Mahābhārata · Adhyāya 12.158
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.158.1
स्वाध्यायकृतयत्नस्य ब्राह्मणस्य विशेषतः ।
धर्मकामस्य धर्मात्मन्किंनु श्रेय इहोच्यते ॥ १२.१५८.१ ॥
Para un brahmán que se esfuerza en el estudio de los Vedas, especialmente el que desea el dharma, ¡oh de alma justa!, ¿qué se dice aquí que es el bien supremo?
12.158.2
बहुधा दर्शने लोके श्रेयो यदिह मन्यसे ।
अस्मिँल्लोके परे चैव तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१५८.२ ॥
Hay muchas opiniones en el mundo; dime, oh abuelo, lo que consideras el bien aquí, en este mundo y en el otro.
12.158.3
महानयं धर्मपथो बहुशाखश्च भारत ।
किंस्विदेवेह धर्माणामनुष्ठेयतमं मतम् ॥ १२.१५८.३ ॥
Este camino del dharma es grande y tiene muchas ramas, ¡oh Bhārata! Entre los deberes, ¿cuál se considera el que más debe practicarse aquí?
12.158.4
धर्मस्य महतो राजन्बहुशाखस्य तत्त्वतः ।
यन्मूलं परमं तात तत्सर्वं ब्रूह्यतन्द्रितः ॥ १२.१५८.४ ॥
Oh rey, de este gran dharma de muchas ramas, ¿cuál es en verdad su raíz suprema? Querido, dime todo sin fatiga.
12.158.5
हन्त ते कथयिष्यामि येन श्रेयो ह्यवाप्स्यसि ।
पीत्वाऽमृतमिव प्राज्ञो येन तृप्तो भविष्यसि ॥ १२.१५८.५ ॥
Bien, te lo diré, por lo cual alcanzarás el bien; y quedarás satisfecho como el sabio que ha bebido el néctar.
12.158.6
धर्मस्य विधयो नैके तेते प्रोक्ता महर्षिभिः ।
स्वंस्वं विज्ञानमाश्रित्य दमस्तेषां परायणम् ॥ १२.१५८.६ ॥
Los grandes sabios han declarado muchas reglas del dharma, cada uno apoyándose en su propio conocimiento. De todas ellas, el dominio de sí (dama) es el refugio supremo.
12.158.7
दमं निःश्रेयसं प्राहुर्वृद्धा निश्चितदर्शिनः ।
ब्राह्मणस्य विशेषेण दमो धर्मः सनातनः ॥ १२.१५८.७ ॥
Los ancianos de visión firme llaman a la autocontención el supremo bien; para el brahmín, en particular, la autocontención es el dharma eterno.
12.158.8
नादान्तस्य क्रियासिद्धिर्यथावदुपलभ्यते ।
दमो दानं तथा यज्ञानधीतं चातिवर्तते ॥ १२.१५८.८ ॥
Para quien carece de autocontrol, el fruto de los ritos no se alcanza como corresponde; la autocontención supera a la donación, al sacrificio y al estudio.
12.158.9
दमस्तेजो वर्धयति पवित्रं च दमः परम् ।
विपाप्मा तेजसा युक्तः पुरुषो विन्दते महत् ॥ १२.१५८.९ ॥
La autocontención aumenta el resplandor, y la autocontención es la suprema pureza; el hombre libre de pecado y dotado de resplandor alcanza la grandeza.
12.158.10
दमेन सदृशं धर्मं नान्यं लोकेषु शुश्रुम् ।
दमो हि परमो लोके प्रशस्तः सर्वधर्मिणाम् ॥ १२.१५८.१० ॥
No hemos oído de otro dharma igual a la autocontención en los mundos; la autocontención es suprema en el mundo, alabada por todos los que siguen el dharma.
12.158.11
प्रेत्य चात्र मनुष्येन्द्र परमं विन्दते सुखम् ।
दमेन हि सदा युक्तो महान्तं धर्ममश्नुते ॥ १२.१५८.११ ॥
Oh señor de los hombres, tras la muerte y aquí mismo, el hombre alcanza la suprema dicha; quien siempre está unido a la autocontención alcanza el gran dharma.
12.158.12
सुखं दान्तः प्रस्वपिति सुखं च प्रतिबुध्यते ।
सुखं पर्येति लोकांश्च मनश्चास्य प्रसीदति ॥ १२.१५८.१२ ॥
El hombre dueño de sí duerme con sosiego y despierta con sosiego; recorre los mundos con sosiego, y su mente se vuelve serena.
12.158.13
अदान्तः पुरुषः क्लेशमभीक्ष्णं प्रतिपद्यते ।
अनर्थांश्च बहूनन्यान्प्रसृजत्यात्मदोषजान् ॥ १२.१५८.१३ ॥
El hombre sin dominio de sí mismo padece constantemente aflicción y produce muchas otras desgracias nacidas de sus propias faltas.
12.158.14
आश्रमेषु चतुर्ष्वाहुर्दममेवोत्तमं व्रतम् ।
दमलिङ्गानि वक्ष्यामि येषां समुदयो दमः ॥ १२.१५८.१४ ॥
Entre los cuatro estadios de la vida, se dice que solo el dominio de sí es el voto más elevado. Hablaré de las señales del dominio de sí, cuya reunión es el dominio de sí.
12.158.15
क्षमा धृतिरार्हेसा च समता सत्यमार्जवम् ।
इन्द्रियाभिजयो दाक्ष्यं मार्दवं ह्रीरचापलम् ॥ १२.१५८.१५ ॥
La paciencia, la firmeza, la rectitud, la ecuanimidad, la veracidad, la sencillez, la conquista de los sentidos, la destreza, la mansedumbre, la modestia y la ausencia de inconstancia.
12.158.16
अकार्पण्यमसंरम्भः संतोषः प्रियवादिता ।
अविहसाऽनसूया चाप्येषां समुदयो दमः ॥ १२.१५८.१६ ॥
La generosidad, la ausencia de agitación, el contento, el habla amable, la no violencia y la ausencia de envidia; la reunión de estas cosas es el dominio de sí.
12.158.17
गुरुपूजा च कौरव्य दया भूतेष्वपैशुनम् ।
जनवादमृषावादस्तुतिनिन्दाविसर्जनम् ॥ १२.१५८.१७ ॥
Honrar a los maestros, oh descendiente de Kuru, compasión hacia todos los seres, abstenerse de la calumnia, del chisme, de la falsedad, y renunciar tanto a la alabanza como a la censura.
12.158.18
कामं क्राधं च लोभं च दर्पं स्तम्भं विकत्थनम् ।
रोषमीर्ष्यावमानं च नैव दान्तो निषेवते ॥ १२.१५८.१८ ॥
El deseo, la ira, la codicia, el orgullo, la obstinación, la jactancia, el rencor, la envidia y el desprecio: el hombre dueño de sí jamás se entrega a ellos.
12.158.19
अनिन्दितो ह्यकामात्मा नाल्पेष्वर्थ्यनसूयकः ।
समुद्रकल्पः स नरो न कथंचन पूर्यते ॥ १२.१५८.१९ ॥
El hombre irreprochable, cuyo ser está libre de deseo, que no ansía cosas pequeñas y está libre de envidia, es como el océano; de ningún modo se llena.
12.158.20
अहं त्वयि मम त्वं च मयि ते तेषु चाप्यहम् ।
पूर्वसंबन्धिसंयोगं नैतद्दान्तो निषेवते ॥ १२.१५८.२० ॥
Yo estoy en ti, tú eres mío, tú estás en mí, y yo también estoy en los tuyos. El hombre dominado de sí no se aferra a esta unión de antiguos parentescos.
12.158.21
सर्वा ग्राम्यास्तथाऽऽरण्या याश्च लोके प्रवृत्तयः ।
निन्दां चैव प्रशंसां च यो नाश्रयति मुच्यते ॥ १२.१५८.२१ ॥
De todas las actividades del mundo, sean de aldea o de bosque, quien no depende de la censura ni del elogio se libera.
12.158.22
मैत्रोऽथ शीलसंपन्नः प्रसन्नात्मात्मविच्च यः ।
मुक्तस्य विविधैः सङ्गैस्तस्य प्रेत्य फलं महत् ॥ १२.१५८.२२ ॥
Para el hombre amistoso, de buen carácter, sereno de ánimo y conocedor del yo, liberado de los diversos apegos, el fruto después de la muerte es grande.
12.158.23
सुवृत्तः शीलसंपन्नः प्रसन्नात्माऽऽत्मविद्वुधः ।
प्राप्येह लोके सत्कारं सुगतिं प्रतिपद्यते ॥ १२.१५८.२३ ॥
El hombre de buena conducta, dotado de buen carácter, sereno de ánimo, conocedor del yo y sabio, obtiene honor en este mundo y alcanza un buen destino.
12.158.24
कर्म यच्छुभमेवेह सद्भिराचरितं च यत् ।
तदेव ज्ञानयुक्तस्य मुनेर्वर्त्म न हीयते ॥ १२.१५८.२४ ॥
Aquí, la acción auspiciosa que practicaron los buenos, ese mismo es el camino del sabio dotado de conocimiento, y no decae.
12.158.25
निष्क्रम्य वनमास्थाय ज्ञानयुक्तो जितेन्द्रियः ।
कालाकाङ्गी चरन्नेवं ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ १२.१५८.२५ ॥
Quien posee conocimiento y ha dominado sus sentidos, habiendo salido de casa y tomado refugio en el bosque, esperando su tiempo y errando así, se vuelve apto para llegar a ser Brahman.
12.158.26
अभयं यस्य भूतेभ्यो भूतानामभयं यतः ।
तस्य देहाद्विमुक्तस्य भयं नास्ति कुतश्चन ॥ १२.१५८.२६ ॥
Para aquel que no teme a los seres y del cual los seres no temen, liberado del cuerpo, no hay temor desde ningún lugar.
12.158.27
अवाचिनोति कर्माणि न च संप्रचिनोति ह ।
समः सर्वेषु भूतेषु मैत्रायणगतिं चरेत् ॥ १२.१५८.२७ ॥
No acumula acciones ni las amontona; con igual ánimo hacia todos los seres, debe recorrer el camino de la amistad.
12.158.28
शकुनीनामिवाकाशे मत्स्यानांमिव चोदके ।
यथा गतिर्न दृश्येत तथा तस्य स संशयः ॥ १२.१५८.२८ ॥
Como no se ve el rumbo de las aves en el cielo ni el de los peces en el agua, así no se ve su rumbo; esa es la duda sobre él.
12.158.29
गृहानुत्सृज्य यो राज्मोक्षमेवाभिपद्यते ।
लोकास्तेजोमयास्तस्य कल्पन्ते शाश्वतीः समाः ॥ १२.१५८.२९ ॥
Quien, habiendo abandonado sus casas, se acoge únicamente a la liberación real, para él se producen mundos hechos de resplandor por años eternos.
12.158.30
संन्यस्य सर्वकर्माणि संन्यस्य विधिवत्तपः ।
संन्यस्य विविधा विद्याः सर्वं संन्यस्य चैव ह ॥ १२.१५८.३० ॥
Habiendo renunciado a todas las acciones, habiendo renunciado a la austeridad según la regla, habiendo renunciado a las diversas ciencias, y habiendo renunciado a todo, en verdad.
12.158.31
कामे शुचिरनावृत्तः प्रसन्नात्माऽऽत्मविच्छुचिः ।
प्राप्येह लोके सत्कारं स्वर्गं समभिपद्यते ॥ १२.१५८.३१ ॥
Quien es puro en el deseo, no es arrastrado de vuelta por él, de alma serena, puro y conocedor del sí mismo, habiendo obtenido honor en este mundo, alcanza el cielo.
12.158.32
यच्च पैतामहं स्थानं ब्रह्मराशिसमुद्भवम् ।
गुहायां निहितं नित्यं तद्दमेनाभिगम्यते ॥ १२.१५८.३२ ॥
Y aquella morada del Abuelo, nacida de una masa de Brahman, colocada eternamente en la cueva (del corazón), se alcanza por el dominio de sí.
12.158.33
ज्ञानारामस्य बुद्धस्य सर्वभूतानुरोधिनः ।
नावृत्तिभयमस्तीह परलोकभयं कुतः ॥ १२.१५८.३३ ॥
Para quien se deleita en el conocimiento, está despierto y es benévolo con todos los seres, no hay temor de retorno aquí; ¿de dónde vendría el temor al otro mundo?
12.158.34
एक एव दमे दोषो द्वितीयो नोपपद्यते ।
यदेनं दमसंयुक्तमशक्तं मन्यते जनः ॥ १२.१५८.३४ ॥
En el dominio de sí hay solo un defecto, no surge un segundo: que la gente cree que este hombre, dotado de control, es incapaz.
12.158.35
एकोऽस्य सुमहाप्राज्ञ दोषः स्यात्सुमहान्गुणः ।
क्षमया विपुला लोका दुर्लभा हि सहिष्णुता ॥ १२.१५८.३५ ॥
Oh muy sabio, tiene un solo defecto, pero su virtud es muy grande: por la paciencia se alcanzan vastos mundos, pues la tolerancia es rara.
12.158.36
दान्तस्य किमरण्येन तथाऽदान्तस्य भारत ।
यत्रैव निवसेद्दान्तस्तदरण्यं स चाश्रमः ॥ १२.१५८.३६ ॥
Oh Bhārata, ¿qué necesita el hombre dominado de un bosque, o el no dominado igualmente? Donde habita el hombre dominado, allí está el bosque y allí está el ermitaño.
12.158.37
एतद्भीष्मस्य वचनं श्रुत्वा राजा युधिष्ठिरः ।
अमृतेनेव संतृप्तः प्रहृष्टः समपद्यत ॥ १२.१५८.३७ ॥
Al oír estas palabras de Bhīṣma, el rey Yudhiṣṭhira, como saciado de néctar, se llenó de alegría.
12.158.38
पुनश्च परिपप्रच्छ भीष्मं धर्मभृतां वरम् ।
ततः प्रीतः स चोवाच तस्मै सर्वं कुरूद्वहः ॥ १२.१५८.३८ ॥
Entonces volvió a preguntar a Bhīṣma, el mejor de los guardianes del dharma; y complacido, el más destacado de los Kurus le lo contó todo.