महाभारत · अध्याय 12.154
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.154.1
बन्धुत्वादथवा सख्याच्छाल्मले नात्र संशयः ।
कस्मात्त्वां रक्षते नित्यं भीमः सर्वत्रगोऽनिलः ॥ १२.१५४.१ ॥
शाल्मली, नात्यामुळे किंवा मैत्रीमुळे, यात संशय नाही. सर्वत्र संचार करणारा भीम वायू तुझे नेहमी रक्षण का करतो?
12.154.2
तद्भावं परमं वायोः शाल्मके त्वमुपागतः ।
तवाहमस्मीति सदा येन रक्षति मारुतः ॥ १२.१५४.२ ॥
वायूचा तो परम भाव तू शाल्मलीमध्ये प्राप्त केला आहेस; 'मी तुझाच आहे' असे म्हणत मारुत नेहमी तुझे रक्षण करतो.
12.154.3
न तं पश्याम्यहं वृक्षं पर्वतं वेश्म चेदृशम् ।
यं न वायुबलाद्भग्नं पृथिव्यामिति मे मतिः ॥ १२.१५४.३ ॥
वायूच्या बळाने पृथ्वीवर मोडून न पडलेला असा वृक्ष, पर्वत किंवा घर मी पाहत नाही, असे माझे मत आहे.
12.154.4
त्वं पुनः कारणैर्नूनं रक्ष्यसे शाल्मले यथा ।
वायुना सपरीवारस्तेन तिष्ठस्यसंशयम् ॥ १२.१५४.४ ॥
हे शाल्मली, कोणत्या तरी कारणाने तू निश्चितच रक्षिली जातेस; वायूमुळे तू आपल्या परिवारासह उभी आहेस, यात संशय नाही.
12.154.5
न मे वायुः सखा ब्रह्मन्न बन्धुर्मम नारद ।
चिरं मे प्रीयते नैव येन मां रक्षतेऽनिलः ॥ १२.१५४.५ ॥
हे ब्रह्मन् नारदा, वायू माझा मित्र नाही, नातेवाईकही नाही. मला राखणाऱ्या त्या वायूमुळे मला दीर्घकाळ आनंद होत नाही.
12.154.6
मम तेजोबलं भीमं वायोरपि हि नारद ।
कलामष्टादशीं प्राणैर्न मे प्राप्नोति मारुतः ॥ १२.१५४.६ ॥
हे नारदा, माझे तेज आणि बळ वायूपेक्षाही भयंकर आहे; तरीही वायू माझ्या प्राणांसह माझ्या अठराव्या कलेपर्यंतही पोहोचत नाही.
12.154.7
आगच्छन्परुषो वायुर्मया विष्टम्भितो बलात् ।
भञ्जन्द्रुमान्पर्वतांश्च यच्चान्यत्स्थाणुजङ्गमम् ॥ १२.१५४.७ ॥
येणाऱ्या कठोर वाऱ्याला मी बळाने रोखले; तो वृक्ष, पर्वत आणि स्थावर-जंगम अशा सर्व गोष्टी मोडत होता.
12.154.8
स मया बहुशो भग्नः प्रभञ्जन्वै प्रभञ्जनः ।
तस्मान्न विभ्ये देवर्षे क्रुद्धादपि समीरणात् ॥ १२.१५४.८ ॥
सर्वांना मोडणाऱ्या त्या वाऱ्याला मी अनेक वेळा पराभूत केले आहे. म्हणून हे देवर्षी, क्रुद्ध वाऱ्यालाही मी भीत नाही.
12.154.9
शाल्मले विपरीतं ते दर्शनं नात्र संशयः ।
न हि वायोर्बले नास्ति भूतं तुल्यबलं क्वचित् ॥ १२.१५४.९ ॥
हे शाल्मले, तुझे दर्शन विपरीत आहे, यात शंका नाही. वायूच्या बलाबरोबरीचे बल असलेला कोणताही प्राणी कुठेही नाही.
12.154.10
इन्द्रो यमो वैश्रवणो वरुणश्च जलेश्वरः ।
नैतेऽपि तुल्या मरुतः किं पुनस्त्वं वनस्पते ॥ १२.१५४.१० ॥
इंद्र, यम, वैश्रवण, वरुण आणि जलेश्वर हेसुद्धा मरुतांच्या बरोबरीचे नाहीत; हे वनस्पती, तू तर कसा असशील?
12.154.11
यश्च कश्चिदपि प्राणी चेष्टते शाल्मले भुवि ।
सर्वत्र भगवान्वायुश्चेष्टाप्राणकरः प्रभुः ॥ १२.१५४.११ ॥
हे शाल्मले, पृथ्वीवर जो कोणी प्राणी हालचाल करतो, सर्वत्र हालचाल आणि प्राण देणारा भगवान वायूच प्रभू आहे.
12.154.12
एष चेष्टयते सम्यक्प्राणिनः सम्यगायतः ।
असम्यगायतो भूयश्चेष्टते विकृतं नृषु ॥ १२.१५४.१२ ॥
हा वायू प्राण्यांचा श्वास योग्य रीतीने चालत असताना त्यांना योग्य रीतीने हलवतो; आणि योग्य रीतीने चालत नसताना मनुष्यांमध्ये विकृत रीतीने पुन्हा हलवतो.
12.154.13
स त्वमेवंविधं वायुं सर्वसत्वभृतां वरम् ।
न पूजयसि पूज्यन्तं किमन्यद्वुद्धिलाघवात् ॥ १२.१५४.१३ ॥
सर्व प्राणिमात्रांमध्ये श्रेष्ठ आणि पूज्य अशा अशा वायूचा तू सन्मान करीत नाहीस. बुद्धीच्या उथळपणाशिवाय दुसरे कारण काय?
12.154.14
असारश्चापि दुर्मेधाः केवलं बहु भाषसे ।
क्रोधादिभिरवच्छन्नो मिथ्या वदसि शाल्मले ॥ १२.१५४.१४ ॥
हे शाल्मले, तू सारहीन आणि मंदबुद्धी आहेस; केवळ फार बोलतोस. क्रोधादिकांनी झाकोळलेला तू खोटे बोलतोस.
12.154.15
मम रोषः समुत्पन्नस्त्वय्येवं संप्रभाषति ।
ब्रवीम्येष स्वयं वायोस्तव दुर्भाषितं बहु ॥ १२.१५४.१५ ॥
तू असे बोलल्याने माझ्या मनात क्रोध उत्पन्न झाला आहे. वायूच्या वतीने मी स्वतःच तुझ्या अनेक दुर्वचनांना उत्तर देतो.
12.154.16
चन्दनैः स्यन्दनैः शालैः सरलैर्देवदारुभिः ।
वेतसैर्धन्वनैश्चापि ये चान्ये बलवत्तराः।
तैश्चापि नैवं दुर्बुद्धे क्षिप्तो वायुः कृतात्मभिः ॥ १२.१५४.१६ ॥
चंदन, स्यंदन, साल, सरल, देवदार, वेत, धन्वन आणि इतर बलवान वृक्षांनीही, हे दुर्बुद्धे, आत्मसंयमी राहून वायूला असे दूषण दिले नाही.
12.154.17
तेऽपि जानन्ति वायोश्च बलमात्मन एव च ।
तस्मात्ते नावमन्यन्ते श्वसनं तरुसत्तमाः ॥ १२.१५४.१७ ॥
ते वृक्षही वायूचे आणि स्वतःचे बळ जाणतात; म्हणून ते श्रेष्ठ वृक्ष वायूचा अपमान करीत नाहीत.
12.154.18
त्वं तु मोहान्न जानीपे वायोर्बलमनन्तकम् ।
एवं तस्माद्गमिष्यामि सकाशं मातरिश्वनः ॥ १२.१५४.१८ ॥
परंतु मोहामुळे तू वायूचे अनंत बळ जाणत नाहीस. म्हणून मी मातरिश्वन्याजवळ जाईन.