ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.152
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.152.1
कच्चित्पितामहेनासीच्छ्रुवं वा दृष्टमेव च ।
कच्चिन्मर्त्यो मृतो राजन्पुनरुज्जीवितोऽभवत् ॥ १२.१५२.१ ॥
ರಾಜನೇ, ಪಿತಾಮಹರು ಕೇಳಿದ್ದಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ನೋಡಿದ್ದಾರೆಯೇ, ಸತ್ತ ಮನುಷ್ಯನು ಮತ್ತೆ ಜೀವ ಪಡೆದ ಸಂಗತಿಯನ್ನು?
12.152.2
शृणु पार्थ यथावृत्तमितिहासं पुरातनम् ।
गृध्रजम्बुकसंवादं यो वृत्तो वैदिशे पुरे ॥ १२.१५२.२ ॥
ಪಾರ್ಥನೇ, ವೈದಿಶ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪುರಾತನ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು; ಹದ್ದು ಮತ್ತು ನರಿಯ ನಡುವಿನ ಸಂವಾದ ಅದು.
12.152.3
कस्यचिद्ब्राह्मणस्यासीद्दुःखलब्धः सुतो मृतः ।
बाल एव विशालाक्षो बालग्रहनिपीडितः ॥ १२.१५२.३ ॥
ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಗ, ಕಷ್ಟದಿಂದ ಪಡೆದದ್ದು, ಸತ್ತುಹೋದ; ಅವನು ಬಾಲಕನೇ, ದೊಡ್ಡ ಕಣ್ಣಿನವನು, ಬಾಲಗ್ರಹ ಪೀಡಿತನಾದವನು.
12.152.4
दुःखिताः केचिदादाय बालमप्राप्तयोवनम् ।
कुलसर्वस्वभूतं वै रुदन्तः शोककर्शिताः ॥ १२.१५२.४ ॥
ಕೆಲವರು ದುಃಖಿತರಾಗಿ, ಇನ್ನೂ ಯೌವನ ಪಡೆಯದ, ಕುಲದ ಸರ್ವಸ್ವವಾದ ಆ ಬಾಲಕನನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ಅಳುತ್ತಾ, ಶೋಕದಿಂದ ಕೃಶರಾಗಿ.
12.152.5
बालं मृतं गृहीत्वाऽथ श्मशानाभिमुखाः स्थिताः ।
अङ्गेनाङ्गं समाक्रस्य रुरुदुर्भृशदुःखिताः ॥ १२.१५२.५ ॥
ಸತ್ತ ಬಾಲಕನನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಅವರು ಸ್ಮಶಾನದ ಕಡೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಿ ನಿಂತರು; ಅಂಗಕ್ಕೆ ಅಂಗವನ್ನು ಒತ್ತಿಕೊಂಡು ಬಹಳ ದುಃಖದಿಂದ ಅತ್ತರು.
12.152.6
शोचन्तस्तस्य पूर्वोक्तान्भाषितांश्चासकृत्पुनः ।
तं बालं भूतले क्षिप्य प्रतिगन्तुं न शक्नुयुः ॥ १२.१५२.६ ॥
ಆ ಬಾಲಕನ ಬಗ್ಗೆ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಪದೇಪದೇ ನೆನೆದು ಶೋಕಿಸುತ್ತಾ, ಆ ಬಾಲಕನನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅವರಿಂದ ಆಗಲಿಲ್ಲ.
12.152.7
तेषां रुदितशब्देन गृध्रोऽभ्येत्य वचोऽब्रवीत् ।
प्रेतात्मकमिमंकाले त्यक्त्वा गच्छत माचिरम् ॥ १२.१५२.७ ॥
ಅವರ ಅಳುವ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿ ಒಂದು ಹದ್ದು ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ಹೇಳಿತು: 'ಪ್ರೇತರೂಪದ ಈ ಮಗುವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಟ್ಟು ಬೇಗ ಹೋಗಿ, ತಡಮಾಡಬೇಡಿ.'
12.152.8
इह पुंसां सहस्राणि स्त्रीसहस्राणि चैव ह ।
समानीतानि कालेन हित्वा वै यान्ति बान्धवाः ॥ १२.१५२.८ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಕಾಲದಿಂದ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾವಿರಾರು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಇದ್ದಾರೆ; ಆದರೆ ಬಂಧುಗಳು ಅವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
12.152.9
संपश्यत जगत्सर्वं सुखदुःखैरधिष्ठितम् ।
संयोगो विप्रयोगश्च पर्यायेणोपलभ्यते ॥ १२.१५२.९ ॥
ನೋಡಿ, ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಸುಖ-ದುಃಖಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ; ಸಂಯೋಗ ಮತ್ತು ವಿಯೋಗ ಸರದಿಯಂತೆ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ.
12.152.10
गृहीत्वा ये च गच्छन्ति येऽनुयान्ति च तान्मृतान् ।
तेऽप्यायुषः प्रमाणेन स्वेन गच्छन्ति जन्तवः ॥ १२.१५२.१० ॥
ಸತ್ತವರನ್ನು ಒಯ್ಯುವವರೂ ಅವರ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುವವರೂ ತಮ್ಮ ಆಯುಷ್ಯದ ಅಳತೆಯಂತೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ.
12.152.11
अलं स्थित्वा श्मशानेऽस्मिन्गृध्रगोमायुसंकुले ।
कङ्कालबहुले घोरे सर्वप्राणिभयंकरे ॥ १२.१५२.११ ॥
ಹದ್ದು ಮತ್ತು ನರಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಅಸ್ಥಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿರುವ, ಭಯಂಕರವಾದ, ಸಕಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಭಯ ತರುವ ಈ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ನಿಲ್ಲುವುದು ಸಾಕು.
12.152.12
न पुनर्जीवितः कश्चित्कालधर्ममुपागतः ।
प्रियो वा यदि वा द्वेष्यः प्राणिनां गतिरीदृशी ॥ १२.१५२.१२ ॥
ಕಾಲಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಯಾರೂ ಮತ್ತೆ ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ; ಪ್ರಿಯರಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ದ್ವೇಷಾರ್ಹರಾಗಿರಲಿ; ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗತಿ ಹೀಗೇ ಇದೆ.
12.152.13
सर्वेण खलु मर्तव्यं मर्त्यलोके प्रसूयता ।
कृतान्तविहिते मार्गे मृतं को जीवयिष्यति ॥ १२.१५२.१३ ॥
ಈ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಎಲ್ಲರೂ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಸಾಯಬೇಕು. ಕೃತಾಂತನಿಂದ ನಿಗದಿತ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೋದ ಮೃತನನ್ನು ಯಾರು ಬದುಕಿಸಬಲ್ಲರು?
12.152.14
दिशान्तोपचितो यावदस्तं गच्छति भास्करः ।
गम्यतां स्वमधिष्ठानं सुतस्नेहं विसृज्य वै ॥ १२.१५२.१४ ॥
ದಿಕ್ಕುಗಳ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತಂಗತನಾಗುವವರೆಗೆ, ಮಗನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಿನ್ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗು.
12.152.15
ततो गृध्रवचः श्रुत्वा विक्रोशन्तस्तदा नृप ।
बान्धवास्तेऽभ्यगच्छन्त पुत्रमुत्सृज्य भूतले ॥ १२.१५२.१५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ಆಗ ರಣಹದ್ದಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅಳುತ್ತಾ ಬಂಧುಗಳು ಮಗನನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟುಹೋದರು.
12.152.16
विनिश्चित्याथ च तदा विक्रोशन्तस्ततस्ततः ।
मृत इत्येव गच्छन्तो निराशास्तस्य दर्शने ॥ १२.१५२.१६ ॥
ನಂತರ ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಾ, 'ಇವನು ಸತ್ತಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಅವನನ್ನು ನೋಡುವ ಆಸೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟರು.
12.152.17
निश्चितार्थाश्च ते सर्वे संत्यजन्तः स्वमात्मजम् ।
निराशा जीविते तस्य मार्गमावृत्य धिष्ठिताः ॥ १२.१५२.१७ ॥
ಅವರೆಲ್ಲರೂ ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅವನ ಜೀವದ ಆಶೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ದಾರಿಯನ್ನು ತಡೆದು ನಿಂತರು.
12.152.18
ध्वाङ्क्षपक्षसवर्णस्तु बिलान्निःसृत्य जम्बुकः ।
गच्छमानान्स्म तानाह निर्घृणाः खलु मानुषाः ॥ १२.१५२.१८ ॥
ಕಾಗೆಯ ರೆಕ್ಕೆಯ ಬಣ್ಣದ ಆ ನರಿ ಬಿಲದಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವರಿಗೆ ಹೇಳಿತು — "ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮನುಷ್ಯರು ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದವರು."
12.152.19
आदित्योऽयं स्थितो मूढाः स्नेहं कुरुत मा भयम् ।
बहुरूपो मुहूर्ताच्च जीवेदपि च बालकः ॥ १२.१५२.१९ ॥
ಸೂರ್ಯನು ಇಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ, ಮೂಢರೇ! ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸಿ, ಭಯಪಡಬೇಡಿ. ಈ ಬಾಲಕನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬಹುರೂಪಿಯಾಗಿ ಬದುಕಬಹುದು.
12.152.20
दर्भान्भूमौ विनिक्षिप्य पुत्रस्नेहविनाकृताः ।
श्मशाने सुतमुत्सृज्य कस्माद्गच्छत निर्घृणाः ॥ १२.१५२.२० ॥
ದರ್ಭೆಯನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲಿಟ್ಟು, ಪುತ್ರಸ್ನೇಹವಿಲ್ಲದವರಾಗಿ, ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಮಗನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನಿರ್ದಯರೇ, ಏಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀರಿ?
12.152.21
न वोऽस्त्यस्मिन्सुते स्नेहो बाले मधुरभाषिणि ।
यस्य भाषितमात्रेण प्रसादमधिगच्छत ॥ १२.१५२.२१ ॥
ಈ ಮಧುರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಬಾಲಕನ ಮೇಲೆ ನಿಮಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲ; ಅವನ ಮಾತಿನಿಂದಲೇ ನೀವು ಕೃಪೆ ಪಡೆಯಬಹುದಿತ್ತು.
12.152.22
न पश्यध्वं सुतस्नेहो यादृशः पशुपक्षिणाम् ।
न तेषां धारयित्वा तान्कश्चिदस्ति फलागमः ॥ १२.१५२.२२ ॥
ಪಶುಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪುತ್ರಸ್ನೇಹವನ್ನು ನೀವು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಅವರನ್ನು ಸಾಕುವುದರಿಂದ ಯಾವ ಫಲವೂ ಇಲ್ಲವೇ?
12.152.23
चतुष्पात्पक्षिकीटानां प्राणिनां स्नेहसङ्गिनाम् ।
परलोकगतिस्थानां मुनियज्ञक्रियामिव ॥ १२.१५२.२३ ॥
ನಾಲ್ಕು ಕಾಲಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಕೀಟಗಳು, ಸ್ನೇಹಬಂಧದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜೀವಿಗಳು — ಪರಲೋಕದ ಗತಿಯಲ್ಲಿರುವವರು — ಅವು ಮುನಿಗಳ ಯಜ್ಞಕರ್ಮದಂತೆ.
12.152.24
तेषां पुत्राभिरामाणामिह लोके परत्र च ।
न गुणो दृश्यते कश्चित्प्रजाः संधारयन्ति च ॥ १२.१५२.२४ ॥
ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಸಂತೋಷಿಸುವ ಆ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಹದಲ್ಲೂ ಪರದಲ್ಲೂ ಯಾವ ಗುಣವೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಅವು ತಮ್ಮ ಸಂತಾನವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ.
12.152.25
अपश्यतां प्रियान्पुत्रान्येषां शोको न तिष्ठति ।
न ते पोषणसंप्रीता मातापितर एव हि ॥ १२.१५२.२५ ॥
ಪ್ರಿಯ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡದವರಿಗೆ ಶೋಕ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ; ಪೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಡುವ ತಾಯಿತಂದೆಯರೂ ನಿಜವಾಗಿ ಹಾಗಲ್ಲ.
12.152.26
मानुषाणां कुतः स्नेहो येषां शोको न विद्यते ।
इमं कुलकरं पुत्रं त्यक्त्वा क्व नु गमिष्यथ ॥ १२.१५२.२६ ॥
ಶೋಕವಿಲ್ಲದ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಎಲ್ಲಿಂದ? ಈ ವಂಶವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮಗನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀವು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವಿರಿ?
12.152.27
चिरं मुञ्चत बाष्पं च चिरं स्नेहेनन पश्यत ।
एवंविधानि हीष्टानि दुस्त्यजानि विशेषतः ॥ १२.१५२.२७ ॥
ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಿ; ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ನೋಡಿ. ಇಂತಹ ಪ್ರಿಯವಾದವುಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಬಿಡುವುದು ಕಷ್ಟ.
12.152.28
क्षीणस्याथामिशस्तस्य श्मशानाभिमुखस्य च ।
बान्धवा यत्र तिष्ठति तत्रान्यो नाधितिष्ठति ॥ १२.१५२.२८ ॥
ಕ್ಷೀಣನಾಗಿ, ಸಂಕಟದಿಂದ ಕೂಡಿ, ಸ್ಮಶಾನದ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದ ಅವನ ಬಳಿ ಬಂಧುಗಳು ನಿಂತಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ.
12.152.29
सर्वस्य दयिताः प्राणाः सर्वः स्नेहं च विन्दति ।
तिर्यग्योनिष्वपि संतां स्नेहं पश्यत यादृशम् ॥ १२.१५२.२९ ॥
ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣ ಪ್ರಿಯ; ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲೂ ಸಂತಾನದ ಮೇಲೆ ಎಂತಹ ಸ್ನೇಹವಿದೆ ಎಂದು ನೋಡಿ.
12.152.30
त्यक्त्वा कथं गच्छथेमं पद्मलोलायतेक्षणम् ।
यथा नवोद्वाहकृतं स्नानमाल्यविभूषितम्। ॥ १२.१५२.३० ॥
ಕಮಲದಂತೆ ಚಂಚಲವಾದ ವಿಶಾಲ ಕಣ್ಣುಗಳ ಇವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀವು ಹೇಗೆ ಹೋಗುವಿರಿ? ನವ ವಿವಾಹಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾದವನಂತಿದ್ದಾನೆ.
12.152.31
जम्बुकस्य वचः श्रुत्वा कृपणं परिदेवतः ।
न्यवर्तन्त तदा सर्वे बालार्थं ते स्म मानुषाः ॥ १२.१५२.३१ ॥
ನರಿಯ ದೀನವಾದ ಪ್ರಲಾಪ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆಗ ಆ ಮನುಷ್ಯರೆಲ್ಲರೂ ಮಗುವಿಗಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.
12.152.32
अहो बत नृशंसेन जम्बुकेनाल्पमेधसा ।
क्षुद्रेणोक्ता हीनसत्वा मानुषाः किं निवर्तथ ॥ १२.१५२.३२ ॥
ಅಯ್ಯೋ! ಕ್ರೂರನೂ ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯೂ ಕ್ಷುದ್ರನೂ ಆದ ನರಿಯ ಮಾತಿಗೆ, ಹೇಡಿ ಮನುಷ್ಯರೇ, ನೀವೇಕೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತೀರಿ?
12.152.33
पञ्चभूतपरित्यक्तं शुष्कं काष्ठत्वमागतम् ।
कस्माच्छोचथ निश्चेष्टमात्मानं किं न शोचथ ॥ १२.१५२.३३ ॥
ಪಂಚಭೂತಗಳಿಂದ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ, ಒಣಗಿ ಮರದಂತಾದ ಈ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟ ದೇಹಕ್ಕಾಗಿ ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತೀರಿ? ನಿಮ್ಮ ಆತ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ?
12.152.34
तपः कुरुत वै तीव्रं मुच्यध्वं येन किल्बिषात् ।
तपसा लभ्यते सर्वं विलापः किं करिष्यति ॥ १२.१५२.३४ ॥
ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅದರಿಂದ ಪಾಪದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿರಿ. ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಪ್ರಲಾಪ ಏನು ಮಾಡೀತು?
12.152.35
अनिष्टानि न भाग्यानि जानीत स्वंस्वमात्मना ।
येन गच्छति बालोऽयं दत्त्वा शोकमनन्तकम् ॥ १२.१५२.३५ ॥
ಅನಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಭಾಗ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತವೆಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ; ಅದರಿಂದಲೇ ಈ ಬಾಲಕ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಶೋಕ ಕೊಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
12.152.36
धनं गावः सुवर्णं च मणिरत्नमथापि च ।
अपत्यं च तपोमूलं तपो योगाच्च लभ्यते ॥ १२.१५२.३६ ॥
ಧನ, ಗೋವುಗಳು, ಚಿನ್ನ, ಮಣಿ ರತ್ನಗಳು, ಸಂತಾನ ಕೂಡ ತಪಸ್ಸಿನ ಮೂಲದಿಂದ ಬರುವಂಥವು; ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಯೋಗದಿಂದಲೇ ಅವು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.
12.152.37
यथा कृता च भूतेषु प्राप्यते सुखदुःखिता ।
गृहीत्वा जायते जन्तुर्दुःखानि च सुखानि च ॥ १२.१५२.३७ ॥
ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದಂತೆ ಸುಖದುಃಖಗಳು ಲಭಿಸುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಜೀವಿ ಜನ್ಮ ತಳೆದು ದುಃಖ ಮತ್ತು ಸುಖ ಎರಡನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ.
12.152.38
न कर्मणा पितुः पुत्रः पिता व्रा पुत्रकर्मणा ।
मार्गेणान्येन गच्छन्ति बद्धाः सुकृतदुष्कृतैः ॥ १२.१५२.३८ ॥
ತಂದೆಯ ಕರ್ಮದಿಂದ ಮಗನಾಗಲಿ, ಮಗನ ಕರ್ಮದಿಂದ ತಂದೆಯಾಗಲಿ ಫಲ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಬಂಧಿತರಾದ ಜೀವಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪುಣ್ಯ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
12.152.39
धर्मं चरत यत्नेन तथाऽधर्मान्निवर्तत ।
वर्तध्वं च यथाकालं दैवतेषु द्विजेषु च ॥ १२.१५२.३९ ॥
ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ಅಧರ್ಮದಿಂದ ದೂರವಿರಿ; ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಮತ್ತು ದ್ವಿಜರ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಿ.
12.152.40
शोकं त्यजत दैन्यं च सुतस्नेहान्निवर्तत ।
त्यज्यतामयमाक्रोशस्ततः शीघ्रं निवर्तत ॥ १२.१५२.४० ॥
ಶೋಕ ಮತ್ತು ದೈನ್ಯವನ್ನು ಬಿಡಿ; ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿ. ಈ ಆಕ್ರೋಶವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ನಂತರ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿ.
12.152.41
यत्करोति शुभं कर्म तथा कर्म सुदारुणम् ।
तत्कर्तैव समश्नाति बान्धवानां किमत्र ह ॥ १२.१५२.४१ ॥
ಶುಭಕರ್ಮವನ್ನೂ ಅತಿ ದಾರುಣ ಕರ್ಮವನ್ನೂ ಮಾಡುವವನೇ ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ಏನು ಸಂಬಂಧ?
12.152.42
इह त्यक्त्वा न तिष्ठन्ति बान्धवा बान्धवं प्रियम् ।
स्नेहमुत्सृज्य गच्छन्ति बाष्पपूर्णाविलेक्षणाः ॥ १२.१५२.४२ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಬಂಧುಗಳು ಪ್ರಿಯ ಬಂಧುವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಸ್ನೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಸುಕಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
12.152.43
प्राज्ञो वा यदि वा मूर्खः सधनो निर्धनोऽपि वा ।
सर्वः कालवशं याति शुभाशुभसमन्वितः ॥ १२.१५२.४३ ॥
ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಲಿ ಮೂರ್ಖನಾಗಲಿ, ಧನವಂತನಾಗಲಿ ನಿರ್ಧನನಾಗಲಿ, ಶುಭಾಶುಭಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಲವಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ.
12.152.44
किं करिष्यथ शोचित्वा मृतं किमनुशोचथ ।
सर्वस्य हि प्रभुः कालो धर्मतः समदर्शनः ॥ १२.१५२.४४ ॥
ಶೋಕಿಸಿ ನೀವೇನು ಮಾಡುವಿರಿ? ಮೃತನಿಗಾಗಿ ಏಕೆ ಶೋಕಿಸುವಿರಿ? ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಡೆಯನು ಕಾಲವೇ; ಅದು ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಮದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತದೆ.
12.152.45
यौवनस्थांश्च बालांश्च बृद्धान्गर्भगतानपि ।
सर्वानाविशते मृत्युरेवंभूतमिदं जगत् ॥ १२.१५२.४५ ॥
ಯೌವನದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು, ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ವೃದ್ಧರನ್ನು, ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನೂ ಕೂಡ ಮೃತ್ಯು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ; ಈ ಜಗತ್ತು ಹೀಗೇ ಇದೆ.
12.152.46
अहो मन्दीकृतः स्नेहो गृध्रेणेहाल्पबुद्धिना ।
पुत्रस्नेहाभिभूतानां युष्माकं शोचतां भृशम् ॥ १२.१५२.४६ ॥
ಅಯ್ಯೋ! ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯ ಹದ್ದು ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಮಂದಗೊಳಿಸಿದೆ; ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಅಭಿಭೂತರಾದ ನೀವು ಅತ್ಯಂತ ಶೋಕಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಿ.
12.152.47
समैः सम्यक्प्रयुक्तैश्च वचनैर्हेतुदर्शनैः ।
सर्वमेतत्प्रपद्याशु कुरुध्वं वा विचारणां।
यद्गच्छथ जलस्थानं स्नेहमुत्सृज्य दुस्त्यजम् ॥ १२.१५२.४७ ॥
ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೂಕ್ತ ಮಾತುಗಳಿಂದ, ಕಾರಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಾದಗಳಿಂದ, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅರಿತು ಯೋಚಿಸಿ; ಬಿಡಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಜಲಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ.
12.152.48
अहो पुत्रवियोगेन मृतशून्योपसेवनात् ।
क्रोशतां वा भृशं दुःखं विवत्सानां गवामिव ॥ १२.१५२.४८ ॥
ಅಯ್ಯೋ! ಮಗನ ವಿಯೋಗದಿಂದ, ಮೃತ ಶೂನ್ಯವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ, ಅಳುತ್ತಿರುವ ನಿಮ್ಮ ದುಃಖ ಅತ್ಯಧಿಕ; ಕರುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಹಸುಗಳ ದುಃಖದಂತೆ.
12.152.49
अद्य शोकं विजानामि मानुषाणां महीतले ।
स्नेहं हि कारणं कृत्वा ममाप्यश्रूण्यथापतन् ॥ १२.१५२.४९ ॥
ಇಂದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮನುಷ್ಯರ ಶೋಕವನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸ್ನೇಹವನ್ನೇ ಕಾರಣವಾಗಿಸಿ ನನ್ನ ಕಣ್ಣೀರೂ ಉದುರಿತು.
12.152.50
यत्नो हि सततं कार्यस्ततो दैवेन सिद्ध्यति ।
दैवं पुरुषकारश्च कृतान्तेनोपपद्यते ॥ १२.१५२.५० ॥
ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಸದಾ ಮಾಡಬೇಕು; ಆಗ ದೈವದಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವವೂ ಪುರುಷಕಾರವೂ ಕೃತಾಂತದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.
12.152.51
अनिर्वेदः सदा कार्यो निर्वेदाद्धि कुतः सुखम् ।
प्रयत्नात्प्राप्यते ह्यर्थः कस्माद्गच्छथ निर्दयम् ॥ १२.१५२.५१ ॥
ಸದಾ ನಿರಾಸೆಯಿಲ್ಲದಿರಬೇಕು; ನಿರಾಸೆಯಿಂದ ಸುಖ ಹೇಗೆ ಬರುವುದು? ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಲೇ ಅರ್ಥ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗಾದರೆ ಏಕೆ ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತೀರಿ?
12.152.52
आत्ममांसोपवृत्तं च शरीरार्धमर्यी तनुम् ।
पितॄणां वंशकर्तारं वने त्यक्त्वा क्व यास्यथ ॥ १२.१५२.५२ ॥
ತನ್ನ ಮಾಂಸದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ದೇಹದ ಅರ್ಧಭಾಗವಾದ, ಆರ್ಯನಾದ, ಪಿತೃಗಳ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಈ ದೇಹವನ್ನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೀರಿ?
12.152.53
अथवाऽस्तं गते सूर्ये संध्याकाल उपस्थिते ।
ततो नेष्यश्च वा पुत्रमिहस्था वा भविष्यथ ॥ १२.१५२.५३ ॥
ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯ ಅಸ್ತಮಿಸಿ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಆಗ ಮಗನನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಿರಿ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವಿರಿ.
12.152.54
अद्य वर्षसहस्रं मे साग्रं जातस्य मानुषाः ।
न च पश्यामि जीवन्तं मृतं स्त्रीपुंनपुंसकम् ॥ १२.१५२.५४ ॥
ಇಂದು ನನ್ನ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಳೆದಿವೆ, ಓ ಮನುಷ್ಯರೇ; ಬದುಕಿರುವವನನ್ನೂ ಸತ್ತವನನ್ನೂ, ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನೂ ಪುರುಷನನ್ನೂ ನಪುಂಸಕನನ್ನೂ ನಾನು ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ.
12.152.55
मृता गर्भेषु जायन्ते जातमात्रा म्रियन्ति च ।
चंक्रमन्तो म्रियन्ते च यौवनस्थास्तथा परे ॥ १२.१५२.५५ ॥
ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸತ್ತವರು ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹುಟ್ಟಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ, ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ, ಯೌವನದಲ್ಲಿರುವವರೂ ಇತರರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ.
12.152.56
अनित्यानीह भाग्यानि चतुष्पात्पक्षिणामपि ।
जङ्गमाजङ्गमानां च ह्यायुरग्रेऽवतिष्ठते ॥ १२.१५२.५६ ॥
ಇಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಭಾಗ್ಯಗಳೂ ಅನಿತ್ಯವಾಗಿವೆ; ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಚಲಿಸದ ಜೀವಿಗಳ ಆಯುಷ್ಯವೂ ಮೊದಲೇ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ.
12.152.57
इष्टदारवियुक्ताश्च पुत्रशोकान्वितास्तथा ।
दह्यमानाः स्म शोकेन गृहं गच्छन्ति नित्यशः ॥ १२.१५२.५७ ॥
ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿಯರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟವರೂ ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ಕೂಡಿದವರೂ ಶೋಕದಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಾ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
12.152.58
अनिष्टानां सहस्राणि तथेष्टानां शतानि च ।
उत्सृज्येह प्रयाता वै बान्धवा भृशदुःखिताः ॥ १२.१५२.५८ ॥
ಅನಿಷ್ಟ ವಸ್ತುಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಮತ್ತು ಇಷ್ಟ ವಸ್ತುಗಳು ನೂರಾರು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಟ್ಟು, ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತರಾದ ಬಾಂಧವರು ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
12.152.59
त्यज्यतामेष निस्तेजाः शून्यः काष्ठत्वमागतः ।
अन्यदेहविषक्तं हि शिशुं काष्ठमुपासथ ॥ १२.१५२.५९ ॥
ಈ ಶಿಶುವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಿ; ಇವನು ತೇಜೋಹೀನನಾಗಿ, ಶೂನ್ಯನಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಗೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಬೇರೆ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಂಟಿದ ಈ ಶಿಶುವನ್ನು ನೀವು ಕಟ್ಟಿಗೆಯಂತೆ ಹಿಡಿದಿದ್ದೀರಿ.
12.152.60
त्यक्तजीवस्य वै बाष्पं कस्माद्धित्वा न गच्छत ।
निरर्थको ह्ययं स्नेहो निष्फलश्च परिश्रमः ॥ १२.१५२.६० ॥
ಪ್ರಾಣ ಹೋದವನಿಗಾಗಿ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುತ್ತಾ, ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಏಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ? ಈ ಪ್ರೀತಿ ನಿರರ್ಥಕ; ಈ ಪರಿಶ್ರಮ ನಿಷ್ಫಲ.
12.152.61
न च क्षुर्भ्यां न कर्णाभ्यां च शृणोति स पश्यति ।
कस्मादेनं सप्नुत्सृज्य न गृहान्गच्छताशु वै ॥ १२.१५२.६१ ॥
ಅವನು ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ, ಕಿವಿಗಳಿಂದ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀವು ಬೇಗನೆ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಏಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ?
12.152.62
मोक्षधर्माश्रितैर्वाक्यैर्हेतुमद्भिः सुनिष्ठुरैः ।
भयोक्ता गच्छत क्षिप्रं स्वं स्वमेव निवेशनम् ॥ १२.१५२.६२ ॥
ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ, ತರ್ಕಯುಕ್ತವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಭಯದಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ — ಈಗ ಬೇಗನೆ ನಿಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ.
12.152.63
प्रज्ञाविज्ञानयुक्तेन बुद्धिसंज्ञाप्रदायिना ।
वच्चं श्राविता नूनं मानुषाः संनिवर्तथ ॥ १२.१५२.६३ ॥
ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದವನು, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವಿವೇಕವನ್ನು ನೀಡುವವನು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳಿಂದ — ನೀವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೀರಿ; ಓ ಮನುಷ್ಯರೇ, ಹಿಂತಿರುಗಿ.
12.152.64
शोको द्विगुणतां याति दृष्ट्वा स्मृत्वा च चेष्टितम् ।
इत्येतद्वचनं श्रुत्वा सन्निवृत्तास्तु मानुषाः।
अपश्यत्तं तदा सुप्तं द्रुतमागत्य जम्बुकः ॥ १२.१५२.६४ ॥
ನೋಡಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಚೇಷ್ಟೆಗಳನ್ನು ನೆನೆದು ದುಃಖ ಎರಡು ಪಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಮನುಷ್ಯರು ಹಿಂತಿರುಗಿದರು; ಆಗ ಒಂದು ನರಿ ಬೇಗನೆ ಬಂದು ಮಲಗಿದ್ದವನನ್ನು ಕಂಡಿತು.
12.152.65
इमं कनकवर्णाभं भूषणैः समलंकृतम् ।
गृध्रवाक्यात्कथं पुत्रं त्यक्ष्यध्वं पितृपिण्डदम् ॥ १२.१५२.६५ ॥
ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ, ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಲಂಕೃತನಾದ ಇವನು — ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಪಿಂಡ ನೀಡುವ ಮಗ — ರಣಹದ್ದಿನ ಮಾತಿನಿಂದ ನೀವು ಇವನನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಿಡುತ್ತೀರಿ?
12.152.66
न स्नेहस्य च विच्छेदो विलापरुदितस्य च ।
मृतस्यास्य परित्यागात्तापो वै भविता ध्रुवम् ॥ १२.१५२.६६ ॥
ಸ್ನೇಹ ಕಡಿದು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ಕೂಗಾಟ ಮತ್ತು ಅಳುವೂ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಮೃತನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡುವುದರಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಕಟ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
12.152.67
श्रूयते शम्बुके शूद्रे हते ब्राह्मणदारकः ।
जीवितो धर्ममासाद्य रामात्सत्यपराक्रमात् ॥ १२.१५२.६७ ॥
ಶಂಬೂಕ ಎಂಬ ಶೂದ್ರನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಗು ಬದುಕಿತು ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ; ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿ ರಾಮನಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದು.
12.152.68
तथा श्वैत्यस्य राजर्षेर्बालो दिष्टान्तमागतः ।
मुनिना धर्मनिष्ठेन मृतः संजीवितः पुनः ॥ १२.१५२.६८ ॥
ಅಂತೆಯೇ, ವಿಧಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿದ ರಾಜರ್ಷಿ ಶ್ವೈತ್ಯನ ಮಗು, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಮುನಿಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಜೀವ ಪಡೆಯಿತು.
12.152.69
तथा कश्चिद्भवेत्सिद्धो मुनिर्वा देवतापि वा ।
कृपणानामनुक्रोशं कुर्याद्वो रुदतामिह ॥ १२.१५२.६९ ॥
ಅಂತೆಯೇ, ಇಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಿರುವ ದೀನರ ಮೇಲೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಸಿದ್ಧನೋ, ಮುನಿಯೋ ಅಥವಾ ದೇವತೆಯೋ ಕರುಣೆ ತೋರಲಿ.
12.152.70
इत्युक्तास्ते न्यवर्तन्त शोकार्ताः पुत्रवत्सलाः ।
अङ्के शिरः समाधाय रुरुदुर्बहुविस्तरम्।
तेषां रुदितशब्देन गृध्रोऽभ्येत्य वचोऽब्रवीत् ॥ १२.१५२.७० ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಅವರು, ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ, ಪುತ್ರಪ್ರೇಮಿಗಳಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು; ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ತಲೆಯಿಟ್ಟು ಬಹಳ ಕಾಲ ಅತ್ತರು. ಅವರ ಅಳುವಿನ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿ ಒಂದು ರಣಹದ್ದು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದು ಮಾತನಾಡಿತು.
12.152.71
अश्रुपातपरिक्लिन्नः पाणिस्पर्शप्रपीडितः ।
धर्मराजप्रयोगाच्च दीर्घनिद्रां प्रवेशितः ॥ १२.१५२.७१ ॥
ಕಣ್ಣೀರಿನ ಧಾರೆಯಿಂದ ತೋಯ್ದವನಾಗಿ, ಕೈ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಧರ್ಮರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ದೀರ್ಘನಿದ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.
12.152.72
तपसाऽपि हि संयुक्तो जनः कालेन हन्यते ।
सर्वस्नेहावसक्तानामिदं हि स्नेहवर्तनम् ॥ १२.१५२.७२ ॥
ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾದರೂ ಮನುಷ್ಯನು ಕಾಲದಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲ ಸ್ನೇಹಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡವರ ಸ್ನೇಹನಡತೆ ಇದೇ.
12.152.73
बालवृद्धसहस्राणि सदा संत्यज्य बान्धवाः ।
दिनानि चैव रात्रीश्च दुःखं तिष्ठन्ति भूतले ॥ १२.१५२.७३ ॥
ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವೃದ್ಧರಾದ ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಸದಾ ತೊರೆದು, ಬಂಧುಗಳು ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
12.152.74
अलं निर्बन्धमागत्य शोकस्य परिवारणम् ।
अप्रत्ययं कुतो ह्यस्य पुनरद्येह जीवितम् ॥ १२.१५२.७४ ॥
ಸಾಕು, ಹಠದಿಂದ ಬಂದು ಶೋಕವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಡಿ; ಇವನು ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಎಲ್ಲಿದೆ?
12.152.75
नैष जम्बुकवाक्येन पुनः प्राप्स्यति जीवितम् ।
मृतस्योत्सृष्टदेहस्य पुनर्देहो न विद्यते ॥ १२.१५२.७५ ॥
ಇವನು ನರಿಯ ಮಾತಿನಿಂದ ಮತ್ತೆ ಜೀವ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಮೃತನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ದೇಹ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.152.76
नैव मूर्तिप्रदानेन जम्बुकस्य शतैरपि ।
न स जीवयितुं शक्यो बालो वर्षशतैरपि ॥ १२.१५२.७६ ॥
ನರಿಯ ನೂರಾರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೂ ಇಲ್ಲ; ನೂರು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಆ ಬಾಲಕನನ್ನು ಬದುಕಿಸಲಾಗದು.
12.152.77
अथ रुद्रः कुमारो वा ब्रह्मा वा विष्णुरेव च ।
वरमस्मै प्रयच्छन्ति ततो जीवेदयं शिशुः ॥ १२.१५२.७७ ॥
ಈಗ ರುದ್ರ, ಕುಮಾರ, ಬ್ರಹ್ಮ ಅಥವಾ ವಿಷ್ಣು ಇವನಿಗೆ ವರ ನೀಡಿದರೆ, ಈ ಶಿಶು ಬದುಕಬಹುದು.
12.152.78
नैव बाष्पविमोक्षेण न वा श्वासकृतेन च ।
न दीर्घरुदितेनायं पुनर्जीवं गमिष्यति ॥ १२.१५२.७८ ॥
ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುವುದರಿಂದ, ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಅಳುವುದರಿಂದ ಇವನು ಮತ್ತೆ ಜೀವ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.152.79
अहं च क्रोष्टुकश्चैव यूयं ये चास्य बान्धवाः ।
धर्माधर्मौ गृहीत्वेह सर्वे वर्तामहेऽध्वनि ॥ १२.१५२.७९ ॥
ನಾನೂ, ಈ ನರಿಯೂ, ಇವನ ಬಂಧುಗಳಾದ ನೀವೂ ಎಲ್ಲರೂ ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇವೆ.
12.152.80
अप्रियं परुषं चापि परद्रोहं परस्त्रियम् ।
अधर्ममनृतं चैव दूरात्प्राज्ञो विवर्जयेत् ॥ १२.१५२.८० ॥
ಅಪ್ರಿಯ, ಕಠೋರ ಮಾತು, ಪರದ್ರೋಹ, ಪರಸ್ತ್ರೀ, ಅಧರ್ಮ, ಸುಳ್ಳು — ಇವನ್ನು ಬುದ್ಧಿವಂತನು ದೂರದಿಂದಲೇ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
12.152.81
धर्मं सत्यं श्रुतं न्याय्यं महतीं प्राणिनां दयाम् ।
अजिह्नत्वमशाठ्यं च यत्नतः परिमार्गत ॥ १२.१५२.८१ ॥
ಧರ್ಮ, ಸತ್ಯ, ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನ, ನ್ಯಾಯ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಮಹಾ ದಯೆ, ಸರಳತೆ, ಕಪಟವಿಲ್ಲದಿರುವುದು — ಇವನ್ನು ಯತ್ನದಿಂದ ಹುಡುಕಿರಿ.
12.152.82
मातरं पितरं वाऽपि बान्धवान्सुहृदस्तथा ।
जीवतो ये न पश्यति तेषां धर्मविपर्ययः ॥ १२.१५२.८२ ॥
ತಾಯಿ, ತಂದೆ, ಬಂಧುಗಳು, ಗೆಳೆಯರು — ಬದುಕಿರುವಾಗ ಇವರನ್ನು ನೋಡದವನ ಧರ್ಮ ವಿಪರೀತವಾಗುತ್ತದೆ.
12.152.83
यो न पश्यति चक्षुर्भ्यां नेङ्गते च कथंचन ।
तस्य निष्ठावसानान्ते रुदन्ताः किं करिष्यथ ॥ १२.१५२.८३ ॥
ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೋಡದೆ, ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಚಲಿಸದವನ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಾ ನೀವೇನು ಮಾಡುವಿರಿ?
12.152.84
इत्युक्तास्ते सुतं त्यक्त्वा भूमौ शोकपरिप्लुताः ।
दह्यमानाः सुतस्नेहात्प्रययुर्बान्धवा गृहम् ॥ १२.१५२.८४ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿ, ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಅವರು ಮಗನನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿಟ್ಟು, ಮಗನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಸುಡುತ್ತಾ ಬಂಧುಗಳು ಮನೆಗೆ ಹೊರಟರು.
12.152.85
दारुणो मर्त्यलोकोऽयं सर्वप्राणिविनाशनः ।
इष्टबन्धुवियोगश्च तथेहाल्पं च जीवितम् ॥ १२.१५२.८५ ॥
ಈ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕ ಭಯಂಕರವಾಗಿದೆ; ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಾಶಕವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯ ಬಂಧುಗಳ ವಿಯೋಗವಿದೆ, ಜೀವನವೂ ಅಲ್ಪ.
12.152.86
बह्वलीकमसत्यं चाप्यतिवादाप्रियंवदम् ।
इमं प्रेक्ष्य पुनर्भावं दुःखशोकविवर्धनम्।
न मे मानुषलोकोऽयं मुहूर्तमपि रोचते ॥ १२.१५२.८६ ॥
ಈ ಮಾನವಲೋಕ ಬಹು ಸುಳ್ಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಅಸತ್ಯವಾಗಿದೆ, ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಿಯ ಮಾತುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ದುಃಖ-ಶೋಕ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಈ ಪುನರ್ಜನ್ಮವನ್ನು ನೋಡಿ, ಈ ಮಾನವಲೋಕ ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
12.152.87
अहो धिग्गृध्रवाक्येन यथैवाबुद्धयस्तथा ।
कथं गच्छथ निःस्नेहाः सुतस्नेहं विसृज्य च ॥ १२.१५२.८७ ॥
ಅಯ್ಯೋ, ರಣಹದ್ದಿನ ಮಾತಿಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ! ನೀವು ಅಜ್ಞಾನಿಗಳಂತಾದಿರಿ. ಸ್ನೇಹರಹಿತರಾಗಿ, ಪುತ್ರಸ್ನೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಹೇಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀರಿ?
12.152.88
प्रदीप्ताः पुत्रशोकेन सन्निवर्तथ मानुषाः ।
श्रुत्वा गृध्रस्य वचनं पापस्येहाकृतात्मनः ॥ १२.१५२.८८ ॥
ಓ ಮಾನವರೇ, ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವಿರಿ, ಹಿಂದಿರುಗಿ! ಇಲ್ಲಿ ಈ ಪಾಪಿ, ಅಸಂಯಮಿ ರಣಹದ್ದಿನ ಮಾತು ಕೇಳಿ (ನೀವು ಹೋಗುತ್ತೀರಾ)?
12.152.89
सुखस्यानन्तरं दुःखं दुःखस्यानन्तरं सुखम् ।
सुखदुःखावृते लोके नास्ति सौख्यमनन्तकम् ॥ १२.१५२.८९ ॥
ಸುಖದ ನಂತರ ದುಃಖ; ದುಃಖದ ನಂತರ ಸುಖ. ಸುಖದುಃಖಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅನಂತ ಸೌಖ್ಯವಿಲ್ಲ.
12.152.90
इमं क्षितितले त्यक्त्वा बालं रूपसमन्वितम् ।
कुलशोभाकरं मूढाः पुत्रं त्यक्त्वा क्व यास्यथ ॥ १२.१५२.९० ॥
ಈ ನೆಲದ ಮೇಲೆ, ರೂಪವಂತನೂ ಕುಲದ ಶೋಭೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವನೂ ಆದ ಈ ಬಾಲಕನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಓ ಮೂಢರೇ, ಪುತ್ರನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವಿರಿ?
12.152.91
रूपयौवनसंपन्नं द्योतमानमिव श्रिया ।
जीवन्तमेव पश्यामि मनसा नात्र संशयः ॥ १२.१५२.९१ ॥
ರೂಪ ಯೌವನ ಸಂಪನ್ನನಾಗಿ, ಸಿರಿಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿರುವವನಾಗಿ, ಅವನನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿಯೇ ನಾನು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
12.152.92
विनाशेनास्य न हि वै सुखं प्राप्स्यथ मानुषाः ।
पुत्रशोकाभितप्तानां मृतमप्यद्य वः क्षमम् ॥ १२.१५२.९२ ॥
ಓ ಮನುಷ್ಯರೇ, ಅವನ ನಾಶದಿಂದ ನಿಮಗೆ ಸುಖ ದೊರೆಯದು. ಪುತ್ರ ಶೋಕದಿಂದ ಸಂತಪ್ತರಾದ ನಿಮಗೆ ಈಗ ಅವನ ಮರಣವೂ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ.
12.152.93
दुःखसंभावनं कृत्वा धारयित्वा सुखं स्वयम् ।
त्यक्त्वा गमिष्यथ क्वाद्य समुत्सृज्याल्पबुद्धिवत् ॥ १२.१५२.९३ ॥
ದುಃಖವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಸುಖವನ್ನು ತಾನೇ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಈಗ ಅವನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯವರಂತೆ ನೀವು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವಿರಿ?
12.152.94
तथा धर्मविरोधेन प्रियमिथ्याभिधायिनाम् ।
श्मशानवासिना नित्यं रात्रिं मृगयता नृप ॥ १२.१५२.९४ ॥
ಅಂತೆಯೇ, ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಪ್ರಿಯ ಸುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವವರ ನಡುವೆ, ಸ್ಮಶಾನವಾಸಿಯು ಸದಾ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಾ, ಓ ರಾಜನೇ.
12.152.95
ततो मध्यस्थतां नीता वचनैरमृतोपमैः ।
जम्बुकेन स्वकार्यार्थं बान्धवास्तत्र वारिताः ॥ १२.१५२.९५ ॥
ಆಗ, ಅಮೃತದಂತೆ ಸಿಹಿಯಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ, ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ನರಿಯಿಂದ ಬಂಧುಗಳು ಮಧ್ಯಸ್ಥತೆಗೆ ತರಲ್ಪಟ್ಟು ಅಲ್ಲಿಯೇ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು.
12.152.96
अयं प्रेतसमाकीर्णो यक्षराक्षससेवितः ।
दारुणः काननोद्देशः कौशिकैरभिनादितः ॥ १२.१५२.९६ ॥
ಈ ಭಯಂಕರ ಕಾಡಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರೇತಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ, ಯಕ್ಷ ರಾಕ್ಷಸರು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ, ಗೂಬೆಗಳ ಕೂಗಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿದೆ.
12.152.97
भीमः सुघोरश्च तथा नीलमेघसमप्रभः ।
अस्मिञ्शवं परित्यज्य प्रेतकार्याण्युपासत ॥ १२.१५२.९७ ॥
ಭಯಂಕರ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಘೋರವಾದ, ನೀಲಮೇಘದ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಶವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರೇತಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.
12.152.98
भानुर्यावन्न यात्यस्तं यावच्च विमला दिशः ।
तावदेनं परित्यज्य प्रेतकार्याण्युपासत ॥ १२.१५२.९८ ॥
ಸೂರ್ಯ ಅಸ್ತವಾಗುವ ತನಕ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುವ ತನಕ, ಈ ಶವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರೇತಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ.
12.152.99
नदन्ति परुषं श्येनाः शिवाः क्रोशन्ति दारुणम् ।
मृगेन्द्राः प्रतिनर्दन्ति रविरस्तं च गच्छति ॥ १२.१५२.९९ ॥
ಗಿಡುಗಗಳು ಕಠೋರವಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಿವೆ, ನರಿಗಳು ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಊಳಿಡುತ್ತಿವೆ, ಸಿಂಹಗಳು ಪ್ರತಿಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿವೆ; ಸೂರ್ಯ ಅಸ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
12.152.100
चिता धूमेन नीलेन संरज्यन्ते च पादपाः ।
श्मशाने च निराहाराः प्रतिनर्दन्ति देवताः ॥ १२.१५२.१०० ॥
ಚಿತೆಗಳ ನೀಲಿ ಹೊಗೆ ಮರಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸವಿರುವ ದೇವತೆಗಳು ಪ್ರತಿಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.152.101
सर्वे विकृतदेहाश्चाप्यस्मिन्देशे सुदारुणे ।
युष्मान्प्रधर्षयिष्यन्ति विकृता मांसभोजिनः ॥ १२.१५२.१०१ ॥
ಈ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಿಕೃತ ದೇಹದ ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕರು ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವರು.
12.152.102
क्रूरश्चायं वनोद्देशो भयमद्य भविष्यति ।
त्यज्यतां काष्ठभूतोऽयं मुच्यतां जाम्बुकं वचः ॥ १२.१५२.१०२ ॥
ಈ ಕಾಡಿನ ಪ್ರದೇಶ ಕ್ರೂರವಾಗಿದೆ; ಈಗ ಭಯ ಉಂಟಾಗುವುದು. ಕಟ್ಟಿಗೆಯಂತೆ ಬಿಗಿದ ಈ ಶವವನ್ನು ಬಿಡಿ; ನರಿಯ ಮಾತನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಿ.
12.152.103
यदि जम्बुकवाक्यानि निष्फलान्यनृतानि च ।
श्रोष्यथ भ्रष्टविज्ञानास्ततः सर्वे विनङ्क्ष्यथ ॥ १२.१५२.१०३ ॥
ನರಿಯ ಮಾತುಗಳು ನಿಷ್ಫಲ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಆಗಿದ್ದರೂ ನೀವು ಅವನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿವೇಕ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ ನೀವೆಲ್ಲರೂ ನಾಶವಾಗುವಿರಿ.
12.152.104
स्थीयतां वो न भेतव्यं यावत्तपति भास्करः ।
तावदस्मिन्सुते स्नेहादनिर्वेदेन वर्तत ॥ १२.१५२.१०४ ॥
ಸೂರ್ಯ ಬಿಸಿಲು ಕೊಡುವವರೆಗೂ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರಿ, ಭಯಪಡಬೇಡಿ. ಈ ಮಗನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ವರ್ತಿಸಿ.
12.152.105
स्वैरं रुदन्तो विस्रब्धाश्चिरं स्नेहेन पश्यत ।
दारुणेऽस्मिन्वनोद्देशे भयं वो न भविष्यति ॥ १२.१५२.१०५ ॥
ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾ, ನಿಶ್ಚಿಂತರಾಗಿ, ದೀರ್ಘಕಾಲ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೋಡಿರಿ. ಈ ಭಯಂಕರ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಭಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
12.152.106
अयं सौम्यो वनोद्देशः पितृणां निधनाकरः ।
स्थीयतां यावदादित्यः किंवः क्रव्यादभाषितैः ॥ १२.१५२.१०६ ॥
ಈ ಸುಂದರ ಕಾಡು ಪಿತೃಗಳ ಸಾವಿನ ಸ್ಥಳ. ಸೂರ್ಯ ಇರುವವರೆಗೂ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರಿ; ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕರ ಮಾತುಗಳಿಂದ ನಿಮಗೇನು?
12.152.107
यदि गृध्रस्य वाक्यानि तीव्राणि रभसानि च ।
गृह्णीत मोहितात्मानः सुतो वो न भविष्यति ॥ १२.१५२.१०७ ॥
ಮೋಹಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೀವು ಹದ್ದಿನ ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ಆತುರದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೆ ನಿಮ್ಮ ಮಗ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.152.108
गृध्रो नास्तमितेऽभ्येति तिष्ठेन्नक्तं च जम्बुकः ।
मृतस्य तं परिजनमूचतुस्तौ क्षुधान्वितौ ॥ १२.१५२.१०८ ॥
ಹದ್ದು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ನಂತರ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ನರಿ ರಾತ್ರಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಸತ್ತವನ ಆ ಬಂಧುವಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.
12.152.109
स्वकार्यबद्धकक्षौ तौ राजन्गृध्रोऽथ जम्बुकः ।
क्षुत्पिपासापरिश्रान्तौ शास्त्रमालम्ब्य जल्पतः ॥ १२.१५२.१०९ ॥
ರಾಜನೇ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಬದ್ಧರಾದ ಆ ರಣಹದ್ದು ಮತ್ತು ನರಿ, ಹಸಿವು ಬಾಯಾರಿಕೆಗಳಿಂದ ದಣಿದು, ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಾದಿಸಿದವು.
12.152.110
तयोर्विज्ञानविदुषोर्द्वयोर्मृगपतत्रिणोः ।
वाक्यैरमृतकल्पैस्तैः प्रतिष्ठन्ते व्रजन्ति च ॥ १२.१५२.११० ॥
ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣರಾದ ಆ ಮೃಗ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿ ಇಬ್ಬರೂ ಅಮೃತಸಮಾನ ಮಾತುಗಳಿಂದ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
12.152.111
शोकदैन्यसमाविष्टा रुदन्तस्तस्थिरे तदा ।
स्वकार्यकुशलाभ्यां ते संभ्राम्यन्ते ह नैपुणात् ॥ १२.१५२.१११ ॥
ಶೋಕ ದೈನ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದವರಾಗಿ ಅಳುತ್ತ ಆಗ ನಿಂತರು; ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರ ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಅವರು ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾದರು.
12.152.112
तथा तयोर्विवदतोर्विज्ञानविदुषोर्द्वयोः ।
बान्धवानां स्थितानां चाप्युपातिष्ठत शंकरः ॥ १२.१५२.११२ ॥
ಹೀಗೆ ಆ ಇಬ್ಬರು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಾದಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ನಿಂತಿದ್ದ ಬಂಧುಗಳ ಮುಂದೆಯೂ ಶಂಕರನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.
12.152.113
देव्या प्रणोदितो देवः कारुण्यार्द्रीकृतेक्षणः ।
ततस्तानाह मनुजान्वरदोऽस्मीति शंकरः ॥ १२.१५२.११३ ॥
ದೇವಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ, ಕರುಣೆಯಿಂದ ಆರ್ದ್ರವಾದ ನೇತ್ರಗಳ ದೇವ ಶಂಕರನು ಆಗ ಆ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ, "ನಾನು ವರದಾತ" ಎಂದನು.
12.152.114
ते प्रत्यूचुरिदं वाक्य दुःखिताः प्रणताः स्थिताः ।
एकपुत्रविहीनानां सर्वेष्नां जीवितार्थिनाम्।
पुत्रस्य नो जीवदानाज्जीवितं दातुमर्हसि ॥ १२.१५२.११४ ॥
ದುಃಖಿತರಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಅವರು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದರು: "ಏಕಮಾತ್ರ ಪುತ್ರರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಜೀವವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ; ನಮ್ಮ ಮಗನಿಗೆ ಜೀವದಾನ ಮಾಡಿ ನಮಗೂ ಜೀವ ನೀಡಲು ನೀವು ಅರ್ಹರು."
12.152.115
एवमुक्तः स भगवान्वारिपूर्णेन पाणिना ।
जीवं तस्मै कुमाराय प्रादाद्वर्षशतानि वै ॥ १२.१५२.११५ ॥
ಹೀಗೆ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಭಗವಂತನು, ನೀರು ತುಂಬಿದ ಕೈಯಿಂದ ಆ ಕುಮಾರನಿಗೆ ಜೀವವನ್ನೂ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿದನು.
12.152.116
तथा गोमायुगृध्राभ्यां प्राददत्क्षुद्विनाशनम् ।
वरं पिनाकी भगवान्सर्वभूतहिते रतः ॥ १२.१५२.११६ ॥
ಹಾಗೆಯೇ, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಹಿತದಲ್ಲಿ ರತನಾದ ಪಿನಾಕಿ ಭಗವಂತನು ನರಿ ಮತ್ತು ರಣಹದ್ದಿಗೆ ಹಸಿವು ನಾಶವಾಗುವ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು.
12.152.117
ततः प्रणम्य ते देवं श्रेयोहर्षसमन्विताः ।
कृतकृत्याः सुसंहृष्टाः प्रातिष्ठन्त तदा विभो ॥ १२.१५२.११७ ॥
ನಂತರ ಅವರು ಆ ದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಹರ್ಷದಿಂದ ಕೂಡಿದವರಾಗಿ, ಕೃತಕೃತ್ಯರಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಓ ವಿಭೋ, ಆಗ ಹೊರಟರು.
12.152.118
अनिर्वेदेन दीर्घेण निश्चयेन ध्रुवेण च ।
देवदेवप्रसादाच्च क्षिप्रं फलमवाप्यते ॥ १२.१५२.११८ ॥
ನಿರಾಶೆಯಿಲ್ಲದೆ, ದೀರ್ಘ ಕಾಲ, ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಮತ್ತು ದೇವದೇವನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಫಲವು ಬೇಗನೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
12.152.119
पश्य दैवस्य संयोगं बान्धवाना च निश्चयम् ।
कृपणानां तु रुदतां कृतमश्रुप्रमार्जनम् ॥ १२.१५२.११९ ॥
ದೈವದ ಸಂಯೋಗವನ್ನೂ ಬಾಂಧವರ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನೂ ನೋಡು. ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ದೀನರ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
12.152.120
पश्य चाल्पेन कालेन निश्चयाध्वेषणेन च ।
प्रसादं शंकरात्प्राप्य दुःखिताः सुखमाप्नुवन् ॥ १२.१५२.१२० ॥
ನೋಡು, ಅಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ದೃಢ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಮತ್ತು ಶಂಕರನ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಪಡೆದು ದುಃಖಿತರು ಸುಖ ಪಟ್ಟರು.
12.152.121
ते विस्मिताः प्रहृष्टाश्च पुत्रसंजीवनात्पुनः ।
बभूवुर्भरतश्रेष्ठ प्रसादाच्छंकरस्य वै ॥ १२.१५२.१२१ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಶಂಕರನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಮಗ ಮತ್ತೆ ಜೀವ ಪಡೆದ ಕಾರಣ ಅವರು ವಿಸ್ಮಿತರಾಗಿ ಬಹಳ ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು.
12.152.122
ततस्ते त्वरिता राजंस्त्यक्त्वा शोकं शिशूद्भवम् ।
विविशुः पुत्रमादाय नगरं हृष्टमानसाः ॥ १२.१५२.१२२ ॥
ನಂತರ ರಾಜನೇ, ಮಗುವಿನಿಂದುಂಟಾದ ಶೋಕವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮಗನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹರ್ಷಚಿತ್ತರಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
12.152.123
एषा बुद्धिः समस्तानां चातुर्वर्ण्येन दर्शिता ॥ १२.१५२.१२३ ॥
ಈ ಬುದ್ಧಿ (ಉಪದೇಶ) ಎಲ್ಲ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳಿಗೂ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
12.152.124
धर्मार्थमोक्षसंयुक्तमितिहासं पुरातनम् ।
श्रुत्वा मनुष्यः सततमिहामुत्र प्रमोदते ॥ १२.१५२.१२४ ॥
ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಮೋಕ್ಷಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮನುಷ್ಯನು ಇಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಸದಾ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ.