ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.154
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.154.1
बन्धुत्वादथवा सख्याच्छाल्मले नात्र संशयः ।
कस्मात्त्वां रक्षते नित्यं भीमः सर्वत्रगोऽनिलः ॥ १२.१५४.१ ॥
ਸ਼ਾਲਮਲੀ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਾਰਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਸਰਬਤ੍ਰ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲਾ ਭੀਮ ਵਾਯੂ ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਕਿਉਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ?
12.154.2
तद्भावं परमं वायोः शाल्मके त्वमुपागतः ।
तवाहमस्मीति सदा येन रक्षति मारुतः ॥ १२.१५४.२ ॥
ਵਾਯੂ ਦਾ ਉਹ ਪਰਮ ਭਾਵ ਤੂੰ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ; 'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਹਾਂ' ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਮਾਰੁਤ ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.154.3
न तं पश्याम्यहं वृक्षं पर्वतं वेश्म चेदृशम् ।
यं न वायुबलाद्भग्नं पृथिव्यामिति मे मतिः ॥ १२.१५४.३ ॥
ਵਾਯੂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟੇ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਰੁੱਖ, ਪਰਬਤ ਜਾਂ ਘਰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।
12.154.4
त्वं पुनः कारणैर्नूनं रक्ष्यसे शाल्मले यथा ।
वायुना सपरीवारस्तेन तिष्ठस्यसंशयम् ॥ १२.१५४.४ ॥
ਹੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ, ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ; ਵਾਯੂ ਦੁਆਰਾ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਖੜੀ ਹੈਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
12.154.5
न मे वायुः सखा ब्रह्मन्न बन्धुर्मम नारद ।
चिरं मे प्रीयते नैव येन मां रक्षतेऽनिलः ॥ १२.१५४.५ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ ਨਾਰਦ, ਵਾਯੂ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਾਯੂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
12.154.6
मम तेजोबलं भीमं वायोरपि हि नारद ।
कलामष्टादशीं प्राणैर्न मे प्राप्नोति मारुतः ॥ १२.१५४.६ ॥
ਹੇ ਨਾਰਦ, ਮੇਰਾ ਤੇਜ ਅਤੇ ਬਲ ਵਾਯੂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ ਵਾਯੂ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਸਮੇਤ ਮੇਰੀ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਕਲਾ ਤੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ।
12.154.7
आगच्छन्परुषो वायुर्मया विष्टम्भितो बलात् ।
भञ्जन्द्रुमान्पर्वतांश्च यच्चान्यत्स्थाणुजङ्गमम् ॥ १२.१५४.७ ॥
ਆਉਂਦੀ ਕਠੋਰ ਹਵਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬਲ ਨਾਲ ਰੋਕ ਲਿਆ; ਉਹ ਰੁੱਖਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਦੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਤੋੜ ਰਹੀ ਸੀ।
12.154.8
स मया बहुशो भग्नः प्रभञ्जन्वै प्रभञ्जनः ।
तस्मान्न विभ्ये देवर्षे क्रुद्धादपि समीरणात् ॥ १२.१५४.८ ॥
ਸਭ ਕੁਝ ਤੋੜਨ ਵਾਲੀ ਉਸ ਹਵਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰ ਹਰਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹਵਾ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ।
12.154.9
शाल्मले विपरीतं ते दर्शनं नात्र संशयः ।
न हि वायोर्बले नास्ति भूतं तुल्यबलं क्वचित् ॥ १२.१५४.९ ॥
ਹੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ, ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਉਲਟੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਵਾਯੂ ਦੇ ਬਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਬਲ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਜੀਵ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
12.154.10
इन्द्रो यमो वैश्रवणो वरुणश्च जलेश्वरः ।
नैतेऽपि तुल्या मरुतः किं पुनस्त्वं वनस्पते ॥ १२.१५४.१० ॥
ਇੰਦਰ, ਯਮ, ਵੈਸ਼ਰਵਣ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਜਲੇਸ਼ਵਰ ਵੀ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਹੇ ਵਨਸਪਤੀ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇਂਗਾ?
12.154.11
यश्च कश्चिदपि प्राणी चेष्टते शाल्मले भुवि ।
सर्वत्र भगवान्वायुश्चेष्टाप्राणकरः प्रभुः ॥ १२.१५४.११ ॥
ਹੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਵੀ ਜੀਵ ਚੇਸ਼ਟਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਚੇਸ਼ਟਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਭਗਵਾਨ ਵਾਯੂ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
12.154.12
एष चेष्टयते सम्यक्प्राणिनः सम्यगायतः ।
असम्यगायतो भूयश्चेष्टते विकृतं नृषु ॥ १२.१५४.१२ ॥
ਇਹ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਾਹ ਚੱਲਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਾਹ ਨਾ ਚੱਲੇ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਫਿਰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
12.154.13
स त्वमेवंविधं वायुं सर्वसत्वभृतां वरम् ।
न पूजयसि पूज्यन्तं किमन्यद्वुद्धिलाघवात् ॥ १२.१५४.१३ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਪੂਜਨੀਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਯੂ ਦਾ ਤੂੰ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਓਛੀਪਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ?
12.154.14
असारश्चापि दुर्मेधाः केवलं बहु भाषसे ।
क्रोधादिभिरवच्छन्नो मिथ्या वदसि शाल्मले ॥ १२.१५४.१४ ॥
ਹੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ, ਤੂੰ ਸਾਰਹੀਣ ਅਤੇ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਹੈਂ; ਕੇਵਲ ਬਹੁਤ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ। ਕ੍ਰੋਧ ਆਦਿ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਤੂੰ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ।
12.154.15
मम रोषः समुत्पन्नस्त्वय्येवं संप्रभाषति ।
ब्रवीम्येष स्वयं वायोस्तव दुर्भाषितं बहु ॥ १२.१५४.१५ ॥
ਤੇਰੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕ੍ਰੋਧ ਉਪਜਿਆ ਹੈ। ਵਾਯੂ ਵੱਲੋਂ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਤੇਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੁਰਬਚਨਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
12.154.16
चन्दनैः स्यन्दनैः शालैः सरलैर्देवदारुभिः ।
वेतसैर्धन्वनैश्चापि ये चान्ये बलवत्तराः।
तैश्चापि नैवं दुर्बुद्धे क्षिप्तो वायुः कृतात्मभिः ॥ १२.१५४.१६ ॥
ਚੰਦਨ, ਸਿਆਂਦਨ, ਸਾਲ, ਸਰਲ, ਦੇਵਦਾਰੂ, ਬੇਤ, ਧਨਵਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਲਵਾਨ ਰੁੱਖਾਂ ਨੇ ਵੀ, ਹੇ ਦੁਰਬੁੱਧੀ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਹੋ ਕੇ ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਝਿੜਕਿਆ।
12.154.17
तेऽपि जानन्ति वायोश्च बलमात्मन एव च ।
तस्मात्ते नावमन्यन्ते श्वसनं तरुसत्तमाः ॥ १२.१५४.१७ ॥
ਉਹ ਰੁੱਖ ਵੀ ਵਾਯੂ ਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਬਲ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰੁੱਖ ਵਾਯੂ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
12.154.18
त्वं तु मोहान्न जानीपे वायोर्बलमनन्तकम् ।
एवं तस्माद्गमिष्यामि सकाशं मातरिश्वनः ॥ १२.१५४.१८ ॥
ਪਰ ਤੂੰ ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਵਾਯੂ ਦੇ ਅਨੰਤ ਬਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾਵਾਂਗਾ।