ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.153
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.153.1
बलिनः प्रत्यमित्रस्य नित्यमासन्नवर्तिनः ।
उण्कारापकाराभ्यां समर्थस्योद्यतस्य च ॥ १२.१५३.१ ॥
ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬਲਵਾਨ ਵੈਰੀ ਪ੍ਰਤੀ, ਅਪਮਾਨ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾਲ ਸਮਰੱਥ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ (ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ)।
12.153.2
मोहाद्विकत्थनामात्रैरसारोऽल्पबलो लघुः ।
वाग्भिरप्रतिरूपाभिरभिद्रुह्य पितामह ॥ १२.१५३.२ ॥
ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਕੇਵਲ ਸ਼ੇਖੀਆਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰਹੀਣ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਬਲ ਵਾਲਾ, ਤੁੱਛ, ਅਣਉਚਿਤ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ।
12.153.3
आत्मनो बलमास्थाय कथं वर्तेत मानवः ।
आगच्छतोऽतिक्रुद्धस्य तस्योद्धरणकाम्यया ॥ १२.१५३.३ ॥
ਆਪਣੇ ਬਲ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਜੜ੍ਹੋਂ ਪੁੱਟਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆ ਰਹੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਨੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤੇ?
12.153.4
अत्राप्युदाहन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
संवादं भरतश्रेष्ठ शाल्मलेः पवनस्य च ॥ १२.१५३.४ ॥
ਇਥੇ ਵੀ ਲੋਕ ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਵਾਦ।
12.153.5
हिमवन्तं समासाद्य महानासीद्वनस्पतिः ।
वर्षपूगाभिसंवृद्धः शाखामूलपलाशवान् ॥ १२.१५३.५ ॥
ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ ਉੱਥੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਸੀ; ਉਹ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ, ਟਾਹਣੀਆਂ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਸੀ।
12.153.6
तत्र स्म मत्तमातङ्गा घर्मार्ताः श्रमकर्शिताः ।
विश्राम्यन्ति महाबाहो तथाऽन्या मृगजातयः ॥ १२.१५३.६ ॥
ਉੱਥੇ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਏ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਮ੍ਰਿਗ ਜਾਤੀਆਂ ਵੀ।
12.153.7
नल्वमांत्रपरीणाहो घनच्छायो वनस्पतिः ।
शुकशारिकसंघुष्टः पुष्पवान्फलवानपि ॥ १२.१५३.७ ॥
ਨਲਵ ਮਾਪ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਾਲਾ, ਸੰਘਣੀ ਛਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰੁੱਖ ਤੋਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮੈਨਾਂ ਦੀ ਚਹਿਚਹਾਹਟ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
12.153.8
सार्थका वणिजश्चापि तापसाश्च वनौकसः ।
वसन्ति तत्र मार्गस्थाः सुरम्ये नगसत्तमे ॥ १२.१५३.८ ॥
ਕਾਫ਼ਿਲੇ, ਵਪਾਰੀ, ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਵੀ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
12.153.9
तस्य ता विपुलाः शाखा दृष्ट्वा स्कन्धं च सर्वशः ।
अभिगम्याब्रवीदेनं नारदो भरतर्षभ ॥ १२.१५३.९ ॥
ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਟਾਹਣੀਆਂ ਅਤੇ ਤਣੇ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਬੋਲੇ, ਹੇ ਭਰਤਰਸ਼ਭ!
12.153.10
अहो नु रमणीयस्त्वमहो चासि मनोहरः ।
प्रीयामहे त्वया नित्यं तरुप्रवर शाल्मके ॥ १२.१५३.१० ॥
ਆਹਾ! ਤੂੰ ਕਿੰਨਾ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਮਨ ਮੋਹਣਾ ਹੈਂ! ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਾਲਮਲੀ!
12.153.11
सदैव शकुनास्तात मृगाश्चाथ तथा गजाः ।
वसन्ति तव संहृष्टा मनोहरतरास्तथा ॥ १२.१५३.११ ॥
ਹੇ ਤਾਤ! ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੰਛੀ, ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
12.153.12
तव शाखा महाशाख स्कन्धांश्च विपुलांस्तथा ।
न वै प्रभग्नान्पश्यामि मारुतेन कथंचन ॥ १२.१५३.१२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਸ਼ਾਖਾ! ਤੇਰੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਣੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੇ।
12.153.13
किंनु ते पवनस्तात प्रीतिमानथवा सुहृत् ।
त्वां रक्षति सदा येन वनेऽत्र पवनो ध्रुवम् ॥ १२.१५३.१३ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ! ਕੀ ਪੌਣ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪਿਆਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਹ ਮਿੱਤਰ ਹੈ? ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਕੀ ਇਸ ਬਨ ਵਿੱਚ ਪੌਣ ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ?
12.153.14
भगवान्पवनः स्थानाद्वृक्षानुच्चावचानपि ।
पर्वतानां च शिखराण्याचालयति वेगवान् ॥ १२.१५३.१४ ॥
ਵੇਗਵਾਨ ਭਗਵਾਨ ਪੌਣ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪਰਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
12.153.15
शोषयत्येव पातालं वहन्गन्धवहः शुचिः ।
सरांसि सरितश्चैव सागरांश्च तथैव च ॥ १२.१५३.१५ ॥
ਸੁਗੰਧ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪੌਣ ਪਾਤਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਸਰੋਵਰਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਗਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
12.153.16
संरक्षति त्वां पवनः सखित्वेन न संशयः ।
तस्मात्त्वं बहुशाखोऽपि पर्णवान्पुष्पवानपि ॥ १२.१५३.१६ ॥
ਪੌਣ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਤੇਰੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ, ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
12.153.17
इदं च रमणीयं ते प्रतिभाति वनस्पते ।
य इमे विहगास्तात रमन्ते मुदितास्त्वयि ॥ १२.१५३.१७ ॥
ਹੇ ਬਨਸਪਤੀ! ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਸੁੰਦਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਪੰਛੀ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰਮਦੇ ਹਨ।
12.153.18
एषां पृथक्समस्तानां श्रूयते मधुरस्वरः ।
पुष्पसंमोदने काले वाशन्ते हरियूथपाः ॥ १२.१५३.१८ ॥
ਇਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ — ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਾਂ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਹਰੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ (ਇਹ ਪੰਛੀ)।
12.153.19
तथेमे गर्जिता नागाः स्वयूथगणशोभिताः ।
घर्मार्तास्त्वां समासाद्य सुखं विन्दति शाल्मके। ॥ १२.१५३.१९ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਗਰਜਦੇ ਹਾਥੀ, ਆਪਣੇ ਯੂਥਾਂ ਅਤੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
12.153.20
तथैव मृगजातीभिरन्याभिरभिशोभसे ।
तथा सार्थाधिवासैश्च शोभसे मेरुवद्द्रुम् ॥ १२.१५३.२० ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਹਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈਂ; ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ਿਲਿਆਂ ਦੇ ਡੇਰਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਤੂੰ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈਂ; ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ।
12.153.21
ब्राह्मणैश्च तपः सिद्धैस्तापसैः श्रमणैस्तथा ।
त्रिविष्टपसमं मन्ये तवायतनमेव हि ॥ १२.१५३.२१ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਤਪ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ, ਤਾਪਸਾਂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਮਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇਰਾ ਨਿਵਾਸ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਵਰਗ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।