिकीर्षेदेव कल्याणं श्रद्दधानोऽनसूयकः ॥ १२.१५१.३५ ॥
เมื่อได้ทำบาปแล้ว บุรุษไม่ควรคิดว่า ข้าไม่มีอยู่ แต่ควรมีศรัทธา ไม่ริษยา และตั้งใจทำแต่สิ่งที่ดีงามเท่านั้น
12.151.36
छिद्राणि वसनस्येव साधुना संवृणोति सः ।
यः पापं पुरुषः कृत्वा कल्याणमभिपद्यते ॥ १२.१५१.३६ ॥
ผู้ที่ได้ทำบาปแล้วแต่ยังมุ่งสู่ความดี ย่อมปิดช่องโหว่เหล่านั้นด้วยเส้นด้ายอันดี เหมือนผู้ที่ปะรูบนผ้าผืนหนึ่งฉะนั้น
12.151.37
आदित्यः पुनरुद्यन्वा तमः सर्वं व्यपोहति ।
कल्याणमाचरन्नेवं सर्वपापं व्यपोहति ॥ १२.१५१.३७ ॥
ดวงอาทิตย์เมื่อขึ้นอีกครั้งย่อมขจัดความมืดทั้งปวง ฉันใด ผู้ประพฤติสิ่งที่ดีงามก็ย่อมขจัดบาปทั้งปวงฉันนั้น
12.151.38
एवमुक्त्वा तु राजानमिन्द्रोतो जनमेजयम् ।
याजयामास विधिवद्वाजिमेधेन शौनकः ॥ १२.१५१.३८ ॥
ศานกะ บุตรของอินโทรตะ ได้กล่าวแก่พระเจ้าชนเมชัยดังนี้แล้ว จึงให้พระองค์ประกอบพิธีอัศวเมธตามวิธีที่กำหนด
12.151.39
ततः स राजा व्यपनीतकल्मषः ।
श्रिया युतः प्रज्वलितोऽनुरूपया।
विवेश राज्यं स्वममित्रकर्शनो ।
यथा दिवं पूर्णवपुर्निशाकरः ॥ १२.१५१.३९ ॥
ครั้นนั้น พระราชาผู้ขจัดมลทินบาปแล้ว รุ่งโรจน์ด้วยสิริอันเหมาะสม ผู้ปราบศัตรูได้เสด็จเข้าสู่แคว้นของพระองค์ ดุจพระจันทร์เต็มดวงเสด็จเข้าสู่ท้องฟ้า