ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.153
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.153.1
बलिनः प्रत्यमित्रस्य नित्यमासन्नवर्तिनः ।
उण्कारापकाराभ्यां समर्थस्योद्यतस्य च ॥ १२.१५३.१ ॥
ସର୍ବଦା ନିକଟରେ ରହୁଥିବା ବଳବାନ ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତି, ଅପମାନ ବା ଅପକାରରେ ସମର୍ଥ ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରତି (କିପରି ଆଚରଣ କରିବା)।
12.153.2
मोहाद्विकत्थनामात्रैरसारोऽल्पबलो लघुः ।
वाग्भिरप्रतिरूपाभिरभिद्रुह्य पितामह ॥ १२.१५३.२ ॥
ମୋହରୁ କେବଳ ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା, ସାରହୀନ, ଅଳ୍ପବଳ, ତୁଚ୍ଛ, ଅନୁଚିତ ବାକ୍ୟରେ ଆକ୍ରମଣକାରୀ, ହେ ପିତାମହ।
12.153.3
आत्मनो बलमास्थाय कथं वर्तेत मानवः ।
आगच्छतोऽतिक्रुद्धस्य तस्योद्धरणकाम्यया ॥ १२.१५३.३ ॥
ନିଜ ବଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ତାକୁ ଉପାଡ଼ିବାକୁ ଇଚ୍ଛାରେ ଆସୁଥିବା ତାହା ସାମନାରେ ମଣିଷ କିପରି ଆଚରଣ କରିବ?
12.153.4
अत्राप्युदाहन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
संवादं भरतश्रेष्ठ शाल्मलेः पवनस्य च ॥ १२.१५३.४ ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସ କହନ୍ତି: ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶାଳ୍ମଳି ବୃକ୍ଷ ଓ ପବନ ମଧ୍ୟରେ ସଂବାଦ।
12.153.5
हिमवन्तं समासाद्य महानासीद्वनस्पतिः ।
वर्षपूगाभिसंवृद्धः शाखामूलपलाशवान् ॥ १२.१५३.५ ॥
ହିମାଳୟରେ ପହଞ୍ଚି ସେଠାରେ ଏକ ମହାନ ବୃକ୍ଷ ଥିଲା; ତାହା ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ଭଲଭାବେ ବଢ଼ିଥିଲା, ଶାଖା, ମୂଳ ଓ ପତ୍ରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
12.153.6
तत्र स्म मत्तमातङ्गा घर्मार्ताः श्रमकर्शिताः ।
विश्राम्यन्ति महाबाहो तथाऽन्या मृगजातयः ॥ १२.१५३.६ ॥
ସେଠାରେ ଖରାରେ ପୀଡ଼ିତ ଓ ଶ୍ରମରେ କ୍ଷୀଣ ମତ୍ତ ହସ୍ତୀମାନେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିଲେ; ହେ ମହାବାହୁ, ସେହିପରି ଅନ୍ୟ ମୃଗଜାତିମାନେ ମଧ୍ୟ।
12.153.7
नल्वमांत्रपरीणाहो घनच्छायो वनस्पतिः ।
शुकशारिकसंघुष्टः पुष्पवान्फलवानपि ॥ १२.१५३.७ ॥
ନଲ୍ୱ ପରିମାଣର ପରିଧିବିଶିଷ୍ଟ, ଘନ ଛାୟାଯୁକ୍ତ ସେ ବନସ୍ପତି ଶୁକ ଓ ଶାରିକାର କଲରବରେ ମୁଖରିତ ଥିଲା; ତାହା ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ମଧ୍ୟ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
12.153.8
सार्थका वणिजश्चापि तापसाश्च वनौकसः ।
वसन्ति तत्र मार्गस्थाः सुरम्ये नगसत्तमे ॥ १२.१५३.८ ॥
ସାର୍ଥବାହ, ବଣିକ, ତପସ୍ୱୀ ଏବଂ ବନବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପଥରେ ଥିବା ସେହି ରମଣୀୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତରେ ବାସ କରୁଥିଲେ।
12.153.9
तस्य ता विपुलाः शाखा दृष्ट्वा स्कन्धं च सर्वशः ।
अभिगम्याब्रवीदेनं नारदो भरतर्षभ ॥ १२.१५३.९ ॥
ତାହାର ବିଶାଳ ଶାଖା ଓ ସ୍କନ୍ଧକୁ ସର୍ବଦିଗରୁ ଦେଖି ନାରଦ ତାହା ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, ହେ ଭରତର୍ଷଭ!
12.153.10
अहो नु रमणीयस्त्वमहो चासि मनोहरः ।
प्रीयामहे त्वया नित्यं तरुप्रवर शाल्मके ॥ १२.१५३.१० ॥
ଆହା! ତୁମେ କେତେ ରମଣୀୟ ଓ ମନୋହର! ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସର୍ବଦା ପ୍ରସନ୍ନ ରହୁ, ହେ ବୃକ୍ଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାଳ୍ମଳି!
12.153.11
सदैव शकुनास्तात मृगाश्चाथ तथा गजाः ।
वसन्ति तव संहृष्टा मनोहरतरास्तथा ॥ १२.१५३.११ ॥
ହେ ତାତ! ସଦା ପକ୍ଷୀ, ହରିଣ ଓ ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦରେ ବାସ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ଆହୁରି ମନୋହର ହୁଅନ୍ତି।
12.153.12
तव शाखा महाशाख स्कन्धांश्च विपुलांस्तथा ।
न वै प्रभग्नान्पश्यामि मारुतेन कथंचन ॥ १२.१५३.१२ ॥
ହେ ମହାଶାଖା! ତୁମର ଶାଖା ଓ ବିଶାଳ ସ୍କନ୍ଧଗୁଡ଼ିକ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଭଗ୍ନ ହୋଇଥିବା ମୁଁ ଦେଖେ ନାହିଁ।
12.153.13
किंनु ते पवनस्तात प्रीतिमानथवा सुहृत् ।
त्वां रक्षति सदा येन वनेऽत्र पवनो ध्रुवम् ॥ १२.१५३.१३ ॥
ହେ ବତ୍ସ! ପବନ କ'ଣ ତୁମ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳ, ନା ସେ ମିତ୍ର? ସେଥିପାଇଁ କ'ଣ ଏହି ବନରେ ପବନ ସଦା ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରେ?
12.153.14
भगवान्पवनः स्थानाद्वृक्षानुच्चावचानपि ।
पर्वतानां च शिखराण्याचालयति वेगवान् ॥ १२.१५३.१४ ॥
ବେଗବାନ ଭଗବାନ ପବନ ନିଜ ସ୍ଥାନରୁ ଉଚ୍ଚନୀଚ ଗଛ ଏବଂ ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ମଧ୍ୟ ହଲାଏ।
12.153.15
शोषयत्येव पातालं वहन्गन्धवहः शुचिः ।
सरांसि सरितश्चैव सागरांश्च तथैव च ॥ १२.१५३.१५ ॥
ସୁଗନ୍ଧ ବହନକାରୀ ପବିତ୍ର ପବନ ପାତାଳକୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଖାଏ; ସରୋବର, ନଦୀ ଓ ସାଗରକୁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
12.153.16
संरक्षति त्वां पवनः सखित्वेन न संशयः ।
तस्मात्त्वं बहुशाखोऽपि पर्णवान्पुष्पवानपि ॥ १२.१५३.१६ ॥
ପବନ ମିତ୍ର ରୂପେ ତୁମକୁ ଭଲ ଭାବେ ରକ୍ଷା କରେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ବହୁ ଶାଖା, ପତ୍ର ଓ ପୁଷ୍ପଯୁକ୍ତ।
12.153.17
इदं च रमणीयं ते प्रतिभाति वनस्पते ।
य इमे विहगास्तात रमन्ते मुदितास्त्वयि ॥ १२.१५३.१७ ॥
ହେ ବନସ୍ପତି! ଏହା ତୁମକୁ କେତେ ସୁନ୍ଦର ଲାଗେ — ଏହି ପକ୍ଷୀମାନେ, ହେ ବତ୍ସ, ଆନନ୍ଦରେ ତୁମ ଉପରେ ରମଣ କରନ୍ତି।
12.153.18
एषां पृथक्समस्तानां श्रूयते मधुरस्वरः ।
पुष्पसंमोदने काले वाशन्ते हरियूथपाः ॥ १२.१५३.१८ ॥
ଏମାନଙ୍କର ପୃଥକ ଏବଂ ଏକତ୍ର ମଧୁର ସ୍ୱର ଶୁଣାଯାଏ — ଫୁଲ ଆନନ୍ଦରେ ଫୁଟିବାର କାଳରେ, କିମ୍ବା ବସନ୍ତ ଋତୁରେ, ସବୁଜ ଝାଙ୍କର ଅଧିପତି (ଏହି ପକ୍ଷୀମାନେ)।
12.153.19
तथेमे गर्जिता नागाः स्वयूथगणशोभिताः ।
घर्मार्तास्त्वां समासाद्य सुखं विन्दति शाल्मके। ॥ १२.१५३.१९ ॥
ସେହିପରି ଏହି ଗର୍ଜନକାରୀ ହାତୀମାନେ, ନିଜ ଯୂଥ ଓ ଗଣରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସି ଶାଲ୍ମଳୀ ବୃକ୍ଷ ତଳେ ସୁଖ ପାନ୍ତି।
12.153.20
तथैव मृगजातीभिरन्याभिरभिशोभसे ।
तथा सार्थाधिवासैश्च शोभसे मेरुवद्द्रुम् ॥ १२.१५३.२० ॥
ସେହିପରି ନାନା ପ୍ରକାରର ହରିଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଶୋଭିତ ହୁଅ; ବ୍ୟବସାୟୀ ଦଳର ବାସସ୍ଥାନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଶୋଭା ପାଉଛ; ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ବୃକ୍ଷରେ ତୁମେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିଶୁଛ।
12.153.21
ब्राह्मणैश्च तपः सिद्धैस्तापसैः श्रमणैस्तथा ।
त्रिविष्टपसमं मन्ये तवायतनमेव हि ॥ १२.१५३.२१ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତପସ୍ୟାରେ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଲୋକ, ତାପସ ଓ ଶ୍ରମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୁମ ଆବାସ ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ୱର୍ଗ ସମାନ ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରେ।