മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.152
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.152.1
कच्चित्पितामहेनासीच्छ्रुवं वा दृष्टमेव च ।
कच्चिन्मर्त्यो मृतो राजन्पुनरुज्जीवितोऽभवत् ॥ १२.१५२.१ ॥
രാജാവേ, മരിച്ച ഒരു മനുഷ്യൻ വീണ്ടും ജീവൻ പ്രാപിച്ചത് പിതാമഹൻ കേട്ടിട്ടുണ്ടോ കണ്ടിട്ടുണ്ടോ?
12.152.2
शृणु पार्थ यथावृत्तमितिहासं पुरातनम् ।
गृध्रजम्बुकसंवादं यो वृत्तो वैदिशे पुरे ॥ १२.१५२.२ ॥
പാർത്ഥാ, വൈദിശ നഗരത്തിൽ നടന്ന പുരാതന കഥ കേൾക്കുക; കഴുകനും കുറുനരിയും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണമാണിത്.
12.152.3
कस्यचिद्ब्राह्मणस्यासीद्दुःखलब्धः सुतो मृतः ।
बाल एव विशालाक्षो बालग्रहनिपीडितः ॥ १२.१५२.३ ॥
ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ പുത്രൻ, വളരെ കഷ്ടപ്പെട്ട് ലഭിച്ചവൻ, മരിച്ചുപോയി; അവൻ ബാലൻതന്നെ, വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ളവൻ, ബാലഗ്രഹപീഡയാൽ വലഞ്ഞവൻ.
12.152.4
दुःखिताः केचिदादाय बालमप्राप्तयोवनम् ।
कुलसर्वस्वभूतं वै रुदन्तः शोककर्शिताः ॥ १२.१५२.४ ॥
ചിലർ ദുഃഖിതരായി, യൗവനമെത്താത്ത, കുലത്തിന്റെ സർവസ്വമായ ആ ബാലനെ എടുത്ത്, കരഞ്ഞുകൊണ്ട്, ശോകത്താൽ ക്ഷീണിച്ച്.
12.152.5
बालं मृतं गृहीत्वाऽथ श्मशानाभिमुखाः स्थिताः ।
अङ्गेनाङ्गं समाक्रस्य रुरुदुर्भृशदुःखिताः ॥ १२.१५२.५ ॥
മരിച്ച ബാലനെ എടുത്ത്, അവർ ശ്മശാനത്തിന് അഭിമുഖമായി നിന്നു; അംഗത്തോട് അംഗം ചേർത്തമർത്തി, അതീവ ദുഃഖത്തോടെ കരഞ്ഞു.
12.152.6
शोचन्तस्तस्य पूर्वोक्तान्भाषितांश्चासकृत्पुनः ।
तं बालं भूतले क्षिप्य प्रतिगन्तुं न शक्नुयुः ॥ १२.१५२.६ ॥
ആ ബാലനെക്കുറിച്ച് മുമ്പ് പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർത്ത് ദുഃഖിച്ച്, ആ ബാലനെ നിലത്തുവെച്ച് മടങ്ങിപ്പോകാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല.
12.152.7
तेषां रुदितशब्देन गृध्रोऽभ्येत्य वचोऽब्रवीत् ।
प्रेतात्मकमिमंकाले त्यक्त्वा गच्छत माचिरम् ॥ १२.१५२.७ ॥
അവരുടെ കരച്ചിൽ ശബ്ദം കേട്ട് ഒരു കഴുകൻ അടുത്തുവന്ന് പറഞ്ഞു: 'പ്രേതരൂപമായ ഈ കുഞ്ഞിനെ ഇവിടെ ഉപേക്ഷിച്ച് വേഗം പോകൂ, താമസിക്കരുത്.'
12.152.8
इह पुंसां सहस्राणि स्त्रीसहस्राणि चैव ह ।
समानीतानि कालेन हित्वा वै यान्ति बान्धवाः ॥ १२.१५२.८ ॥
ഇവിടെ കാലത്താൽ ഒരുമിച്ചുകൂട്ടപ്പെട്ട ആയിരക്കണക്കിന് പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളുമുണ്ട്; എന്നാൽ ബന്ധുക്കൾ അവരെ ഉപേക്ഷിച്ചു പോകുന്നു.
12.152.9
संपश्यत जगत्सर्वं सुखदुःखैरधिष्ठितम् ।
संयोगो विप्रयोगश्च पर्यायेणोपलभ्यते ॥ १२.१५२.९ ॥
നോക്കൂ, ഈ സകല ലോകവും സുഖദുഃഖങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; സംയോഗവും വിയോഗവും മാറിമാറി അനുഭവപ്പെടുന്നു.
12.152.10
गृहीत्वा ये च गच्छन्ति येऽनुयान्ति च तान्मृतान् ।
तेऽप्यायुषः प्रमाणेन स्वेन गच्छन्ति जन्तवः ॥ १२.१५२.१० ॥
മരിച്ചവരെ വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നവരും അവരെ പിന്തുടരുന്നവരും തങ്ങളുടെ ആയുസ്സിന്റെ അളവനുസരിച്ച് പോകുന്നു.
12.152.11
अलं स्थित्वा श्मशानेऽस्मिन्गृध्रगोमायुसंकुले ।
कङ्कालबहुले घोरे सर्वप्राणिभयंकरे ॥ १२.१५२.११ ॥
കഴുകന്മാരും കുറുനരികളും നിറഞ്ഞ, അസ്ഥികൾ ധാരാളമുള്ള, ഭയങ്കരമായ, സകല ജീവികൾക്കും ഭയം നൽകുന്ന ഈ ശ്മശാനത്തിൽ നിൽക്കുന്നത് മതി.
12.152.12
न पुनर्जीवितः कश्चित्कालधर्ममुपागतः ।
प्रियो वा यदि वा द्वेष्यः प्राणिनां गतिरीदृशी ॥ १२.१५२.१२ ॥
കാലധർമ്മത്തിൽ എത്തിയ ആരും വീണ്ടും ജീവിക്കുന്നില്ല; അവർ പ്രിയരായാലും വെറുക്കപ്പെട്ടവരായാലും; ജീവികളുടെ ഗതി ഇങ്ങനെയാണ്.
12.152.13
सर्वेण खलु मर्तव्यं मर्त्यलोके प्रसूयता ।
कृतान्तविहिते मार्गे मृतं को जीवयिष्यति ॥ १२.१५२.१३ ॥
ഈ മർത്യലോകത്തിൽ ജനിച്ച എല്ലാവരും തീർച്ചയായും മരിക്കണം. കൃതാന്തൻ നിശ്ചയിച്ച വഴിയിൽ പോയ മൃതനെ ആര് ജീവിപ്പിക്കും?
12.152.14
दिशान्तोपचितो यावदस्तं गच्छति भास्करः ।
गम्यतां स्वमधिष्ठानं सुतस्नेहं विसृज्य वै ॥ १२.१५२.१४ ॥
ദിക്കുകളുടെ അറ്റത്ത് ഒത്തുചേർന്ന സൂര്യൻ അസ്തമിക്കാറാകുമ്പോൾ, പുത്രസ്നേഹം ഉപേക്ഷിച്ച് നിന്റെ സ്ഥാനത്തേക്ക് പോകൂ.
12.152.15
ततो गृध्रवचः श्रुत्वा विक्रोशन्तस्तदा नृप ।
बान्धवास्तेऽभ्यगच्छन्त पुत्रमुत्सृज्य भूतले ॥ १२.१५२.१५ ॥
രാജാവേ! അപ്പോൾ കഴുകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, വിലപിച്ചുകൊണ്ട് ബന്ധുക്കൾ പുത്രനെ ഭൂമിയിൽ ഉപേക്ഷിച്ച് പോയി.
12.152.16
विनिश्चित्याथ च तदा विक्रोशन्तस्ततस्ततः ।
मृत इत्येव गच्छन्तो निराशास्तस्य दर्शने ॥ १२.१५२.१६ ॥
പിന്നെ അവർ നിശ്ചയിച്ച്, ഇവിടെയും അവിടെയും വിലപിച്ചുകൊണ്ട്, 'ഇവൻ മരിച്ചു' എന്ന് പറഞ്ഞ്, അവനെ കാണാനുള്ള പ്രതീക്ഷ വിട്ട് പോയി.
12.152.17
निश्चितार्थाश्च ते सर्वे संत्यजन्तः स्वमात्मजम् ।
निराशा जीविते तस्य मार्गमावृत्य धिष्ठिताः ॥ १२.१५२.१७ ॥
അവരെല്ലാവരും നിശ്ചയിച്ച്, സ്വന്തം പുത്രനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, അവന്റെ ജീവനെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രതീക്ഷ നഷ്ടപ്പെട്ട്, വഴി തടഞ്ഞുനിന്നു.
12.152.18
ध्वाङ्क्षपक्षसवर्णस्तु बिलान्निःसृत्य जम्बुकः ।
गच्छमानान्स्म तानाह निर्घृणाः खलु मानुषाः ॥ १२.१५२.१८ ॥
കാക്കച്ചിറകിന്റെ നിറമുള്ള ആ കുറുനരി മാളത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന്, പോകുന്നവരോട് പറഞ്ഞു — "മനുഷ്യർ തീർച്ചയായും നിർദയരാണ്."
12.152.19
आदित्योऽयं स्थितो मूढाः स्नेहं कुरुत मा भयम् ।
बहुरूपो मुहूर्ताच्च जीवेदपि च बालकः ॥ १२.१५२.१९ ॥
സൂര്യൻ ഇവിടെ ഉദിച്ചു നിൽക്കുന്നു, മൂഢരേ! സ്നേഹം കാണിക്കൂ, ഭയപ്പെടേണ്ട. ഈ ബാലകൻ ഒരു നിമിഷത്തിനകം പല രൂപം പൂണ്ട് ജീവിച്ചേക്കാം.
12.152.20
दर्भान्भूमौ विनिक्षिप्य पुत्रस्नेहविनाकृताः ।
श्मशाने सुतमुत्सृज्य कस्माद्गच्छत निर्घृणाः ॥ १२.१५२.२० ॥
ദർഭപ്പുല്ല് നിലത്തുവെച്ച്, പുത്രസ്നേഹമില്ലാത്തവരായി, ശ്മശാനത്തിൽ മകനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, നിർദയരേ, എന്തിന് പോകുന്നു?
12.152.21
न वोऽस्त्यस्मिन्सुते स्नेहो बाले मधुरभाषिणि ।
यस्य भाषितमात्रेण प्रसादमधिगच्छत ॥ १२.१५२.२१ ॥
മധുരമായി സംസാരിക്കുന്ന ഈ ബാലനിൽ നിങ്ങൾക്ക് സ്നേഹമില്ല; അവന്റെ വാക്കുകൊണ്ടുതന്നെ നിങ്ങൾക്ക് കൃപ ലഭിക്കുമായിരുന്നു.
12.152.22
न पश्यध्वं सुतस्नेहो यादृशः पशुपक्षिणाम् ।
न तेषां धारयित्वा तान्कश्चिदस्ति फलागमः ॥ १२.१५२.२२ ॥
മൃഗങ്ങളിലും പക്ഷികളിലുമുള്ള പുത്രസ്നേഹം നിങ്ങൾ കാണുന്നില്ലേ? അവരെ പോഷിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഒരു ഫലവുമില്ലേ?
12.152.23
चतुष्पात्पक्षिकीटानां प्राणिनां स्नेहसङ्गिनाम् ।
परलोकगतिस्थानां मुनियज्ञक्रियामिव ॥ १२.१५२.२३ ॥
നാൽക്കാലികളും പക്ഷികളും കീടങ്ങളും സ്നേഹബന്ധിതരായ ജീവികളും — പരലോകഗതിയിൽ നിൽക്കുന്നവർ — അവർ മുനിമാരുടെ യജ്ഞകർമ്മം പോലെ.
12.152.24
तेषां पुत्राभिरामाणामिह लोके परत्र च ।
न गुणो दृश्यते कश्चित्प्रजाः संधारयन्ति च ॥ १२.१५२.२४ ॥
മക്കളാൽ സന്തോഷിക്കുന്ന ആ ജീവികളിൽ ഇഹലോകത്തിലും പരലോകത്തിലും യാതൊരു ഗുണവും കാണുന്നില്ല; എങ്കിലും അവർ സന്താനങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു.
12.152.25
अपश्यतां प्रियान्पुत्रान्येषां शोको न तिष्ठति ।
न ते पोषणसंप्रीता मातापितर एव हि ॥ १२.१५२.२५ ॥
പ്രിയരായ പുത്രന്മാരെ കാണാത്തവർക്ക് ദുഃഖം നിലനിൽക്കുന്നില്ല; പോഷണത്തിൽ സന്തോഷിക്കുന്ന മാതാപിതാക്കളും യഥാർത്ഥത്തിൽ അങ്ങനെയല്ല.
12.152.26
मानुषाणां कुतः स्नेहो येषां शोको न विद्यते ।
इमं कुलकरं पुत्रं त्यक्त्वा क्व नु गमिष्यथ ॥ १२.१५२.२६ ॥
ദുഃഖമില്ലാത്ത മനുഷ്യർക്ക് സ്നേഹം എവിടെനിന്ന്? ഈ കുലം നിലനിർത്തുന്ന പുത്രനെ ഉപേക്ഷിച്ച് നിങ്ങൾ എവിടേക്കു പോകും?
12.152.27
चिरं मुञ्चत बाष्पं च चिरं स्नेहेनन पश्यत ।
एवंविधानि हीष्टानि दुस्त्यजानि विशेषतः ॥ १२.१५२.२७ ॥
ദീർഘനേരം കണ്ണീരൊഴുക്കുക; ദീർഘനേരം സ്നേഹത്തോടെ നോക്കുക. ഇങ്ങനെയുള്ള പ്രിയങ്ങളെ, വിശേഷിച്ച്, ഉപേക്ഷിക്കുക പ്രയാസമാണ്.
12.152.28
क्षीणस्याथामिशस्तस्य श्मशानाभिमुखस्य च ।
बान्धवा यत्र तिष्ठति तत्रान्यो नाधितिष्ठति ॥ १२.१५२.२८ ॥
ക്ഷീണിച്ച്, ദുഃഖത്തോടെ, ശ്മശാനത്തിലേക്ക് മുഖം തിരിച്ചിരിക്കുന്നവന്റെ അടുത്ത് ബന്ധുക്കൾ നിൽക്കുന്നിടത്ത് മറ്റാരും നിൽക്കുന്നില്ല.
12.152.29
सर्वस्य दयिताः प्राणाः सर्वः स्नेहं च विन्दति ।
तिर्यग्योनिष्वपि संतां स्नेहं पश्यत यादृशम् ॥ १२.१५२.२९ ॥
എല്ലാവർക്കും സ്വന്തം ജീവൻ പ്രിയമാണ്; എല്ലാവരും സ്നേഹം കണ്ടെത്തുന്നു. മൃഗജന്മങ്ങളിലും സന്തതിയോടുള്ള സ്നേഹം എത്രമാത്രമുണ്ടെന്ന് നോക്കുക.
12.152.30
त्यक्त्वा कथं गच्छथेमं पद्मलोलायतेक्षणम् ।
यथा नवोद्वाहकृतं स्नानमाल्यविभूषितम्। ॥ १२.१५२.३० ॥
താമരപോലെ ചലിക്കുന്ന വിശാലനേത്രങ്ങളുള്ള ഇവനെ ഉപേക്ഷിച്ച് നിങ്ങൾ എങ്ങനെ പോകും? പുതിയ വിവാഹത്തിനായി കുളിച്ച് മാലയണിഞ്ഞ് അലങ്കരിച്ചവനെപ്പോലെയാണ് ഇവൻ.
12.152.31
जम्बुकस्य वचः श्रुत्वा कृपणं परिदेवतः ।
न्यवर्तन्त तदा सर्वे बालार्थं ते स्म मानुषाः ॥ १२.१५२.३१ ॥
കുറുക്കന്റെ ദീനമായ വിലാപവാക്കുകൾ കേട്ട്, അപ്പോൾ ആ മനുഷ്യരെല്ലാവരും കുഞ്ഞിനുവേണ്ടി തിരിച്ചുപോയി.
12.152.32
अहो बत नृशंसेन जम्बुकेनाल्पमेधसा ।
क्षुद्रेणोक्ता हीनसत्वा मानुषाः किं निवर्तथ ॥ १२.१५२.३२ ॥
അയ്യോ! ക്രൂരനും അല്പബുദ്ധിയും അധമനുമായ കുറുക്കന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ധൈര്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരേ, നിങ്ങളെന്തിനു തിരിച്ചുപോകുന്നു?
12.152.33
पञ्चभूतपरित्यक्तं शुष्कं काष्ठत्वमागतम् ।
कस्माच्छोचथ निश्चेष्टमात्मानं किं न शोचथ ॥ १२.१५२.३३ ॥
പഞ്ചഭൂതങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, ഉണങ്ങി മരക്കഷണമായ ഈ ചേഷ്ടയറ്റ ശരീരത്തിനുവേണ്ടി നിങ്ങളെന്തിനു ദുഃഖിക്കുന്നു? നിങ്ങളുടെ ആത്മാവിനുവേണ്ടി എന്തുകൊണ്ട് ദുഃഖിക്കുന്നില്ല?
12.152.34
तपः कुरुत वै तीव्रं मुच्यध्वं येन किल्बिषात् ।
तपसा लभ्यते सर्वं विलापः किं करिष्यति ॥ १२.१५२.३४ ॥
കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്യുക; അതിലൂടെ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരാകാം. തപസ്സുകൊണ്ട് എല്ലാം ലഭിക്കും; വിലാപം എന്തു ചെയ്യും?
12.152.35
अनिष्टानि न भाग्यानि जानीत स्वंस्वमात्मना ।
येन गच्छति बालोऽयं दत्त्वा शोकमनन्तकम् ॥ १२.१५२.३५ ॥
അനിഷ്ടങ്ങളും ഭാഗ്യങ്ങളും ഓരോരുത്തരും സ്വന്തം പ്രവൃത്തിയാൽ വരുന്നതാണെന്ന് അറിയുക; അതുകൊണ്ടാണ് ഈ ബാലൻ അവസാനമില്ലാത്ത ദുഃഖം നൽകി പോകുന്നത്.
12.152.36
धनं गावः सुवर्णं च मणिरत्नमथापि च ।
अपत्यं च तपोमूलं तपो योगाच्च लभ्यते ॥ १२.१५२.३६ ॥
ധനം, പശുക്കൾ, സ്വർണം, മണിരത്നങ്ങൾ, സന്താനം എന്നിവയും തപസ്സിൽ വേരൂന്നിയവയാണ്; തപസ്സും യോഗവും കൊണ്ടാണ് അവ ലഭിക്കുന്നത്.
12.152.37
यथा कृता च भूतेषु प्राप्यते सुखदुःखिता ।
गृहीत्वा जायते जन्तुर्दुःखानि च सुखानि च ॥ १२.१५२.३७ ॥
ജീവികളിൽ ചെയ്ത കർമ്മമനുസരിച്ച് സുഖദുഃഖങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു; അതുപോലെ ജീവി ജനിച്ച് ദുഃഖങ്ങളും സുഖങ്ങളും അനുഭവിക്കുന്നു.
12.152.38
न कर्मणा पितुः पुत्रः पिता व्रा पुत्रकर्मणा ।
मार्गेणान्येन गच्छन्ति बद्धाः सुकृतदुष्कृतैः ॥ १२.१५२.३८ ॥
അച്ഛന്റെ കർമ്മത്താൽ മകനോ മകന്റെ കർമ്മത്താൽ അച്ഛനോ ഫലം അനുഭവിക്കുന്നില്ല; ബന്ധിതരായ ജീവികൾ തങ്ങളുടെ സുകൃത-ദുഷ്കൃതങ്ങളാൽ വ്യത്യസ്ത മാർഗങ്ങളിൽ പോകുന്നു.
12.152.39
धर्मं चरत यत्नेन तथाऽधर्मान्निवर्तत ।
वर्तध्वं च यथाकालं दैवतेषु द्विजेषु च ॥ १२.१५२.३९ ॥
യത്നത്തോടെ ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുക, അധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് പിന്തിരിയുക; യഥാകാലം ദേവന്മാരോടും ദ്വിജന്മാരോടും ഉചിതമായി പെരുമാറുക.
12.152.40
शोकं त्यजत दैन्यं च सुतस्नेहान्निवर्तत ।
त्यज्यतामयमाक्रोशस्ततः शीघ्रं निवर्तत ॥ १२.१५२.४० ॥
ശോകവും ദൈന്യവും ഉപേക്ഷിക്കുക; പുത്രസ്നേഹത്തിൽ നിന്ന് പിന്തിരിയുക. ഈ വിലാപം ഉപേക്ഷിക്കുക; പിന്നെ വേഗം പിന്തിരിയുക.
12.152.41
यत्करोति शुभं कर्म तथा कर्म सुदारुणम् ।
तत्कर्तैव समश्नाति बान्धवानां किमत्र ह ॥ १२.१५२.४१ ॥
ശുഭകർമ്മവും അതിദാരുണമായ കർമ്മവും ചെയ്യുന്നവൻ തന്നെ അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കുന്നു; ഇതിൽ ബന്ധുക്കൾക്ക് എന്തു കാര്യം?
12.152.42
इह त्यक्त्वा न तिष्ठन्ति बान्धवा बान्धवं प्रियम् ।
स्नेहमुत्सृज्य गच्छन्ति बाष्पपूर्णाविलेक्षणाः ॥ १२.१५२.४२ ॥
ഇവിടെ ബന്ധുക്കൾ പ്രിയബന്ധുവിനെ ഉപേക്ഷിച്ച് നിൽക്കുന്നില്ല; സ്നേഹം വെടിഞ്ഞ്, കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ മങ്ങിയ കണ്ണുകളോടെ അവർ പോകുന്നു.
12.152.43
प्राज्ञो वा यदि वा मूर्खः सधनो निर्धनोऽपि वा ।
सर्वः कालवशं याति शुभाशुभसमन्वितः ॥ १२.१५२.४३ ॥
ജ്ഞാനിയോ മൂഢനോ, ധനികനോ ദരിദ്രനോ ആകട്ടെ, ശുഭാശുഭങ്ങളോടു കൂടിയ എല്ലാവരും കാലത്തിന്റെ വശത്തിലേക്കു പോകുന്നു.
12.152.44
किं करिष्यथ शोचित्वा मृतं किमनुशोचथ ।
सर्वस्य हि प्रभुः कालो धर्मतः समदर्शनः ॥ १२.१५२.४४ ॥
ദുഃഖിച്ചിട്ട് നിങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യും? മരിച്ചവനെക്കുറിച്ച് എന്തിനു ശോകിക്കുന്നു? എല്ലാവരുടെയും പ്രഭു കാലമാണ്; അത് ധർമ്മപ്രകാരം എല്ലാവരെയും സമദൃഷ്ടിയോടെ കാണുന്നു.
12.152.45
यौवनस्थांश्च बालांश्च बृद्धान्गर्भगतानपि ।
सर्वानाविशते मृत्युरेवंभूतमिदं जगत् ॥ १२.१५२.४५ ॥
യൗവനത്തിലുള്ളവരെയും കുട്ടികളെയും വൃദ്ധരെയും ഗർഭത്തിലുള്ളവരെയും മരണം എല്ലാവരെയും ബാധിക്കുന്നു; ഈ ലോകം ഇപ്രകാരമാണ്.
12.152.46
अहो मन्दीकृतः स्नेहो गृध्रेणेहाल्पबुद्धिना ।
पुत्रस्नेहाभिभूतानां युष्माकं शोचतां भृशम् ॥ १२.१५२.४६ ॥
അയ്യോ! ഇവിടെ അല്പബുദ്ധിയായ കഴുകൻ സ്നേഹത്തെ മന്ദമാക്കിയിരിക്കുന്നു; പുത്രസ്നേഹത്തിൽ മുങ്ങിയ നിങ്ങളോ അത്യന്തം ദുഃഖിക്കുന്നു.
12.152.47
समैः सम्यक्प्रयुक्तैश्च वचनैर्हेतुदर्शनैः ।
सर्वमेतत्प्रपद्याशु कुरुध्वं वा विचारणां।
यद्गच्छथ जलस्थानं स्नेहमुत्सृज्य दुस्त्यजम् ॥ १२.१५२.४७ ॥
ശരിയായി പ്രയോഗിച്ച യുക്തമായ വാക്കുകളാലും കാരണങ്ങളെ കാണിക്കുന്ന വാദങ്ങളാലും ഇതെല്ലാം വേഗം മനസ്സിലാക്കി ചിന്തിക്കുക; ഉപേക്ഷിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള സ്നേഹം വെടിഞ്ഞ് ജലസ്ഥാനത്തേക്ക് പോകുക.
12.152.48
अहो पुत्रवियोगेन मृतशून्योपसेवनात् ।
क्रोशतां वा भृशं दुःखं विवत्सानां गवामिव ॥ १२.१५२.४८ ॥
അയ്യോ! പുത്രവിയോഗത്താലും മരിച്ച ശൂന്യതയെ സേവിക്കുന്നതിനാലും കരയുന്ന നിങ്ങളുടെ ദുഃഖം അത്യധികമാണ്; കിടാവുകളെ പിരിഞ്ഞ പശുക്കളുടെ ദുഃഖം പോലെ.
12.152.49
अद्य शोकं विजानामि मानुषाणां महीतले ।
स्नेहं हि कारणं कृत्वा ममाप्यश्रूण्यथापतन् ॥ १२.१५२.४९ ॥
ഇന്ന് ഭൂമിയിലെ മനുഷ്യരുടെ ദുഃഖം ഞാൻ അറിയുന്നു, സ്നേഹത്തെ കാരണമാക്കിയതിനാൽ എന്റെ കണ്ണീരും വീണു.
12.152.50
यत्नो हि सततं कार्यस्ततो दैवेन सिद्ध्यति ।
दैवं पुरुषकारश्च कृतान्तेनोपपद्यते ॥ १२.१५२.५० ॥
പ്രയത്നം എപ്പോഴും ചെയ്യണം; അപ്പോൾ ദൈവത്താൽ സിദ്ധി ലഭിക്കുന്നു. ദൈവവും പുരുഷകാരവും കൃതാന്തത്താലാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
12.152.51
अनिर्वेदः सदा कार्यो निर्वेदाद्धि कुतः सुखम् ।
प्रयत्नात्प्राप्यते ह्यर्थः कस्माद्गच्छथ निर्दयम् ॥ १२.१५२.५१ ॥
എപ്പോഴും നിരാശപ്പെടാതിരിക്കണം; നിരാശയിൽ നിന്ന് സുഖം എങ്ങനെ വരും? പ്രയത്നത്താൽ മാത്രമേ ലക്ഷ്യം ലഭിക്കൂ; പിന്നെ എന്തിന് ദയയില്ലാതെ പോകുന്നു?
12.152.52
आत्ममांसोपवृत्तं च शरीरार्धमर्यी तनुम् ।
पितॄणां वंशकर्तारं वने त्यक्त्वा क्व यास्यथ ॥ १२.१५२.५२ ॥
സ്വന്തം മാംസത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച, ശരീരത്തിന്റെ പാതിയായ, ആര്യനായ, പിതൃവംശം തുടർത്തുന്ന ഇവനെ വനത്തിൽ ഉപേക്ഷിച്ച് എവിടേക്കു പോകും?
12.152.53
अथवाऽस्तं गते सूर्ये संध्याकाल उपस्थिते ।
ततो नेष्यश्च वा पुत्रमिहस्था वा भविष्यथ ॥ १२.१५२.५३ ॥
അല്ലെങ്കിൽ സൂര്യൻ അസ്തമിച്ച് സന്ധ്യാസമയം വന്നപ്പോൾ മകനെ കൊണ്ടുപോകും; അല്ലെങ്കിൽ ഇവിടെത്തന്നെ നിൽക്കും.
12.152.54
अद्य वर्षसहस्रं मे साग्रं जातस्य मानुषाः ।
न च पश्यामि जीवन्तं मृतं स्त्रीपुंनपुंसकम् ॥ १२.१५२.५४ ॥
ഇന്ന് എന്റെ ജനനം മുതൽ ആയിരം വർഷത്തിലധികം കഴിഞ്ഞു, മനുഷ്യരേ; ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവനെയോ മരിച്ചവനെയോ, സ്ത്രീയെയോ പുരുഷനെയോ നപുംസകത്തെയോ ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
12.152.55
मृता गर्भेषु जायन्ते जातमात्रा म्रियन्ति च ।
चंक्रमन्तो म्रियन्ते च यौवनस्थास्तथा परे ॥ १२.१५२.५५ ॥
ഗർഭത്തിൽവെച്ച് മരിച്ചവർ ജനിക്കുന്നു; ജനിച്ച ഉടനെ മരിക്കുന്നു; നടക്കുമ്പോൾ മരിക്കുന്നു; യൗവനത്തിലുള്ളവരും മറ്റുള്ളവരും അങ്ങനെതന്നെ മരിക്കുന്നു.
12.152.56
अनित्यानीह भाग्यानि चतुष्पात्पक्षिणामपि ।
जङ्गमाजङ्गमानां च ह्यायुरग्रेऽवतिष्ठते ॥ १२.१५२.५६ ॥
ഇവിടെ നാൽക്കാലികളുടെയും പക്ഷികളുടെയും ഭാഗ്യങ്ങളും അനിത്യമാണ്; ചലിക്കുന്നവയുടെയും ചലിക്കാത്തവയുടെയും ആയുസ്സും മുമ്പേ നിശ്ചിതമാണ്.
12.152.57
इष्टदारवियुक्ताश्च पुत्रशोकान्वितास्तथा ।
दह्यमानाः स्म शोकेन गृहं गच्छन्ति नित्यशः ॥ १२.१५२.५७ ॥
പ്രിയഭാര്യമാരിൽനിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞവരും പുത്രശോകം ബാധിച്ചവരും ദുഃഖത്താൽ എരിയുന്നവരായി ദിവസംതോറും വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു.
12.152.58
अनिष्टानां सहस्राणि तथेष्टानां शतानि च ।
उत्सृज्येह प्रयाता वै बान्धवा भृशदुःखिताः ॥ १२.१५२.५८ ॥
അനിഷ്ടമായവ ആയിരവും ഇഷ്ടമായവ നൂറും ഇവിടെ ഉപേക്ഷിച്ച്, അത്യന്തം ദുഃഖിതരായ ബന്ധുക്കൾ പോയിപ്പോകുന്നു.
12.152.59
त्यज्यतामेष निस्तेजाः शून्यः काष्ठत्वमागतः ।
अन्यदेहविषक्तं हि शिशुं काष्ठमुपासथ ॥ १२.१५२.५९ ॥
ഈ ശിശുവിനെ ഉപേക്ഷിക്കൂ; ഇവൻ തേജസ്സറ്റവനായി ശൂന്യനായി മരക്കഷണമായിരിക്കുന്നു. മറ്റൊരു ശരീരത്തിൽ ബന്ധിച്ച ഈ ശിശുവിനെ നിങ്ങൾ മരക്കഷണം പോലെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
12.152.60
त्यक्तजीवस्य वै बाष्पं कस्माद्धित्वा न गच्छत ।
निरर्थको ह्ययं स्नेहो निष्फलश्च परिश्रमः ॥ १२.१५२.६० ॥
ജീവൻ പോയവനുവേണ്ടി കണ്ണീരൊഴുക്കുന്ന നിങ്ങൾ അവനെ ഉപേക്ഷിച്ച് എന്തുകൊണ്ട് പോകുന്നില്ല? ഈ സ്നേഹം നിരർത്ഥകമാണ്; ഈ പരിശ്രമം നിഷ്ഫലമാണ്.
12.152.61
न च क्षुर्भ्यां न कर्णाभ्यां च शृणोति स पश्यति ।
कस्मादेनं सप्नुत्सृज्य न गृहान्गच्छताशु वै ॥ १२.१५२.६१ ॥
അവൻ കണ്ണുകൊണ്ടു കാണുന്നില്ല, ചെവികൊണ്ടു കേൾക്കുന്നുമില്ല. അങ്ങനെയെങ്കിൽ അവനെ ഉപേക്ഷിച്ച് നിങ്ങൾ വേഗം വീടുകളിലേക്ക് പോകാത്തതെന്ത്?
12.152.62
मोक्षधर्माश्रितैर्वाक्यैर्हेतुमद्भिः सुनिष्ठुरैः ।
भयोक्ता गच्छत क्षिप्रं स्वं स्वमेव निवेशनम् ॥ १२.१५२.६२ ॥
മോക്ഷധർമ്മത്തെ ആശ്രയിച്ച, യുക്തിയുള്ള അതിക്രൂരമായ വാക്കുകളാൽ ഭയത്തോടെ പറയപ്പെട്ടത് — ഇപ്പോൾ വേഗം ഓരോരുത്തരും സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് പോകൂ.
12.152.63
प्रज्ञाविज्ञानयुक्तेन बुद्धिसंज्ञाप्रदायिना ।
वच्चं श्राविता नूनं मानुषाः संनिवर्तथ ॥ १२.१५२.६३ ॥
പ്രജ്ഞയും വിജ്ഞാനവും ഉള്ളവനും ബുദ്ധിയും വിവേകവും നൽകുന്നവനുമായവൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകളാൽ — നിങ്ങൾ തീർച്ചയായും കേൾപ്പിക്കപ്പെട്ടു; മനുഷ്യരേ, മടങ്ങിപ്പോകൂ.
12.152.64
शोको द्विगुणतां याति दृष्ट्वा स्मृत्वा च चेष्टितम् ।
इत्येतद्वचनं श्रुत्वा सन्निवृत्तास्तु मानुषाः।
अपश्यत्तं तदा सुप्तं द्रुतमागत्य जम्बुकः ॥ १२.१५२.६४ ॥
കണ്ടും അവന്റെ പ്രവൃത്തികൾ ഓർത്തും ദുഃഖം ഇരട്ടിക്കുന്നു. ഈ വാക്ക് കേട്ട് മനുഷ്യർ മടങ്ങി; അപ്പോൾ ഒരു കുറുക്കൻ വേഗം വന്ന് ഉറങ്ങിക്കിടന്ന അവനെ കണ്ടു.
12.152.65
इमं कनकवर्णाभं भूषणैः समलंकृतम् ।
गृध्रवाक्यात्कथं पुत्रं त्यक्ष्यध्वं पितृपिण्डदम् ॥ १२.१५२.६५ ॥
സ്വർണ്ണവർണ്ണമുള്ള, ആഭരണങ്ങളാൽ നന്നായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഇവൻ — പിതൃക്കൾക്ക് പിണ്ഡം നൽകുന്ന പുത്രൻ — കഴുകിന്റെ വാക്കിനാൽ എങ്ങനെ നിങ്ങൾ ഇവനെ ഉപേക്ഷിക്കും?
12.152.66
न स्नेहस्य च विच्छेदो विलापरुदितस्य च ।
मृतस्यास्य परित्यागात्तापो वै भविता ध्रुवम् ॥ १२.१५२.६६ ॥
സ്നേഹം മുറിഞ്ഞുപോകുന്നില്ല, വിലാപവും കരച്ചിലും അവസാനിക്കുന്നുമില്ല. എന്നാൽ ഈ മരിച്ചവനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിനാൽ തീർച്ചയായും ദുഃഖം ഉണ്ടാകും.
12.152.67
श्रूयते शम्बुके शूद्रे हते ब्राह्मणदारकः ।
जीवितो धर्ममासाद्य रामात्सत्यपराक्रमात् ॥ १२.१५२.६७ ॥
ശംബുകൻ എന്ന ശൂദ്രൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ ഒരു ബ്രാഹ്മണബാലൻ ജീവിച്ചുവെന്ന് കേൾക്കുന്നു; സത്യപരാക്രമിയായ രാമനാൽ ധർമ്മം പ്രാപിച്ച്.
12.152.68
तथा श्वैत्यस्य राजर्षेर्बालो दिष्टान्तमागतः ।
मुनिना धर्मनिष्ठेन मृतः संजीवितः पुनः ॥ १२.१५२.६८ ॥
അതുപോലെ, വിധി നിശ്ചയിച്ച അന്തം എത്തിയ രാജർഷി ശ്വൈത്യന്റെ ബാലൻ, ധർമ്മനിഷ്ഠനായ മുനിയാൽ മരിച്ച ശേഷം വീണ്ടും ജീവിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
12.152.69
तथा कश्चिद्भवेत्सिद्धो मुनिर्वा देवतापि वा ।
कृपणानामनुक्रोशं कुर्याद्वो रुदतामिह ॥ १२.१५२.६९ ॥
അതുപോലെ, ഇവിടെ കരയുന്ന ദീനരോട് ഏതെങ്കിലും സിദ്ധനോ മുനിയോ ദേവതയോ കരുണ കാണിക്കട്ടെ.
12.152.70
इत्युक्तास्ते न्यवर्तन्त शोकार्ताः पुत्रवत्सलाः ।
अङ्के शिरः समाधाय रुरुदुर्बहुविस्तरम्।
तेषां रुदितशब्देन गृध्रोऽभ्येत्य वचोऽब्रवीत् ॥ १२.१५२.७० ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടവർ ശോകാർത്തരും പുത്രവത്സലരുമായി മടങ്ങി; മടിയിൽ തല വെച്ച് ഏറെ നേരം കരഞ്ഞു. അവരുടെ കരച്ചിലൊച്ച കേട്ട് ഒരു കഴുകൻ അടുത്തുവന്ന് വാക്ക് പറഞ്ഞു.
12.152.71
अश्रुपातपरिक्लिन्नः पाणिस्पर्शप्रपीडितः ।
धर्मराजप्रयोगाच्च दीर्घनिद्रां प्रवेशितः ॥ १२.१५२.७१ ॥
കണ്ണീർ ധാരകളാൽ നനഞ്ഞവനായി, കൈസ്പർശത്താൽ പീഡിതനായി, ധർമ്മരാജന്റെ കല്പനയാൽ ദീർഘനിദ്രയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കപ്പെട്ടവനായി.
12.152.72
तपसाऽपि हि संयुक्तो जनः कालेन हन्यते ।
सर्वस्नेहावसक्तानामिदं हि स्नेहवर्तनम् ॥ १२.१५२.७२ ॥
തപസ്സോടു കൂടിയവനായാലും മനുഷ്യൻ കാലത്താൽ ഹനിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ സ്നേഹങ്ങളിലും ആസക്തരായവരുടെ സ്നേഹവ്യവഹാരം ഇതുതന്നെ.
12.152.73
बालवृद्धसहस्राणि सदा संत्यज्य बान्धवाः ।
दिनानि चैव रात्रीश्च दुःखं तिष्ठन्ति भूतले ॥ १२.१५२.७३ ॥
കുട്ടികളും വൃദ്ധരുമായ ആയിരക്കണക്കിനാളുകളെ എപ്പോഴും ഉപേക്ഷിച്ച്, ബന്ധുക്കൾ പകലും രാത്രിയും ദുഃഖത്തോടെ ഭൂമിയിൽ കഴിയുന്നു.
12.152.74
अलं निर्बन्धमागत्य शोकस्य परिवारणम् ।
अप्रत्ययं कुतो ह्यस्य पुनरद्येह जीवितम् ॥ १२.१५२.७४ ॥
മതി, വാശിയോടെ വന്ന് ദുഃഖം തടുക്കാൻ ശ്രമിക്കേണ്ട; ഇവൻ ഇന്ന് ഇവിടെ വീണ്ടും ജീവിക്കുമെന്ന് എന്ത് ഉറപ്പാണുള്ളത്?
12.152.75
नैष जम्बुकवाक्येन पुनः प्राप्स्यति जीवितम् ।
मृतस्योत्सृष्टदेहस्य पुनर्देहो न विद्यते ॥ १२.१५२.७५ ॥
ഇവൻ കുറുനരിയുടെ വാക്കുകൊണ്ട് വീണ്ടും ജീവൻ നേടില്ല; ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച മരിച്ചവന് വീണ്ടും ശരീരം ലഭിക്കുന്നില്ല.
12.152.76
नैव मूर्तिप्रदानेन जम्बुकस्य शतैरपि ।
न स जीवयितुं शक्यो बालो वर्षशतैरपि ॥ १२.१५२.७६ ॥
കുറുനരിയുടെ നൂറ് രൂപങ്ങൾ നൽകിയാലും ഇല്ല; നൂറ് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും ആ കുഞ്ഞിനെ ജീവിപ്പിക്കാനാവില്ല.
12.152.77
अथ रुद्रः कुमारो वा ब्रह्मा वा विष्णुरेव च ।
वरमस्मै प्रयच्छन्ति ततो जीवेदयं शिशुः ॥ १२.१५२.७७ ॥
ഇനി രുദ്രനോ കുമാരനോ ബ്രഹ്മാവോ വിഷ്ണുവോ ഇവന് വരം നൽകിയാൽ, ഈ ശിശു ജീവിച്ചേക്കാം.
12.152.78
नैव बाष्पविमोक्षेण न वा श्वासकृतेन च ।
न दीर्घरुदितेनायं पुनर्जीवं गमिष्यति ॥ १२.१५२.७८ ॥
കണ്ണീർ വാർക്കുന്നതുകൊണ്ടോ, നെടുവീർപ്പിടുന്നതുകൊണ്ടോ, ദീർഘമായി കരയുന്നതുകൊണ്ടോ ഇവൻ വീണ്ടും ജീവൻ നേടില്ല.
12.152.79
अहं च क्रोष्टुकश्चैव यूयं ये चास्य बान्धवाः ।
धर्माधर्मौ गृहीत्वेह सर्वे वर्तामहेऽध्वनि ॥ १२.१५२.७९ ॥
ഞാനും ഈ കുറുക്കനും, ഇവന്റെ ബന്ധുക്കളായ നിങ്ങളെല്ലാവരും ഇവിടെ ധർമ്മാധർമ്മങ്ങളെ സ്വീകരിച്ച് വഴിയിലാണ്.
12.152.80
अप्रियं परुषं चापि परद्रोहं परस्त्रियम् ।
अधर्ममनृतं चैव दूरात्प्राज्ञो विवर्जयेत् ॥ १२.१५२.८० ॥
അപ്രിയവും പരുഷവുമായ വാക്ക്, പരദ്രോഹം, പരസ്ത്രീ, അധർമ്മം, അസത്യം — ഇവ ജ്ഞാനി ദൂരെനിന്നുതന്നെ ഒഴിവാക്കണം.
12.152.81
धर्मं सत्यं श्रुतं न्याय्यं महतीं प्राणिनां दयाम् ।
अजिह्नत्वमशाठ्यं च यत्नतः परिमार्गत ॥ १२.१५२.८१ ॥
ധർമ്മം, സത്യം, ശാസ്ത്രജ്ഞാനം, നീതി, ജീവികളോടുള്ള വലിയ ദയ, ആർജ്ജവം, വഞ്ചനയില്ലായ്മ — ഇവ യത്നത്താൽ അന്വേഷിക്കുക.
12.152.82
मातरं पितरं वाऽपि बान्धवान्सुहृदस्तथा ।
जीवतो ये न पश्यति तेषां धर्मविपर्ययः ॥ १२.१५२.८२ ॥
അമ്മ, അച്ഛൻ, ബന്ധുക്കൾ, സുഹൃത്തുക്കൾ — ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ ഇവരെ കാണാത്തവന്റെ ധർമ്മം വിപരീതമാകുന്നു.
12.152.83
यो न पश्यति चक्षुर्भ्यां नेङ्गते च कथंचन ।
तस्य निष्ठावसानान्ते रुदन्ताः किं करिष्यथ ॥ १२.१५२.८३ ॥
കണ്ണുകൊണ്ടു കാണാത്തവനും ഒരു തരത്തിലും ഇളകാത്തവനുമായവന്റെ അന്ത്യക്രിയയുടെ അവസാനത്തിൽ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് നിങ്ങൾ എന്തു ചെയ്യും?
12.152.84
इत्युक्तास्ते सुतं त्यक्त्वा भूमौ शोकपरिप्लुताः ।
दह्यमानाः सुतस्नेहात्प्रययुर्बान्धवा गृहम् ॥ १२.१५२.८४ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടവരായി, ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയ അവർ മകനെ നിലത്തുവിട്ടു, മകനോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ വെന്തുരുകി ബന്ധുക്കൾ വീട്ടിലേക്ക് പോയി.
12.152.85
दारुणो मर्त्यलोकोऽयं सर्वप्राणिविनाशनः ।
इष्टबन्धुवियोगश्च तथेहाल्पं च जीवितम् ॥ १२.१५२.८५ ॥
ഈ മർത്യലോകം ഭയങ്കരമാണ്; എല്ലാ ജീവികളെയും നശിപ്പിക്കുന്നതാണ്. ഇവിടെ പ്രിയ ബന്ധുക്കളിൽ നിന്നുള്ള വേർപാടുണ്ട്; ജീവിതവും അല്പമാണ്.
12.152.86
बह्वलीकमसत्यं चाप्यतिवादाप्रियंवदम् ।
इमं प्रेक्ष्य पुनर्भावं दुःखशोकविवर्धनम्।
न मे मानुषलोकोऽयं मुहूर्तमपि रोचते ॥ १२.१५२.८६ ॥
ഈ മനുഷ്യലോകം വളരെ അസത്യവും കള്ളവും അതിശയോക്തിയും അപ്രിയ വാക്കുകളും നിറഞ്ഞതാണ്. ദുഃഖവും ശോകവും വർധിപ്പിക്കുന്ന ഈ പുനർജന്മം കണ്ട്, ഈ മനുഷ്യലോകം ഒരു നിമിഷം പോലും എനിക്കിഷ്ടമല്ല.
12.152.87
अहो धिग्गृध्रवाक्येन यथैवाबुद्धयस्तथा ।
कथं गच्छथ निःस्नेहाः सुतस्नेहं विसृज्य च ॥ १२.१५२.८७ ॥
അയ്യോ, കഴുകന്റെ വാക്കിനാൽ ധിക്കാരം! നിങ്ങൾ വിവേകമില്ലാത്തവരെപ്പോലെയായി. സ്നേഹമില്ലാതെ, പുത്രസ്നേഹം ഉപേക്ഷിച്ച് എങ്ങനെ പോകുന്നു?
12.152.88
प्रदीप्ताः पुत्रशोकेन सन्निवर्तथ मानुषाः ।
श्रुत्वा गृध्रस्य वचनं पापस्येहाकृतात्मनः ॥ १२.१५२.८८ ॥
ഹേ മനുഷ്യരേ, പുത്രശോകത്താൽ ജ്വലിക്കുന്നവരേ, മടങ്ങിവരൂ! ഇവിടെ ഈ പാപിയും അനിയന്ത്രിതനുമായ കഴുകന്റെ വാക്ക് കേട്ടിട്ട് (നിങ്ങൾ പോകുമോ)?
12.152.89
सुखस्यानन्तरं दुःखं दुःखस्यानन्तरं सुखम् ।
सुखदुःखावृते लोके नास्ति सौख्यमनन्तकम् ॥ १२.१५२.८९ ॥
സുഖത്തിന് ശേഷം ദുഃഖം; ദുഃഖത്തിന് ശേഷം സുഖം. സുഖദുഃഖങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ട ഈ ലോകത്ത് അനന്തമായ സൗഖ്യമില്ല.
12.152.90
इमं क्षितितले त्यक्त्वा बालं रूपसमन्वितम् ।
कुलशोभाकरं मूढाः पुत्रं त्यक्त्वा क्व यास्यथ ॥ १२.१५२.९० ॥
ഈ ഭൂമിയിൽ, സൗന്ദര്യമുള്ളവനും കുലത്തിന്റെ ശോഭ വർധിപ്പിക്കുന്നവനുമായ ഈ ബാലനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, ഹേ മൂഢരേ, പുത്രനെ വിട്ട് നിങ്ങൾ എവിടേക്ക് പോകും?
12.152.91
रूपयौवनसंपन्नं द्योतमानमिव श्रिया ।
जीवन्तमेव पश्यामि मनसा नात्र संशयः ॥ १२.१५२.९१ ॥
രൂപവും യൗവനവും നിറഞ്ഞവനും ശ്രീയാൽ തിളങ്ങുന്നവനുമായ അവനെ, സംശയമില്ല, മനസ്സിൽ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവനായിത്തന്നെ ഞാൻ കാണുന്നു.
12.152.92
विनाशेनास्य न हि वै सुखं प्राप्स्यथ मानुषाः ।
पुत्रशोकाभितप्तानां मृतमप्यद्य वः क्षमम् ॥ १२.१५२.९२ ॥
മനുഷ്യരേ, അവന്റെ നാശത്താൽ നിങ്ങൾക്ക് സുഖം ലഭിക്കുകയില്ല. പുത്രശോകത്താൽ വെന്തുരുകുന്ന നിങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോൾ അവൻ മരിച്ചതുതന്നെ ഉചിതം.
12.152.93
दुःखसंभावनं कृत्वा धारयित्वा सुखं स्वयम् ।
त्यक्त्वा गमिष्यथ क्वाद्य समुत्सृज्याल्पबुद्धिवत् ॥ १२.१५२.९३ ॥
ദുഃഖം സങ്കൽപ്പിച്ച്, സുഖം സ്വയം പിടിച്ചുനിർത്തി, ഇപ്പോൾ അവനെ ഉപേക്ഷിച്ച് അല്പബുദ്ധികളെപ്പോലെ നിങ്ങൾ എവിടേക്ക് പോകും?
12.152.94
तथा धर्मविरोधेन प्रियमिथ्याभिधायिनाम् ।
श्मशानवासिना नित्यं रात्रिं मृगयता नृप ॥ १२.१५२.९४ ॥
അതുപോലെ, ധർമ്മത്തിന് വിരുദ്ധമായി, പ്രിയമായ നുണ പറയുന്നവരുടെ ഇടയിൽ, ശ്മശാനവാസി എപ്പോഴും രാത്രിയിൽ വേട്ടയാടിക്കൊണ്ട്, ഹേ രാജാവേ.
12.152.95
ततो मध्यस्थतां नीता वचनैरमृतोपमैः ।
जम्बुकेन स्वकार्यार्थं बान्धवास्तत्र वारिताः ॥ १२.१५२.९५ ॥
അപ്പോൾ, അമൃതിനു തുല്യമായ വാക്കുകളാൽ, സ്വന്തം കാര്യത്തിനായി, കുറുക്കനാൽ ബന്ധുക്കൾ മധ്യസ്ഥതയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരപ്പെട്ട് അവിടെ തടയപ്പെട്ടു.
12.152.96
अयं प्रेतसमाकीर्णो यक्षराक्षससेवितः ।
दारुणः काननोद्देशः कौशिकैरभिनादितः ॥ १२.१५२.९६ ॥
ഈ ഭീകരമായ കാനനപ്രദേശം പ്രേതങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതാണ്, യക്ഷരും രാക്ഷസരും സേവിക്കുന്നതാണ്, മൂങ്ങകളുടെ നിലവിളിയാൽ മുഴങ്ങുന്നു.
12.152.97
भीमः सुघोरश्च तथा नीलमेघसमप्रभः ।
अस्मिञ्शवं परित्यज्य प्रेतकार्याण्युपासत ॥ १२.१५२.९७ ॥
ഭയങ്കരവും അതിഘോരവും നീലമേഘത്തിന്റെ പ്രഭയുള്ളതുമായ ഈ സ്ഥലത്ത് ശവം ഉപേക്ഷിച്ച് പ്രേതകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യണം.
12.152.98
भानुर्यावन्न यात्यस्तं यावच्च विमला दिशः ।
तावदेनं परित्यज्य प्रेतकार्याण्युपासत ॥ १२.१५२.९८ ॥
സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നതുവരെയും ദിക്കുകൾ തെളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുവരെയും ഈ ശവം ഉപേക്ഷിച്ച് പ്രേതകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുക.
12.152.99
नदन्ति परुषं श्येनाः शिवाः क्रोशन्ति दारुणम् ।
मृगेन्द्राः प्रतिनर्दन्ति रविरस्तं च गच्छति ॥ १२.१५२.९९ ॥
പരുന്തുകൾ പരുഷമായി കരയുന്നു, കുറുക്കന്മാർ ഭയങ്കരമായി ഓരിയിടുന്നു, സിംഹങ്ങൾ മറുപടിയായി ഗർജ്ജിക്കുന്നു; സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നു.
12.152.100
चिता धूमेन नीलेन संरज्यन्ते च पादपाः ।
श्मशाने च निराहाराः प्रतिनर्दन्ति देवताः ॥ १२.१५२.१०० ॥
ചിതകളിലെ നീലപ്പുക മരങ്ങളെ നിറം പിടിപ്പിക്കുന്നു; ശ്മശാനത്തിൽ ആഹാരമില്ലാതെ നില്ക്കുന്ന ദേവതകൾ മറുപടിയായി ഗർജ്ജിക്കുന്നു.
12.152.101
सर्वे विकृतदेहाश्चाप्यस्मिन्देशे सुदारुणे ।
युष्मान्प्रधर्षयिष्यन्ति विकृता मांसभोजिनः ॥ १२.१५२.१०१ ॥
ഈ അതിഭയങ്കരമായ സ്ഥലത്ത് വികൃതശരീരരും മാംസഭോജികളുമായ എല്ലാവരും നിങ്ങളെ ആക്രമിക്കും.
12.152.102
क्रूरश्चायं वनोद्देशो भयमद्य भविष्यति ।
त्यज्यतां काष्ठभूतोऽयं मुच्यतां जाम्बुकं वचः ॥ १२.१५२.१०२ ॥
ഈ വനപ്രദേശം ക്രൂരമാണ്; ഇപ്പോൾ ഭയമുണ്ടാകും. മരക്കഷണം പോലെ ഉറച്ചുപോയ ഈ ശവം ഉപേക്ഷിക്കൂ; കുറുക്കന്റെ വാക്ക് വിട്ടുകളയൂ.
12.152.103
यदि जम्बुकवाक्यानि निष्फलान्यनृतानि च ।
श्रोष्यथ भ्रष्टविज्ञानास्ततः सर्वे विनङ्क्ष्यथ ॥ १२.१५२.१०३ ॥
കുറുനരിയുടെ വാക്കുകൾ നിഷ്ഫലവും അസത്യവുമായിരിക്കെ അവ കേട്ട് വിവേകം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ നിങ്ങളെല്ലാവരും നശിക്കും.
12.152.104
स्थीयतां वो न भेतव्यं यावत्तपति भास्करः ।
तावदस्मिन्सुते स्नेहादनिर्वेदेन वर्तत ॥ १२.१५२.१०४ ॥
സൂര്യൻ ഉദിച്ചുനിൽക്കുന്നിടത്തോളം നിങ്ങൾ ഇവിടെ നിൽക്കുക, ഭയപ്പെടേണ്ട. ഈ മകനോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ ക്ഷീണമില്ലാതെ ഇവിടെത്തന്നെ പ്രവർത്തിക്കുക.
12.152.105
स्वैरं रुदन्तो विस्रब्धाश्चिरं स्नेहेन पश्यत ।
दारुणेऽस्मिन्वनोद्देशे भयं वो न भविष्यति ॥ १२.१५२.१०५ ॥
സ്വതന്ത്രമായി കരഞ്ഞും ആശ്വാസത്തോടെയും ദീർഘനേരം സ്നേഹത്തോടെ നോക്കുക. ഈ ഭയങ്കരമായ വനപ്രദേശത്ത് നിങ്ങൾക്ക് ഭയമുണ്ടാകില്ല.
12.152.106
अयं सौम्यो वनोद्देशः पितृणां निधनाकरः ।
स्थीयतां यावदादित्यः किंवः क्रव्यादभाषितैः ॥ १२.१५२.१०६ ॥
ഈ മനോഹരമായ വനപ്രദേശം പിതൃക്കളുടെ മരണസ്ഥലമാണ്. സൂര്യനുള്ളിടത്തോളം ഇവിടെ നിൽക്കുക; മാംസഭോജികളുടെ വാക്കുകൾകൊണ്ട് നിങ്ങൾക്കെന്ത്?
12.152.107
यदि गृध्रस्य वाक्यानि तीव्राणि रभसानि च ।
गृह्णीत मोहितात्मानः सुतो वो न भविष्यति ॥ १२.१५२.१०७ ॥
മോഹിതമായ മനസ്സോടെ നിങ്ങൾ കഴുകന്റെ കഠിനവും തിടുക്കമുള്ളതുമായ വാക്കുകൾ സ്വീകരിച്ചാൽ നിങ്ങളുടെ മകൻ ഉണ്ടാകില്ല.
12.152.108
गृध्रो नास्तमितेऽभ्येति तिष्ठेन्नक्तं च जम्बुकः ।
मृतस्य तं परिजनमूचतुस्तौ क्षुधान्वितौ ॥ १२.१५२.१०८ ॥
കഴുകൻ സൂര്യാസ്തമയത്തിനു ശേഷം വരില്ല; കുറുനരി രാത്രിയിൽ നിൽക്കും. വിശപ്പുള്ള ആ രണ്ടുപേരും മരിച്ചവന്റെ ആ ബന്ധുവിനോടു പറഞ്ഞു.
12.152.109
स्वकार्यबद्धकक्षौ तौ राजन्गृध्रोऽथ जम्बुकः ।
क्षुत्पिपासापरिश्रान्तौ शास्त्रमालम्ब्य जल्पतः ॥ १२.१५२.१०९ ॥
രാജാവേ, സ്വന്തം കാര്യത്തിൽ മുറുകെ നിന്ന ആ കഴുകനും കുറുനരിയും വിശപ്പും ദാഹവും കൊണ്ടു തളർന്ന്, ശാസ്ത്രത്തെ ആശ്രയിച്ച് തർക്കിച്ചു.
12.152.110
तयोर्विज्ञानविदुषोर्द्वयोर्मृगपतत्रिणोः ।
वाक्यैरमृतकल्पैस्तैः प्रतिष्ठन्ते व्रजन्ति च ॥ १२.१५२.११० ॥
വിജ്ഞാനത്തിൽ നിപുണരായ ആ മൃഗവും പക്ഷിയും അമൃതതുല്യമായ വാക്കുകളാൽ നില്ക്കുകയും സഞ്ചരിക്കുകയും ചെയ്തു.
12.152.111
शोकदैन्यसमाविष्टा रुदन्तस्तस्थिरे तदा ।
स्वकार्यकुशलाभ्यां ते संभ्राम्यन्ते ह नैपुणात् ॥ १२.१५२.१११ ॥
ദുഃഖവും ദൈന്യവും നിറഞ്ഞവരായി കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അവർ അപ്പോൾ നിന്നു; സ്വന്തം കാര്യത്തിൽ സമർത്ഥരായ ആ രണ്ടുപേരുടെ നൈപുണ്യത്താൽ അവർ അമ്പരന്നു.
12.152.112
तथा तयोर्विवदतोर्विज्ञानविदुषोर्द्वयोः ।
बान्धवानां स्थितानां चाप्युपातिष्ठत शंकरः ॥ १२.१५२.११२ ॥
ഇങ്ങനെ തർക്കിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ രണ്ടു വിജ്ഞാനികളുടെയും നിൽക്കുന്ന ബന്ധുക്കളുടെയും മുന്നിൽ ശങ്കരൻ പ്രത്യക്ഷനായി.
12.152.113
देव्या प्रणोदितो देवः कारुण्यार्द्रीकृतेक्षणः ।
ततस्तानाह मनुजान्वरदोऽस्मीति शंकरः ॥ १२.१५२.११३ ॥
ദേവിയാൽ പ്രേരിതനായ, കരുണയാൽ നനഞ്ഞ കണ്ണുകളുള്ള ദേവൻ ശങ്കരൻ അപ്പോൾ ആ മനുഷ്യരോട് പറഞ്ഞു: "ഞാൻ വരദായകനാണ്."
12.152.114
ते प्रत्यूचुरिदं वाक्य दुःखिताः प्रणताः स्थिताः ।
एकपुत्रविहीनानां सर्वेष्नां जीवितार्थिनाम्।
पुत्रस्य नो जीवदानाज्जीवितं दातुमर्हसि ॥ १२.१५२.११४ ॥
ദുഃഖിതരായി പ്രണമിച്ചു നിന്ന അവർ ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു: "ഏകപുത്രനെ നഷ്ടപ്പെട്ട ഞങ്ങളെല്ലാവരും ജീവൻ കൊതിക്കുന്നവരാണ്; ഞങ്ങളുടെ പുത്രന് ജീവദാനം നൽകി ഞങ്ങൾക്കും ജീവൻ നൽകാൻ അങ്ങ് അർഹനാണ്."
12.152.115
एवमुक्तः स भगवान्वारिपूर्णेन पाणिना ।
जीवं तस्मै कुमाराय प्रादाद्वर्षशतानि वै ॥ १२.१५२.११५ ॥
ഇങ്ങനെ അപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ആ ഭഗവാൻ, ജലം നിറഞ്ഞ കൈകൊണ്ട് ആ കുമാരന് ജീവനും നൂറു വർഷങ്ങളും നൽകി.
12.152.116
तथा गोमायुगृध्राभ्यां प्राददत्क्षुद्विनाशनम् ।
वरं पिनाकी भगवान्सर्वभूतहिते रतः ॥ १२.१५२.११६ ॥
അതുപോലെ, സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ഹിതത്തിൽ രമിക്കുന്ന പിനാകി ഭഗവാൻ കുറുക്കനും കഴുകനും വിശപ്പ് ഇല്ലാതാകുന്ന വരം നൽകി.
12.152.117
ततः प्रणम्य ते देवं श्रेयोहर्षसमन्विताः ।
कृतकृत्याः सुसंहृष्टाः प्रातिष्ठन्त तदा विभो ॥ १२.१५२.११७ ॥
പിന്നീട് അവർ ആ ദേവനെ വണങ്ങി, ശ്രേയസ്സും സന്തോഷവും നിറഞ്ഞവരായി, കൃതകൃത്യരായി, അതീവ സന്തുഷ്ടരായി, ഹേ വിഭോ, അപ്പോൾ പുറപ്പെട്ടു.
12.152.118
अनिर्वेदेन दीर्घेण निश्चयेन ध्रुवेण च ।
देवदेवप्रसादाच्च क्षिप्रं फलमवाप्यते ॥ १२.१५२.११८ ॥
നിരാശപ്പെടാതെയും ദീർഘകാലം, ദൃഢനിശ്ചയത്താലും, ദേവദേവന്റെ അനുഗ്രഹത്താലും ഫലം വേഗം ലഭിക്കുന്നു.
12.152.119
पश्य दैवस्य संयोगं बान्धवाना च निश्चयम् ।
कृपणानां तु रुदतां कृतमश्रुप्रमार्जनम् ॥ १२.१५२.११९ ॥
വിധിയുടെ സംയോഗവും ബന്ധുക്കളുടെ നിശ്ചയവും നോക്കൂ. കരഞ്ഞിരുന്ന ദീനരുടെ കണ്ണുനീർ തുടച്ചുമാറ്റപ്പെട്ടു.
12.152.120
पश्य चाल्पेन कालेन निश्चयाध्वेषणेन च ।
प्रसादं शंकरात्प्राप्य दुःखिताः सुखमाप्नुवन् ॥ १२.१५२.१२० ॥
നോക്കൂ, ചെറിയ കാലംകൊണ്ട് ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ അന്വേഷിച്ചും ശങ്കരന്റെ അനുഗ്രഹം നേടിയും ദുഃഖിതർ സുഖം പ്രാപിച്ചു.
12.152.121
ते विस्मिताः प्रहृष्टाश्च पुत्रसंजीवनात्पुनः ।
बभूवुर्भरतश्रेष्ठ प्रसादाच्छंकरस्य वै ॥ १२.१५२.१२१ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ശങ്കരന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ പുത്രൻ വീണ്ടും ജീവൻ വീണ്ടെടുത്തതിനാൽ അവർ വിസ്മയിതരും അത്യന്തം സന്തുഷ്ടരുമായി.
12.152.122
ततस्ते त्वरिता राजंस्त्यक्त्वा शोकं शिशूद्भवम् ।
विविशुः पुत्रमादाय नगरं हृष्टमानसाः ॥ १२.१५२.१२२ ॥
പിന്നെ രാജാവേ, ശിശുവിനാൽ ഉണ്ടായ ദുഃഖം ഉപേക്ഷിച്ച് പുത്രനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് സന്തുഷ്ടമനസ്സോടെ അവർ വേഗത്തിൽ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
12.152.123
एषा बुद्धिः समस्तानां चातुर्वर्ण्येन दर्शिता ॥ १२.१५२.१२३ ॥
ഈ ബുദ്ധി (ഉപദേശം) എല്ലാ നാല് വർണ്ണങ്ങൾക്കുമായി കാണിക്കപ്പെട്ടു.
12.152.124
धर्मार्थमोक्षसंयुक्तमितिहासं पुरातनम् ।
श्रुत्वा मनुष्यः सततमिहामुत्र प्रमोदते ॥ १२.१५२.१२४ ॥
ധർമ്മം, അർത്ഥം, മോക്ഷം എന്നിവയോടു കൂടിയ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം കേൾക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ഇഹത്തിലും പരത്തിലും സദാ ആനന്ദിക്കുന്നു.