マハーバーラタ · 章 12.152
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.152.1
कच्चित्पितामहेनासीच्छ्रुवं वा दृष्टमेव च ।
कच्चिन्मर्त्यो मृतो राजन्पुनरुज्जीवितोऽभवत् ॥ १२.१५२.१ ॥
王よ、祖父は死んだ人間が再び生き返ったことを聞いたか、見たことがあるでしょうか。
12.152.2
शृणु पार्थ यथावृत्तमितिहासं पुरातनम् ।
गृध्रजम्बुकसंवादं यो वृत्तो वैदिशे पुरे ॥ १२.१५२.२ ॥
パールタよ、ヴァイディシャの町で起きた、ハゲワシとジャッカルの対話という古い物語を聞け。
12.152.3
कस्यचिद्ब्राह्मणस्यासीद्दुःखलब्धः सुतो मृतः ।
बाल एव विशालाक्षो बालग्रहनिपीडितः ॥ १२.१५२.३ ॥
あるバラモンの息子は、非常な苦労の末に得られたものだったが、死んでしまった。彼はまだ幼く、目の大きな子で、子どもを襲う星に苦しめられていた。
12.152.4
दुःखिताः केचिदादाय बालमप्राप्तयोवनम् ।
कुलसर्वस्वभूतं वै रुदन्तः शोककर्शिताः ॥ १२.१५२.४ ॥
悲しむ人々が、まだ若者になっていない子ども、一族の全てであった子を抱き上げ、泣き、悲しみに痩せ衰えた。
12.152.5
बालं मृतं गृहीत्वाऽथ श्मशानाभिमुखाः स्थिताः ।
अङ्गेनाङ्गं समाक्रस्य रुरुदुर्भृशदुःखिताः ॥ १२.१५२.५ ॥
それから彼らは死んだ子を抱き、火葬場の方を向いて立った。身体と身体を寄せ合い、深く悲しんで泣いた。
12.152.6
शोचन्तस्तस्य पूर्वोक्तान्भाषितांश्चासकृत्पुनः ।
तं बालं भूतले क्षिप्य प्रतिगन्तुं न शक्नुयुः ॥ १२.१५२.६ ॥
子について以前に語られた言葉を繰り返し思い出して嘆き、彼らは子を地面に置いて帰ることができなかった。
12.152.7
तेषां रुदितशब्देन गृध्रोऽभ्येत्य वचोऽब्रवीत् ।
प्रेतात्मकमिमंकाले त्यक्त्वा गच्छत माचिरम् ॥ १२.१५२.७ ॥
彼らの泣き声を聞いて一羽の禿鷹が近づき言った。「霊的な姿のこの子をここに捨てて、早く行け。長居するな。」
12.152.8
इह पुंसां सहस्राणि स्त्रीसहस्राणि चैव ह ।
समानीतानि कालेन हित्वा वै यान्ति बान्धवाः ॥ १२.१५२.८ ॥
ここには時が集めた幾千の男と幾千の女がいる。だが親族は彼らを捨てて去っていく。
12.152.9
संपश्यत जगत्सर्वं सुखदुःखैरधिष्ठितम् ।
संयोगो विप्रयोगश्च पर्यायेणोपलभ्यते ॥ १२.१५२.९ ॥
見よ、世界全体は快楽と苦痛に満ちている。結合と離別は順番に経験される。
12.152.10
गृहीत्वा ये च गच्छन्ति येऽनुयान्ति च तान्मृतान् ।
तेऽप्यायुषः प्रमाणेन स्वेन गच्छन्ति जन्तवः ॥ १२.१५२.१० ॥
死者を運び去る者も、その後に従う者も、それぞれ自分の寿命の量に従って去っていく。
12.152.11
अलं स्थित्वा श्मशानेऽस्मिन्गृध्रगोमायुसंकुले ।
कङ्कालबहुले घोरे सर्वप्राणिभयंकरे ॥ १२.१५२.११ ॥
禿鷹と山犬に満ち、骨が多く、恐ろしく、すべての生き物を怯えさせるこの火葬場に留まるのはもう十分だ。
12.152.12
न पुनर्जीवितः कश्चित्कालधर्ममुपागतः ।
प्रियो वा यदि वा द्वेष्यः प्राणिनां गतिरीदृशी ॥ १२.१५२.१२ ॥
時の法に至った者は、愛しい者であれ憎い者であれ、二度と生き返ることはない。生きとし生けるものの道はこのようなものだ。
12.152.13
सर्वेण खलु मर्तव्यं मर्त्यलोके प्रसूयता ।
कृतान्तविहिते मार्गे मृतं को जीवयिष्यति ॥ १२.१५२.१३ ॥
この死すべき世界に生まれた者は皆、必ず死ななければならない。クリターンタ（死神）の定めた道を行った死者を、誰が生き返らせることができようか。
12.152.14
दिशान्तोपचितो यावदस्तं गच्छति भास्करः ।
गम्यतां स्वमधिष्ठानं सुतस्नेहं विसृज्य वै ॥ १२.१५२.१४ ॥
方位の端に集まった太陽が沈んでいく間に、息子への愛を捨てて、自分の住処へ帰りなさい。
12.152.15
ततो गृध्रवचः श्रुत्वा विक्रोशन्तस्तदा नृप ।
बान्धवास्तेऽभ्यगच्छन्त पुत्रमुत्सृज्य भूतले ॥ १२.१५२.१५ ॥
その時、王よ、ハゲワシの言葉を聞いて、親族たちは大声で嘆きながら、息子を地面に残して立ち去った。
12.152.16
विनिश्चित्याथ च तदा विक्रोशन्तस्ततस्ततः ।
मृत इत्येव गच्छन्तो निराशास्तस्य दर्शने ॥ १२.१५२.१६ ॥
そして彼らは決心し、あちこちで嘆き、「彼は死んだ」と言いながら、彼に会う望みを失って立ち去った。
12.152.17
निश्चितार्थाश्च ते सर्वे संत्यजन्तः स्वमात्मजम् ।
निराशा जीविते तस्य मार्गमावृत्य धिष्ठिताः ॥ १२.१५२.१७ ॥
彼らは皆確信し、自分の息子を見捨て、その命への望みを失い、道をふさいで立ち尽くした。
12.152.18
ध्वाङ्क्षपक्षसवर्णस्तु बिलान्निःसृत्य जम्बुकः ।
गच्छमानान्स्म तानाह निर्घृणाः खलु मानुषाः ॥ १२.१५२.१८ ॥
カラスの翼の色をしたそのジャッカルは穴から出てきて、去っていく者たちに言った。「まったく人間は無慈悲なものだ。」
12.152.19
आदित्योऽयं स्थितो मूढाः स्नेहं कुरुत मा भयम् ।
बहुरूपो मुहूर्ताच्च जीवेदपि च बालकः ॥ १२.१५२.१९ ॥
太陽はここに昇っている、愚かな者たちよ！愛情を示せ、恐れるな。この子は一瞬のうちに多くの姿をとり、生き返ることさえあるのだ。
12.152.20
दर्भान्भूमौ विनिक्षिप्य पुत्रस्नेहविनाकृताः ।
श्मशाने सुतमुत्सृज्य कस्माद्गच्छत निर्घृणाः ॥ १२.१५२.२० ॥
吉祥草を地に置き、息子への愛を失い、火葬場に息子を捨てて、無慈悲な者たちよ、なぜ去ってゆくのか？
12.152.21
न वोऽस्त्यस्मिन्सुते स्नेहो बाले मधुरभाषिणि ।
यस्य भाषितमात्रेण प्रसादमधिगच्छत ॥ १२.१५२.२१ ॥
この甘く語る子に対して、あなたたちには愛情がない。その言葉ひとつで恩寵を得られたであろうに。
12.152.22
न पश्यध्वं सुतस्नेहो यादृशः पशुपक्षिणाम् ।
न तेषां धारयित्वा तान्कश्चिदस्ति फलागमः ॥ १२.१५२.२२ ॥
獣や鳥に見られる子への愛情を、あなたたちは見ないのか。彼らを養うことに何の実りもないのか。
12.152.23
चतुष्पात्पक्षिकीटानां प्राणिनां स्नेहसङ्गिनाम् ।
परलोकगतिस्थानां मुनियज्ञक्रियामिव ॥ १२.१५२.२३ ॥
四足の獣、鳥、虫といった、愛情に結ばれ、来世へ向かう生き物たちは、聖者の祭祀の行いのようなものである。
12.152.24
तेषां पुत्राभिरामाणामिह लोके परत्र च ।
न गुणो दृश्यते कश्चित्प्रजाः संधारयन्ति च ॥ १२.१५२.२४ ॥
子らを喜ぶそれら生き物には、この世にも来世にも何の功徳も見えない。それでもなお、子らを養っているのだ。
12.152.25
अपश्यतां प्रियान्पुत्रान्येषां शोको न तिष्ठति ।
न ते पोषणसंप्रीता मातापितर एव हि ॥ १२.१५२.२५ ॥
愛する息子たちを見ない者には悲しみは留まらない。養育に喜ぶ母と父もまた、実際はそうではない。
12.152.26
मानुषाणां कुतः स्नेहो येषां शोको न विद्यते ।
इमं कुलकरं पुत्रं त्यक्त्वा क्व नु गमिष्यथ ॥ १२.१५२.२६ ॥
悲しみのない人間に、どうして愛情があろうか。この家系を継ぐ息子を捨てて、いったいどこへ行くのか。
12.152.27
चिरं मुञ्चत बाष्पं च चिरं स्नेहेनन पश्यत ।
एवंविधानि हीष्टानि दुस्त्यजानि विशेषतः ॥ १२.१५२.२७ ॥
長く涙を流せ。長く愛情をもって見つめよ。このような愛しいものは、とりわけ捨てがたい。
12.152.28
क्षीणस्याथामिशस्तस्य श्मशानाभिमुखस्य च ।
बान्धवा यत्र तिष्ठति तत्रान्यो नाधितिष्ठति ॥ १२.१५२.२८ ॥
衰え、苦しみに沈み、火葬場へ顔を向けた者のもとに親族が立つところには、ほかの者は立たない。
12.152.29
सर्वस्य दयिताः प्राणाः सर्वः स्नेहं च विन्दति ।
तिर्यग्योनिष्वपि संतां स्नेहं पश्यत यादृशम् ॥ १२.१५२.२९ ॥
命は誰にとっても愛しく、誰もが愛情を得る。動物の生まれの中でさえ、子に対する愛情がどれほどあるかを見よ。
12.152.30
त्यक्त्वा कथं गच्छथेमं पद्मलोलायतेक्षणम् ।
यथा नवोद्वाहकृतं स्नानमाल्यविभूषितम्। ॥ १२.१५२.३० ॥
蓮のように揺らめき大きく開いた目を持つこの子を捨てて、どうして行けようか。新しい婚礼のために沐浴し花環で飾られた者のようだ。
12.152.31
जम्बुकस्य वचः श्रुत्वा कृपणं परिदेवतः ।
न्यवर्तन्त तदा सर्वे बालार्थं ते स्म मानुषाः ॥ १२.१५२.३१ ॥
山犬の哀れな嘆きの言葉を聞いて、その時、人々は皆、子のために引き返した。
12.152.32
अहो बत नृशंसेन जम्बुकेनाल्पमेधसा ।
क्षुद्रेणोक्ता हीनसत्वा मानुषाः किं निवर्तथ ॥ १२.१५२.३२ ॥
ああ！この残酷で愚かで卑しい山犬の言葉に従って、臆病な人間たちよ、なぜ引き返すのか？
12.152.33
पञ्चभूतपरित्यक्तं शुष्कं काष्ठत्वमागतम् ।
कस्माच्छोचथ निश्चेष्टमात्मानं किं न शोचथ ॥ १२.१५२.३३ ॥
五大元素に見捨てられ、干からびて木のようになったこの動かぬ身体のために、なぜ嘆くのか。なぜ自分自身の魂のために嘆かないのか。
12.152.34
तपः कुरुत वै तीव्रं मुच्यध्वं येन किल्बिषात् ।
तपसा लभ्यते सर्वं विलापः किं करिष्यति ॥ १२.१५२.३४ ॥
激しい苦行を行え、それによって罪から解放されるように。苦行によってすべては得られる。嘆きが何をもたらすだろうか。
12.152.35
अनिष्टानि न भाग्यानि जानीत स्वंस्वमात्मना ।
येन गच्छति बालोऽयं दत्त्वा शोकमनन्तकम् ॥ १२.१५२.३५ ॥
不幸も幸運も各自が自ら招くものだと知れ。それゆえにこの子は果てしない悲しみを残して去っていくのだ。
12.152.36
धनं गावः सुवर्णं च मणिरत्नमथापि च ।
अपत्यं च तपोमूलं तपो योगाच्च लभ्यते ॥ १२.१५२.३६ ॥
富、牛、黄金、宝石・珠玉、そして子孫さえも、苦行を根とする。苦行と修練によってそれらは得られる。
12.152.37
यथा कृता च भूतेषु प्राप्यते सुखदुःखिता ।
गृहीत्वा जायते जन्तुर्दुःखानि च सुखानि च ॥ १२.१५२.३७ ॥
衆生の間で、なされた行為に応じて苦楽が得られるように、生き物は生を受けて苦と楽を経験する。
12.152.38
न कर्मणा पितुः पुत्रः पिता व्रा पुत्रकर्मणा ।
मार्गेणान्येन गच्छन्ति बद्धाः सुकृतदुष्कृतैः ॥ १२.१५२.३८ ॥
父の行為によって子が、子の行為によって父が（結果を受けるのではない）。束縛された生き物は善悪の行為によって異なる道を行く。
12.152.39
धर्मं चरत यत्नेन तथाऽधर्मान्निवर्तत ।
वर्तध्वं च यथाकालं दैवतेषु द्विजेषु च ॥ १२.१५२.३९ ॥
努力してダルマを実践し、アダルマから離れよ。時にかなって神々とドヴィジャ（再生族）に対して正しく振る舞え。
12.152.40
शोकं त्यजत दैन्यं च सुतस्नेहान्निवर्तत ।
त्यज्यतामयमाक्रोशस्ततः शीघ्रं निवर्तत ॥ १२.१५२.४० ॥
悲しみと落胆を捨てよ。息子への愛着から離れよ。この嘆きを捨て、それから速やかに戻れ。
12.152.41
यत्करोति शुभं कर्म तथा कर्म सुदारुणम् ।
तत्कर्तैव समश्नाति बान्धवानां किमत्र ह ॥ १२.१५२.४१ ॥
善い行為をする者も、極めて残酷な行為をする者も、その行為者自身がその果報を受ける。ここで親族に何の関わりがあろうか。
12.152.42
इह त्यक्त्वा न तिष्ठन्ति बान्धवा बान्धवं प्रियम् ।
स्नेहमुत्सृज्य गच्छन्ति बाष्पपूर्णाविलेक्षणाः ॥ १२.१५२.४२ ॥
ここでは親族は愛する親族を捨てて留まらない。愛情を捨て、涙に満ち曇った目で去って行く。
12.152.43
प्राज्ञो वा यदि वा मूर्खः सधनो निर्धनोऽपि वा ।
सर्वः कालवशं याति शुभाशुभसमन्वितः ॥ १२.१५२.४३ ॥
賢者であれ愚者であれ、富者であれ貧者であれ、善と悪を備えた者はすべて時の力に従う。
12.152.44
किं करिष्यथ शोचित्वा मृतं किमनुशोचथ ।
सर्वस्य हि प्रभुः कालो धर्मतः समदर्शनः ॥ १२.१५२.४४ ॥
嘆いて何をするのか。死者をなぜ嘆くのか。すべての主は時であり、法に従って万人を等しく見る。
12.152.45
यौवनस्थांश्च बालांश्च बृद्धान्गर्भगतानपि ।
सर्वानाविशते मृत्युरेवंभूतमिदं जगत् ॥ १२.१५२.४५ ॥
死は、若者も子供も老人も、胎内にある者さえも、すべてを捕らえる。この世界はこのようなものである。
12.152.46
अहो मन्दीकृतः स्नेहो गृध्रेणेहाल्पबुद्धिना ।
पुत्रस्नेहाभिभूतानां युष्माकं शोचतां भृशम् ॥ १२.१५२.४६ ॥
ああ、ここで愚かな禿鷲が愛情を鈍らせたが、息子への愛に打ちのめされたあなた方は、ひどく嘆いている。
12.152.47
समैः सम्यक्प्रयुक्तैश्च वचनैर्हेतुदर्शनैः ।
सर्वमेतत्प्रपद्याशु कुरुध्वं वा विचारणां।
यद्गच्छथ जलस्थानं स्नेहमुत्सृज्य दुस्त्यजम् ॥ १२.१५२.४७ ॥
よく述べられた言葉と原因を示す理屈によって、これらすべてを速やかに悟り、よく考えよ。捨てがたい情愛を捨てて、水辺へ行け。
12.152.48
अहो पुत्रवियोगेन मृतशून्योपसेवनात् ।
क्रोशतां वा भृशं दुःखं विवत्सानां गवामिव ॥ १२.१५२.४८ ॥
ああ、息子を失い、死者と空しいものに仕えることによって、嘆き叫ぶあなた方の苦しみは甚だしい。子牛を失った牛の苦しみのようだ。
12.152.49
अद्य शोकं विजानामि मानुषाणां महीतले ।
स्नेहं हि कारणं कृत्वा ममाप्यश्रूण्यथापतन् ॥ १२.१५२.४९ ॥
今日、私は地上の人々の悲しみを知った。愛情を原因として、私の涙も落ちたのだから。
12.152.50
यत्नो हि सततं कार्यस्ततो दैवेन सिद्ध्यति ।
दैवं पुरुषकारश्च कृतान्तेनोपपद्यते ॥ १२.१५२.५० ॥
努力は常になされねばならない。そうすれば運命によって成就する。運命も人の努力も、終末をもたらす者（時）から生じる。
12.152.51
अनिर्वेदः सदा कार्यो निर्वेदाद्धि कुतः सुखम् ।
प्रयत्नात्प्राप्यते ह्यर्थः कस्माद्गच्छथ निर्दयम् ॥ १२.१५२.५१ ॥
決して絶望してはならない。絶望からどうして幸福が生じようか。目的は努力によって得られる。なぜそなたらは無慈悲に去ってゆくのか。
12.152.52
आत्ममांसोपवृत्तं च शरीरार्धमर्यी तनुम् ।
पितॄणां वंशकर्तारं वने त्यक्त्वा क्व यास्यथ ॥ १२.१५२.५२ ॥
自らの肉から生まれ、身体の半分であり、尊い、祖霊の系譜を継ぐ者であるこの身を森に捨てて、そなたらはどこへ行くのか。
12.152.53
अथवाऽस्तं गते सूर्ये संध्याकाल उपस्थिते ।
ततो नेष्यश्च वा पुत्रमिहस्था वा भविष्यथ ॥ १२.१५२.५३ ॥
あるいは、太陽が沈み黄昏の時が来たら、そなたらは息子を連れてゆくか、あるいはここに留まるのだ。
12.152.54
अद्य वर्षसहस्रं मे साग्रं जातस्य मानुषाः ।
न च पश्यामि जीवन्तं मृतं स्त्रीपुंनपुंसकम् ॥ १२.१५२.५४ ॥
今日、私が生まれてから千年以上が過ぎた。人々よ、私は生者も死者も、女も男も中性の者も見ることがない。
12.152.55
मृता गर्भेषु जायन्ते जातमात्रा म्रियन्ति च ।
चंक्रमन्तो म्रियन्ते च यौवनस्थास्तथा परे ॥ १२.१५२.५५ ॥
胎内で死んだ者は生まれ、生まれたばかりの者は死に、歩いている間に死に、若者も他の者も同じように死ぬ。
12.152.56
अनित्यानीह भाग्यानि चतुष्पात्पक्षिणामपि ।
जङ्गमाजङ्गमानां च ह्यायुरग्रेऽवतिष्ठते ॥ १२.१५२.५६ ॥
ここでは四足の生き物や鳥の運命さえも無常であり、動くものも動かないものも寿命はあらかじめ定まっている。
12.152.57
इष्टदारवियुक्ताश्च पुत्रशोकान्वितास्तथा ।
दह्यमानाः स्म शोकेन गृहं गच्छन्ति नित्यशः ॥ १२.१५२.५७ ॥
愛する妻と別れ、息子を失った悲しみに満ちた人々は、悲嘆に焼かれながら、毎日家へと帰っていく。
12.152.58
अनिष्टानां सहस्राणि तथेष्टानां शतानि च ।
उत्सृज्येह प्रयाता वै बान्धवा भृशदुःखिताः ॥ १२.१५२.५८ ॥
ここに千の厭わしいものと百の愛しいものを残して、深く悲しむ親族たちは去っていく。
12.152.59
त्यज्यतामेष निस्तेजाः शून्यः काष्ठत्वमागतः ।
अन्यदेहविषक्तं हि शिशुं काष्ठमुपासथ ॥ १२.१५२.५९ ॥
この子を捨てなさい。光を失い、空っぽになって木になってしまった。別の身体に執着しているこの子を、なぜ木のように世話するのか。
12.152.60
त्यक्तजीवस्य वै बाष्पं कस्माद्धित्वा न गच्छत ।
निरर्थको ह्ययं स्नेहो निष्फलश्च परिश्रमः ॥ १२.१५२.६० ॥
命が去った者のために涙を流しながら、なぜ彼を捨てて去らないのか。この愛情は無益であり、この苦労は実りがない。
12.152.61
न च क्षुर्भ्यां न कर्णाभ्यां च शृणोति स पश्यति ।
कस्मादेनं सप्नुत्सृज्य न गृहान्गच्छताशु वै ॥ १२.१५२.६१ ॥
彼は目で見ず、耳で聞くこともない。それならば、彼を捨てて早く家へ帰らないのはなぜか。
12.152.62
मोक्षधर्माश्रितैर्वाक्यैर्हेतुमद्भिः सुनिष्ठुरैः ।
भयोक्ता गच्छत क्षिप्रं स्वं स्वमेव निवेशनम् ॥ १२.१५२.६२ ॥
解脱の教えに基づく、理にかなった非常に厳しい言葉で、恐れから語られたものだ。今はすぐに各自の住まいへ帰れ。
12.152.63
प्रज्ञाविज्ञानयुक्तेन बुद्धिसंज्ञाप्रदायिना ।
वच्चं श्राविता नूनं मानुषाः संनिवर्तथ ॥ १२.१५२.६३ ॥
智慧と理解を備え、判断力を与える者の言葉によって、あなた方は確かに聞かされた。人々よ、引き返せ。
12.152.64
शोको द्विगुणतां याति दृष्ट्वा स्मृत्वा च चेष्टितम् ।
इत्येतद्वचनं श्रुत्वा सन्निवृत्तास्तु मानुषाः।
अपश्यत्तं तदा सुप्तं द्रुतमागत्य जम्बुकः ॥ १२.१५२.६४ ॥
見て、その振る舞いを思い出すと、悲しみは二倍になる。この言葉を聞いて人々は引き返した。その時、ジャッカルが素早く来て、眠っている彼を見た。
12.152.65
इमं कनकवर्णाभं भूषणैः समलंकृतम् ।
गृध्रवाक्यात्कथं पुत्रं त्यक्ष्यध्वं पितृपिण्डदम् ॥ १२.१५२.६५ ॥
金色に輝き、装身具で美しく飾られたこの息子は、祖先に供物を捧げる者だ。禿鷲の言葉によって、どうして彼を捨てられようか。
12.152.66
न स्नेहस्य च विच्छेदो विलापरुदितस्य च ।
मृतस्यास्य परित्यागात्तापो वै भविता ध्रुवम् ॥ १२.१५२.६६ ॥
愛情は断たれることがなく、嘆きや涙も尽きることはない。しかし、この死者を捨てれば、きっと苦悩が生じるだろう。
12.152.67
श्रूयते शम्बुके शूद्रे हते ब्राह्मणदारकः ।
जीवितो धर्ममासाद्य रामात्सत्यपराक्रमात् ॥ १२.१५२.६७ ॥
首陀羅のシャンブカが殺されたとき、婆羅門の少年が生き返ったと聞く。真実の勇猛を持つラーマから法を得て。
12.152.68
तथा श्वैत्यस्य राजर्षेर्बालो दिष्टान्तमागतः ।
मुनिना धर्मनिष्ठेन मृतः संजीवितः पुनः ॥ १२.१५२.६८ ॥
同様に、運命の定めた終わりに至った王仙シヴァイトヤの子は、法に堅固な聖者によって死後に再び蘇生された。
12.152.69
तथा कश्चिद्भवेत्सिद्धो मुनिर्वा देवतापि वा ।
कृपणानामनुक्रोशं कुर्याद्वो रुदतामिह ॥ १२.१५२.६९ ॥
同様に、ここで哀れに泣くあなたがたに、どこかの成就者、聖者、あるいは神が憐れみをかけてくださるように。
12.152.70
इत्युक्तास्ते न्यवर्तन्त शोकार्ताः पुत्रवत्सलाः ।
अङ्के शिरः समाधाय रुरुदुर्बहुविस्तरम्।
तेषां रुदितशब्देन गृध्रोऽभ्येत्य वचोऽब्रवीत् ॥ १२.१५२.७० ॥
このように言われて、悲しみに苦しみ息子を愛する者たちは引き返し、膝に頭を置いて長く泣いた。彼らの泣き声を聞いて、一羽の禿鷹が近づいてこの言葉を述べた。
12.152.71
अश्रुपातपरिक्लिन्नः पाणिस्पर्शप्रपीडितः ।
धर्मराजप्रयोगाच्च दीर्घनिद्रां प्रवेशितः ॥ १२.१५२.७१ ॥
涙に濡れ、手の触れられることに苦しめられ、法王の命によって長い眠りへと導かれた。
12.152.72
तपसाऽपि हि संयुक्तो जनः कालेन हन्यते ।
सर्वस्नेहावसक्तानामिदं हि स्नेहवर्तनम् ॥ १२.१५२.७२ ॥
苦行に結ばれた人であっても時によって打たれる。すべての愛情に執着する者にとって、これが愛情のあり方である。
12.152.73
बालवृद्धसहस्राणि सदा संत्यज्य बान्धवाः ।
दिनानि चैव रात्रीश्च दुःखं तिष्ठन्ति भूतले ॥ १२.१५२.७३ ॥
子どもや老人を何千人も常に見捨てて、親族たちは昼も夜も悲しみのうちに地上に留まる。
12.152.74
अलं निर्बन्धमागत्य शोकस्य परिवारणम् ।
अप्रत्ययं कुतो ह्यस्य पुनरद्येह जीवितम् ॥ १२.१५२.७४ ॥
もうよい。意固地になって悲しみを払いのけようとするな。この者が今日ここで再び生きる確信がどこにあろうか。
12.152.75
नैष जम्बुकवाक्येन पुनः प्राप्स्यति जीवितम् ।
मृतस्योत्सृष्टदेहस्य पुनर्देहो न विद्यते ॥ १२.१५२.७५ ॥
この者は山犬の言葉によって再び命を得ることはない。身体を捨てた死者には、再び身体はない。
12.152.76
नैव मूर्तिप्रदानेन जम्बुकस्य शतैरपि ।
न स जीवयितुं शक्यो बालो वर्षशतैरपि ॥ १२.१५२.७६ ॥
山犬の百の姿を与えても、百年かけても、その子を生き返らせることはできない。
12.152.77
अथ रुद्रः कुमारो वा ब्रह्मा वा विष्णुरेव च ।
वरमस्मै प्रयच्छन्ति ततो जीवेदयं शिशुः ॥ १२.१५२.७७ ॥
さて、ルドラ、クマーラ、ブラフマーあるいはヴィシュヌがこの者に恩寵を与えるなら、この幼子は生き返るかもしれない。
12.152.78
नैव बाष्पविमोक्षेण न वा श्वासकृतेन च ।
न दीर्घरुदितेनायं पुनर्जीवं गमिष्यति ॥ १२.१५२.७८ ॥
涙を流しても、溜息をついても、長く泣いても、この者は再び命に還ることはない。
12.152.79
अहं च क्रोष्टुकश्चैव यूयं ये चास्य बान्धवाः ।
धर्माधर्मौ गृहीत्वेह सर्वे वर्तामहेऽध्वनि ॥ १२.१५२.७९ ॥
私とこの山犬、そしてこの者の親族であるあなた方は皆、ここで法と非法を受け取って道を歩んでいる。
12.152.80
अप्रियं परुषं चापि परद्रोहं परस्त्रियम् ।
अधर्ममनृतं चैव दूरात्प्राज्ञो विवर्जयेत् ॥ १२.१५२.८० ॥
不快で粗暴な言葉、他人への害、他人の妻、不法と虚偽——賢者はこれらを遠くから避けるべきである。
12.152.81
धर्मं सत्यं श्रुतं न्याय्यं महतीं प्राणिनां दयाम् ।
अजिह्नत्वमशाठ्यं च यत्नतः परिमार्गत ॥ १२.१५२.८१ ॥
法、真実、学問、正義、生きとし生けるものへの大きな慈悲、素直さと欺きのないこと——これらを努めて求めよ。
12.152.82
मातरं पितरं वाऽपि बान्धवान्सुहृदस्तथा ।
जीवतो ये न पश्यति तेषां धर्मविपर्ययः ॥ १२.१५२.८२ ॥
生きている間に母、父、親族、友人に会わない者は、その法が逆さまになる。
12.152.83
यो न पश्यति चक्षुर्भ्यां नेङ्गते च कथंचन ।
तस्य निष्ठावसानान्ते रुदन्ताः किं करिष्यथ ॥ १२.१५२.८३ ॥
目で見ることもなく、いかなる動きもしない者の、葬儀の終わりに泣き叫んで、あなた方は何をするのか。
12.152.84
इत्युक्तास्ते सुतं त्यक्त्वा भूमौ शोकपरिप्लुताः ।
दह्यमानाः सुतस्नेहात्प्रययुर्बान्धवा गृहम् ॥ १२.१५२.८४ ॥
このように言われ、悲しみに沈み、息子への愛に焼かれながら、親族たちは息子を地に置いて家へ帰っていった。
12.152.85
दारुणो मर्त्यलोकोऽयं सर्वप्राणिविनाशनः ।
इष्टबन्धुवियोगश्च तथेहाल्पं च जीवितम् ॥ १२.१५२.८५ ॥
この死すべき世界は恐ろしく、あらゆる生き物を滅ぼすものである。ここでは愛する親族との別れがあり、命もわずかである。
12.152.86
बह्वलीकमसत्यं चाप्यतिवादाप्रियंवदम् ।
इमं प्रेक्ष्य पुनर्भावं दुःखशोकविवर्धनम्।
न मे मानुषलोकोऽयं मुहूर्तमपि रोचते ॥ १२.१५२.८६ ॥
この人間世界は多くの虚偽と不実、過度の言葉と不快な言葉に満ちている。苦しみと悲しみを増すこの再生を見て、この人間世界は一瞬たりとも私の気に入らない。
12.152.87
अहो धिग्गृध्रवाक्येन यथैवाबुद्धयस्तथा ।
कथं गच्छथ निःस्नेहाः सुतस्नेहं विसृज्य च ॥ १२.१५२.८७ ॥
ああ、禿鷲の言葉に恥あれ！あなたがたは愚かになってしまった。愛情もなく、息子への愛を捨てて、どうして行くのか。
12.152.88
प्रदीप्ताः पुत्रशोकेन सन्निवर्तथ मानुषाः ।
श्रुत्वा गृध्रस्य वचनं पापस्येहाकृतात्मनः ॥ १२.१५२.८८ ॥
人々よ、息子への悲しみに焼かれているのなら、引き返せ！ここで、この邪悪で自制のない禿鷲の言葉を聞いて（あなたがたは行くのか）？
12.152.89
सुखस्यानन्तरं दुःखं दुःखस्यानन्तरं सुखम् ।
सुखदुःखावृते लोके नास्ति सौख्यमनन्तकम् ॥ १२.१५२.८९ ॥
幸福の後には苦しみが来て、苦しみの後には幸福が来る。幸福と苦しみに覆われたこの世界には、終わりなき幸福はない。
12.152.90
इमं क्षितितले त्यक्त्वा बालं रूपसमन्वितम् ।
कुलशोभाकरं मूढाः पुत्रं त्यक्त्वा क्व यास्यथ ॥ १२.१५२.९० ॥
この地上に、美しい姿を備え、家の栄誉を飾るこの子を捨てて、愚かな者たちよ、息子を捨てて、いったいどこへ行くのか。
12.152.91
रूपयौवनसंपन्नं द्योतमानमिव श्रिया ।
जीवन्तमेव पश्यामि मनसा नात्र संशयः ॥ १२.१५२.९१ ॥
美と若さに恵まれ、輝きに満ちた彼を、私は心の中で今も生きているものとして見ている。疑いはない。
12.152.92
विनाशेनास्य न हि वै सुखं प्राप्स्यथ मानुषाः ।
पुत्रशोकाभितप्तानां मृतमप्यद्य वः क्षमम् ॥ १२.१५२.९२ ॥
人間たちよ、彼が滅びたところで、お前たちは決して幸福を得られはしない。息子の悲しみに焼かれるお前たちにとっては、今となっては彼の死すらふさわしいのだ。
12.152.93
दुःखसंभावनं कृत्वा धारयित्वा सुखं स्वयम् ।
त्यक्त्वा गमिष्यथ क्वाद्य समुत्सृज्याल्पबुद्धिवत् ॥ १२.१५२.९३ ॥
悲しみを思い描き、幸福を自分たちだけで抱え込み、今彼を捨て去り、愚かな者のように、いったいどこへ行くのか。
12.152.94
तथा धर्मविरोधेन प्रियमिथ्याभिधायिनाम् ।
श्मशानवासिना नित्यं रात्रिं मृगयता नृप ॥ १२.१५२.९४ ॥
同様に、法に背き、耳に心地よい偽りを語る者たちの中で、墓場に住む者は常に夜に狩りをしている。王よ。
12.152.95
ततो मध्यस्थतां नीता वचनैरमृतोपमैः ।
जम्बुकेन स्वकार्यार्थं बान्धवास्तत्र वारिताः ॥ १२.१५२.९५ ॥
そのとき、甘露のような言葉によって、ジャッカルは自分の目的のために親族を仲裁者の立場へと導き、そこに留め置いた。
12.152.96
अयं प्रेतसमाकीर्णो यक्षराक्षससेवितः ।
दारुणः काननोद्देशः कौशिकैरभिनादितः ॥ १२.१५२.९६ ॥
この恐ろしい森の地は亡霊に満ち、夜叉と羅刹が出入りし、ふくろうの鳴き声が響き渡っている。
12.152.97
भीमः सुघोरश्च तथा नीलमेघसमप्रभः ।
अस्मिञ्शवं परित्यज्य प्रेतकार्याण्युपासत ॥ १२.१५२.९७ ॥
恐ろしく、ひどく凄まじい、濃紺の雲のような輝きを持つこの場所で、屍を捨て去って死者の儀礼を行うべきだ。
12.152.98
भानुर्यावन्न यात्यस्तं यावच्च विमला दिशः ।
तावदेनं परित्यज्य प्रेतकार्याण्युपासत ॥ १२.१५२.९८ ॥
太陽が沈まず、方角が澄んでいるうちに、この屍を捨てて死者の儀礼を行え。
12.152.99
नदन्ति परुषं श्येनाः शिवाः क्रोशन्ति दारुणम् ।
मृगेन्द्राः प्रतिनर्दन्ति रविरस्तं च गच्छति ॥ १२.१५२.९९ ॥
鷹は荒々しく鳴き、山犬は恐ろしく吠え、獅子は応えて吼え、太陽は沈んでいく。
12.152.100
चिता धूमेन नीलेन संरज्यन्ते च पादपाः ।
श्मशाने च निराहाराः प्रतिनर्दन्ति देवताः ॥ १२.१५२.१०० ॥
火葬の薪は濃い青の煙で木々を染め、火葬場では断食する神々が応えて響く。
12.152.101
सर्वे विकृतदेहाश्चाप्यस्मिन्देशे सुदारुणे ।
युष्मान्प्रधर्षयिष्यन्ति विकृता मांसभोजिनः ॥ १२.१५२.१०१ ॥
この極めて恐ろしい場所では、姿の醜く歪んだ肉食の者どもがみな、お前たちを襲うだろう。
12.152.102
क्रूरश्चायं वनोद्देशो भयमद्य भविष्यति ।
त्यज्यतां काष्ठभूतोऽयं मुच्यतां जाम्बुकं वचः ॥ १२.१५२.१०२ ॥
この森の地は残酷で、今にも危険が訪れる。木のように硬くなったこの屍を捨てよ、山犬の言葉を捨て去れ。
12.152.103
यदि जम्बुकवाक्यानि निष्फलान्यनृतानि च ।
श्रोष्यथ भ्रष्टविज्ञानास्ततः सर्वे विनङ्क्ष्यथ ॥ १२.१५२.१०३ ॥
ジャッカルの言葉は無益で偽りだ。それを聞いて分別を失えば、お前たちは皆滅びるだろう。
12.152.104
स्थीयतां वो न भेतव्यं यावत्तपति भास्करः ।
तावदस्मिन्सुते स्नेहादनिर्वेदेन वर्तत ॥ १२.१५२.१०४ ॥
太陽が照っている間はここにとどまれ、恐れるな。この息子への愛から、疲れることなくここで振る舞え。
12.152.105
स्वैरं रुदन्तो विस्रब्धाश्चिरं स्नेहेन पश्यत ।
दारुणेऽस्मिन्वनोद्देशे भयं वो न भविष्यति ॥ १२.१५२.१०५ ॥
思う存分泣け、安心して、長く愛情をもって見ているがよい。この恐ろしい森の地では、お前たちに恐れは訪れないだろう。
12.152.106
अयं सौम्यो वनोद्देशः पितृणां निधनाकरः ।
स्थीयतां यावदादित्यः किंवः क्रव्यादभाषितैः ॥ १२.१५२.१०६ ॥
この心地よい森は、祖先たちが最期を迎える場所だ。太陽が照っている間はここにいよ。肉食者の言葉など、お前たちに何の関係があろうか。
12.152.107
यदि गृध्रस्य वाक्यानि तीव्राणि रभसानि च ।
गृह्णीत मोहितात्मानः सुतो वो न भविष्यति ॥ १२.१५२.१०७ ॥
心を惑わされて禿鷹の荒々しく性急な言葉を受け入れるなら、お前たちの息子は生きられないだろう。
12.152.108
गृध्रो नास्तमितेऽभ्येति तिष्ठेन्नक्तं च जम्बुकः ।
मृतस्य तं परिजनमूचतुस्तौ क्षुधान्वितौ ॥ १२.१५२.१०८ ॥
禿鷹は日没後には来ず、ジャッカルは夜もとどまる。飢えた二匹は、死者のその親族に語りかけた。
12.152.109
स्वकार्यबद्धकक्षौ तौ राजन्गृध्रोऽथ जम्बुकः ।
क्षुत्पिपासापरिश्रान्तौ शास्त्रमालम्ब्य जल्पतः ॥ १२.१५२.१०९ ॥
王よ、それぞれの務めに縛られた禿鷲と山犬は、飢えと渇きに疲れ果て、聖典を拠り所として論じ合った。
12.152.110
तयोर्विज्ञानविदुषोर्द्वयोर्मृगपतत्रिणोः ।
वाक्यैरमृतकल्पैस्तैः प्रतिष्ठन्ते व्रजन्ति च ॥ १२.१५२.११० ॥
知識に通じた獣と鳥の二者は、甘露のようなその言葉によって、立ち止まったり進んだりした。
12.152.111
शोकदैन्यसमाविष्टा रुदन्तस्तस्थिरे तदा ।
स्वकार्यकुशलाभ्यां ते संभ्राम्यन्ते ह नैपुणात् ॥ १२.१५२.१११ ॥
悲しみと落胆に襲われ、泣きながら彼らはその時立ちつくした。自分の務めに巧みな二者の技によって、彼らは混乱させられた。
12.152.112
तथा तयोर्विवदतोर्विज्ञानविदुषोर्द्वयोः ।
बान्धवानां स्थितानां चाप्युपातिष्ठत शंकरः ॥ १२.१५२.११२ ॥
こうして二人の智者が論じ合う中、立ち尽くす親族たちの前にも、シャンカラ（シヴァ）が現れた。
12.152.113
देव्या प्रणोदितो देवः कारुण्यार्द्रीकृतेक्षणः ।
ततस्तानाह मनुजान्वरदोऽस्मीति शंकरः ॥ १२.१५२.११३ ॥
女神に促された神シャンカラは、慈悲に目を潤ませ、その人々にこう言った。「私は恩寵を与える者である。」
12.152.114
ते प्रत्यूचुरिदं वाक्य दुःखिताः प्रणताः स्थिताः ।
एकपुत्रविहीनानां सर्वेष्नां जीवितार्थिनाम्।
पुत्रस्य नो जीवदानाज्जीवितं दातुमर्हसि ॥ १२.१५२.११४ ॥
悲しみ、身を伏せて立っていた彼らはこう答えた。「我らは皆ただ一人の息子を失い、命を望んでいます。息子に命を与えてくださるなら、我らにも命を与えるにふさわしいお方です。」
12.152.115
एवमुक्तः स भगवान्वारिपूर्णेन पाणिना ।
जीवं तस्मै कुमाराय प्रादाद्वर्षशतानि वै ॥ १२.१५२.११५ ॥
このように求められた尊きお方は、水に満ちた手でその少年に命と数百年の寿命を与えた。
12.152.116
तथा गोमायुगृध्राभ्यां प्राददत्क्षुद्विनाशनम् ।
वरं पिनाकी भगवान्सर्वभूतहिते रतः ॥ १२.१५२.११६ ॥
同様に、すべての存在の利益を喜ぶ尊きピナーキンは、ジャッカルとハゲワシに飢えを滅する恩恵を与えた。
12.152.117
ततः प्रणम्य ते देवं श्रेयोहर्षसमन्विताः ।
कृतकृत्याः सुसंहृष्टाः प्रातिष्ठन्त तदा विभो ॥ १२.१५२.११७ ॥
そこで彼らはその神に礼拝し、幸福と喜びに満たされ、目的を果たし大いに喜んで、ああ全能の方よ、出発した。
12.152.118
अनिर्वेदेन दीर्घेण निश्चयेन ध्रुवेण च ।
देवदेवप्रसादाच्च क्षिप्रं फलमवाप्यते ॥ १२.१५२.११८ ॥
落胆せず、長く堅忍し、固い決意と神々の神の恵みによって、果実は速やかに得られる。
12.152.119
पश्य दैवस्य संयोगं बान्धवाना च निश्चयम् ।
कृपणानां तु रुदतां कृतमश्रुप्रमार्जनम् ॥ १२.१५२.११९ ॥
運命の巡り合わせと親族の決意を見よ。泣いていた哀れな人々の涙は拭われた。
12.152.120
पश्य चाल्पेन कालेन निश्चयाध्वेषणेन च ।
प्रसादं शंकरात्प्राप्य दुःखिताः सुखमाप्नुवन् ॥ १२.१५२.१२० ॥
見よ、わずかな時間で、決意をもって求め、シャンカラの恵みを得て、苦しむ者たちは幸福を得た。
12.152.121
ते विस्मिताः प्रहृष्टाश्च पुत्रसंजीवनात्पुनः ।
बभूवुर्भरतश्रेष्ठ प्रसादाच्छंकरस्य वै ॥ १२.१५२.१२१ ॥
バラタ族の最良の者よ、シャンカラの恩寵によって息子が再び生き返り、彼らは驚き大いに喜んだ。
12.152.122
ततस्ते त्वरिता राजंस्त्यक्त्वा शोकं शिशूद्भवम् ।
विविशुः पुत्रमादाय नगरं हृष्टमानसाः ॥ १२.१५२.१२२ ॥
そして王よ、子によって生じた悲しみを捨て、息子を連れて、喜ばしい心で彼らは急いで都に入った。
12.152.123
एषा बुद्धिः समस्तानां चातुर्वर्ण्येन दर्शिता ॥ १२.१५२.१२३ ॥
この知恵（教え）は四つの階級すべてに示された。
12.152.124
धर्मार्थमोक्षसंयुक्तमितिहासं पुरातनम् ।
श्रुत्वा मनुष्यः सततमिहामुत्र प्रमोदते ॥ १२.१५२.१२४ ॥
法・利・解脱に結ばれたこの古い伝承を聞く人は、この世でもあの世でも常に喜びに満ちる。